ပေႃးတူၵ်ႇထိုင် ဝဵင်းဢၼ်ၵူၼ်းၵိုၼ်းငိုၼ်းၶွၼ်ႈၼႆ ပႃးဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ ဝဵင်းၼိုင်ႈ ။ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလူၺ်ႈပဵၼ်လႅၼ်လိၼ်တိတ်းၸပ်းမိူင်းထႆး လႄႈ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလူၺ်ႈ ႁၢၼ်ႉၵိၼ်ၵျေႃႇ လၢႆသႅၼ်း ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇထုင်ႉလႂ်ပွတ်းလႂ်ၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁွတ်ႈၶႂ်ႈထိုင် ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်းဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉၼႆႉတႄႉ ၵၢၼ်လွၵ်ႇ လႅၼ် ၵိၼ်ၵၼ်လိူင်ႇၽႄႈ ၵူၼ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၵေႃႈ လိူင်ႇၼမ်မႃး ။ ၵမ်းၵမ်းမီးၵူၼ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးၸုမ်းလႂ်ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉ ။ ပၢႆမီးၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇ ၼုင်ႈၶူဝ်းသိုၵ်းသေ လႄႇႁႃတီႉၺွပ်းၵူၼ်းၵေႃႈမီး ။

တႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ တင်ႈတႄႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢွၵ်ႇပိူင်ၵဵပ်းသိုၵ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၺႃး ၵဵပ်းၵူၼ်းၵဵပ်းငိုၼ်းလၢႆၵမ်း ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းလႄႈ ၵၢင်ႉၵႄႇၸင်ႇၵဵပ်းငိုၼ်း ၸၢင်ႈႁႂ်ႈ ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉၵႂႃႇတႅၼ်း။

ဢၼ်ၵဵပ်းငိုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၸၢင်ႈၵူၼ်းတႄႉဢမ်ႇတႄႉ ဢမ်ႇႁူႉ ၊ လၢႆးၸႂ်ႉၸၢႆႇငိုၼ်း မီးႁိုဝ်ပဵၼ်ႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇႁပ်ႉႁူႉၸွမ်းသင်သေပွၵ်ႈ ၊ ၸၢင်ႈၵူၼ်းၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းတႅၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉႁူႉၸွမ်းဝႃႈ ၸၢင်ႈၽႂ်ၵေႃႉလႂ်တႅတ်ႈတေႃး ဝႃႈၼႆ ။

မိူၼ်တႃႈၶီႈလဵၵ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၵူၼ်းယွၼ်း ၊ ၵူၼ်းပၢႆးၸႂ်ဢမ်ႇတဵမ် ၊ ၵူၼ်းၵိၼ်လဝ်ႈမဝ်းယႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇသဝ်းၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်း ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းမၼ်း။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢမ်ႇႁၼ်မီးယဝ်ႉလႄႈ ၵမ်ႈၼမ်ဢွၼ်ၵၼ်ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ၵႂႃႇ ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ဝၢႆးၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းယွၼ်း ၵူၼ်းယွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း ဢၼ်ၺႃးတီႈၺွပ်း ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၺႃးတီႉၺွပ်း ။ ၸုမ်းဢၼ်တီႉၺွပ်းဢဝ်ၵူၼ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၵႂႃႇၶိူဝ်းယႂ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ် ယိုၼ် ယၼ်လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ မီးလၢႆမူႇလၢႆၸုမ်း ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉၸိုဝ်ႈဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇ။
ပၢႆလိူၼ်ဢေႃႊၵၢတ်ႉသ် 2026 ၼႆႉ မီးၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇ 3 ၵေႃႉ ဢၢင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်သိုၵ်းၼႆသေ ပႂ်ႉတီႉၺွပ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်း ။

ၽူႈပူၼ်ႉပႅၼ် ဢၼ်ဢၢင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ တီႉၺွပ်းမတ်ႉဢဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ 2 ၵေႃႉ သႂ်ႇၼႂ်းရူတ်ႉၵႃးဝႆႉ ။ ပၢႆလွၵ်ႇငိုတ်ႈဝႃႈ ပေႃးသဵင်လင် တေပၢတ်ႇလိၼ်ႉပႅတ်ႈၼႆလူးၵွၼ်ႇ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈဢၢၼ်းတေႃႉၵူၼ်းဢွၵ်ႇဝဵင်းၼၼ်ႉ ၺႃးပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်။

တိူၵ်ႈတီႈဝႃႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ဢၼ်ပွမ်ႁဵတ်းသိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်း တိုၵ်ႉလႆႈၵူဝ်ႁႄမိူၼ်ၵဝ်ႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႇႁၢၼ်ႁၢႆႉ ၸၢင်ႈမီးၵူႈၸွၵ်ႉၵူႈၸဵင်ႇ ၼႆ ၼၢင်းယိင်းၵူၼ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၼႆႉ ပေႃးၶဝ်ႁၼ် ၵူၼ်းပႆၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းၼႆၵေႃႈ ၶဝ်တေႁွင်ႉထၢမ် တေၵႂႃႇလႂ် ႁဵတ်းသင် မၢႆၾၢင်မီးယူႇႁႃႉသင်သိင်ႇၼၼ်ႉၼႃႇ။ပေႃးမွၵ်ႈ 11 မူင်း 10 မူင်းၼႆႉ ၸၢင်ႈၺႃးယဝ်ႉ ပေႃးပဵၼ်တီႈလပ်ႉၵူၼ်း။ ယွၼ်းထၢမ်ဢိၼ်ႉလူး ၼႆသေ လၢၵ်ႈၵူၼ်းၶတ်းသေႃးမိုဝ်းသေ သႂ်ႇၵႃး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ဢၼ်ၶဝ်တီႉၺွပ်းၵူၼ်းၵႂႃႇၼႆႉ ၸၢင်ႈဢဝ်ၵႂႃႇႁဵတ်းလႆႈလၢႆလၢႆး မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ၺွပ်းၵႂႃႇ တႃႇထႆ ၵိၼ်ငိုၼ်း ၊ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢဝ်ၵႂႃႇၶၢႆပၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ၊ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ တႃႇဢဝ်ၵႂႃႇၸၢင်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ယင်းမီးၶၢဝ်ႇလိုဝ်းဝႃႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ႁႂ်ႈတီႉၺွပ်းၵႂႃႇႁဵတ်းသိုၵ်းရတ်ႉသျႃႊလူးၵွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈၵႃႉၶၢႆၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းယွၼ်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းႁႂ်ႈၵဵပ်းၵူၼ်းၵႂႃႇႁဵတ်းသိုၵ်း ။ မၢင်ၸိူဝ်း မၢင်ႇၵိူဝ်း လႆႈငိုၼ်းလီသေ ၸင်ႇလႄႇႁႃၺွပ်းၵူၼ်းၶၢႆတေႃႇၵၼ် တႃႇၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းတႅၼ်း ဝႃႈၼႆ။

ၶၢဝ်ႇလိုဝ်းၵၼ်ဝႃႈ မိူင်းၽျၢၵ်ႈ ၼႂ်ႈၵႄႈတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၵဵင်းတုင် ၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းဢမ်ႇႁူႉၾၢႆႇယူႇၵၢင်သေ ၵိၼ်ၸၢင်ႈ ႁႃၵူၼ်း ပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၊ မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈ ႁႃၵူၼ်းပၼ်ၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵူၼ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းမၢင်ၵေႃႉ ဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵႂႃႇၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၸူဝ်ႈၵမ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ၺႃးတီႉၺွပ်းၵႂႃႇပဵၼ်တူဝ်ယိူဝ်ႇ ၵေႃႈမီး မႃးလၢႆၵမ်း ။ ၸင်ႇၼၼ် လႄႈ တႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉဝႃႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူၺ်း ၵူၼ်းသၢမ်ပၢၼ်ၸဵတ်းသႅၼ်း မီးၽေးၼမ်မိူၼ်ၵၼ်မူတ်း။ တေႃႈၼင်ႇ ၵူၼ်းႁၢမ်းတီႈယူႇ ၵူၼ်းယွၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယင်းဢမ်ႇလွတ်ႈ ၼႆ ၼၢင်းယိင်း တႃႈၶီႈလဵၵ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ၼႆ –

ၸုမ်းဢၼ်ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ၶၢႆႉမႃးတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵူၺ်း ၊ ၶဝ်ႁဵတ်းၵိၼ်လႆႈလႄႈ ၶဝ်ၵေႃႈႁဵတ်းၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉၼႃႇ ။ ဢၼ်ၶဝ်ႁတ်းတီႉၺွပ်းၵူၼ်း ၊ ႁတ်းတွင်ႈႁတ်းထၢမ်ၵူၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၶဝ်ႇၼုင်ႈၶူဝ်းပလိၵ်ႈ ၶူဝ်းသိုၵ်း ၶူဝ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၼၼ်ႉၼႃႇ ။မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ တႃႈၶီႈလဵၵ်းၼႆႉ မၼ်းမီးလၢႆပႃႈလၢႆၾၢႆႇၼႃႇ။မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတူဝ်တႄႉမၼ်း ပဵၼ်တူဝ်ပွမ်

ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇသုၵ်းဢမ်ႇလိပ်းၼႆႉ မီးၵွင်ႈလဝ်းလဵဝ်ၵေႃႈ တင်ႈပဵၼ်မူႇပဵၼ်ၸုမ်း ဢၢင်ႈၸိုဝ်ႈၸုမ်းၼၼ်ႉၸုမ်းၼႆႉ လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်လႆႈ။ ၵမ်ႈၼမ် သမ်ႉ သႂ်ႇၶူဝ်းငၢႆးမိူၼ်သိုၵ်းမိူၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢမ်းႁူႉလႆႈဝႃႈ ဢၼ်တႄႉဢၼ်ပွမ်။ တေဝႃႈ ၸႂ်ယႂ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ ၶဝ်ၵေႃႈ သမ်ႉတိုၵ်ႉလူဝ်ႇၵဵပ်းသိုၵ်း ပၢႆႈမီၵေႃႈၺႃးသိူဝ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇသႃႇၸႂ်သေဢၼ် ၼႆ ၵူၼ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းလၢတ်ႈ ။

ၸွမ်းၼင်ႇၸုမ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းၾၢႆႇၵၢၼ်သိုၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ Myanmar Defense & Security Institute – MDSI ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉတႄႉ ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ ၵူၼ်းၼႂ်းတပ်ႉမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပၢႆႈ ဢၼ်လူႉတၢႆ ဢၼ်ထွၼ် တူဝ် ဢွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈသဵင်ႈမီးမွၵ်ႈမိုၼ်ႇပၢႆ ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပႆႇၶႂ်ႈပူတ်းပိူင်ၵဵပ်းသိုၵ်း။ ၵူၼ်းဢၼ်တိုၵ်ႉသူင်ႇၵႂႃႇၼႃႈသိုၵ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်တဵၵ်းၵဵပ်းမႃးၾိုၵ်းသိုၵ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။