Wednesday, June 29, 2022

ၶေႃႈထတ်းသၢင်

ၶေႃႈထတ်းသၢင် ၵၢၼ်းမိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ မိူင်းတႆး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႄႈၼွၵ်ႈမိူင်း။

64 ပီၵၢၼ်လုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၵၢၼ်လီလဵပ်ႈႁဵၼ်း

ပွင်ႈၵႂၢမ်း - ၶွၵ်းၶူၼ်ႉၶိုၼ်း ပိုၼ်းမိုၼ်ႉသိုၼ်း တင်ႈတႄႇ 1958 မႃးတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်း 64 ပီ ၵၢၼ်ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ မီးၵၢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးလၢႆမူႇ လၢႆၸုမ်းသေဝွတ်ႈဝၢႆးၵႂႃႇၵေႃႈလၢႆၸုမ်း။ ပိူင်ၶိုၵ်ႉလူင်ၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈၵၢၼ်လုၵ်ႉၾိုၼ်ႉၼၼ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ...

သိုၵ်းမၢၼ်ႈလိမ်ႇသႄႈ မိူၼ်တေၵႄႈလၵ်းမိူင်း 2008 ပၼ် တီႈတႄႉတၢင်းတၼ်

ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းပီ 2008 ၼႆႉ ၵွမ်ႉၵႃႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ၸုမ်းၸိူဝ်းပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်း တူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ၵူၺ်း မူၼ်ႉမေးဢမ်ႇလႆႈ ၸုမ်းသိုၵ်း ယိုတ်းမိူင်းလႄႈ ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းၶဝ် ထုၵ်ႇမေႃၽေႃးၵႂၢမ်းၵၼ်ၵူၺ်းၵေႃႈ မူၼ်ႉမေးဢမ်ႇလႆႈ။ လုၵ်ႉတီႈပၢင်ၵုမ်လူင် လွင်ႈငမ်းယဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်...

ပိူင်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉတၢင်းႁၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈပၼ်ႁႃတႅၵ်ႇၵၼ်

လၢႆသိင်ႇလၢႆယၢင်ႇဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်လႄႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ဢမ်ႇဝႃႈၵၢၼ်ၵႃႉႁူမ်ႈၵၼ် ၵၢၼ်မုၵ်ႉ မူႇ ၸုမ်း ၵေႃ ႁိုဝ် ၾၢႆႇလႂ် ၾၢႆႇၼိုင်ႈ တၵ်းမီးလွင်ႈမိူၼ်ၵၼ်လႄႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း။ ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်လႄႈသင် ဢမ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်လႄႈ သင် လူၺ်ႈႁဵတ်ႇၽူလ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ...

ၽႂ်တေမႄးလႆႈ ပိူင်ပိုင်းလၵ်းမိူင်း 2008 ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယုၵ်ႉတၢင်ႇႁူဝ်ဝႆႉ

ပွႆးသၢင်ၵျၢၼ်ႇပူၼ်ႉမႃး ပွႆးတႄႉမီးယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ၵႂႃႇလဵၼ်ႈၸွမ်း ၵျေႃႇၸွမ်းဢမ်ႇမီး။ ၼႂ်းပတ်ႉပိုၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၵူႈတီႈ ပေႃးႁူႉၸၵ်းဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းၵႅင်ႈၵူၺ်း မၼ်းဢမ်ႇမီးၸေႇတၼႃႇတေႃႇပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း ။ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်းမီး လူဝ်ႇၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႇမၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်း။...

လူၵ်ႈပိၼ်ႇလၢႆႈ တူင်ႇဝူင်းယၢႆႈ တၵ်းဢမ်ႇငၢႆႈၶိုၼ်းမိူၼ်ၵဝ်ႇ

ငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၽွင်းဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵမ်ႈၼမ်တူၵ်းယူႇၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ႁိပ်ႇမၢၵ်ႇမု မုင်ႈႁႃတၢင်းၾိုတ်ႉဢွၵ်ႇ လွတ်ႈပူၼ်ႉ ၼႂ်းၸူဝ်ႈယၢမ်းပၼ်ႁႃ ရူၶ်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိၻ်ႉ-19 လႄႈၽိူမ်ႉထႅမ်မႃးထႅင်ႈပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းၶွင် ရသ်ႉသျိူဝ်ႊ ၿုၵ်ႇၶဝ်ႈႁုပ်ႈယိုတ်းလႅၼ်လိၼ်ၶွင်ယူႊၶရဵၼ်ႊ ဢၼ်ယူႇတိတ်းၸပ်းလႅၼ်ၸၢႆးၶွပ်ႇ ယူႊရူပ်ႉ EU ႁိုဝ်...

မိူင်းတႆးထုၵ်ႇထႅၵ်ႇ ၸႅၵ်ႇယွႆႈယွၼ်ႉၽႂ်

ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇႁူမ်ႈမၢၼ်ႈဢဝ်ၵွၼ်းၶေႃ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉတႆးလၢႆႁူဝ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ႁူမ်ႈဝႃႈမီးၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၽွင်းငမ်း ပိုၼ်ႉတီႈတွၼ်ႈၼႃႈလိၼ်ၽႂ်မၼ်း မီးလွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄလႅၼ်လိၼ်ၽႂ်မၼ်း ပူၵ်းပွင်ၽႂ်မၼ်း လီၸႃႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တူၵ်းတႅမ်ႇ မၢၵ်ႈမီးၸိူင်ႉႁိုဝ် ၽူလ်လႆႈမၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၽႃးသီ(ၶွၼ်ႇ) ဢၼ်ဢဝ်မႃးပူၵ်းပွင်သၢင်ႈလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ...

ပၢင်တိုၵ်း ရသ်ႉသျိူဝ်ႊ – ယူႊၶရဵၼ်ႊ

လူၺ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်ပိုတ်ႇသိုၵ်းၿုၵ်ႇၶဝ်ႈတိုၵ်းလိုၼ်းသုတ်း ၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶွင်ရသ်ႉသျိူဝ်ႊ ဝၢႆးသေ ၵၢၼ်လူမ်ႉလႅဝ် ၶွင် ႁူမ်ႈတုမ်သူဝ်ႊဝဵတ်ႉ မိူဝ်ႈ 1991 ယဝ်ႉ ယူႇၶရဵၼ်ႊယင်းမီးလွင်ႈၵိုဝ်းလီၸမ်ၸႂ်တေႃႇၵၼ် လႄႈယူႊၶရဵၼ်ႊယွမ်းပူတ်း ဢႃႊဝုထ်ႉၼိဝ်ႊၶရေႊၼႂ်းမိူင်းလႄႈယွမ်းႁပ်ႉလၢႆးငၢၼ်းဝဵင်းၿူႊၻႃႊပဵသ်ႉတ် လိူင်ႈၵၢၼ်ပရႃႊၵၼ်ႊၵႂၢမ်းမၼ်ႈၶူင်း ပၢႆးတႂ်ႈငိူၼ်ႈၶႆရသ်ႉသျိူဝ်ႊ...

ထွႆႈၵႂၢမ်းဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁၢမ်းပဵၼ်မၼ်

ပွင်ႈၵႂၢမ်း - ၶူၼ်ႉၶွၵ်းၶိုၼ်း ပိုၼ်းဝၼ်းသိုၼ်း လူၺ်ႈဢၼ်တႆးႁဝ်းၵႆႉသွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႂ်ႈမီးလွၵ်းပိူင် (system) ႁႂ်ႈမီးၽႅၼ်ၸတ်းထတ်းမႄး (Plan-execute-review and correct) ၼႆၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းၵႆႉသွၼ်ပၼ်ဝႃႈ - တိုၵ်းလၵ်းလၵ်းလႅမ်လႅမ်...

ၶႄႇၵမ်ႉထႅမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁဝ်းတေယၢင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်

မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ 1 ဝၼ်း ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၶုၼ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇမိူင်းၼွၵ်ႈ ၶွင်မိူင်းၶႄႇ ႁွင်ႉႁူပ်ႉဢူးဝုၼ်ႇၼမွင်ႇလုၼ်ႇ သေယဝ်ႉ ၼႄသၼ်ယႃး တႅၵ်ႇလႅင်းဝႃႈ ၶဝ်ၸုၵ်းမၼ်ႈ ၾၢႆႇၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸုမ်းယိပ်းသိမ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ...

တၢင်းၽိတ်းငၢၼ်း “ပွႆး” ႁိုဝ် တၢင်းၽိတ်း “ၵူၼ်း”

ၵဵဝ်ႇၵပ်း “ငၢၼ်း” ႁိုဝ် “ပွႆး” ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸွမ်းၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးၶွင်တႆး ၸဵမ်လိူၼ်ၸဵင် တေႃႇ လိူၼ်သိပ်းသွင် ၼႂ်းၼိုင်ႈပီ တႆးႁဝ်းမီး ပွႆး ႁိုဝ် ငၢၼ်း...

ထုၵ်ႇလီၸတ်းႁႅၼ်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ်?

0
တႄႇဢဝ်ပီ 2020 မႃးၼႆႉ လွင်ႈၸတ်းႁႅၼ်းပၢင်ႁူတ်းၼမ်ႉၽွင်းသၢင်းၵျၢၼ်ႇ ၶႂ်ႈၵိၼ်းမႃး။ ယွၼ်ႉလူဝ်ႇႁႄႉၵင်ႈၵၢၼ်ၸပ်းၽႄႈ ၶူဝ်းဝိတ်ႉ (Covid 19) ၵၼ်။ မိူၼ်ဝၢၼ်ႈတီႈၶႃႈယူႇပဵင်းလူင်ၼႆၵေႃႈ ၵူႈပီၵႆႉမီးပၢင်လမ်ႁူဝ် ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇ လႆႈၵိုတ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ်...

သင်ၶၢၼ် ၾိင်ႈပီမႂ်ႇမိူင်းၵဵင်းမႆႇ

ၸွမ်းၼင်ႇႁိတ်ႈႁွႆးၾိင်ႈပီမႂ်ႇသင်ၶၢၼ်ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းပိုၼ်ႉမိူင်းၵဵင်းမႆႇ ဢၼ်မႅတ်ႇပႅင်းပႂ်ႉပႃးလႄႈဢဝ်ၶဝ်ႈယူင်းယႂ်း ႁႂ်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႅၼ်ႈၸွမ်းၵႃလတေသ ၽွင်းယၢမ်းဢၼ်ပဵၼ်မီးယူႇၼႆႉသေ  ဢမ်ႇၵွမ်ႉလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁိုဝ် ၶိူင်ႈ ယိပ်းတိုဝ်းၸႂ်ႉသွႆမၢင်လွင်ႈမၢင်လႂ်ၵေႃႈ မီးလွင်ႈပိၼ်ႇပႅင်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်းယူႇၵူႈၸုပ်ႈၵူႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈ လၢၵ်ႇလၢႆးသင်လူင်လၢင်ၵႃႈႁိုဝ်။ ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်လႆႈၶိုၼ်းၾိုၼ်ႉၽူးယူၵ်ႉဢဝ်ၾိင်ႈသင်ၶၢၼ် (သၢင်းၵျၢၼ်ႇ) လူၺ်ႈၵၢၼ် “လွင်ႈသင်ၶၢၼ်”...

ၶႄႇၽိူၵ်ႇၶဝ်ႈမိူင်းတႆး

(ၶူၼ်ႉတႅမ်ႈၶိုၼ်းပိုၼ်းဝၼ်းမိုၼ်ႉသိုၼ်း) ဝၢႆးၶႄႇလႅင်ယိုတ်းလႆႈဝဵင်းလူင် ပိူၺ်ႊၵျိင်ႊသေပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပူၵ်းပွင်ယိပ်းၵမ်မိူင်းၶႄႇတင်းပိုၵ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1 လိူၼ် ဢွၵ်ႉထူဝ်ႊၿိူဝ်ႊ  1949 ၶႄႇၽိူၵ်ႇ သူႈဢမ်ႇလႆႈ ၵႃႈလႆႈငိူင်ႉထွႆႇဢွၵ်ႇပွတ်းတၢင်းၸၢၼ်း ၶၢမ်ႈပၢင်လၢႆႇပၢႆႈၵႂႃႇ တီႈၵုၼ် ထႆဝၼ်း။ တပ်ႉမၢႆ...

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးၸႅၵ်ႇထႅၵ်ႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵမ်းၸုမ်းၸုမ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီႁူႉ ၶိုတ်းတၼ်းယဝ်ႉ

မိူဝ်ႈပီ 2004 လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် တီႈၸႃႇပၼ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၸၢႆးၵၢၼ်းယွတ်ႈ ႁူဝ်ၼႃႈတပ်ႉသိုၵ်း ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး SSNA ၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်း ၼဝတ ပွႆႇပူဝ်ႇမူးလူင်သၢၼ်းပုၼ်ႉ ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း။...

တႆးၼုမ်ႇ ႁိုဝ် မွၵ်ႇၵွၼ်ၼုမ်ႇ ၵဵင်းတုင်

ၽွင်း 1954 – 1962 ပဵၼ်ၽွင်းႁုၼ်ႈသႅၼ်းပၢၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၸိူဝ်းၵႂႃႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ် တႃႈၵုင်ႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၶဝ်တူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆး ၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်း ပဵၼ်ၵၢၼ်သူၼ်းတုမ်ၽုၵ်ႇၾင် ၵၢၼ်ႁၵ်ႉ ၸၢတ်ႈၶွင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ...

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း