ၸုမ်းသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ ၵႃႈပေႉၶႂ်ႈၼေႁၢင်ႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈပိူဝ်ႈတႃႇၸိုင်ႈမိူင်းလႃႈ၊ လွၼ်ႉၵႅၼ်တေႉမၼ်း ပဵၼ်တႃႇၸုမ်းၸၢဝ်းတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်ၵူၺ်း။ တပ်ႉသိုၵ်းတၵ်းလႆႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵၢၼ်မိူင်းၵႂႃႇ တေႃႇၸူဝ်ႈသုတ်းပၢၼ်ၼႆ တႅမ်ႈသႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 တီႈမတ်ႉတႃ (6) ၼၼ်ႉၵမ်းသိုဝ်ႈယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆၼႆ ႁူႉယူႇသႅၵ်ႇလႅၵ်ႇၵေႃႈယႃႇ ပိူဝ်ႈတႃႇၸုမ်းၸၢဝ်း တပ်ႉသိုၵ်း လႆႈလီလႆႈပဵၼ်၊ လႆႈဝၵ်ႉငမ်ဢႃႇၼႃႇ ၵႂႃႇၼႃႈမိူဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉလၢႆးလႂ်သေႁိမ်ဢဝ်ၸူၼ်ဢဝ်ၵေႃႈ တိုၼ်းႁတ်းႁဵတ်းယူႇ ၼင်ႇမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇဝႃႈဝႆႉယဝ်ႉ။ တပ်ႉသိုၵ်း တူၺ်းတႃႇတပ်ႉ ပဵၼ်ထီႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉယိုင်။ မိူၼ်ၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇ NUG ဢၼ်ႁပ်ႉပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၺ်းမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢၢင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ တင်းမိူင်း ပတ်းပိုၼ်ႉၼႆသေ ၼႃႈၼႅၼ်ႈတေႉမႃးသမ်ႉၵူၺ်းဝႆႉၼၵ်း ၵပ်းၸႂ်ပိူဝ်ႈတႃႇၸုမ်းၸၢဝ်းၶဝ် ယၢင်ႇလဵဝ်ၵူၺ်းသႄႈ။ တူၺ်းတီႈလွၵ်းၸုၵ်းၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်ၸိုင် တေႁၼ်ၸႅင်ႈယူႇ။ မိူဝ်ႈတင်းၸဝ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇပၢၵ်ႇဝႃႈ တၵ်းတေတိုၵ်းမူၺ်ႉပႅတ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸဝ်ႈ ဢႃႇၼႃႇ၊ တိုၼ်းတေဢမ်ႇၶဝ်ႈႁႃ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်းလႃးလႃး။
ၵွပ်ႈၼႆ ၵူႈၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းမႅၵ်ႇ ၵွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ လီလႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းသွၼ်ႈတႂ်ႈၶဝ် ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆၵွၼ်ႇ။ ၸင်ႇၼၼ် ၸုမ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈ ဢ ၼ်ဢမ်ႇယွမ်းၶဝ်ႈတႂ်ႈၶဝ် ၸိူင်ႉၼင်ႇၸုမ်းမောင်ဆောင်းခ၊ ဗိုလ်နဂါး ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၺႃး NUG ဢီးယဝ်ႈမိပ်ႇငႅၼ်း ႁဵတ်းႁၢႆႉသႂ်ႇၵႃႈပွင်ႇၵႃႈပဵၼ်ယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ ႁဵတ်းၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈ၊ မိူဝ်ႈလႂ် ယွမ်းႁပ်ႉ သွၼ်ႈတႂ်ႈၶဝ် ၸင်ႇၶဝ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ လႅပ်ႈၶႂ်ႈဝႃႈၼၼ်ယူႇ လႄႈ ထိုင်တီႈပေႃးၽိတ်းမေႃးၵၼ်တင်း AA တပ်ႉရၶႅင်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉယိုင်။
တေဝႃႈ လၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၼႂ်းလႅင်းၼႆၵေႃႈ ၼွၵ်ႈလိူဝ် CRPH, NUCC, NUG ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၼပ်ႉသွၼ်ႇၸုမ်းၸၢဝ်းလႂ် ႁူဝ်မႃႇပဵင်းၶဝ်၊ ဢၢင်ႈၸိုဝ်ႈ ၸုမ်းၼူၵ်ႉယုင်း၊ မႅၵ်ႇၸိုဝ်ႈ ASSK သေ ၶိၼ်ၶီႇႁူဝ်တေႃႇၵူႈၸုမ်းၸၢဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွၵ်းၸုၵ်းၵၢၼ်မိူင်းသမ်ႉ ဢမ်ႇထိုင်တီႈၸၼ်ႉဢွၼ်ႁူဝ်။ မိူဝ်ႈတင်းၸဝ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇယွမ်းဢုပ်ႇၸွမ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ၽိူဝ်ႇထိုင် Sept; 19 ဝၼ်း ဢူးယီႇမုၼ်ႇ ၵေႃႉႁဵတ်းၶုၼ်ၽွင်းလူင်ၶဝ် ၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶေႁေႉၵင်ႈ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ- ပေႃးႁူဝ်ၼႃႈတပ်ႉသိုၵ်း ၾၢႆႇယိုတ်းမိူင်း ႁူႉၸၵ်းတၢင်းၽိတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇသေ ယွမ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈမူၼ်ႉမႄးယူႇတႄႉ ၾၢႆႇၸုမ်း ၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇမီးၸုမ်းလႂ်ထဵင်ပၢၵ်ႈ တႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်းသႄႈ… ၼႆဝႃႇ။
ဢၼ် ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ ၶၢႆႉလွၵ်းၸုၵ်းယဝ်ႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၼမ်လၢႆ ဢႃးလႃးႁၼ်တိုၼ်ႈတေႉယဝ်ႉ။ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၸိူဝ်းၸုၵ်းၾၢႆႇလင်ၶဝ်လႂ်၊ ၸိူဝ်းလပ်ႉလင်ႁူမ်ႇတူမ်းပၼ်ၶဝ်လႂ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁူ ၼူၵ်ႇတႃမွတ်ႇသေ ဢူမ်ၼမ်ႉလမ်ႉၽႃႉယူႇသေတႃႉ ပိူဝ်ႈႁူႉၸွမ်းငဝ်းလၢႆးတၢင်းၼႂ်းၶဝ်ဝႆႉသေ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁပ်ႉၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈထဵင်ပၢၵ်ႈ။
ၵူၺ်းၼႃႇ ပေႃးတူၺ်းၶိုၼ်း မိူဝ်ႈႁူဝ်ပီ လႄႈ ၵၢင်ပီပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၼႆ ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၸိူဝ်းလွပ်ႇပီႇ(ႁူၺ်းသူၼ်း)ပၼ် NUG လႄႈ PDF ၶဝ် တႅမ်ႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇပၢၵ်ႇမႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆတေတွင်းၵၼ်ယူႇ၊ ကိုမြအေး
လၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးထိုင်ငဝ်းလၢႆးလူဝ်လႆႈဢုပ်ႇၵၼ်မႃး တပ်ႉသိုၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈဢုပ်ႇယူႇၼႆၼ ၼ်ႉလႂ်၊ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ယွင်ႁူၺ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်မိူင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၵမ်းလိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈလူပ်းၸွမ်မၼ်း တီႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၵူၺ်းၼၼ်ႉလႂ် ၸွင်ႇဢမ်ႇၺႃးလွပ်ႇပီႇ ၾၢႆႇ NUG, PDF ၶဝ် လႃႇလင်ပေႃးပၼ်းၸွင်ႇၸွင်ႇႁိုဝ်။ တေဝႃႈ Joint Coordination Body – JCB ၼႆၵေႃႈ တိုၵ်ႉတႄႇႁွင်ႉႁူပ်ႉၸုမ်းၸၢဝ်း ၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ယူႇမိူင်းထႆးၼၼ်ႉသေ သပ်းလႅင်းၼေၽႅၼ်တၢင်းၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် 9 ၶေႃႈၼၼ်ႉၵူၺ်း ၺႃးၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶဝ် လႃႇလင်မင်ၸဵပ်း ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈငွၵ်ႈႁူဝ်လႆႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၽႅၼ်တၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ၶွင် JCB ၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ ဝၢႆးလင်ၾၢႆႇၶတ်းၶၢၼ်ႉၼင်ႇၵၼ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်ယဝ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈႁပ်ႉဢုပ်ႇပႃးတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႊၼႆလႄႈ ဢဝ်ပဵၼ်တၢင်းၽိတ်းတၢင်းၼေးလူင်လၢင်ၵႂႃႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉယိုင်။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 26 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၼ်ႁႃမိူင်းမၢၼ်ႈသေ ASEANပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇ ၶၢဝ်ႇမႃး ႁူမ်ႈႁူႉငိၼ်းၸွမ်းၵၼ်ယူႇၼႃႇ၊ ၵွၼ်ႇပႆႇပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၵူႈၸုမ်းၸၢဝ်းၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းလိူင်ႈၵၢၼ်မိူင်းတင်းသဵင်ႈ တေလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵွၼ်ႇ… ဝႃႈၼႆၶႃႈလူးၼေႃႈ။ ၵႂၢမ်း ၶေႃႈၼႆႉၸိုင် ဢဝ်ၸဵမ် NUG လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၸိူဝ်းယူႇလင်ၵမ်ႉၸွႆႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလု ၵ်ႉသၢၼ်ၶတ်းပွင်ႉမေႃးသေႉသွမ်းထတ်းသၢင်လႃးလႃး။ မိူၼ်ဝႃႈ ပေႃးၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႊႁွင်ႉဢုပ်ႇ တေယွမ်းႁပ်ႉယူႇၼႆယဝ်ႉလူး။ ၵွပ်ႈၼႆ တေလႆႈထၢမ်ဝႃႈ လွၵ်းၸုၵ်းၵၢၼ်မိူင်းၶွင်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈNUG ၼႆႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈယဝ်ႉႁႃႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၸဵမ်ပိုင်းၵေႃႈ လွမ်လွမ်ၶႂ်ႈဢုပ်ႇယူႇ။ ၵူၺ်းသမ်ႉ ပဵၼ်တၢင်ႇၸုမ်း တၢင်ႇၸၢဝ်းၵေႃႉလၢတ်ႈဢွၵ်ႇလႄႈ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉၵူၺ်းႁႃႉ။ ပေႃးၼၼ်ပႄႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵိ ၼ်တႄႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမၵ်ႉ၊ ပေႃးပိူၼ်ႈၵိၼ်တႄႉ တိုၼ်းဝႃႈႁိတ်ႉၵူၺ်းယဝ်ႉလေႃႇ။ လၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၸိူင်ႉ ၼင်ႇၼႆ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ဝႃႈလႆႈ ယိူင်းတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတင်းလုမ်ႈလႃႇ၊ ၵတ်ႉၼႃႇၵေႃႈ မွၵ်ႈၸုမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈၵိၼ်လႆႈငၢၼ်ႈၵူၺ်းလေႃႇ။
ၸင်ႇၼၼ် ပေႃးမႃးၸဵၼ်းတူၺ်းထွင်တူၺ်းလီငၢမ်းၸိုင် ဢၢင်ႈၸိုဝ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆသေ ႁဵတ်း ၵၢၼ်မိူင်းႁႂ်ႈပဵၼ်ပုၼ်ႈလီသုၼ်ႇၸုမ်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ယူႇယူႇၶႂ်ႈပဵၼ်ၾိင်ႈၵၢၼ်မိူင်း ၶွင်မိူင်းမၢၼ်ႈပႅတ်ႈယဝ်ႉႁႃႉၼႆ လီလႆႈၶႆႈၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။ ၵွမ်ႉၵၢၼ်မိူင်းလၢႆးဝႆႉၸုမ်းၸၢဝ်းပဵၼ်ယႂ်ႇၼႆႉသေ မိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်ၸွမ်းမၢၼ်ႊၼႆႉ ၸင်ႇဢမ်ႇတွၼ်ႉလွတ်ႈလႅဝ်းၵတ်းယဵၼ်မႃး ပေႃးဝႃႈၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ်တေလႆႈလွ တ်ႈလႅဝ်းၵတ်းယဵၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်းၵေႃႈ ႁူႉတေလႆႈၶူၼ်ႉႁႃႁူးဢွၵ်ႇၽႂ်မၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၼၼ်သေတႃႉ ပေႃးသမ်ႉယဵပ်ႇၺႃးႁွႆးတိၼ် လၢႆးၵၢၼ်မိူင်းမုၵ်ႉၸုမ်းပဵၼ်ယႂ်ႇ ၼၼ်ႉၶိုၼ်းတႄႉ သမ်ႇသရႃႇသိုၵ်းၵၢင်မိူင်းၼၼ်ႉ တေပႆႇလွတ်ႈမူၼ်ႉပူၼ်ႉဢွၵ်ႇလႆႈၵွၼ်ႇၼႆ ၶႂ်ႈယွၼ်းပၢႆးၼေတၢင်းႁၼ်ယူႇဢေႃႈ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ