လႆႈယူႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလႄႈ ယူႇတႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတၢင်ႇၸၢတ်ႈ ဢၼ်ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ၵူၼ်းမိူင်းယူႇၼၼ်ႉ လႆႈတုၵ်ႉၶတူဝ်ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး လႆႈတုၵ်ႉၶၸႂ်ပႃး။ ပေႃးတုၵ်ႉၶၸႂ်ၼႆၵေႃႈ တၢင်းပဵၼ်ပၢႆးၸႂ်ပႃးမႃးၸွမ်းယဝ်ႉ။

တၢင်းပဵၼ်ပၢႆးၸႂ်ၼႆၼၼ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈၸင်းၽူႈၶဵၼ်ပိူင်လဵဝ်၊ ၸၢင်ႈပႃးတင်း ဢမ်ႇႁူႉတူဝ်သေယွမ်းၵၢၼ်ႉတေႃႇၽူႈၶဵၼ်(Subconscious Defeatism) ဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈၸၢင်ႈမီးယဝ်ႉ။ ၸႂ်ယွမ်းၵၢၼ်ႉတေႃႇၽူႈၶဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လွင်ႈႁၼ်ၽူႈၶဵၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းလၵ်းလိင်းၼႃႇ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလွင်ႈပရိယႄႇ မႃႇယႃႇ ၼႃႇ။ တူဝ်ၶဝ်ပဵၼ်ၶုၼ်သၢင် ၸႂ်ၶဝ်ပဵၼ်ၽီလူးၽီၽၢႆး – ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉၼၼ်သေ ႁၼ်ၽူႈၶဵၼ်လႄႈသင် ပီႈၼွင်ႉၾၢႆႇၽူႈၶဵၼ်လႄႈသင် ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁူပ်ႉထူပ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈလၢတ်ႈတေႃႇ။ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈဝႄႈ ၶႂ်ႈပၢႆႈ။ ပေႃးမီးႁႅင်း မီးၵွင်ႈၵၢင်ႇၼႆၵေႃႈ လူဝ်ႇႁႅမ်တၢႆၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇၵႂၢမ်းထုင်းမီးဝႆႉဝႃႈ မၼ်းမီးဢမ်ႇလီ မၼ်းလီဢမ်ႇမီး မၼ်းဢမ်ႇလီမီး – ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တၢင်းပဵၼ်ပၢႆးၸႂ်ၼင်ႇၼႆၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸွမ်းသၽႃႇဝၵူၼ်းယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၸၢင်ႈၼႄးသင်။

ၵူၺ်းၵႃႈတၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးလွင်ႈလႄႈၸင်ႇပဵၼ်မႃး – ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉပဵၼ်သင်၊ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မိူင်းၼႆၵေႃႈ လွင်ႈမီးဢႃႇၼႃႇလႄႈ ဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။ လွင်ႈၼႆႉ ဢဝ်ယႃႈယႃဢၼ်ဝႃႈ ၸင်းတင်းၸၢၼ်ႈလႄႈၾၼ်းႁေႉ တႅင်းႁေႉ ၼႆႉလၢႆလၢႆ ဢမ်ႇယူတ်းႁၢႆလႆႈ။ ၵွပ်ႈဝႃႈယႃႈယႃၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢမ်ႇၵူဝ်ၽူႈၶဵၼ်၊ လွင်ႈႁတ်းတေႃႇၼႃႈၽူႈၶဵၼ် ဢမ်ႇဝႃႈၼႂ်းပၢင်သိုၵ်းတိုၵ်းလူၺ်ႈၵွင်ႈ (ဢမ်ႇၼၼ်) တိုၵ်းၵၼ်လူၺ်ႈသူပ်းၵႂၢမ်း ၼင်ႇႁိုဝ်တေလႆႈမႃးဢႃႇၼႃႇၵၢၼ်မိူင်း။

ယွၼ်ႉၼၼ်  ဢႃႇၼႃႇၼႆႉပဵၼ်သင် ??

ပဵၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇတေႁႂ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉႁဵတ်းၸွမ်း ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်ႁဵတ်း။ ၼမ်ႉၵတ်ႉတႃႇတေႁႄႉႁၢမ်ႈ တၢင်ႇၵေႃႉယႃႇႁႂ်ႈလႆႈႁဵတ်း ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်ႁဵတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢႃႇၼႃႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇဢဝ်တႃႁၼ်လႆႈသေတႃႉ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈႁူႉဝႃႈမၼ်းမီးတႄႉ။ မၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းႁႅင်းတူဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းႁႅင်းငိုၼ်း ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈပေႃးတူၺ်းထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၵႃးၵႃႈၼၼ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းၵျပၼ်ႊၼႆႉ မီးဢႃႇၼႃႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးႁႅင်းသိုၵ်းမိူၼ်ၶႄႇ။ ဢမေႊရိၵၼ်ႊၼႆႉ မီးႁႅင်းတင်းသၢမ်ပိူင်ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆႈဢၼ်မၼ်းၶႂ်ႈလႆႈတင်းသဵင်ႈ။ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈတၢင်ႇမိူင်းယႃႇႁႂ်ႈၶဝ်လႆႈႁဵတ်းၸွမ်းဢၼ်ၶဝ်ၶႂ်ႈႁဵတ်း။

ပေႃးပဵၼ်မိူင်းလုၵ်ႈၼိုင်ႈၼႆၵေႃႈ ဢၼ်ၸုမ်ႈၾႃႉယွမ်းႁပ်ႉၼႆႉ ဝဵင်းလူင်ငဝ်ႈငုၼ်းမၼ်းမီးၼႂ်းမိုဝ်းၽႂ်၊ ၸွင်ႇမၼ်းမီးၾၢင်ႁၢင်ႈပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ပေႃးမီးၵေႃႈဢွၼ်ၵၼ်မၵ်းမၢႆပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႄႉ (defecto)။  လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈတိုၼ်းမီးဢႃႇၼႃႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈဢႃႇၼႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇယူႇၼိမ်။ သၽႃႇဝဢႃႇၼႃႇၵေႃႈ တူင်ႉၼိုင်လႅၵ်ႈလၢႆႈယူႇတႃႇသေႇ။

ၸိူဝ်းဢၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ ဢႃႇၼႃႇမၼ်းတူၵ်းၼႂ်းမိုဝ်းၽူႈၶဵၼ်ၼႄႇ၊  ၼႂ်းမိုဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းမၼ်းၶိုၼ်းၼႄႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈတေႃႈၼင်ႇၼၼ်။  “ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈမႃးပၼ်ၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸႃႉတီႈႁဝ်းသင်”  ၵေႃႉဢၼ်ဝႃႈၼႆၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈဢႃႇၼႃႇ။

ၸင်ႇဝႃႈပေႃးႁဝ်းၶႂ်ႈပေႉၽူႈၶဵၼ်ၸိုင် လူဝ်ႇႁႃတၢင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၶဝ်ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ။ တႃႇႁဵတ်းလႆႈၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇမီးတၢင်းႁတ်းႁၢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈ။ တႃႇမီးတၢင်းႁတ်းႁၢၼ်ၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉၵူႈၾၢႆႇ။ ဢၼ်လူဝ်ႇၼႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉၵၢၼ်မိူင်း ၵွပ်ႈဝႃႈ တႃႇပေႉလႆႈၼႆႉ မီးတီႈၵၢၼ်မိူင်း။

ဢွင်ႇသၢၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈဢဝ်လႆႈၵွၼ်းၶေႃၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမၼ်းၵႂႃႇပေႉၵျပၼ်ႊ၊ ၵႂႃႇပေႉဢိင်းၵလဵတ်ႈ။ မၼ်းဢမ်ႇမီးႁႅင်းတႃႇပေႉၵျပၼ်ႊ တႃႇပေႉဢိင်းၵလဵတ်ႈလႆႈၸိူင်ႉႁိုဝ်။

ၵူၺ်းၵႃႈမၼ်းႁူႉသဵၼ်ႈတၢင်းလုမ်ႈၾႃႉၵႂႃႇတၢင်းလႂ်ယူႇၼၼ်ႉသေ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလွင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵူၺ်း။ ၼႄႊလ်သၼ်ႊ မႅၼ်ႊတႄႊလႃႊ (Nelson Mandela) ယူႇၼႂ်းၶွၵ်ႈၽူႈၶဵၼ်သေပေႉၽူႈၶဵၼ်လႆႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉၼမ်ႉၵတ်ႉၵၢၼ်မိူင်းၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ယွၼ်ႉၼၼ်ပေႃးႁဝ်းသမ်ႉၵႂႃႇႁၼ်ဝႃႈ ဢုပ်ႇပိူၼ်ႈဢမ်ႇမီးတၢင်းပေႉ၊  ၵွပ်ႈဝႃႈပိူၼ်ႈလၵ်းလိင်းလိူဝ်ႁဝ်းၼႆၸိုင် တၢင်းၵၢၼ်ပၢႆးသိုၵ်းၵေႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇတၢပ်ႈတိုၵ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈပိူၼ်ႈလၵ်းလိင်းလိူဝ်ႁဝ်းၼႆၼၼ်ႉပွင်ႇဝႃႈ ပိူၼ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလိူဝ်ႁဝ်း။  ပွင်ႇဝႃႈႁဝ်းဢမ်ႇၵတ်ႉၶႅၼ်ႇပဵင်းပိူၼ်ႈ။ ပေႃးဝႃႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၵေႃႈႁဝ်းငိူဝ်ႈၶုၺ်ႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈ၊ ပႆႇလႆႈတိုၵ်း ႁဝ်းပေႃးၵၢၼ်ႉထႃႈဝႆႉယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈၼၼ်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ႁဝ်းလူဝ်ႇပူၵ်းပွင်ၼမ်ႉၵတ်ႉၵၢၼ်မိူင်း လူဝ်ႇႁူႉလွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း ႁူႉလွင်ႈဢႃႇၼႃႇ ႁူႉပႃးလွင်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူင်ႉႁိုဝ်။

တေလႆႈ ပူၵ်းပွင်သင်  လႄႈဝႄႈသင် ??

ဢၼ်လူဝ်ႇႁဵတ်းထႅင်ႈၼႆႉပဵၼ်တႃႇပူၵ်းပွင်ၶွပ်ႇဝူင်းႁဝ်း။ လိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈႁဝ်း ၽႃႇသႃႇသႃႇသၼႃႇႁဝ်း။ ယွင်ႈယေႃးၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈ ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇႁဝ်း။

ဢမ်ႇၸႂ်ႈလၢႆးႁဵတ်းၼင်ႇၽူႈၶဵၼ်ႁဵတ်းတေႃႇႁဝ်း – ဢၼ်ဝႃႈ “ဢမ်ႇမၵ်ႉ ဢမ်ႇၵျိူၵ်ႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းမိူၼ်ၵဝ်ၵေႃႈပဵၼ်ၽူႈၶဵၼ်ၵဝ်မူတ်းမူတ်း” ၼႆသေ ပေႃးတႅမ်ႈ ပေႃးလၢတ်ႈ ပေႃးႁဵတ်းဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဢိတ်းဢီႈၵေႃႈ ဢမ်ႇပိုတ်ႇၸႂ်ထွမ်ႇတူၺ်း ဢၢၼ်ႇတူၺ်းႁႂ်ႈသုတ်း – ဢမ်ႇထတ်းသၢင်တူၺ်းလီလီသေ ႁူႉၶႂ်ႈလႃႇၵၼ် သႄႉသွမ်းၵၼ် ၶတ်းၶႃၵၼ်  လၢၵ်ႈၸၼ်ၵၼ်လူင်းႁူၺ်ႈလူင်းလဝ်တင်းၸုမ်းတင်းၸိူဝ်းတႄႉၶိူဝ်းႁဝ်း တိုၼ်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႈႁူႉၵၢၼ်မိူင်း လႆႈသေၸၢတ်ႈသေပၢၼ်။ တႃႇတေဢွင်ႇမၢၼ်ၼိူဝ်ၽူႈၶဵၼ်ၵေႃႈႁိုဝ်ၸၢင်ႈတေမီးလႆႈ။ ဝၢႆးမႃး လိၵ်ႈတႆး ၶိူဝ်းတႆး ၶူဝ်းတႆး ၸိုဝ်ႈတႆး ၼႆႉ ယင်းၸၢင်ႈတေလႆႈၵႂႃႇတူၺ်းၼႂ်းႁူင်းၼႄပိုၼ်းပုၼ်ႉၵူၺ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။

ပေႃးႁုပ်ႈတူၺ်းၵေႃႈ – တႃႇဢွင်ႇပေႉၽူႈၶဵၼ် တႃႇပဵၼ်ၵူၼ်းၵတ်ႉၵူၼ်းၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈပူၵ်းပွင်ၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း၊ တႄႇဢဝ်ဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၼၼ်ၸင်ႇႁဝ်းတေဢွင်ႇပေႉလႆႈ ၼိူဝ်တၢင်းၵူဝ်ႁဝ်း။ ပေႃးဢွင်ႇပေႉလႆႈၼိူဝ်တၢင်းၵူဝ်ႁႄႁဝ်းၵေႃႈ တိုၼ်းဢွင်ႇပေႉလႆႈၼိူဝ်ၽူႈၶဵၼ်ယဝ်ႉ – ႁဝ်းယူႇၸွမ်းၵၼ် ဢမ်ႇယူႇၸွမ်းၵၼ်ၵေႃႈလီ။