ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ႁိုဝ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပၢၵ်ႇလၢတ်ႈယူႇၶိူဝ်းယႂ်းဝႃႈ တေၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈ ၸုမ်း (ႁိုဝ်) ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ႁႃလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း ပိူၼ်ႈတင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ႁႂ်ႈမူတ်းႁၢၵ်ႈမူတ်းတေႃ တိုၼ်းတေဢမ်ႇဝႆႉလိူဝ်သင်ၼႆၼၼ်ႉ ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉယင်ႇႁၢၵ်ႈဝႆႉယူႇ လၢႆလၢႆတီႈ ၼႂ်း မိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ လႄႈ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆး-မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းတႆး- မိူင်းထႆး၊ မိူင်းယၢင်းလႅင်-မိူင်းထႆး ယူႇၼမ်လၢႆ။

ပၼ်ႁႃလူင် ဢၼ်ဢူးမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၵေႃႉယွင်ႈၵူၼ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇၶိုၼ်ႈၼင်ႈၼိူဝ်ပလၢင်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ် ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၼၼ်ႉ ႁူပ်ႉၺႃးယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉပဵၼ် “လွင်ႈၸတ်း ၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ လႄႈ တႃႇၶဝ်ႈႁႃ ၸိုင်ႈမိူင်းဢႃႊသီႊယၼ်ႊ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈပေႃးယွမ်းႁပ်ႉမၵ်းမၼ်ႈမၼ်း ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်” ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၼႂ်းမိူင်းတႆး လႄႈ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းလၢဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၼမ်လူၼ်ႉ၊ ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ၵေႃႈ ၸွတ်ႇၽႄႈလူင်ၵႂႃႇ ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇဢွင်ႈတီႈမၼ်းပေႃးဢမ်ႇလႆႈ။

တႃႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁိုဝ် ဢူးမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈယိုတ်းမိူင်း တေၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈလႆႈ ၸုမ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ထွၼ်ႁၢၵ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊ ၽျႅၼ်ႉၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉလႆႈ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႆႈတင်းသဵင်ႈၼႆႉ ႁိုဝ်တေငၢႆႈ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸွင်ႇတၢမ်တူဝ်မၼ်းသမ်ႉ ၶႂ်ႈထွၼ်ႁၢၵ်ႈ ယႃႉလႅဝ်ပႅတ်ႈၸုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၸွင်ႇၸၢင်ႈၽဵဝ်ႈ မူၺ်ႉပႅတ်ႈလႆႈတေႉတေႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈဝူၼ်ႉၶပ်ႉၼပ်ႉသွၼ်ႇပႃးယူႇ လၢႆလၢႆၾၢႆႇ။

ၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၼႆႉ ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႉ ယူႇၼႂ်းသိုဝ်ႇၼႅင်ႈသၢၼ်သေ ၸွမ်းလွၵ်ႇလႅၼ် ဢဝ်ငိုၼ်း ပိူၼ်ႈ၊ ပိုတ်ႇပၢင်တေႃႇလွင်း ၼႂ်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၊ သၢင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ဝႅပ်ႉသၢႆႉပွမ် ဢၼ်ပိူၼ်ႈၸၢင်ႈၶဝ်ႈ လူင်းတိုၼ်းလၢင်းၸွမ်းလႆႈသေ လွၵ်ႇလႅၼ်ဢဝ်ငိုၼ်းပိူၼ်ႈ၊ ဢဝ်ငိုၼ်းဢၼ်ပိူၼ်ႈ ယုမ်ႇယမ်တမ်းၸႂ်ၶဝ်သေ မႃးလူင်းတိုၼ်းလၢင်းဝႆႉၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၵႂႃႇတေႃႇယွတ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၽိတ်းပၵ်းပိူင် မၢႆမီႈထႅင်ႈ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း လႄႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ် ၸုမ်းလႂ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁဵတ်းၼႄ “ၵၢၼ်တီႉၺွပ်း ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ၊ ယႃႉ ပႅတ်ႈႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်း ၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ” ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေတႃႉ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတေႉတေႉတႄႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၼႆႉ တိုၵ်ႉၶၢႆႉ ဢွင်ႈတီႈၵႂႃႇမႃး တီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉတီႈၼိုင်ႈယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵေႃႉယူႇဝႆႉ တီႈလႅၼ်လိၼ် မိူင်းၶႄႇ- မိူင်းတႆး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ၶၢဝ်းၶိဝ်းၼႆႉ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ လွင်ႈၶၢဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸွမ်းတီႉၺွပ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၼႆႉ ယဵၼ်ဝႆႉယူႇဝႃႈၼႆၵေႃႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၶဝ် ၶၢႆႉဢွင်ႈတီႈမၼ်းႁႄသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉယူႇ။ ပေႃးၶဝ်တေၺွပ်းၼႆ ၶဝ်ပေႃးၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ ပွင်ႇၸူးၵၼ်ဝႆႉလူင်ႈၼႃႈယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇပေႃးၶဝ်တေၶဝ်ႈၺွပ်း ၶၢဝ်းၵၢင်ၶိုၼ်းၼႆ မွၵ်ႈဝၢႆးဝၼ်း တၢမ်းၶမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးသိမ်းၶူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈမၼ်းႁႄ ၶၢႆႉဢွၵ်ႇၵႂႃႇယူႇဝႆႉၼႂ်းၸွမ်း သႅင်ႇၸွမ်းႁၢၼ်ႉၶၢႆတၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ပိုတ်ႇ 24 ၸူဝ်ႈမူင်းၼၼ်ႉဝႆႉထႃႈယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶူင်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်လူႉၵွႆၵႂႃႇ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉသေ ၵူၺ်းလႆႈႁၼ်ၶဝ် ၶၢႆႉဢွင်ႈတီႈ လၢႆႈလၢႆးတၢင်းၵၢၼ်ယူႇသဝ်း ၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵိူတ်ႇလွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ၊ ပဵၼ်လွင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉ လႄႈ ပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉသေ ယိုင်ႈၶႅၼ်းလႆႈႁၼ်ၶဝ် ယင်ႇႁၢၵ်ႈၶူင်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉထႅင်ႈ ၽႄႈၸွတ်ႇလူင်ၵႂႃႇၵူၺ်း။

မိူဝ်ႈႁၢင်ပီ ပီၵၢႆပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ဢဝ်ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈလူင်သေ ၵူၼ်ႇယႃႉပႅတ်ႈ ႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇ ဢွင်ႈတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ-မိူင်းထႆး ၼႃႈတီႈသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ DKBA ၶဝ်ၵုမ်းၵမ် KK Park ၼၼ်ႉၼႄလႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၼွၵ်ႈ ၸိူဝ်းပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်း တၢင်းႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ တေဝူၼ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ် ဢွင်ႇမၢၼ်လွင်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၼႆယူႇ။

ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁူင်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ် ပၢႆႈဢွၵ်ႇမႃးၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ၊ ႁူဝ်ႁဵင်ၵေႃႉ။ ပႃးၵူႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸဵမ်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း လႄႈ ၸၢဝ်း ၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းသဵင်ႈ။ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ ၼႆႉပဵၼ်ၵၢၼ်ဢွင်ႇမၢၼ်လူင် လွင်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ၼႆယဝ်ႉ။

ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ငဝ်းလၢႆးပိူင်ပဵၼ်တေႉတႄႉ ၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇမူၺ်ႉႁၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈတေႉတေႉသေ ယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ် ၼႅင်ႈသၢၼ်ၵႂၢင်ႈယႂ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်း လူင်ဝႆႉထႅင်ႈ။

ဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းသေ တဵၵ်းၼမ်းၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွမ် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယုၵ်ႉယွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ႁိုဝ် ၸုမ်းလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊၼႆႉၵေႃႉ လိူင်ႇၽႄႈၼမ်မႃးႁႅင်းတေႉတေႉသေ ယႃႇဝႃႈတေၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈတေႉတေႉလႃႈ ၵုမ်းထိင်းၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ။

ၼင်ႇႁိုဝ် ၸိုင်ႈမိူင်းၼွၵ်ႈ လႄႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ တင်း ၸိုင်ႈမိူင်းဢူၺ်းလီႁိမ်းႁွမ်းမၼ်း ပေႃးတေယွမ်းႁပ်ႉလႆႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁိုဝ် တၢမ်တူဝ်မၼ်းပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတေႉတေႉ ၼၼ်ႉ ၼွၵ်ႈလိူဝ် ႁဵတ်းၵဵင်ႈ တီႉၺွပ်း ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ လႄႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း တင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းသင်။

တီႈတေႉ ဢွင်ႈတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ဢၼ်ပၵ်းသဝ်းယူႇဝႆႉၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် လႄႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ ၸိူဝ်းႁပ်ႉပုၼ်ႉၽွၼ်း ဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်ၸုမ်းလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း တင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉ ၸိူဝ်းယူႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇဢၢမ်းၼၢတ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်းသဵင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈၼၼ် တႃႇတတ်းၶၢတ်ႇ ႁိုဝ် ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉပႅတ်ႈၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆး (ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ) ၼႆႉ ၸွင်ႇတေၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈတေႉယူႇႁႃႉၼႆ တေလႆႈဝူၼ်ႉတေႉတေႉ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈမျႃႉဝတီႇ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း လႅၼ်လိၼ်မိူင်းထႆး လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ ဢၼ်တိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း လႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ဝဵင်းၼိုင်ႈ။ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၸုမ်းလွၵ်ႇလႅၼ်ၵႃႉၶၢႆၵူၼ်းၶၢမ်ႈၸၢတ်ႈ ၶၢမ်ႈမိူင်း ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၵၢင်သေ ႁဵတ်းၼၢႆးၼႃႈ (ပွႆးၸႃး) ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၽိတ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်း လႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်း ႁိုဝ် ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ၸၼ်ႉယႂ်ႇၸၼ်ႉလူင် ၸိူဝ်း ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်း လွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တႂ်ႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးသုၵ်ႉသၵ်ႉဢူၼ်သူၼ်သိၼ်းသၢၼ်လူင်ၵႂႃႇ။

ၵႃႈပေႉဝႃႈ ၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တေလူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ပိုၼ်ႉတီႈမီး ၵူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉယဝ်ႉၼႆၵေႃႈလၢႆး ၵူၼ်းမီးဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ႁိုဝ် ၸုမ်း ဢၼ်မီးဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉၺႃးတီႉၺွပ်းဢဝ်လိူင်ႈတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈသေ ယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇပၼ်ႇၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း ၶဝ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽိတ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၵႂႃႇလႆႈထႅင်ႈယူႇ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသင်တေႉတေႉ။

ယွၼ်ႉသင်လႄႈ ၵၢၼ်ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ဢမ်ႇထိုင်တီႈထိုင်တၢင်း

ၸွမ်းၼင်ႇၸုမ်းပၼ်တၢင်းႁူႉ ၵၢၼ်ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ လွင်ႈၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းတၢႆ လႄႈ ႁဵတ်းၽိတ်းပၵ်းပိူင် ၶၢမ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း (GI-TOC) ၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈလိူၼ်မၢတ်ႉသ် ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉတႄႉ – ၸုမ်းလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ၸုၵ်းမၼ်ႈယူႇတီႈလဵဝ် ၾၢင်ႁၢင်ႈမဵဝ်းလဵဝ်သေ လႅၵ်ႈလၢႆႈၾၢင်ႁၢင်ႈသေ ၶၢႆႉဢွင်ႈတီႈသိုပ်ႇၶီးသၢႆၸႂ်ယူႇၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်း။

ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၼႆႉ ၸႅၵ်ႇၽႄဢဵၼ်ႁႅင်းၶဝ်ဝႆႉ ၸွမ်းႁိူၼ်းယေးဢၼ်မီးဝၢင်းၵႂၢင်ႈယႂ်ႇ၊ ႁွင်ႈလုမ်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ လႄႈ ၸွမ်းဢွင်ႈႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၸိူဝ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽႄႈၸွတ်ႇတူဝ်ႈဝႆႉလႄႈ တႃႇၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉတေမူတ်းႁၢႆလႆႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ တိုၼ်းဝႃႈဢမ်ႇပႆႇပဵၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈသေ ၸၢင်ႈသၢင်ႈပၼ်ပႃး ပိုၼ်ႉတီႈလွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ် ႁၢႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႉယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸႄႈဝဵင်းမူႇၸေႊ လႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆး – မိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈတီႈ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ၶူင်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၵျႃႊ ၽျႅၼ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇၼႂ်း ႁူင်းတိုၵ်းယႂ်ႇလူင် ဢၼ်မီးဝၢင်းၵႂၢင်ႈမွၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ႁႃၶၢတ်ႈယူႇၸွမ်း ႁိူၼ်းယေးလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ၼႂ်းပွၵ်ႉ ၼႂ်းယွမ်ႇ ဢၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် တေဢမ်ႇထၢင်ႇပိူင်ႈလႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉႁႄ ၼိုင်ႈတီႈၼႆႉ မီးမွၵ်ႈ 4-5 ၵေႃႉ 9-10 ၵေႃႉၵူၺ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်လႆႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူင်ႉ ၼႆ ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းသေႃႉလေႃႉသႄႉလႄႉ။ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵတ်ႉၵူၼ်းၶႅၼ်ႇ ၵူၼ်းလႅၼ်ႇလၢႆလၢႆ” ၼႆယဝ်ႉ။

မိူၼ်ၼႆ ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တၢင်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းထႆး-မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ “မိူဝ်ႈၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၼႂ်း KK Park ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇ၊ ဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ၊ ဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ မလေးသျႃႊ လႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းဢႃႊၾရိၵ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၼၼ်ႉ ၽူင်ႉပၢႆႈၽႄႈၸွတ်ႇၵႂႃႇယူႇဝႆႉၸွမ်း တၢင်ႇပိုၼ်ႉတီႈၼႂ်းမိူင်းၶိုၼ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ လႆႈလွၵ်းလၢႆးၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ် တီႈၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းမိူဝ်းယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၵေႃႈမီး” ၼႆယဝ်ႉ။

လႆႈႁူႉဝႃႈ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် ၵႄႈၵၢင်မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ လႄႈ မိူင်းထႆး ၸိူဝ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၽြႃးသၢမ်သူႇၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉလႆႈႁၼ် “ၶူင်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၶဝ် ပၼ်ႇၵၢၼ်” ဝႆႉယူႇၼႆသေ လႆႈႁၼ်တင်ႈဝႆႉၶိူင်ႈသတြႃးလိင်ႉ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႉ လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယိပ်းၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇသေပႂ်ႉယၢမ်း ဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈဝႆႉ ပၼ်ပႃးထႅင်ႈလႄႈ တႃႇၶဝ်ႈၸူးၼႂ်းႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇ ႁိုဝ် ပိုၼ်ႉတီႈ မီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉယူႇသဝ်း ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ။ ၵူၺ်းလႆႈယူႇႁၢင်ႇႁၢင်ႇပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉသေ မုင်ႈႁၼ်ၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇ ပိုၼ်ႉတီႈမီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉယူႇသဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ (DKBA) တႄႉ ဢွၵ်ႇမႃးပၢၵ်ႈပၢႆႇပႅတ်ႈၶေႃႈၵၢဝ်ႇႁႃ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇမႂ်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်သေ လၢတ်ႈဝႃႈ – ပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶူင်းၵၢၼ် မိူင်းၶႄႇ မႃးၵမ်ႉၸွႆႈဝႆႉပၼ် တႃႇႁဵတ်းႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇ သၢင်ႈလွင်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶိုပ်ႈၼႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူၺ်းၼႆသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတႄႉ ဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်တမ်းၸႂ်လႆႈ။ ယႃႇဝႃႈ တေၶဝ်ႈၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉလႃႈ တေႃႈၼင်ႇ တေၶဝ်ႈဢိူမ်ႈၸမ်ၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈငၢႆႈ။ ယွၼ်ႉမီး ၵူၼ်းယိပ်းၵွင်ႈသေ ပႂ်ႉယၢမ်းဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈဝႆႉၼႆ – ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ လႅၼ်လိၼ်မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ – မိူင်းထႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

ၽႂ်ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ ၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ

ၸွမ်းၼင်ႇ GI-TOC ၶဝ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၶူၼ်ႉသွၵ်ႈႁၼ်ဝႆႉၵမ်းလိုၼ်းၼႆႉ – ၵၢၼ်ငၢၼ်းၸိူဝ်းလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း ပိူၼ်ႈ ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ၵဵဝ်ႇၵွင်ႉတင်း ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇ ၸိူဝ်းႁဵတ်းၽိတ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ၶႃႈႁႅမ်ၵူၼ်းတၢႆၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ။ ၶဝ်ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၸုမ်းၸိူဝ်းမီးဢႃႇၼႃႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈသေ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵႅတ်ႇၵင်ႈပၼ် ၸုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႂ်ပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်တင်း ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇတႄႉ ပဵၼ်ၸုမ်းတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် BGF ဢၼ်ပူဝ်ႇၸေႃးၶျိတ်ႉတူႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈဝႆႉၼၼ်ႉ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၽိတ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်း လူၺ်ႈၵၢၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ်ၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ ၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ သၢင်ႈႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇ၊ ၸတ်းၵၢၼ် ၽွင်းငမ်း ၊ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် လွၵ်း လၢႆးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ၸတ်းၽႅၼ်တႃႇဢဝ်ငိုၼ်းလမ် လၢႆႈပဵၼ်ငိုၼ်းၶၢဝ် ငိုၼ်းပူင်ႇသႂ် လႄႈ ၸူႉႁွမ်တွမ်ပၼ် ၵူၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၵျေႊသိၼ်ႊတႃႊဝႃႇတႄႉ ထတ်းသၢင်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မီးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇႁဵတ်းၵဵင်ႈ သၢင်ႈၼႄ ၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉလွင်ႈလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊၼႆႉသေ ၶတ်းၸႂ်ၶၢမ်ႈပူၼ်ႉပႅတ်ႈ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈပၼ်ႁႃ ၵၢၼ်ၵႂၢတ်ႇ လၢင်ႉၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၼႆႉၵႂႃႇထႅင်ႈၶၢဝ်းႁိုင်ယူႇ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈ မိူင်းယူႇၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ တေမၵ်းမၼ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ သိုၵ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ တေဢဝ်လိူင်ႈၼႆႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈတေႃႇလွင်းၵႂႃႇၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် တႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵျႃႊၽျႅၼ်ႉတေႉတေႉၼႆႉတႄႉ လူင် ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၼ်းဝႃႈဢမ်ႇႁဵတ်းလႃးလႃး။