ထွႆႈၵႂၢမ်း လီ ၸႃႉ တေလုၵ်ႉတီႈႁူဝ်ၸႂ် သူင်ႇၸူးဢွၵ်းဢေႃ လုၵ်ႉတီႈဢွၵ်းဢေႃသေ သင်ႇဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ်ထွႆႈၵႂၢမ်း ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၸင်ႇဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်လၢတ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၶပ်ႉ သၢင်ႈၶူင်ဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။

မိူဝ်ႈမီးၸႂ်လီ ဢွၵ်းဢေႃၵေႃႈလီ မိူဝ်ႈဢွၵ်းဢေႃလီ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၸႃဢွၵ်ႇမႃးၵေႃႈလီ ။ ၼွၵ်ႈသေဢမ်ႇပဵၼ်ၽေး(ၽိတ်းၽႆးယ်)တေႃႇၽႂ်ယဝ်ႉ ယင်းတေသူင်ႇၽွၼ်းလီသူႇပိူၼ်ႈတင်းၼမ်လူးၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၸႂ်ဢမ်ႇလီ ဢွၵ်းဢေႃၵေႃႈတေဢမ်ႇမီးလွင်ႈလီ။ ၵၢၼ်လၢတ်ႈၸႃၵေႃႈတေဢမ်ႇလီ။  လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းတေသူင်ႇၽွၼ်းၸႃႉ တေႃႇပိူၼ်ႈလူးၵွၼ်ႇ။

ၵူႈၵေႃႉမီးပၢႆးဝူၼ်ႉၶွင်ၽႂ်ၶွင်မၼ်း ဢမ်ႇမီးၽႂ်လီလိူဝ်ၽႂ် ။ ယူႇတီႈဝႃႈ ဝူၼ်ႉၽိတ်းႁိုဝ် ဝူၼ်ႉထုၵ်ႇ ၽႂ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇ ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးလႆႈ ၽႂ်ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇတၵ်ႉၼၢႆမႅၼ်ႈ မၼ်းၵေႃႈပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸႃႉ ၼမ်ဢေႇၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၵေႃႉမေႃၼပ်ႉသွၼ်ႇ။

 ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉပဵၼ်ၵၢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းလႄႈထၢင်ႇႁၢင်ႈၶွင်ၽႂ်ၶွင်မၼ်း လူၺ်ႈၵၢၼ်ဢိင်ၼိူဝ်တီႈယူႇ ငဝ်းလၢႆးလႄႈတိုဝ်ႉတၢင်း ။

တိုဝ်ႉတၢင်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဝႃႈဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းလီလိူဝ်ပိူၼ်ႈၶႅၼ်ႇသေပိူၼ်ႈ ။ ၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈပိူၼ်ႈဢမ်ႇမေႃဝူၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉ ဢမ်ႇမေႃဝူၼ်ႉမိူၼ်ႁဝ်း ထၢင်ႇလဵၵ်ႉလူဝဝ် ပိူၼ်ႈ။

လွင်ႈဝႃႈပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၵူႈၵေႃႉ၊ လူၺ်ႈတီႈယူႇတၼ်းသဝ်းၵေႃႈလီ ၸဵင်ႇမုမ်းတီႈမၼ်းႁၼ်ၵေႃႈလီ၊  ငဝ်းလၢႆး ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၽႂ်မၼ်းၵေႃႈလီ ၊ ႁူမ်ႈတင်းၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵေႃႈလီ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်လမ်ႇလွင်ႈလႄႈ မီးႁဵတ်ႇၽူလ် ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇ။

ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁဝ်းႁဵတ်းလႆႈပဵၼ်လႆႈၵေႃႈ ပိူၼ်ႈတေႁဵတ်းလႆႈပဵၼ်လႆႈၼင်ႇႁဝ်း။  ဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူၼ်ႈႁဵတ်းလႆႈပဵၼ်လႆႈ ႁဝ်းၵေႃႈတေႁဵတ်းလႆႈပဵၼ် လႆႈၼင်ႇပိူၼ်ႈ ။ လၢႆသိင်ႇလၢႆယၢင်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ လၢႆသိင်ႇလၢႆယၢင်ႇဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်မီးတင်းၼမ်။

 မိူဝ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၵၢၼ်ႁဵတ်း ၵၢၼ်သၢင်ႈၵေႃႈႁူႉတၵ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် မိူဝ်ႈၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်သၢင်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇပွင်ႇဝႃႈ ဢၼ်ႁဝ်းႁဵတ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇ ပိူၼ်ႈႁဵတ်းၼၼ်ႉၽိတ်း ပိူၼ်ႈႁဵတ်းၼၼ်ႉထုၵ်ႇ ႁဝ်းႁဵတ်းၼၼ်ႉၽိတ်း ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလႆႈထၢင်ႇလဵၵ်ႉ ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်သၢင်ႈ လႄႈပၢႆးဝူၼ်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢိၵ်ႇတင်းဢမ်ႇထုၵ်ႇလႆႈထၢင်ႇလဵၵ်ႉလူဝဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉလႄႈတၢင်းႁဵတ်းပိူၼ်ႈ။

ပၢႆးဝူၼ်ႉလႄႈၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်သၢင်ႈၼၼ်ႉ တတ်းသိၼ်တႅၼ်းၵၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ယူႇတီႈငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်ပဵၼ်ယူႇလႄႈပိုၼ်ႉတီႈ တင်းပၢႆးဝူၼ်ႉ လူၺ်ႈၵႂၢမ်းသၢင်ႇထုၵ်ႇ လူၺ်ႈၵႂၢမ်းၵိုင်ႇငၢမ်ႇလႄႈတၢင်းႁၼ်ၼိူဝ်ၸဵင်ႇမုမ်းတီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁၼ်လႄႈပိူၼ်ႈႁၼ်ၼၼ်ႉႁူႉတၵ်းဢမ်ႇမိူၼ် ၵၼ် ၵွႆးဢမ်ႇၵႃးတၢင်းႁဵတ်းၵေႃႈတေဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်တင်းဢၼ်ႁဝ်းထၢင်ႇလႄႈႁဝ်းၶၢတ်ႈလၢမ်းၾၢင်ႁၢင်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈဝၢင်းၽႅၼ် ႁဝ်းၵွႆး ထၢင်ႇလၢမ်းၶၢတ်ႈလူၺ်ႈဢမ်ႇမီးၶေႃႈမုလ်း ဢမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် လူၺ်ႈၵၢၼ်ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇဢဝ်ႁင်းၵွႆးသေလၢမ်းဝႃႈ တေမိူၼ် မိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇဝၼ်းလင်ဢၼ်ႁဝ်းႁၼ် ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵွႆး။ ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းလၢႆးၵဝ်ႇၽိူမ်ႉထႅမ်လၢႆးမႂ်ႇ ႁႂ်ႈၵိုင်ႇငၢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းငဝ်းလၢႆးလႄႈသၽႃးဝၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဝူၼ်ႉၶူင်သၢင်ႈ လၢႆးပၢင်တၢႆးၵေႃႈလႆႈ ပႃႇၵေႃႈဢမ်ႇလူႉလႅဝ်။

ယႃႇဢဝ်ၸႂ်ႁဝ်း ဢဝ်ပၢႆးဝူၼ်ႉႁဝ်းတတ်းသိၼ် ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈထိုင်ၸႂ်ပိူၼ်ႈ ယႃႇဢဝ်ၸႂ်ပိူၼ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉပိူၼ်ႈမႃးတတ်းသိၼ်ၵၢၼ်ႁဝ်း ဢၼ်ၶဝ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈထိုင်ၸႂ်ႁဝ်း ဢဝ်သတိ ဝိရိယ သၢႆႇသၢင် တတ်းသိၼ်လူၺ်ႈပၺ်ႇၺႃႇ ၸင်ႇတေႁၼ်ႁဵတ်ႇၽူလ် “ပေႃးတေဢဝ်မႃး တႅၵ်ႈၵၼ် တင်းဢၼ်ၽူဝ်မေးၽိတ်းၵၼ်  ဢူၺ်းၵေႃႉလီၵေႃႉၼိုင်ႈဝႃႈ ပႅတ်ႈၵၼ်သေလႃႈမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈသူၽူဝ်မေးၽိတ်းၵၼ် ယူႇတႃႇ သေႇ ၽူဝ်မႂ်းဢမ်ႇလီလူး မေးမႂ်းဢမ်ႇလီလူးၼႆ ဢူၺ်းၵေႃႉလီထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈသမ်ႉဝႃႈ ဝႆႉၸႂ်ယဵၼ်ယဵၼ်ၵွႆးၵွႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လီလီလႄႈ” ၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းတေဢဝ်ၽႂ်ဝႃႈ တေဢဝ်ၸွမ်းၵႂၢမ်းၵေႃႉလႂ် ပိူင်လူင်မၼ်းတူဝ်ႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ တၵ်းပဵၼ်ၽူႈတတ်းသိၼ်ၸႂ် လူၺ်ႈၵႂၢမ်း ၽိတ်းထုၵ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵွႆး။

ၵၢၼ်သၢင်ႈၶူင်းၵၢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈမီးၵၢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇၸွမ်းငဝ်းလၢႆးလႄႈၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်ၶၢဝ်းပွတ်းၶၢဝ်းယၢဝ်း တင်းၽွင်း မိူဝ်ႈမီးလွင်ႈၶိုၵ်းၶၵ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃးၼႂ်းၵႄႈဝူင်ႈၵၢၼ်ၸတ်းၵိၸ်ႇၸၵၢရ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၽူႈၵေႃႉတေသၢင်ႈ ႁိုဝ် လူင်းတိုၼ်း ႁူႉတၵ်း မီးၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝၢင်းၽႅၼ်ယၢင်ႇလီၶွင်မၼ်းယူႇယဝ်ႉ ယွၼ်ႉၼၼ်ႁဝ်းၵေႃႈဢမ်ႇထုၵ်ႇလႆႈမႆႈၸႂ်ၸွမ်းလႄႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈသင် တေၵႂႃႇ ႁၢမ်ႈၵိၸ်ႇၸၵၢရ် ၶွင်ၽူႈၼၼ်ႉ ပၢႆးဝူၼ်ႉလႄႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉၽႂ် ႁိုဝ် ဢမ်ႇၽိတ်းၵူၼ်းမၢႆ တၵ်းမီးသူၼ်ႇလႆႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ ႁဵတ်း ထၢင်ႇႁၢင်ႈလၢတ်ႈယူႇယဝ်ႉ သင်ဝႃႈမီးလွင်ႈၽိတ်းထုၵ်ႇသင်သေၸိူဝ်ႉသေပိူင်ၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈသူၼ်ႇတူဝ်ၵေႃႉႁဵတ်းၵေႃႉသၢင်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁပ်ႉၽိတ်းထုၵ်ႇၵွႆး ဢမ်ႇမႃးၵဵဝ်ႇသင်တင်းၽူႈဢမ်ႇမီးသူၼ်ႇႁူမ်ႈ။

သူၼ်ႇၵၢၼ်တေပဵၼ်“မၢၵ်ႇႁႅင်ႈတၢင်ၽႄႉ ၶိင်ၽဵတ်းတၢင်ၽဵတ်ႉ”ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈႁူၸၵ်းၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်းတၼ်းႁဵင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႄႈ ဢမ်းၼၢၸ်ႈၶွင်တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈၵိုင်ႇငၢမ်ႇလႅပ်ႈၸွမ်းထႃႇၼၸဝ်ႈၵဝ်ႇၽွင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတေၵႂႃႇၵၢဝ်ႉၵၢႆႇမႅၼ်ယူႇၵူႈတီႈ မိူၼ်ႁဝ်းႁူႉပိူၼ်ႈဢမ်ႇႁူႉ လူၺ်ႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉၶေႃႈယႂ်ႇသဵင်ၶႅင် ဢဵၼ်ႁႅင်းၵႃႇယတူဝ်ၶိင်း ဢမ်ႇၵွမ်ႉဢွၵ်းဢေႃမေႃယႅၵ်ႈမေႃၽႄယဝ်ႉ ယင်းတၵ်း လႆႈမီး “ၺၢၼ်ႇ” ႁူႉၸၵ်းၾိင်ႈပိူင်ၵူၼ်းၽွင်ႈယူႇ။

ပဵၵ်ႉသမ်ႉၵႂၢမ်းၶဝ်ႈၸႂ် တၢင်းႁၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ ၵၢၼ်ယူႇႁူမ်ႈလူၵ်ႈလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၿုၼ်းၵုသူလ်ၵၢၼ်လႆႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်လဵဝ်ၵၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈ ၽႃသႃ သႃသၼႃ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်း လူၺ်ႈၾိင်ႈပိူင်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ တၵ်းမီးၵၢၼ်ၼပ်ႉၼႃႈထိုဝ်တႃ ပိၼ်ႇပႆႇၸွႆႈထႅမ်ၵမ်ႉၵုၼ်းၵၼ် ပဵၼ်ဢူၺ်းႁူမ်ႈလူၵ်ႈလဵဝ်ၵၼ် ဢၼ်မီးဢူငဝ်းၽဵင်ႇတဝ်ႉပဵင်းၵၼ်ဢမ်ႇလိူၵ်ႈၼႃႈတႃၽႃးသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ။

ပေႃးတိုၵ်ႉမီးၵၢၼ်ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်ၵၼ် ပူၼ်ႉပႅၼ်ၵၼ် လူလၢႆၵၼ် ပေႉၵိၼ်ၵၼ် သမ်ႇမႅၼ်ႁူမ်ႇၵုမ်းၼိူဝ်ၵၼ် ၵမ်ယွႆးၶီႇႁူဝ်ၵၼ် လႃႇဝႃႈသႄႉၼႄးၵၼ် ၵူတ်ႉငေႃးတေႃႇၵၼ် လွၵ်ႇလႅၼ်ပႅတ်ႉၵိၼ်ႁူဝ်ၵၼ် လွၵ်ႈငိုတ်ႈၵၼ်တၢင်းသိုဝ်ႈတၢင်းဢွမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လူၵ်ႈ သုတ်ႉထွႆ ဢမ်ႇပူၼ်ႉလွတ်ႈလႆႈငဝ်းမိုတ်ႇႁူမ်ႇၵုမ်း လႄႈလွင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉလိူင်ႇၼမ်။

ယွၼ်ႉၼၼ်ၼင်ႇႁိုဝ်လူၵ်ႈတေၵတ်းယဵၼ်လႆႈႁၢင်ႈလီငၢမ်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈမၼုသ်းယမီးသိလ်ထမ်း ၵုၼ်းငၢမ်းၵႂၢမ်းလီ ဢွမ်ႇလွမ်ႈၽွမ်ႉပဵင်း ၵၼ် ဝႅင်ႇပၼ်တုၶ်းသုၶ်း ၵမ်ႉၵုၼ်းႁွပ်ႇဢုမ်ႈၵၼ် ယွင်ႈဢူယွင်ႈငဝ်း ၼပ်ႉၼႃႈထိုဝ်တႃ ယူၵ်ႉယွင်ႈပၼ်ႁႅင်းၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽွလ်း ဢၼ်ယိင်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

(*** ပွင်ႈၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလႄႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင်သုၼ်ႇတူဝ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈပၢႆၵမ် ၵူၺ်းၶႃႈဢေႃႈ)