မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 25/9/2019 ဢၼ်တေထိုင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇဢူး ၽူႈၵေႃႇတင်ႈၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး (Shan Human Rights Foundation - SHRF) သဵင်ႈၵမ်သုတ်းမုၼ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်းယူႇတီႈလႅၼ် လိၼ်ထႆးပွတ်းတၢင်းၵဵင်းမႆႇ ၶွပ်ႈႁွပ်ႈထိုင် 22 ပီ ၼႂ်းပီၼႆႉ။ ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်လႆႈၵူၼ်း (SHRF)ၼႆႉ လုင်းၶုၼ်ၵျႃႇဢူး ဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႃႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီ 1990 လႄႈ ဢွၼ်ႁူဝ်ႁႄႉၵင်ႈ/...

ၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၼႆႉ မီးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တွၼ်ႈတၢင်းတူၵ်း တိတ်းၸပ်းၾၢင်ႇၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇပင်းၵြႃး။ ႁူဝ်ၵူၼ်း ယူႇ သဝ်း မီး 3 လၢၼ်ႉပၢႆ ၊ ၸၢဝ်းရၶႅင်ႇ ၵမ်ႈၼမ်၊ တင်ႈတႄႇ လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ မႃး ဢမ်ႇပေႃးမီး ပၼ်ႁႃ ယႂ်ႇလူင်၊ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢမ်ႇ မီးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၺႃး...

လွင်ႈတၢင်းပဵၼ်မႃးၼၢဝ်ၶေႃးတိပ်ႇ တၢင်းပဵၼ်ၶၢဝ်းၶေႃးတိပ်ႇ (ဆုံဆို့နာ) Diphtheria ၼႆႉ ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်းပႅၵ်ႊထီႊရီႊယိူဝ်ႊ - Corynebacterian diphtheria ။ ၸိူဝ်ႉမႅင်းပႅၵ်ႊထီႊရီႊယိူဝ်ႊတူဝ်ၼႆႉ ၽူႇငူၼ်ႉၵွင်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵွၼ်ႈၼိူဝ်ႉၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်းလူႉၵွႆ။ ၸိူဝ်ႉမႅင်းၼႆႉ တိတ်းၸပ်းတီႈၵူင်ၶေႃးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူင်ၶေႃးၵႂ်ႈ။ တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ တိတ်းၸပ်းၽႄႈတိူၼ်းလႆႈ လဵၵ်ႉယႂ်ႇၼုမ်ႇထဝ်ႈ သၢမ်ပၢၼ်ၸဵတ်းသႅၼ်း ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢႃႇယု 15...

ၵမ်ႈၼမ်တေႁူႉၵႃႈ- သၶႁ- သူမ်ႈၶူမ်ႁိုၼ်း၊ သႅင်ၶဝ်ႈႁႅင်ႈ ၸိူင်ႉၼႆ။ တီႈတႄႉ- သၶႁ- ၼႆႉမႃး တီႈ-သွႆႈၶမ်းႁိူင်း ဢၼ်ၸဝ်ႈတူဝ် (သႅင်ၸိုၼ်ႈ)တင်ႈပဵၼ်ၼၢမ်းသၵုလ်(ၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်း)မၼ်းၸဝ်ႈ သိုပ်ႇမႃးတီႈၵေႃႉပဵၼ်ပူႇလႄႈယႃႈဢမ်ႇၼၼ် ပူႇမွၼ်ႇ- ယႃႈမွၼ်ႇၸိုဝ်ႈၶိင်းသွႆႈ ႁိူင်း ၼၢႆးၶမ်းႁိူင်း ၽူႈပဵၼ်ၸႃတိမင်းသႅင် ဢိူင်ႇဝဵင်းမင်းသႅင်၊ ၸႄႈဝဵင်းမင်းလိူၼ်း(ၼႂ်းမိူင်းဝႃႉ) မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼၼ်ႉၼႆ။ ၸင်ႇဝႃႈ- သၶႁ ယေႃႈမႃးတီႈ-“သွႆႈၶမ်းႁိူင်း”-ၼႆ(ပေႃးၽူႈတႅမ်ႈၸမ်ဢမ်ႇ ၽိတ်း...

ပီ 2019 လိူၼ်ထူၼ်ႈ 9 ဝၼ်းတီႈ 9 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလၢၵ်ႇလၢႆးပိူဝ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းၶိူဝ်းတႆးဢမ်ႇၵႃး ပႃးၸဵမ်တၢင်း ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းမူတ်းတင်းသဵင်ႈ။ ဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ယူႇတီႈၸုမ်းဢူၺ်းလီ 3 ၸုမ်း ဢၼ်ပဵၼ် ရၶႅင်ႇ AA၊ ၵဝ်ႈၵၢင်ႉလႄႈ ပီႈၼွင်ႉလွႆ ဢွၵ်ႇမႃးလိၵ်ႈပိုၼ် ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ယူႇၾၢႆႇၶဝ်သေ ဢမ်ႇလူမ်ႇတိုၵ်းတေႃႇ တေဢမ်ႇႁဵတ်းသိုၵ်းတေႃႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ။...

ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် EAO 10 ၸုမ်း တင်း ၸုမ်းၽူႈတၢင်တူဝ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ႁူပ်ႉၵၼ်တီႈလုမ်း NRPC ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ မိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 10/ 9/2019 သွင်ၾၢႆႇလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်လၢႆလၢႆၼႆၼၼ်ႉ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈ တွင်ႈထၢမ်ဝႆႉ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၸၢႆးငိုၼ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ ၵၢၼ်မိူင်း NCA-S EAO ၽူႈၼမ်းၼႂ်း...

ၶွပ်ႈႁွပ်ႈထိုင်မႃး 11/9/2019 ပီၼႆႉ ဢႃႇယုၸူဝ်ႈၶူပ်ႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်ထုၼ်းဢူး ႁူဝ်ပဝ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (Shan Nationalities League for Democracy-SNLD) ႁိုဝ် ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ်ၼႆႉ ၶွပ်ႈတဵမ် 76 ပီယဝ်ႉ။ မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ႁပ်ႉဝႆႉတၼ်းႁဵင်းပႃး ၽူႈၼင်ႈၸိုင်ႈ ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး (CSSU)...

တင်း 9 ၶေႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈလႆႈၸႂ် လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် 1947 (1) လိူၵ်ႈတင်ႈၽူႈတၢင်တူဝ် မိူင်းတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႂႃႇပဵၼ်ၽွင်းလူင် ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်း မိူင်းမၢၼ်ႈ။ (2) ၽွင်းလူင်ၽူႈတၢင်တူဝ်(မိူင်းတႆး)ၼႆႉ လိူဝ်သေၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄလႄႈၵၢၼ်တိတ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၵႂႃႇပဵၼ်ၽူႈမီးဢႃႇၼႃႇ/ဢမ်းၼၢၸ်ႈၼိူဝ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇတင်းမိူင်းသၼ်လွႆတင်းမူတ်း။ (3) လိူၵ်ႈၽူႈတၢင်တူဝ်ၶၢင်လႄႈ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၶျၢင်းၶိူဝ်းလႂ်ၼိုင်ႈၵေႃႉ ပဵၼ်ၵႅမ်ၽွင်းလူင် ပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းပၼ် ၵၢၼ်သၼ်လွႆၶၢင်လႄႈ သၼ်လွႆၶျၢင်းသေ တင်းသၢမ်ၵေႃႉႁဵတ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ၸွမ်းပိူင်ၵၢၼ်။ (4) ၽွင်းလူင်(ၽူႈတၢင်တူဝ်)မိူင်းတႆးၼႆႉ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း...

ၸိုဝ်ႈ - ၸဝ်ႈၵေႃးလီႇ မိူင်းပၼ်ႇ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ - ၸၢႆးၵႃၶမ်း၊ ၸၢႆးလဵၵ်ႉ (ၸိုဝ်ႈမုၼ်ၸဝ်ႈ- ၸဝ်ႈၵေႃးလိယ) ပေႃႈၸိုဝ်ႈ - လုင်းၵျွင်းၼုမ်ႇ မႄႈၸိုဝ်ႈ - ပႃႈၵျွင်းသႅင် ၵိူတ်ႇ - ပီၵေႃးၸႃႇ 1184 လိူၼ် 12 လွင်ႈ 9 ၶမ်ႈ (ဝၼ်းၸၼ်) တီႈၵိူတ်ႇ - ဝၢၼ်ႈၸွၵ်ႉ...

ၵူၼ်းသႅၼ်းလႂ် သူင်ၵိၼ်ယႃႈဢီႊ? ယႃႈဢီႊ (Ecstasy)ၼႆႉ ၾၢင်ႁၢင်ႈပဵၼ်မဵတ်ႉငၢႆးမိူၼ်ယႃႈမႃႉ၊ မီးလၢႆလၢႆသီ မီးလၢႆဝႅပ်ႇ၊ ပဵၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် သႅၼ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ (Club drugs) ၸႂ်ႉတိုဝ်းသူႇသမ်းၵိၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇလွင်ႈမူၼ်ႈတၢင်းၵျေႃႇ။ ဢၼ်မိုတ်ႉမၵ်ႉသူင်ၵိၼ်မၼ်း ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇသႅၼ်းႁုၼ်ႈ ၸိူဝ်းသူင်ဢႅဝ်ႇလၢဝ်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း ပိူဝ်ႈလွင်ႈမူၼ်ႈတၢင်းသိူဝ်း၊ ၵိၼ်ယဝ်ႉၶဝ်ႈထွမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်း ၸွမ်းပၢင်မူၼ်ႈသိူဝ်း ဢၼ်ပိုတ်ႇၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း။ ယႃႈဢီႊၼႆႉ မၼ်းမီးႁႅင်းလွၵ်ႇလွၼ်ဢွၵ်းဢေႃသေ ၸွႆႈပၼ်ႁႂ်ႈၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း/သူႇ/သမ်း/ၵိၼ်မၼ်း လႆႈႁပ်ႉတၢင်းမူၼ်ႈသိူဝ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း။ မိူဝ်ႈထွမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ...

ၾၢင်ႁၢင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼိုင်ႈၶိူဝ်းၼၼ်ႉ တၵ်းတိုၼ်းမီးပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်တီႈၵိူတ်ႇပဵၼ်လႄႈ ၽႃးသႃ လိၵ်ႈလၢႆး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၾိင်ႈငႄႈ ပဵၼ်ၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇႁင်းၶေႃၵွၼ်ႇၸင်ႇတဵမ်ယူင်ႉၶၢပ်ႈ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် ၸူဝ်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ပၢႆးပၺ်ၺႃ ပၢႆးၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ လႄႈထဵၵ်ႉၼူဝ်ႊၵျီႊ ပၢႆးသၢႆႊ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တၵ်းမီးဢမ်းၼၢၸ်ႈၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈၵမ်ႈၸႂ်ၵမ်ႈတူဝ်ၵွၼ်ႇၸင်ႈတေတမ်းဝၢင်းၽႅၼ် ပူသိူဝ်ႇ ပိုၼ်ႉထၢၼ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၶိူဝ်းၵူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးႁဝ်းယင်းမႅတ်ႇပႅင်းပႂ်ႉပႃးႁၵ်ႉသႃ ၾိင်ႈငႄႈ...

တွၼ်ႈတႃႇဝူင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈမႃးဢုပ်ႇၸွမ်း လွင်ႈသိုၵ်းၵၢင်မိူင်းလႄႈ ယႃႈမဝ်းၵမ် မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈႁၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ် ၸုတ်ႇၽဝ်ပႅတ်ႈရူတ်ႉၵႃးၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၵႃးၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ပႃးၸဵမ် ၵူၼ်းမိူင်းပွတ်းၵၢင်၊ ပွတ်းတႂ်ႈ တင်းမူတ်းတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်လမ်ၶေႃးၶူမ် ဢၼ်မၢပ်ႇၼႄးပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉယူႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈႁၼ်ၸွမ်း။ ဝႃႈၼႆလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇသွၼ်ႇတူဝ်တေႃႇၸဝ်ႈရူတ်ႉၸဝ်ႈၵႃးၶဝ် ၸဝ်ႈၵုၼ်ႇၸဝ်ႈၵႃႉၶဝ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႃးလႃး။ ပၼ်ႁႅင်းတူပ်း မိုဝ်းတေႃႇ လွင်ႈႁုၵ်ႉႁၢႆႉၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ...

ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း တင်းမူတ်းတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ တေႁူမ်ႈမႆႈၸႂ်ၸွမ်းယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ဢၼ်သဵင် ၵွင်ႈဢမ်ႇထၢတ်ႇ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉ ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်းယူႇ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ယိၼ်းမႆႈၸႂ်သေ ၸၢင်ႈတေလႆႈ တူင်ႉတၵ်ႉၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵိုတ်းတိုၵ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းမီးတၢင်းမုင်ႈမွင်းသင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢိတ်းၼိုင်ႈၶႃႈ။ ထိုင်မႃးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉ လႆႈႁၼ်ၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီ 3 ၸုမ်း ဢၼ်ပဵၼ် AA ပီႈၼွင်ႉလွႆလႄႈ...

ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ တႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းလႂ်မိူင်းၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈဢဝ်ၸႂ်သႂ်ႇၼၵ်းၼၵ်းၼႃၼႃ၊ ၵွပ်ႈၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တင်းပၢႆးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ (Development) ၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး (Economic) ၊ ပၢႆးယူႇလီ (Health care) ။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပိုၼ်ႉထၢၼ်မၼ်း လုၵ်ႉတီႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸိုင်ႈမိူင်း မႃးလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။ ငဝ်းလၢႆးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ ဝႆႉတင်းၼမ်၊ ပဵၼ်ၵွပ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢမ်ႇတူၺ်းထိုင်ၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ယူႇတီႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႂ်းမိူင်း...

ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်ၵတ်းၸိုၼ်ႈယဵၼ်လီ၊ လီယူႇသၢင်ႈသဝ်းၵိၼ်ထင်၊ လီမိုတ်ႈၼမ်ႉတီႈၵိၼ် လိၼ်တီႈယူႇ၊ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးသၽႃႇဝႁၢင်ႈလီ၊ ပဵၼ်မိူင်းၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃမီးငႂ်ႈမီးၶွၼ်ႇ၊ မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉလိူင်ႇမၢၵ်ႈ ဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ဝဵင်းမီးၸိုဝ်ႈတၢင်ႇဢၼ်ထႅင်ႈဝႃႈ “ဝဵင်းၼၢင်းၵိၼ်ပူ”၊ “ဝဵင်းလၵ်းသဝ်ႁိၼ်” ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းပၢင်လူင်ၼႆႉ သုင်လိူဝ်ၼႃႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ 4,416 ထတ်း။ ပေႃးဢဝ်ၶိူင်ႈတႅၵ်ႈ မႆၵႅၼ်ၼႃႈလူၵ်ႈ/ လုမ်ႈၾႃႉ ဝႃႈ တင်ႈယူႇတီႈ 20°59’24’’N 97°31’39’’E ။...