လွင်ႈၵၢၼ်ၵူမ်ၵဵဝ်ၵူၼ်ႇပင်း  မိူင်းတႆးၼႆ့ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼႂ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျႅၼ်ႇမႃႇသေတႃႉ  မိူင်းတႆး ဢမ်ႇမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈပိုၼ်ႉထၢၼ် ၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် လႆႈထူပ်းၵၢၼ်မိူင်းႁုၵ့်ႁၢႆႉလူင်မႃး  ၶိူဝ်းယႂ်း ။ ပၢၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း (Political conflicts) ၼၼ့်  တႄႇတီႈၵၢၼ်မိူင်းၼင်ႇၵၼ် ဢမ်ႇၵူမ်ၵဵဝ်ၵၼ် ၼႆ လၢတ်ႈလႆႈၼင်ႇၼႆ။ ယွၼ်ႉသင်လႄႈ မိူင်းတႆးဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်မႃး ၸဵတ်းပႅတ်ႇသိပ်းပီ။   ပေႃးတူၺ်းပိုၼ်းလင်ၶိုၼ်း ၼင်ႇလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် 1947 ၼၼ့် ၊ မၵ်းမၢႆဝႆ့ဝႃႈ ပေႃးႁူမ်ႈၵၼ်ဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃယဝ်ႉတဵမ် 10 ပီ ၊ ၶႂ်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၵေႃႈလႆႈ ၼႆသေတႃႉ ၼင်ႇၵႂၢမ်းမၼ်ႈၼႂ်း လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၼၼ့် မၢၼ်ႈဢမ်ႇၽေႃႇၼမ့်ၽေႃႇတူဝ် သေဢမ်ႇၵႃး ၊ ဝၢႆး 1962 ၼေႇဝိၼ်း (Nay Win) ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇယဝ့် ၊ ပူၼ့်ပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၼိူဝ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁၢဝ့်ႁႅင်းၼၼ့် ပဵၼ်ၵၢၼ်ထႅင်ႈႁႅင်းလွင်ႈၸတ့်တႅၵ်ႇၵၢၼ်မိူင်း တၢင်းပိုၵ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ့ ၼွၵ်ႈလိူဝ်သေၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး မီးဝႆ့ၼင်ႇ ၵူၼ်းၶိူဝ်း လႃးႁူႇ ၊ ဢၶႃႇ ၊ လွႆ ၊ ဝႃႉ ၊ တဢၢင်းပလွင်ႈ ၊ ပဢူဝ်း ၊ ၵဝ်ႈၵၢင့် ၊ ပလၢင်ႇ ၸႃႉၵႂႃႇတၢင်းၼမ်။ ၵွပ်ႈၼႆ့ ပၢႆးဝူၼ့်လႄႈၾၢႆႇယၢမ်ႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၵေႃႈ ပိူင်ႈၵၼ်။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵႄႈၵၢင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ လႄႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း သၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈသမ့် ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼင်ႇၵၼ်ၵေႃႈ ၶေႉၶဵင်ႇဢႃႇၼႃႇသေ ၶႂၢၵ်ႈၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ်ၽႂ်မၼ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ပၢၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း သုၵ့်ယုင်ႈလိူတ်ႇမႆႈႁႅင်းသေ ႁၢင်ႇၵႆ ၵၢၼ်ၵူမ်ၵဵဝ်သေဢမ်ႇၵႃး တေလႆႈဝႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ၵူမ်ၵဵဝ်ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၵူၼ်ႇပၢင်း ၵႂႃႇၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ့်ၽိုၼ့်သမ့် ၼမ် ၊ ၶဝ်ၼင်ႇၵၼ် ႁိမ်ၵၼ်ၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ် ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝ ဢၼ်မီးၼႂ်းၽႅၼ်ႇလိၼ်မိူင်းတႆးၼၼ့် ၼင်ႇၶွင်ပူၺ်ႈၶဝ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ ပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈဢမ်ႇမေႃယဝ့်မေႃဝၢႆး။ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ့်တီႈတင်းၼမ် ထူပ်းလွင်ႈမိပ်ႇငႅၼ်းၵူႈၾၢႆႇၾၢႆသေ လႆႈၼီလႆႈပၢႆႈယၢၼ်ႁိူၼ်းယေးၶူဝ်းၶွင်လႄႈဝၢၼ်ႈၵိူတ်ႇမိူင်းၼွၼ်း တီႈၾင်ႁူၵ်ႉၾင်ႁေႇ    သွင့်ပၢႆႈႁႃတီႈလွတ်ႈၽႄးၶဵၼ်။ ၵွပ်ႈၼႆ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး  တူၵ်းတႅမ်ႇတူၵ်းလႃႈ ဢမ်ႇၶိုတ်းပဵင်းပိူၼ်ႈ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်ၵၼ်လႄႈ လွင်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်း...

ဝၼ်းတီႈ 8 လိူၼ်သႅပ်ႊတိၼ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉ  UNESCO မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ဝၼ်းၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၵူႈမိူင်းမိူင်း တေလႆႈမေႃလိၵ်ႈလၢႆး  ဝႃႈၼႆ။ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ဝၢႆးသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁိမ်းၸမ် 7 လၢၼ်ႉၵေႃႉ လႆႈသုမ်းသုၼ်ႇႁဵၼ်းသွၼ် ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇဝႆႉယူႇ - ၸုမ်း ISP Myanmar ၵဵပ်း ၶေႃႈမုလ်း...

(ၶေႃႈလပ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊၶဝ် ဢႃယုယၢဝ်း)  ၼႂ်းလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆႉ သင်တေႁႂ်ႈၸီႉၼႄပၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢၼ် ဢႃယုယၢဝ်းလိူဝ်သေ ပိူၼ်ႈၼႆ  လၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျပၼ်ႊ ၼႆၵေႃႈတေဢမ်ႇၽိတ်း။ ယွၼ်ႉၶေႃႈသိူင်ႇလပ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢႃယုၶဝ် ယိုၼ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ဝၢႆးလင်သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢႃယုယၢဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး။  ၵူၼ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊၶဝ်ၼႆႉ ၵိၼ်ၶဝ်ႈ၊ ၽၵ်းယွတ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် လႄႈ ပႃ ၵမ်ႈၼမ်၊  မိူၼ်ၼင်ႇ...

ဝၼ်းတီႈ 6/10/2025 ၼႆႉပဵၼ်ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇ မိူင်းတႆး ၊  ဝၼ်းတီႈ 7/10/ 2025 ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်း ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ မိူင်းထႆး ပဵၼ်လိူၼ် 12 မူၼ်းတႆးလိုဝ်ႉ တႆး ၶိုၼ်၊ သမ်ႉပဵၼ်လိူၼ်ၸဵင်မူၼ်း တႆးယူၼ်း(ၵဵင်းမႆႇ-ၵဵင်းႁၢႆး)။ ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃသင်ၶၸဝ်ႈ လႄႈဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃၵူၼ်းႁိူၼ်း ပိူင်ႈသင်ၵၼ်။ ဝၢႆးဢွၵ်ႇဝႃႇသႃယဝ်ႉ ၵူၼ်းႁိူၼ်း...

ၸဵမ်မိူဝ်ႈလၢႆသိပ်းပီ ပူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ မိူင်းထႆးၼႆႉ လီဢိၵ်ႇၸႃႉ ၶဝ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ လႆႈပိုင်ႈဢိင်မႃးတႄႉတႄႉ ။ ၶၢဝ်းၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇယိုတ်းမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီ ၸမ် 5 ပီၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႆႈပၢႆႈၽေး ၶဝ်ႈသွၼ်ႈမိူင်းထႆးမီးတၢင်းၼမ် ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးၵေႃႈ ၵႃႈလႆႈဝူၼ်ႉသွၼ်ႇ ၸတ်းပွင်ပႃးလွင်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးမိူင်းမၢၼ်ႈ...

ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းပဵၼ်ထမ်းသေ ၸင်ႇမီးမႃးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ။ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈတႄႉမၼ်းတႄႉ ဢၢင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ တႃႇဢဝ်ၶိုၼ်းသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇႁႄႉၵင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆသေ မႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵွႆပၢႆဝၢႆးမႃး ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ ပိူင်ႈႁွႆႈသေ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၵူဝ်တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ။ၶၢဝ်းတၢင်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ သမ်ႉၶႅၼ်းၼႃႇ ။ မိူၼ် တီႈ ၽႃၵၢၼ်ႉ ၸႄႈမိူင်းၶၢင်ၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ်...

ၸွမ်းၼင်ႇၵႂၢမ်းဢၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ၵႆႉလၢတ်ႈသင်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈပၼ်လုၵ်ႈလၢင်းဝႃႈ ႁႂ်ႈမေႃယူႇမေႃၵိၼ် ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈၵိၼ်ဢၼ်လီဢၼ်ဝၢၼ် ၵႃႈယႂ်ႇၶၼ်လူင် ။ မၼ်းပွင်ႇႁႂ်ႈႁဝ်းမေႃႁႃၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်တေ ၵိုင်ႇငၢမ်ႇၸွမ်း ပၢႆးယူႇလီၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊  ႁႂ်ႈၵိၼ်ၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈပၢႆးယူႇလီႁဝ်းတေၶႅမ်ႉ တႃႇႁႂ်ႈ ဢႃယုယိုၼ်းယၢဝ်း။ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈထုၵ်ႇလီလႆႈႁူႉၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ဢင်ႇၵႃႇ တူဝ်ၶိင်းႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ မႃးႁဝ်းၶႃႈလူဢၢၼ်ႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွမ်းၵၼ်ၶႃႈ။  ⏰ 01.00 - 03.00...

ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်ႁူႉၸၵ်းၵၼ်ဝႃႈ ၵၢပ်ႈလူင် 3 ပိူင်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇလီ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၶႂ်ႈထူပ်းၶႂ်ႈၺႃး ။ မိူၼ်ၼင်ႇ  ၵၢပ်ႈဢၼ်မီးၽေးရေႃးၵႃႇလိူင်ႇၽႄႈ ၵၢပ်ႈဢၼ်မီးၽေးသိုၵ်းသိူဝ် လႄႈ ၵၢပ်ႈဢၼ်မီးၽေးဢိုပ်းယၢၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ၽေးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉၵူၼ်းႁဝ်းၶိုၼ်းၼႆ ၵမ်ႈၼမ်တေဢမ်ႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ပေႃးတူၺ်း ၼႂ်း ၼိုင်ႈပီသွင်ပီမႃး ၼႆႉၵေႃႈ ၵမ်းၵမ်းမီး လူမ်းလႅင်ႉလူင်ပတ်ႉၶဝ်ႈၼႂ်းလၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း...

ပေႃးလႆႈယိၼ်းၸိုဝ်ႈၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼႆ ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်တေလႅၼ်ႈႁၼ်ပွႆးၽြႃးၸၢမ်ၵဝ်ႈတွၼ်ႈလႄႈၵူၼ်း ၸုၵ်းၽၢႆးႁိူဝ်း - ၶႃႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ လပ်ႉလင်တၢင်းႁၢင်ႈလီလႄႈတီႈၶီႇႁိူဝ်း ၼႂ်းၼွင်ၵႂၢင်ႈ လႄႇၵျေႃႇ ၼၼ်ႉ - ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ၼွင်သၽႃႇဝတၢင်းႁၢင်ႈလီၼႆႉ ၾၢင်ႁၢင်ႈၾိင်ႈတိုၼ်းမၼ်း ယူပ်ႈယွမ်းလူင်း ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း။ ၼွင်တိုၼ်ႈမႃး၊ပႃဢႄႇမႃး၊ ၵုၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼမ်မႃးသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢမ်ႇလီလႄႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်။ ၵူၼ်းမႃးဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇၼမ်ပဵင်း ၵွၼ်ႇၼႃႈ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ လႄႈၵွၼ်ႇၼႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း။...

မိူင်းၵူၼ်း ၶူင်းၵၢင်လူင်ၼႆႉ ၸိူဝ်းႁဝ်းႁႃး မႃးပဵၼ်ၶႅၵ်ႇၵူၺ်း ၊  မီးမိူဝ်ႈမႃးၵေႃႈ မီးမိူဝ်ႈမိူဝ်း ၊ မၢင်ၸိူဝ်းမိူဝ်းၸဝ်ႉ မၢင်ၸိူဝ်းမိူဝ်းလႃႈ ။ ၽႂ်တေမိူဝ်းထႃႈဢွၼ်တၢင်းၼႆ ၽႂ်ႁိုဝ်ႁွၼ်ႇႁူႉ ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶူးသၢႆလိူၼ်ၶမ်း ၵေႃႉဢၼ် ၸုၼ်ႉပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်သေ ပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶတ်းသၢင်ႈ တႃႇလုၵ်ႈလၢၼ်လိၼ်မႃးၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉလႆႈလူႉသဵင်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 25/9/2025...

ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ ၼႂ်းၼႃႈတီႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၵူႈတွၼ်ႈတွၼ်ႈ ၸႂ်ႉဢေႊဢၢႆႊ AI ၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းတႅၼ်း ၵူၼ်းလူၺ်ႈ ဢမ်ႇတၼ်းၾၢင်ႉတူဝ်။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈဝႃႈ ၵႃႈပေႉၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢေႊဢၢႆႊမႃးတႅၼ်း တေဢမ်ႇမိူၼ်ၵူၼ်းလႆႈ ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈဝႃႈ တေတႅၼ်းလႆႈမူတ်း ထိုင်တီႈၵူၼ်းတေဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ႁဵတ်းၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းမိူဝ်းၼႃႈၼႆယူႇ။ဝႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၼႂ်းၵၢပ်ႈလူင် ဢေႊဢၢႆႊၼႆႉ ၵူၼ်းႁဝ်းတိုၼ်းလီႁၵ်ႉသႃဝႆႉ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃဢၼ်ဢေႊဢၢႆႊ ဢမ်ႇမေႃလႆႈၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးတူၺ်း ဢၼ် သၽႃး ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ World Economic...

ပႃႇထိူၼ်ႇဢၼ်ႁၢင်ႈလီသုတ်းၼႆ့ ပဵၼ်ပႃႇထိူၼ်ႇဢၼ်မီး တူၼ်ႈမႆ့မွၵ်ႇမၢၵ်ႇၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင် ၼပ့်သီၸေးပေႃးဢမ်ႇထူၼ်ႈလႆႈ  မီးပႃးမႄႈၼမ့် သၢႆၵေးယႂ်ႇလဵၵ့် လိူင်ႇၼမ်။ ထိူၼ်ႇဢၼ်ၶူပ်းထူၼ်ႈၵုမ်ႇလူမ်ႈၸိူင့်ၼႆ တူဝ်သတ်းၵူႈသႅၼ်းၵေႃႈ တိုၼ်းမီးမႃးၼင်ႇ ၾိင်ႈတိုၼ်းမၼ်း။ ၼႂ်းထိူၼ်ႇၼႆ့ ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၾိင်ႈယၢမ်ႈပၢၵ်းပိူင် ပႃႇထိူၼ်ႇ ၊ ၼင်ႇ တူဝ်ယႂ်ႇတဵၵ်းတူဝ်လဵၵ့်။ တီႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီး ၾိင်ႈတိုဝ်းၵမ် (Morality)၊ ဢမ်ႇမီး ၾိင်ႈဝူၼ့်သွၼ်ႇ( Reasoning) ၊...

ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်ၵၼ် ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈငၢႆႈလူမ်ၸႂ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇလၢႆပုၼ်ႈ ၶိုတ်းၸႂ်ၶိုတ်းၸၼ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇၵူၼ်းၸိူဝ်းမီးၾိင်ႈယၢမ်ႈဢမ်ႇလူႉၶဝ်သမ်ႉ ဢဝ်ၵႂႃႇၸႂ်ႉပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းသေ ၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ် ။ မၢင်ၸိူဝ်းဢဝ်ၸိုဝ်ႈမူႇၸိုဝ်ႈၸုမ်းပိူၼ်ႈၵႂႃႇလႅၼ်ၵိၼ် ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်သေၵေႃႉၵေႃႉ ၵႂႃႇဢၢင်ႈၸိုဝ်ႈဢၢင်ႈသဵင်လႅၼ်ၵိၼ် ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းၼွင်မွၼ် ၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ ၺႃးပိူၼ်ႈဢဝ်ၸိုဝ်ႈဢဝ်ႁၢင်ႈၵႂႃႇဢၢင်ႈ ႁႃလွၵ်ႇၵိၼ်ငိုၼ်းပွတ်းတၢင်းမူႇၸေႊ လႅၼ်လိၼ်တႆး-ၶႄႇ...

ၽႂ်မီးငိုၼ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၽႂ်မီးၶဝ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ၼႆၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ တႃႇပဵၼ်ၸဝ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၼႆႉ ငိုၼ်းၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈ ယူႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ ။ ၵၢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ၼႆႉ ၶတ်းၸႂ်မီးငိုၼ်းမီးၶမ်းၵူၺ်းႁိုဝ်တေယဝ်ႉ ။ တၵ်းလႆႈတူၺ်း ထိုင်ပႃးလွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း  ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ ၶုၼ်လီ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈသမ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ႁႃသဵၼ်ႈတၢင်း တႃႇမီးၸၼ်ႉမီးထၢၼ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ပဵၼ်ၸွမ် ၵူၺ်း ဢမ်ႇတွၼ်ႉသႂ်ႇၸႂ်တႃႇပုၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်...

လူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆႉ ႁိုင်ၼၢၼ်းမႃးၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ ၼိူဝ်တူဝ်မီးၸႂ်ၵေႃႈ ၼမ်မႃးၵႃႈၼၼ်ႉ။ ၸႂ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵေႃႈ  ပိူင်ႈလၢၵ်ႇမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ။ လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉၼမ်မႃးလႄႈ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ယိူၼ်ႉၵၼ်ႈလႆႈ ၊ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ၸႂ်ယိူၼ်ႉၵၼ်ႈဢႄႇသေ ထိုင်တီႈယွမ်းသုမ်း ။ၵမ်းလိုၼ်းၵေႃႈ ၶႃႈတူဝ်တၢႆၵႂႃႇၵေႃႉလႂ် ၵေႃႉၼၼ်ႉ ။ တႃႇႁႄႉႁၢမ်ႈလႆႈပိူင်ပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆသေ ၾၢႆႇလူလွမ်ပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ WHO ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈ  ဝၼ်းတီႈ...