မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈငိၼ်းဝႃႈ ၽႂ်မီးငိုၼ်းမၼ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၽႂ်မီးၶဝ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၶုၼ် ၼႆသေတႃႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉသမ်ႉ မိူၼ်တေလႆႈဝႃႈ ၽႂ်မီးငိုၼ်းပိူၼ်ႈၸူမ်းယွင်ႈ ၽႂ်မီးၵွင်ႈသဵင်ပၢၵ်ႇလင်ၼႆၵေႃႈမီးမီးယဝ်ႉ။ ဢႃႇၼႃႇၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢူမုၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉထိုဝ် လူၺ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်လီပုၼ်ႈတင်းလၢႆ၊ ဢႃႇၼႃႇၼႆႉ လႅပ်ႈၵႂႃႇမီးတီႈၵူၼ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ လူၺ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၵူဝ်ႁႄယုပ်းၽၢၼ်ႈၼၼ်ႉပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၾိင်ႈတႅၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းဝႃႈပႄႇ တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ တေဢမ်ႇလႆႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်း ၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈယုင်ႈယၢင်ႈၸွမ်း ၵၢၼ်သၢင်ႈဢႃႇၼႃႇႁႅင်းပွင်ၼၼ်ႉလူင်။
ၵူၺ်းၼၼ်သေတႃႉ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႊၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ပဵၼ် BIA/BDA ၼၼ်ႉ တႅင်ႇတူဝ်ပဵၼ် ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇၵႃး ယိုတ်းသိမ်းဢႃႇၼႃႇပႃး မိူဝ်ႈ1962, 1988 လႄႈ 2021 သေ ၵွင်လင်ပႅတ်ႈ ၶေႃႈၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းမႃး ၼင်ႇႁူႉႁၼ်ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၾၢႆႇမၢၵ်ႈမီးၼႆၵေႃႈ ပူၵ်းတင်ႈၸုမ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၶွင်တပ်ႉသိုၵ်းၶေႃၶေႃ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မြန်မာ့စီးပွါးရေးကော်ပိုရေးရှင်း၊ ဦးပိုင် ၸိူဝ်းၼႆႈသေ ငမ်ဝၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈ ႁိၼ်ႁႄႈၶူဝ်းၶွင် လႄႈ ပၢတ်ႉၵျႅတ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းယူႇ တေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လိူင်ႈၽိတ်းၾၢႆႇၾိင်ႈသိုၵ်းလႂ်၊ လိူင်ႈပုၼ်ႉပႅၼ်တေႃႇသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းလႂ်ၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်ယူႇမီးယူႇၵူႈဝၼ်းၼိူဝ်ႁူဝ် ယွၼ်ႈထိုင်လူၵ်ႈလုမ်ႈၵမ်ႇၾႃႇၵႂႃႇ ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈဢဝ်လိူင်ႈၶွမ်ႈၶတ်းယူႇ ဢမ်ႇၸၢင်ႈယဝ်ႉၸၢင်ႈဝၢႆးလႆႈယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇတေ ၵႅတ်ႇၶေႁေႉၵင်ႈပၼ် သမ်ႉၵုမ်ႇႁဵတ်းၶဵၼ်တီႉၺွပ်းၶႃႈႁႅမ် တီႈၵူၼ်းမိူင်းၽႃးၵႃႇဢၼ်ဢမ်ႇယိပ်းၵွင်ႈယိပ်းၵၢင်ႇ၊ၸုတ်ႇ ၽဝ်ႁိူၼ်းယေးဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ယႃႉဝၢၼ်ႈၵဝ်းသူၼ်ၼင်ႇပဵၼ်ၶဵၼ်ၵၼ်ဝႆႉ ဝၼ်းၵဝ်ႇဝၼ်းမႂ်ႇယဝ်ႉ။
ပေႃးထွမ်ႇ ႁူဝ်ၼႃႈတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်လၢတ်ႈတႄႉ မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈဝႃႈ တေပူၵ်းတင်ႈပဵၼ် Standard Army ယူႇမႅၵ်းမႅၵ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်း လႄႈ ၾိင်ႈတိုဝ်းၵမ်ၶွင်တပ်ႉသိုၵ်း (Standard Professional Military) ၼႆႉ ပဵၼ်ႁိုဝ်မီးႁိုဝ်ၼႆ ဢမ်ႇတွၼ်ႉဢဝ်ၶဝ်ႈႁူသႂ်ႇၸႂ်။ ၼင်ႇႁဝ်းၶႃႈ ယၢမ်ႈပၢႆးၼေၵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ၊ တီႈၸိုင်ႈမိူင်း တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ၼၼ်ႉတႄႉ တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ တၵ်းလႆႈယူႇတႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းႁိူၼ်းၵုမ်းၵမ်သေ တေလႆႈႁၢပ်ႇ ပႃး ၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵႅတ်ႇၶေၽေးၶဵၼ်မိူင်းၼွၵ်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ပွင် လႄႈ ၶွပ်ႇၼမ်ႉလႅၼ်လိၼ် ၸိုင်ႈမိူင်း တေဢမ်ႇလႆႈလုလႅဝ်ၵူၼ်ႇပင်း။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈၵွပ်ႇၵူႈၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်း ၽွင်းမိူဝ်ႈၵိူတ်ႇမီးၽေး ၶဵၼ်ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇလိၼ်ဝႆဢိင်ႇသၼ်ႇ၊ ၼမ်ႉလူၵ်ႈၼမ်ႉၼွင်း၊ လူမ်းလႅင်ႉၽတ်ႉပဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႈ။
လိူဝ်ၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဢိၼ်ႊၵျိၼ်ႊၼီႊယႃႊၾၢႆႇတပ်ႉၶဝ် တေလႆႈၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉၵေႃႇၵၢႆႇပၼ် ၶူဝ်၊ တၢင်း လႄႈ ပၢင်သဝ်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်းလႂ် တႃႇၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းထူပ်းၽေးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ သင်ပဵၼ်လႆႈၸိုင် တေလႆႈၶဝ်ႈပႃးၸွႆႈထႅမ် ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ် ၵွၼ်းၵုမ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ဢၼ်ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ(UN) ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယႃႇ ၽူမ်ႈဝႃႈတေၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်းလႃႈ တႃႇၶိုင်ပွင်ၵွၼ်းၵုမ်း ႁႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၵတ်းယဵၼ်ႁိၼ်ႉၼွၼ်း တမ်ႉပွင်ပဵၼ်လႆႈမႃးသေပွၵ်ႈသေပၢၼ်။ တေဝႃႈ လွင်ႈၵွပ်ႇၵူႈၸွႆႈထႅမ် တီႈၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းထူပ်းၽေးၵိုင်ႉၵၢင်ႉၼႄႇ၊ တႅၵ်ႈၵၼ်တူၺ်း ပိူင်ပဵၼ်မိူင်းၼီပေႃး လႄႈ မိူင်းႁဝ်း ဢၼ်ထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ ၼမ်ႉလူၵ်ႈၼင်ႇၵၼ်ၼႆႉၵွႆးလေႃႇ၊ လွင်ႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဵတ်းပုၼ်ႈၽွၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းပိူၼ်ႈ လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းႁဝ်း ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၾႃႉ လႄႈ လိၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်၊ ၼင်ႇၼႆ တိုၵ်ႉဢုပ်ႇဝႃႈ ၶႂ်ႈပဵၼ် Standard Army ယူႇၵေႃႈ ယူဝ်ယႃဢမ်ႇတၼ်းၶိုတ်းတၢင်းပဵၼ်ၶႃႈယူဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဢမ်ႇတူဝ်ႈတၼ်း တႃႇၸွႆႈၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်တီႈ UN ၼၼ်ႉသေတႃႉ တႃႇသူင်ႇၵူၼ်းသိုၵ်းၼပ်ႉဢၢၼ်ႇမိုၼ်ႇ ၵႂႃႇၸွႆႈတၢႆတၢင်တီႈၼႃႈသိုၵ်းရတ်ႉသျႃးၶႂၢၵ်ႈ မိူင်းတေႃႇယူၶရဵင်းၼၼ်ႉပႄႇ လႅပ်ႈၶၵ်းၵႆႉၶတ်းၸႂ်မင်သႂ်ႇၵလီးၵထီးယဝ်ႉ။ တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းငိုၼ်း ၶွၼ်ႇငိုၼ်းၵႃႊ ဢၼ်လႆႈတီႈၵူၼ်းမိူင်းသေတင်ႈဝႆႉၵွႆးလႄႈ တေလႆႈယူႇမိူၼ် ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈၵွႆး၊ မၼ်းတိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈ ၶဝ်ႈၵႅဝ်ပႃးၸွမ်းၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ တိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈၵႅဝ်ၸွမ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ၾိင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႇငမ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႂ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းပလိၵ်ႈတပ်ႉႁၢၼ်ၼၼ်ႉသႄႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယႃႇၵူၺ်းဝႃႈ ၶဝ်ႈၵႅဝ်ၸွမ်းလႃႈ၊
တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ ဢဝ်ပႃးတၼ်းႁဵင်းၾၢႆႇတတ်းသိၼ်ဢမ်ႇၵႃး ပၢႆပူင်ပၢႆးပႃးပၵ်းပိူင်သေ တဵၵ်းၸႂ်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁပ်ႉႁဵတ်းၸွမ်းၵွၼ်ႇ။ ႁၢႆႉလိူင်းသုတ်းၸမ်ႉ ပူင်ဢွၵ်ႇပၵ်းပိူင်ၵဵပ်းသိုၵ်းမႂ်ႇသေ ယႃႉၵဝ်းပႅတ်ႈ ဢၼႃႇၵတ်ႈၵူ ၼ်းၼုမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ ႁွႆးဝႃႈပဵၼ်လိူင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလုသုမ်း ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ လႄႈ လွၵ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၸိုင်ႈမိူင်း၊ ႁွႆးဝႃႈပဵၼ်လိူင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလုသုမ်း ဢွၵ်းဢေႃလႅတ်းလႅင်ႈၼုမ်ႇၼုတ်းသေ မိူၼ်တင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူ ၼ်းလုၵွႆ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼင်ႇၵၼ် ၽိတ်းၽႅၵ်ႇတႅၵ်ႇၸတ်ႉ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိူင်ႈၽိတ်းၾိင်ႈမိူင်းလိူင်ႇၼမ်၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ၽိတ်းသိၼ်ၽႄႈတိူၼ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇၼႆၵေႃႈ လႅပ်ႈတေဢမ်ႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈသွၼ်ႇၺႃး။ လိူဝ်သေၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢႃႇ ၼႃႇမၼ်ႈၵိုမ်းယိုၼ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇၼပ်ႉသွၼ်ႇသင်ယဝ်ႉႁိုဝ် ပဵၼ်တီႈထၢမ်ထိုင်ၵၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃးၶိုၼ်းထတ်းတူၺ်းၼႆ ၸိူဝ်းႁပ်ႉၸိုဝ်ႈၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေႁဵတ်းၵိၼ်ယူႇၼႆႉ ပေႃးၶႂ်ႈမီးလူင်ၵႂႃႇၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ ၸိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတေႉတေႉမီးၵမ်ႈၵေႇ၊ ၸိူဝ်းလေႇႁဵတ်းၵိၼ် ၵႆႉ လိူင်ႇၼမ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၸင်ႇတႄႇလၢတ်ႈဝႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁူဝ်မႃႇပဵင်းၵၼ်၊ ပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈမိူင်းၾႅတ်ႊတရႄႊၸႅတ်ႈၸၢင်ႇႁူမ်ႈၵၼ်ၼႆၵေႃႈယႃႇ ၵမ်းလိုၼ်းလူင်လိုမ်းပဝ်ႉမၢႆယဝ်ႉ ၵျေႃႇၸွမ်းပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်သေ ၵုမ်ႇသဵင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၸွမ်း ၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈၽိတ်းပိူင်ၵႂႃႇၵေႃႈ မီးမႃးယဝ်ႉ။ မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႇသၢင်ႈဝႃႇတႁေႃၶမ်းသိုၵ်းႁေ ၶိၼ်ႁဵတ်းၶုၼ်ၵွၼ်ၼႂ်းၼႃႈတီႈတူဝ်ၵဝ်ႇယဝ့် ဢိုတ်းႁၢမ်ႈပႅတ်ႈသုၼ်ႇလၢတ်ႈၸႃၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈႁဵတ်း၊ မၢင်ၸုမ်းသမ်ႉ ယိူင်ႈၸွမ်းလၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႊသေ တဵၵ်းႁွင်ႉတဵၵ်းၶၢၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉလွၵ်ႉ ႁဵတ်းသိုၵ်းႁဵတ်းသိူဝ်ၵေႃႈ လႆႈႁၼ်မႃးယဝ်ႉ။
တေဝႃႈ PDF လႄႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵိူတ်ႇမႂ်ႇၶဝ်ၼႆၵေႃႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉပိူဝ်ႈဢမ်ႇမီးလွၵ်းပိူင်ၸီႉသင်ႇတႅတ်ႈတေႃးလႄႈ ဢမ်ႇၸွမ်းပိူင်ၵၢၼ်တပ်ႉသေ ငၢႆႈမိူၼ်ၽုင်ၵူၼ်းႁၢႆႉၵႂႃႇၵေႃႈမီး။ တီႈၵူၼ်းမိူင်းၽႃးၵႃႇၵေႃႈ ပွႆႇႁႂ်ႈငမ်းငဝ်းဝႃႈ ယူဝ်ၵွင်ႉၵၢႆႇၸွမ်းတပ်ႉသိုၵ်းယူဝ်ႉၼႆၵွႆး ဢမ်ႇမီးသၢၵ်ႈသေႇလၵ်းထၢၼ်ၼႅၼ်ႈၼႃသေ မၢပ်ႇဝႃႈပဵၼ်ၽူႈၸွပ်ႇႁေ ၶႃႈတၢႆပႅတ်ႈၵေႃႈႁဵတ်း။ ၸုမ်းဢွၼ်ႇၸုမ်းဢိတ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ၵဵပ်းငိုၼ်းၵဵပ်းၶဝ်ႈဢမ်ႇၵႃး ပၢႆၸူၼ်ပႃးၵူၼ်းၵႂႃႇမႃးၵႃႉၶၢႆၵွၼ်ႇ။
ပေႃးၶိုၼ်းႁုပ်ႈလၢတ်ႈၸိုင် တပ်ႉသိုၵ်းၸဵမ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၼႆႈ လႅပ်ႈဢွၼ်ႁပ်ႉႁၼ်ၽိတ်းဝႃႈ ၵွင်ႈၵၢင်ႇလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢႃႇၼႃႇဢမ်းၼၢတ်ႈၼႆပႅတ်ႈမူတ်းသေ ၸင်ႇတေသိူဝ်းလႆႈသုမ်ႇငုမ်းၵုမ်းၵမ် ဢထမ်ႇမတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။ ၵႃႈၸူဝ်ႈပႆႇၶိုၼ်းၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈ ၾိင်ႈတိုဝ်းၵမ်သိုၵ်း လႄႈ လွၵ်းပိူင်တပ်ႉသိုၵ်း ဢၼ်ယွမ်းယူႇတႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းႁိူၼ်း ၸတ်းပွင်ၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉတႄႉ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼႆႉတေပႆႇၸၢင်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ ၾိင်ႈမိူင်းႁူမ်ႇငမ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တေပႆႇၸၢင်ႈမုင်ႈမွင်း ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆယူႇဢေႃႈ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ