သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2020 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉႁူဝ်ၼပ်ႉသဵၼ်ႈမၢႆၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ဢမ်ႇတႅတ်ႈတေႃး လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃးပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်း ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်တေလိူၵ်ႈတင်ႈ ပၢႆပီ 2025 ၼႆႉ တေၸႂ်ႉၶိူင်ႈၾႆးၾႃႉသေတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ။ သင်ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈဢၼ်ၼႆႉ တေတႅတ်ႈတေႃး သေ လႆႈတမ်းၸႂ် တေဢမ်ႇမီးလွင်ႈပႅတ်ႉလွင်ႈမၢပ်ႇၵၼ်ၼႆသေ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁူၺ်းသူၼ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တေၸႂ်ႉၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်သေ လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႆယူႇ မႅၵ်းမႅၵ်း ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ပႆႇႁူႉလွင်ႈမၼ်းတႄႉတႄႉ။ ဢၼ်ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈတွတ်ႈၶႅပ်းသဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၸိူင်ႉၼႆသေ လိူၵ်ႈတင်ႈတႄႉ မီးယူႇ 30 မိူင်းလိူဝ်လိူဝ် ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးမိူင်းၵြႃး ဢိၼ်ႊတီႊယႃႊ ၊ ၵမ်းၼႆႉသမ်ႉ တေပႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ။

ၶိူင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ Myanmar Electronic Voting Machine ပဵၼ်ၶိူင်ႈဢၼ်လႆႈၸႂ်ႉၾႆးၾႃႉ ၊ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၾႆးၾႃႉၵေႃႈ တေလႆႈၸႂ်ႉၵွၼ်ႈမၢၵ်ႇထၢတ်ႈ (ႁိုဝ်) ၵွၼ်ႈပႅတ်ႊတရီႊ သေ ၸင်ႇတေၸႂ်ႉၵၢၼ်မၼ်းလႆႈ ။

ၶိူင်ႈဢၼ်ၼႆႉ သင်ဝႃႈ တွတ်ႈယဝ်ႉၸိုင် တေၼပ်ႉပၼ်ပႃးၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ တေႁူႉလႆႈႁူဝ်ၼပ်ႉၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵမ်းလဵဝ် ။ ဝၢႆးသေလိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ လၢႆမိၼိတ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ ႁူႉလႆႈၵမ်းသိုဝ်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉတင်းသဵင်ႈမီးၵႃႈႁိုဝ် ၊ သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၵူၼ်းတွတ်ႈမီးၽႂ်လၢႆလၢႆ ၊ ပႃႇတီႇလႂ် လႆႈသဵင်ၵႃႈႁိုဝ် ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်း ၊ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၊ ၽူႈတႅၼ်းသၽႃး ၼႂ်းတိူင်းလႄႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸႂ်ႉၶိူင်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၾႆးၾႃႉ သေ လိူၵ်ႈတင်ႈ ၊ ပေႃးပဵၼ် ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ တေတွၵ်ႇၸုမ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ပၼ်သဵင် လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူၼ်ပိူင်ၵဝ်ႇဢၼ်ယၢမ်ႈႁဵတ်းမႃးၵူၺ်း ၼႆ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းလိူၼ် သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 2023 ၼၼ်ႉၼင်ႇၼႆ။

တႃႇႁႂ်ႈ ၸုမ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တေမေႃၸႂ်ႉၶိူင်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈ ၼႂ်းပီ 2024 ဝႃႈ လူင်းပိုၼ်ႉတီႈသွၼ်ပၼ် ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ၼႂ်းၸႄႈတိူင်းလႄႈၸႄႈမိူင်း 227 ၵေႃႉယဝ်ႉ ၊ ပီ 2025 ၼႆႉၵေႃႈ သွၼ်ပၼ် ႁႂ်ႈၸေးပတ်းပိုၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ ။

ဢၼ်ၸုမ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႄပၼ်သွၼ်ပၼ် လၢႆးၸႂ်ႉၶိူင်ႈဝႆႉတႄႉ တေမီးဝႆႉ 3 ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ။

1)မိူဝ်ႈထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်း တေပိုတ်ႇႁူင်းပၼ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းႁူင်းပၼ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ် တေတဵၵ်းပၼ် တုမ်ႇၼဵၼ်ဢၼ်ပိုတ်ႇၶိူင်ႈမၼ်း တေတႅမ်ႈဝႆႉ တီႈၼဵၼ်မၼ်းၼၼ်ႉဝႃႈ On/Off ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၵႄႈ ၵူၼ်းမႃးတဵၵ်းပၼ်သဵင်ၼိုင်ႈၵေႃႉလႄႈၼိုင်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉ ၽူႈဢၼ်ပႂ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈႁူင်းၼၼ်ႉ တေတဵၵ်းပၼ် တုမ်ႇၼဵၼ် Ballot ၼႂ်းၵႄႈမၼ်း ၼိုင်ႈၵမ်း ။ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်လႆႈတဵၵ်း တုမ်ႇၼဵၼ် Ballot ၼၼ်ႉတႄႉ တႃႇႁႄႉၵင်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၵေႃႉလဵဝ် တေဢမ်ႇတဵၵ်းပၼ်သဵင်လၢႆၵမ်း ၼႆယဝ်ႉ။

2) ဝၢႆးသေ ၼႄၾႆးၶဵဝ် ၶိူင်ႈမၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်တေပၼ်သဵင်ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇတဵၵ်းၼဵၼ် ဢၼ်ပၼ်သဵင်လႆႈယဝ်ႉ။ တႃႇလိူၵ်ႈတဵၵ်းပၼ်သဵင် ပႃႇတီႇလႂ်ပႃႇတီႇၼၼ်ႉၼၼ်ႉ တေမီးႁၢင်ႈလူဝ်ၵူဝ်ႇပႃႇတီႇၵူႈၸိူဝ်းၸိူဝ်း ။ လႆႈၸႂ် ပႃႇတီႇလႂ်ၵေႃႈ တဵၵ်းၼဵၼ် ဢၼ်တတ်းသိုဝ်ႈလူဝ်ႇၵူဝ်ႇပႃႇတီႇဢၼ်ၼၼ်ႉလႆႈ ။

3) ဝၢႆးသေ တဵၵ်းၼဵၼ်ပၼ်သဵင်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ႁိမ်းၶၢင်ႈၶၢင်ႈၼၼ်ႉ တေတမ်းဝႆႉပၼ်ပႃး ၶိူင်ႈပရိၼ်ႉ ႁိုဝ် ၶိူင်ႈထုတ်ႇဢွၵ်ႇ ဝႂ်ၸေႈ လႄႈ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၽႂ်တဵၵ်းပၼ်သဵင်ပႃႇတီႇသင်ဝႆႉၵေႃႈ မႂ်ၸေႈ ဢၼ်ပႃးလူဝ်ႇၵူဝ်ႇပႃႇတီႇဢၼ်ၼၼ်ႉ တေဢွၵ်ႇမႃး ။ ငၢႆးမိူၼ် သလိပ်ႉငိုၼ်း တီႈတူႈထွၼ်ငိုၼ်း ATM ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။

ၵူၺ်းၵႃႈ မႂ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၽူႈပၼ်သဵင် ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇယိပ်းဢဝ် ယွၼ်ႉဝႃႈ တေပွႆႇမၼ်းတူၵ်းၼႂ်းတိူၵ်ႈမၢၼ်ႇ။

သင်ဝႃႈ ထိုင်ၶၢဝ်းပိၵ်ႉဢိုတ်းႁူင်းပၼ်သဵင်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းႁူင်းလႂ်ႁူင်းၼၼ်ႉ တေၼပ်ႉသွၼ်ႇပၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ်ႁူႉၸွမ်းလႆႈတႅတ်ႈတေႃးၵမ်းလဵဝ် ဝႃႈၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇဢၢႆႊထီႊမိူင်းတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ –

ၶိူင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတေၸႂ်ႉယူႇမႅၵ်းမႅၵ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းဢဝ် ၶိုင်ဢဝ် ႁင်းၵူၺ်း ၊ မၵ်းမၼ်ႈဢဝ်ႁင်းၵူၺ်း ။ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ၼႂ်းၶိူင်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်တေသႂ်ႇပႃး ၶိူင်ႈလပ်ႉတႃ ၽၢမ်းတႃသင် ဢမ်ႇႁူႉလႆႈ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵုမ်းလုမ်းလုမ်းလႄႈ သင်ၶဝ် ၶႂ်ႈသႂ်ႇ program သင်လူင်းဝႆႉၼႂ်းမၼ်းၵေႃႈ ငၢႆႈ ။ မိူဝ်ႈပၼ်သဵင်ၼၼ်ႉ တဵၵ်းပၼ်ၼဵၼ်ပႃႇတီႇဢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈၸႂ်သေတႃႉ ၼႂ်းၶိူင်ႈၼပ်ႉမၼ်း ၸၢင်ႈၼပ်ႉပၼ် ပႃႇတီႇတၢင်ႇဢၼ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ ။ တေပဵၼ်ဢမ်ႇပဵၼ် ဢမ်ႇမီးၽႂ်လၢတ်ႈလႆႈ ။ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈတမ်းၸႂ် ဝႃႈၼႆ။

ၸွမ်းၼင်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဝႆႉတႄႉ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈဢၼ်တေဢဝ်မႃးၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ မၼ်းၶိုတ်းၸၼ်ႉ မီးလၵ်းၸဵင်ၶွင်မၼ်း ။ ၶူင်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်းၶွပ်ႇၸွမ်းပိူင် ( ႁဵတ်းၸွမ်း မတ်ႉတႃ 33 တွၼ်ႈ ၶ ၼၼ်ႉ) ၊ တႃႇပၼ်ႇၵၢၼ်သမ်ႉ ၸႂ်ႉမတ်ႉတႃ 5 တွၼ်ႈ ၶ ၼႆ မၵ်းမၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဝၼ်းတီႈ 02/09/2025 ၼႆႉ။

ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၾႆးၾႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မၵ်းမၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ႁဵတ်းၸွမ်း မႅၼ်ႈၸွမ်း လၵ်းၸဵင် ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈပူင် 075/2025 ( အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၀၇၅/၂၀၂၅) ဝႃႈၼႆ။

ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးထတ်းသၢင်လႆႈဝႃႈ ၸွင်ႇၶိုတ်းၸၼ်ႉ ၸွင်ႇမီးလၵ်းၸဵင်ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈပႃးၵေႃႇမတီႇထတ်းသၢင်ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၵမ်းၼႆႉ ၶူင်ဢွၵ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉႁင်းၵူၺ်းၼႆၼႆႉတႄႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း တူၵ်းၸႂ် ဢၢမ်းဢေႃး ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈဢၼ်ၶဝ်ႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇပၼ် ဝႂ်ယွင်ႈယေႃးႁင်းၵူၺ်း မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ MMS Standard Mark လႄႈမီးပႃး ဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်း (Certification of Conformity – CoC) ဢၼ်ၶဝ်ဢွၵ်ႇဝႆႉႁင်းၵူၺ်း ။ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၸုမ်းလႂ်ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉမႃးၵူတ်ႇထတ်းမၵ်းမၼ်ႈပၼ်။ ပွင်ႇဝႃႈ ႁဵတ်းႁင်းၵူၺ်း ယွင်ႈယေႃးႁင်းၵူၺ်းလႄႈ မီးၶေႃႈထၢမ်ယူႇဝႃႈ “ လီယုမ်ႇယမ်မွၵ်ႈလႂ် ” – ၼႆ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇဢၢႆႊထီႊ မိူင်းတႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆၶႃႈဢေႃႈ။