သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၸတ်းလႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ ၵႂႃႇမႃးၶဝ်ႈဢွၵ်ႇတၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းမၵ်ႈမၼ်ႈမႃးၵမ်းလွႆးလွႆး ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းၼမ် တေႁၼ်လီၼိူဝ် လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵမ်းၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇ ၵွၼ်းၵိူင်ႈလႆႈ သၽႃးလႄႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။ ၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ႁွင်ႉဢဝ်တႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းပေႉ ၼႂ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၵႂႃႇၼေႇပျီႇတေႃႇ ။ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁဵတ်းယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၽူႈထတ်းသၢင်ၵၢၼ်မိူင်းဝႃႈတႄႉ ႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈၸီႉသင်ႇၶႄႇလွၼ်ႉလွၼ်ႉ ။ ဢၼ်ႁဵတ်းယူႇၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈ ပဵၼ်တႃႇဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုၼ်းယၢဝ်းလႄႈလႆႈလီၵၼ်တင်းၶႄႇၵူၺ်း ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပေႉပုၼ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၵူႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ မိူဝ်ႈ ပီ 2021 ၼၼ်ႉသေ ၽွင်းငမ်းမိူင်းႁိုင်ၼၢၼ်းမႃးထိုင် 4-5 ပီ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းဝႃႈ ၸတ်းလႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2025-2026 ၼႆသေ မႅၼ်ႈၽွင်း တိုၵ်ႉၽိုတ်ႉၶဝ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၊ ႁႂ်ႈၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းယွမ်းႁပ်ႉ။

ပိူင်သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ၼပ်ႉဝႆႉ ႁႂ်ႈမီးတီႈၼင်ႈတႅၼ်းၽွင်း တႃႇ 330 ၸႄႈဝဵင်း ။ၵူၺ်း ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 3 ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၵမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸတ်းလႆႈၵူႈၸႄႈဝဵင်း ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၶၵ်ႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၸတ်းလႆႈ 102 ၸႄႈဝဵင်း ၊ ၶၵ်ႉသွင်ၼၼ်ႉ ၸတ်း 100 ၸႄႈဝဵင်း ၊ ၶၵ်ႉသၢမ်ၼၼ်ႉ ၸတ်းလႆႈ 61 ၸႄႈဝဵင်း ။ ၵိုတ်း 67 ၸႄႈဝဵင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၸတ်းသေဢိတ်း။

ၼႂ်း 55 ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ တေႃႉတႄႉၸတ်းလႆႈ 38 ၸႄႈဝဵင်းၵူၺ်း တႃႇ 17 ၸႄႈဝဵင်းဢမ်ႇၸတ်းလႆႈ။
ၽွင်းၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵူႈလၢႆၾၢႆႇ သႂ်ႇဢဵၼ်သႂ်ႇႁႅင်း တိုၵ်းတေႃးယူႇၼႆႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇသမ်ႉ ၶိုင်ႁႃလၢႆးတၢင်းမၼ်းသေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃးၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၽွၼ်းပၢင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇတႅတ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်း ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈပူင်ႇသႂ်ႇ ။ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ဢၼ်ဢွင်ႇပေႉၵႂႃႇၼႆႉ ပေႉယွၼ်ႉၶႅပ်းသဵင်ႈၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈ ဢၼ်ဢဝ်မႃးၼပ်ႉဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉၵမ်ႈၼမ် ဝႃႈၼႆ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈဢၼ်ၸႂ်ႉၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ (MEVM) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈပူင်ႇသႂ်လူင်ႉလႅင်း ။မိူဝ်ႈတွတ်ႈၶႅပ်းသဵင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈၽိတ်းပိူင်ႈ ၊ ဝၢႆးတွတ်ႈယဝ်ႉသမ်ႉ တေႃႉတႄႉၼပ်ႉဢဝ်ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း ဢမ်ႇၶိုၼ်းထတ်းတူၺ်းၼႂ်းၶိူင်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ်ငမ်းငဝ်း ။

ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈတွတ်ႈၶႅပ်းသဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်မီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသင်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း လူဝ်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလွတ်ႇလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၊ ၶႂ်ႈတွတ်ႈပၼ်ၽႂ် ဢမ်ႇတွတ်ႈပၼ်ၽႂ်ၵေႃႈယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႆႉသမ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းဝႆႉမူတ်း။ ၶေႃႈမုလ်းၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတေဢမ်ႇၸႂ်ႉၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်ၶဝ်ႁပ်ႉပၢၵ်ႇသင်ဝႆႉ ၼႆ – ၵူဝ်ႇထိၼ်ႇၵျေႃႇဢေး ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။
ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸွင်ႇတေၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်းဝႆႉ ၊ တေၵဵပ်းဝႆႉႁိုင်ထိုင်ၵႃႈႁိုဝ် ၊ ၸွင်ႇတေလူပ်းထွၼ်ပႅတ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတႅတ်ႈတေႃး။

တေဝႃႈ ၸုမ်းလွတ်ႈလႅဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၵၢၼ်မိူင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈတွၼ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်ဢွၵ်ႇလၢတ်ႈထတ်းထွင်သင် ၵဵဝ်ႇလွင်ႈၶိူၵ်ႈၸၢၵ်ႈတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၊ ၽိူဝ်ႇၸမ်ဝၼ်းလိူၵ်ႈတင်ႈၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ် ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈ ။

ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ – “ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၼႆႉ မီးလၵ်းၸဵင်ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း မီးၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ 20 ၵေႃႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လႄႈ မၵ်းမၼ်ႈ ” – ၼႆ လၢတ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းလိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 2025 ၼၼ်ႉ။
ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်မႃးၸႂ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ၽႂ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉႁဵတ်းပၼ် Software ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ယဝ်ႉ ၵူၼ်းတွတ်ႈမၼ်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈမီးတီႈယိပ်းတီႈၵမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတွတ်ႈပၼ်သင်။ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီး Paper Trail လႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈထတ်းဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတွတ်ႈမႅၼ်ႈဢမ်ႇမႅၼ်ႈ ထုၵ်ႇဢမ်ႇထုၵ်ႇ ။ ၸုမ်းဢၼ်ယူႇၵၢင်သေ ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းဢမ်ႇမီး။ ၵွပ်ႈၼၼ်ႉ ၶေႃႈတွပ်ႇဢၼ်လႆႈမႃးဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈယုမ်ႇလႆႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇတဵမ် – ၼႆ ၵူဝ်ႇမျိၼ်ႉၸေႃႇ Chief Operating Officer ၼႂ်းၸုမ်းသိုဝ်ႇ DVB လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

မိူဝ်ႈ 2010 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽွင်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် တေလႆႈၽွၼ်းပၢင်ႈဢၼ်ၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ ၶိုင်ဢဝ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈမႃးၼပ်ႉသႂ်ႇဝၢႆးလင် ။ ၽိူဝ်ႇထိုင် 2025-2026 မႃးၼႆႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းၸႂ်ႉလၢႆးၼၼ်ႉထႅင်ႈ ။
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်း ပႃးၸဵမ်မိူင်းတႆး 38 ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၵူၺ်း ဢၼ်ၵိၼ်ၶၢတ်ႇဝႆႉ ။ ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ပေႉယွၼ်ႉၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈ ။
မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၶၵ်ႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ မီး 56 တီႈၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၵူၺ်း ဢွင်ႇပေႉ 52 တီႈ ၼႆ UEC ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉ ။

ပေႃးမႃးတူၺ်း ပွတ်းတၢင်းမူႇၸေႊၸိုင် ၼႂ်းၵႃႈ ႁူင်းတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင် 18 ႁူင်းၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ပေႉ 17 ႁူင်း ။ ၵမ်းလိုၼ်း သုမ်းၵႂႃႇယွၼ်ႉ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈလႆႈၼႆ လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈပဵၼ်ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းသေတႃႉ ၼႂ်းၶၵ်ႉသွင်ၼၼ်ႉ တေႃႉတႄႉ ၵိၼ်ၶၢတ်ႇပေႉလႆႈၸွမ်း ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ မိူင်းၵိုင် လႄႈ ၵုၼ်ႁဵင် ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း။ မၢင်ဝဵင်းၵေႃႈ မိူဝ်ႈတႄႇတွတ်ႇၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်တႄႉ ပေႉပုၼ်ႈဝႆႉသေတႃႉ ၵမ်းလိုၼ်း သုမ်းၸွမ်း ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။

လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ – “ မိူၼ်မိူဝ်ႈ 2010 ၼၼ်ႉၼႃႇ ။ မိူင်းယွင်း မိူင်းယၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႉယဝ်ႉၼႆ သွၼ်ႇဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ်။ ၵမ်းလိုၼ်းၵေႃႈ သုမ်းယွၼ်ႉၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈ ။ပဵၼ်လွင်ႈၸႂ်ဢမ်ႇလီတေႉ ” – ဝႃႈၼႆ။
မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉၼႆႉ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ၊ ပႃႇတီႇထၼူႉ DNDP ၊ ပႃႇတီႇပဢူဝ်း PNO လႆႈႁူဝ်ၼပ်ႉၶႅပ်း ၵၢင်ၸႂ် ဢမ်ႇပေႃးပိူင်ႈၵၼ်ၵႃႈႁိုဝ်သေတႃႉ ယွၼ်ႉၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈလႄႈ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈပေႉပုၼ်ႈပႅတ်ႈ။ သင် ဢမ်ႇၼပ်ႉပႃး ႁူင်းတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼႂ်းတပ်ႉမၢၼ်ႈတီႈဝၢၼ်ႈငႂ်ႈ (ယႂႃႇငၢၼ်ႇ) ၊ ပၢင်လႃႈတႄႉ ပႃႇတီႈထၼူႉ ၸၢင်ႈ ပေႉလႆႈ။ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးတႄႉ ၸၢဝ်းထၼူႉ တွတ်ႈပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် PNO တင်းၼမ် ၼႆ ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇ ထၼူႉ DNDP ဢူးမိၼ်းလုၼ်ႇဢူး တႅမ်ႈတၢင်ႇဝႆႉၼိူဝ်ၼႅင်ႈသိုဝ်ႇၼင်ႇၼၼ်။

လိူဝ်သေ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၼိမ် ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇသိူဝ်းသႃႇၸႂ်ယူႇၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ႁႃလွၵ်ႇငိုတ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ။ တၢင်ႉယၢၼ်း မိူင်းယႆ ၊ မိူင်းသူႈ ၵေးသီး ၸိူဝ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉၵၢင်ႉၵႄႇ ပၼ်ႇလဵပ်ႈၸွမ်းဝၢၼ်ႈၸွမ်းဢိူင်ႇသေ ပၢဝ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၽႂ်ဢမ်ႇၵႂႃႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် တေဢမ်ႇၵႂႃႇမႃးတၢင်းလႂ်လႆႈ ၊ တေထွၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းဝႂ်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ၊၊ တေသႂ်ႇၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ပွတ်းတၢင်းမိူင်းယွင်း မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈၼင်ႇၼၼ် သင်ဢမ်ႇၵႂႃႇတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် တေၺႃးတၢမ်ႇငိုၼ်း လႄႈတၢမ်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉဢၼ်ၼႃႈ ၊ သင်ယူႇၵႆသေဢမ်ႇပဵၼ်မႃးတွတ်ႈၵေႃႈ တေထွၼ်ဢွၵ်ႇဝႂ်မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ လွၵ်ႇငိုတ်ႈၵူႈလၢႆး။
ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်မုင်ႈမွင်းထႅင်ႈဝႃႈ ၼႂ်းပိူင်လိူၵ်ႈတင်ႈ PR လိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်းပုၼ်ႈသုၼ်ႇၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး ၸၢင်ႈလႆႈတီႈၼင်ႈၼႂ်းသၽႃးၽဵင်ႇၵၼ် ။ ပိူင်ပဵၼ်တေႉသမ်ႉဢမ်ႇပဵၼ်ၼၼ်မႃး။တီႈလူဝ်ႇလႆႈသမ်ႉဢမ်ႇလႆႈသေ တီႈဢမ်ႇထၢင်ႇဢမ်ႇထိူမ်သမ်ႉလႆႈဝႆႉ။

ပေႃးမိူၼ် ပွတ်းႁွင်ႇ ၼွင်ၶဵဝ် သီႇပေႃႉ ၵျွၵ်ႉမႄး တၢင်ႉယၢၼ်း မိူင်းယႆ ၊ ပွတ်းတၢင်း သိုၵ်းတဢၢင်းၵုမ်းၵမ် ၼမ်ႉသၼ်ႇ မၢၼ်ႈတူင်ႈ ၼမ်ႉတူႈ မိူင်းမိတ်ႈ မၢၼ်ႈပဵင်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တၢင်ႇဝႆႉ PR သေ ဢၢၼ်းလႆႈတီႈယူႇမွၵ်ႈ 3 ထိုင် 5 ၵေႃႉသေတႃႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇၼၼ်။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၼႃႈတီႈသိုၵ်းဝႃႉၵုမ်းၵမ် ပၢင်သၢင်း(ပၢင်ၶမ်း) ႁူဝ်ပၢင်ႇ ပၢင်ဝၢႆ ၼႃးၽၢၼ်း မိူင်းမႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေတႃႉ ဢိင်ၼိူဝ် PR သေ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ၊ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၊ ပႃႇတီႇတၸၺ NUP သမ်ႉလႆႈတီႈယူႇတႅၼ်းၽွင်းၼႂ်းသၽႃးယူႇ။

ပိူင် PR ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵမ်ႈၼမ်တႄႉ မုင်ႈမွင်းဝႃႈ ပဵၼ်ပိူင်ဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပႃႇတီႇဢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းဢမ်ႇပေႃးယႂ်ႇ ၶဝ်ႈထိုင်သၽႃးလႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ဢဝ်ပိူင် PR ၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပႃႇတီႇဢွၼ်ႇၶဝ် ဢမ်ႇလႆႈတီႈယူႇ – ၼႆ ၵူဝ်ႇထိၼ်ၵျေႃႇဢေး ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၼႂ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ပေႉလႆႈတီႈၼင်ႈ 739 ၵေႃႉ ပႃႇတီႇတၸၺ NUP 68 ၵေႃႉ ၊ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ SNDP 39 ၵေႃႉ ၊ ပႃႇတီႇၵူၼ်းမိူင်း PP 30 ၵေႃႉ ၊ ပႃႇတီႇ PPP 20 ၵေႃႉ ။
တေဢိင်ဢဝ် ၽွၼ်းပၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းႁပ်ႉဢမ်ႇႁပ်ႉ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် ၊ ဢၼ်ၶတ်းၸႂ်ၶဝ်ႈႁႃတႄႉ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ပႃးၸဵမ်ၶႄႇလႄႈထႆး။

ၵူၺ်းၵႃႈ EU ၊ ၵျပၼ်ႊ လႄႈ မိူင်းၼႂ်းဢႃႊသီႊယၼ်ႊ သိင်ႊၵႃႊပူဝ်ႊ ၊ မလေႊသျႃႊ ၾိလိပ်ႉပိၼ်ႊသ် ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သေဢိတ်း။
ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇတူင်ႇၵူၼ်းၽွင်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉဝႃႈ – “ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းတေႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢမ်ႇလွင်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇၼႆႉ လူဝ်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၵူၺ်း ” – ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵမ်းၼႆႉ ၶႄႇဢီးႁႂ်ႈၸတ်းၵူၺ်းလႄႈ ၽွၼ်းပၢင်ႈဢၼ်လႆႈမႃးၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇၶႄႇၵူၺ်း။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးပိူင်ၾၢင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူၺ်းလႄႈ တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ၵႂႃႇ တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊၶၢဝ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇငၢႆႈ ၼႆ – ၵူဝ်ႇမျိၼ်ႉၸေႃႇ DVB ထတ်းသၢင်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

လွင်ႈၼႆႉ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်းၵျပၼ်ႊ ယၢမ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ – တႃႇႁႂ်ႈၵၢၼ်မိူင်းမီးလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈၼၼ်ႉ တိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပွႆႇပၼ်တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇသေ ဢဝ်ၵၢၼ်မိူင်းဢုပ်ႇၵၼ်ၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇပဵၼ်မႃး။ တႃႇႁႂ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၶဝ်ႈၶိုၼ်းၼႂ်းသဵၼ်ႈတၢင်းတီႊမူဝ်ႊၵရေႊၸီႊ တေလူလွမ်ၵႂႃႇထႅင်ႈယူႇ – ဝႃႈၼႆ။

ပေႃးႁုပ်ႈသေ လၢတ်ႈၶိုၼ်းတႄႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵမ်းၼႆႉလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတေၽွတ်ႈၵမ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးလႆႈ လူၺ်ႈတၢင်းလူဝ်ႇမိူင်းၶႄႇ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းမွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ် ။

ယႃႇဝႃႈ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပၼ်ႁႃ ယွမ်းလူင် – ယိုင်ႈၶႅၼ်းတေၼမ်မႃးထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ ။ ႁၢင်ႇၵႆလွင်ႈငမ်းယဵၼ် လိူဝ်ၵဝ်ႇ။ တႃႇတေၵႂႃႇထိုင် မိူင်းၾႅတ်ႊတရႄႊ တီႊမူဝ်ႊၵရေႊၸီႊ ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇငၢႆႈသေ ယိင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇလိပ်းၶီးမီးၸႂ်ၵႂႃႇထႅင်ႈ လႄႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း မုင်ႈမွင်း လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းပဵၼ်ထမ်းၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်းၼႆၼၼ်ႉ တေၵႆၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉၼႆ – တႅၼ်းၽွင်းဢၼ် ယၢမ်ႈဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2020 ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။