ပေႃးထၢမ်ၵၼ်ဝႃႈ ၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်းၸၢဝ်းတႆး ၸွင်ႇပႃႈမီးဝႆႉသုၼ်ၵၢင်ၼႆၸိုင် တေလႆႈတွပ်ႇဝႃႈ ပႆႇမီးၼႆယူႇ၊ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈမီးမႃးသေတႃႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ဢမ်ႇႁၼ်ႁဵတ်းၸွမ်းယဝ်ႉလူး။ တႃႈမုင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၶွင်တႆးၼႆႉ ပဵၼ်ဢီႈသင်၊ ၶေႃႈဢဵၼ်းဢၢၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၶွင်တႆးၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လႂ်၊ လွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇယွမ်းတိူဝ်ႉလႆႈလႃးလႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူဝ်းလႂ်ၼႆ ယၢမ်ႈဢုပ်ႇၵၼ်မႃး၊ ယၢမ်ႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်မႃးသေတႃႉ ထိုင်ၼႃႈၼႅၼ်ႈမႃး ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁပ်ႉႁဵတ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းလႄႈ ၵႃၼေးၵဝ်ႉၵဝ်ႉၼေးၵႃႁေ မိူၼ်တင်ႈၸႂ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈသလေႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း လူႉသုမ်းလၢႆလၢႆၵူၺ်းၼႆၵေႃႈ ယင်းဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ မိူၼ်ဝႃႈ လွင်ႈဝႆႉ ၼၵ်းၼိူဝ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၶိုတ်းပဵင်းလႆႈ လွင်ႈပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ်တၢင်းႁပ်ႉႁၼ်သုၼ်ႇလဵဝ်ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။
ၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်ပဵၼ်တေႉမီးတေႉၼႆႉ ႁဵတ်းၵႅင်ႈဢမ်ႇႁူႉဢမ်ႇႁၼ် ဢမ်ႇလႆႈ၊ ဢဵင်ႈၵဵင်ႈလုပ်ႈလၢပ်ႈတူၺ်းၽိဝ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈၼႆ ႁူႉထိုင်ၵၼ်ယူႇၵေႃႈ ပေႃးတေလႆႈႁိဝ်ႈၸင်ႈၵၼ်တင်း ဢတ်ႉတတူဝ်ၵဝ်ႇၼႆ ၵႆႉလေႇဝႄႈႁူဝ်ၵေႈတူဝ်ပႅတ်ႈၼႆႉ ၵူဝ်ပဵၼ်ၾိင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၶိူဝ်းႁဝ်းၵႂႃႇတေႉယဝ်ႉ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉ ႁဝ်းၼင်ႇၵၼ် ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇႁႃလီၵၼ်ယၢပ်ႇၵေႃႈယႃႇ၊ ပႅၵ်ႉသမ်ႉ ႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်ၼၢၼ်းယုမ်ႇယမ်ၵၼ်ၵေႃႈယႃႇ တုၵ်းတႃႇတီႈၽူႈၶဵၼ်ၽုင်ႇတႄႉ ဢမ်ႇပုတ်းၶၢတ်ႇၵၢင်းယၢၼ်လႆႈ။ ယၼ်ၼိူဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈ ၼမ်ႉလႆတႂ်ႈၽိူင်းၼႆသေ ထူပ်းမိုဝ်းတေႉသမ်ႉ လမ်ၼမ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇတၼ်းယၵ်းမိုဝ်းၵၼ်၊ ထုၵ်ႇၽူႈၶဵၼ် ယွၵ်ႈမွၼ်ႇသၢတ်ႈသႄႈယူႇ ဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇဝၢႆး။
ယူႇၵႂႃႇထႅင်ႈဝူင်ႈၼိုင်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်း တေၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပွင်ႈထီႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ၊ ၼႂ်းပီၼႃႈ လိူၼ်ၵျၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ သမ်ႉတေသိုပ်ႇၸတ်းထႅင်ႈ ပွင်ႈထီႈသွင်၊ ပေႃးငဝ်းလၢႆးလီ တေၸၢင်ႈၸတ်းပႃး ပွင်ႈထီႈသၢမ်ၵႂႃႇၼႂ်းလိူၼ်လဵဝ် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ တေလႆႈမီးမႃး လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း၊ ပေႃးမိူၼ်ၸႂ် တေဢူၼ်းဢၢပ်ႈပၼ်ဢႃႇၼႃႇ တီႈၸုမ်းဢွင်ႇပေႉၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆ ႁူႉငိၼ်းၵၼ်မူတ်း၊ ပွင်ႇဝႃႈ တေၵႂႃႇၸွမ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း တႂ်ႈလၵ်းမိူင်း 2008။ တေလႆႈယူႇတႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၵုမ်းၵမ်ၼႆ ပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်လႆႈယူႇ။
ၵူၺ်းၵႃႈ တေဢမ်ႇၸႂ်ႈလၢႆးၵၢၼ် မိူၼ်ၸိူင်ႉပၢၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈတဵင်းၸဵ င်ႇ၊ တေႁွင်ႉႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်ငမ်းယဵၼ်ၵႂႃႇ ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ၼႆ မုင်ႈမွင်းဢမ်ႇလႆႈသႄႈ။ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈယွမ်းဢုပ်ႇၵေႃႈ မီးမႃး၊ PDF ဢၼ်တိုၵ်ႉၶွၼ်ႈႁႅင်းၵၼ်လႂ်၊ ဢၼ်ၸုၵ်းယူႇႁင်းၽႂ်မၼ်းလႂ်၊ ဢၼ်မီးတႂ်ႈNUG လႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွင်ႇတေၵွတ်ႇၵႆႇတူၺ်းလၢႆႁိုဝ်ၼႆ လွတ်ႈထၢမ်ၵၼ်ယဝ်ႉ။
ပၼ်ႁႃၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းၵႄႈၸုမ်းမၢၼ်ႈသွင်ၽၢႆႇၵူၺ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႆႈတဵမ်တီႈယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈတဵမ်တီႈယဝ်ႉ။ လိူင်ႈလၢဝ်းလူင်ၼႆႉ ပေႃႉယွၼ်ႈၸွတ်ႇထိုင် ၵူႈၸုမ်းၸၢဝ်း ၵူႈႁူဝ်ၵူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းယဝ်ႉ။ တေဢၢၼ်းသွၼ်ႈတႂ်ႈ 2008 သေ ပႂ်ႉငွႆးသုၼ်ႇလီၵူၺ်းတႄႉ ဢမ်ႇတၼ်းပိူၼ်ႈလႆႈသႄႈ။ တၢမ်တူဝ်ၵေႃႉၸတ်းပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ လႄႈ ၵေႃႉဢွင်ႇပေႉၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉလူး ၸွင်ႇတေၸၢင်ႈပွင်မိူင်းၵႂႃႇလႆႈ ၸႂ်ယဵၼ်ယဵၼ်ယူႇႁိုဝ်၊ ၵေႃႉငဝ်းလမ်လူင် ဢၼ်မိူၵ်ႈမႂ်ႈလိူင်းၸိူင်းမႃး ၸိူင်ႉၼင်ႇ လွင်ႈၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၶိူဝ်းၵူၼ်း လႄႈ လွင်ႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၸုမ်းၵူၼ်းဢေႇ၊ လွင်ႈတင်ႈႁူင်းပႅတ်ႉလႅၼ်ငိုၼ်း Scam Center ၸဵမ်ၸိူဝ်း ၼႆႉ တေဢမ်ႇၵိူတ်ႇပဵၼ်ငူးႁဝ်ႇလူင်လုၵ်ႉသၵ်းၶိုၼ်းၼႆ ဢမ်ႇဝႃႈလႆႈသႄႈ။
ထႅင်ႈၾၢႆႇၼိုင်ႈ လိူင်ႈမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဢၼ်တူၵ်းၶဝ်ႈၼႂ်းမိုဝ်းတၢင်ႇၸုမ်းၸၢဝ်းသေ ပွႆႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၸၢဝ်းတႆးၵမ်ႈၼမ်ယူႇသဝ်းတူၵ်းၶမ်ယူႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၼမ်ႉတူႈ၊ ၼမ်ႉၶမ်း၊ သႅၼ်ဝီ လႄႈ မိူင်းမိတ်ႈ၊ ႁူဝ်ပၢင်ႇ၊ ၵူတ်ႉၶၢႆ၊ တၢင်ႉယၢၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵေႈလိတ်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးတူၵ်းလွၵ်းမႅၼ်ႈငၢမ်ႇၸွမ်း လၢႆးၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း တႂ်ႈပၵ်းပိူင်တြႃးၵၢၼ်မိူင်း။
ၵွႆႈယူႇႁိုင် ၵွႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ဢမ်ႇတဵင်ႈထမ်းၼၼ်ႉ ၼႅၼ်ႈၼႃၵူၺ်းၼႆ ဢမ်ႇၾၢင်ႉဢမ်ႇလႆႈသႄႈ။ မိူင်းတႆးၼႆႉ တေ တႅၵ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇလၢႆပွတ်းတွၼ်ႈ တႂ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇလၢႆၸုမ်းၸၢဝ်းၼႆ ဢမ်ႇၶႂ်ႈယိုၼ်ၵေႃႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉၶိုၼ်ဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း ပဵၼ်တေႉမီးတေႉ ဢၼ်ႁဝ်းႁႃးႁဵတ်းၵႅင်ႈလုပ်ႈလၢပ်ႈတူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ဢၼ်ပဵၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ဢဝ်ပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ်သေ တေလႆႈပိၼ်ႇၸႂ်မႄးပိူင် ႁူမ်ႈပွင်ၶိုၼ်း ၶၼ်ဝႆးၸင်ႇ တေၸၢင်ႈၵွပ်ႇၵူႈလႆႈၶိုတ်းတၼ်းယဝ်ႉ။ မူႇပိူင် ၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆႉ တၵ်းလႆႈဝႆႉၼၵ်း ၼိူဝ်လွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႊမိူင်းတႆး လႄႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းမိူင်းတႆး ဢိၵ်ႇပႃး ၽွၼ်းပၢင်ႈၵူၼ်းမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။
လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈႁိူင်ႈႁၢင်ႇ ၼႂ်းၵႄႈၸုမ်းၸၢဝ်းႁဝ်းႁႃး ၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈၶဝ်ႈႁႃလူတ်းယွၼ်ႇၵႂႃႇ ပဵၼ်ၶၵ်ႉပဵၼ်တွၼ်ႈယဝ်ႉ။ လိူင်ႈဢၼ်ၸၢင်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈ၊ လွင်ႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ်၊ လွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၼႃႈလိၼ်ၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လီလႆႈႁႃလၢႆးၽႃႇၵၢင်ဝၢင်းၶိုင်ႈသေ ၵေႈလိတ်ႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။
လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းတႄႉ တေလႆႈလူတ်းယွၼ်ႇ လွင်ႈယိပ်းၵမ်တႅပ်းတတ်းလူၺ်ႈ ၶေႃႈၵၢင်ၸႂ်ၵေႃႉလဵဝ် ၸုမ်းလဵဝ်ယႂ်ႇသုင်ပႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢမ်တူဝ်ၵေႃႉလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် တၢမ်တူဝ်ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ သမ်ႉသၢၼ်ၶတ်းၶိုၼ်း လၢႆးလုၵ်ႉၽို ၼ်ႉၶွင်ၸုမ်းၸၢဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵႂႃႇယၢဝ်းၶၢဝ်းၵႆၵူၺ်းၼႆ လီလႆႈ ၾၢင်ႉႁူႉ မူၼ်ႉမႄးၵၼ် ၶိုတ်းတၼ်းယူႇ ၶႂ်ႈယွၼ်းပၢႆးထိုင်ၼင်ႇၼႆဢေႃႈ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ