Saturday, March 28, 2020

ပွင်ႈၵႂၢမ်း

SHAN

ပေႃးၶႂ်ႈပေႉပုၼ်ႈ ႁဵတ်းငမ်းယဵၼ်ဢမ်ႇလႆႈ

ဝၼ်းတီႈ 15/10/2019 ၼႆႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸိူဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၵိုတ်းတိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်း ႁိုဝ် ဝၼ်းလိၵ်ႈၵိၼ် ၵႅၼ်ႇ ၵိုတ်းတိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်း ၶွပ်ႈတဵမ် 4 ပီ ။...

ပၢင်း ပဵၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ်သႅၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ပေႃးၵိၼ်ယဝ်ႉပဵၼ်သင်?

ပၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ်သႅၼ်းၼိုင်ႈ၊ ၸိုဝ်ႈၾၢႆႇဢိင်းၵလဵတ်ႈဝႃႈ (Cannabis, Hemp……) ၊ ထႆးဝႃႈ ၵၼ်ႊၶျႃႊ။ ပဵၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် သႅၼ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇႁႅင်းလေႃးလႄးလၢႆယၢင်ႇ ပိူင်လူင်မီးသၢမ်ႁႅင်း မိူၼ်ၼင်ႇဢွၵ်ႇႁႅင်း သူၼ်းယူင်းဢွၵ်းဢေႃ၊ တဵၵ်းဢွၵ်းဢေႃလႄႈ...
ႁၢင်ႈတူဝ်လိၵ်ႈလၢႆး

ႁဵတ်းႁိုဝ်လႄႈလိၵ်ႈလၢႆးႁဝ်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽႂ်တေလႆႈသႂ်ႇၸႂ်ၶတ်းႁႅင်း

ၵူႈဝၼ်းၼႆႉ ယႃႇပႆႇဝႃႈၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇပႆႇႁူႉပႆႇမေႃဢၢၼ်ႇ မေႃတႅမ်ႈ လိၵ်ႈတႆးၵူၺ်း တေႃႈၵူၼ်းၸိူဝ်း မေႃဢၢၼ်ႇ မေႃတႅမ်ႈ ယင်းဢမ်ႇလႆႈတႅမ်ႈ ဢမ်ႇတၼ်းတႅမ်ႈ ဢမ်ႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈတႅမ်ႈ ဢဝ်တၢင်းဝႆးသေ ပိူၼ်ႈတႅမ်ႈမႃးလိၵ်ႈသင်ၵေႃႈ ၶိုၼ်းတွပ်ႇၵႂႃႇလိၵ်ႈၼၼ်ႉ၊ ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈမႃးၵႂၢမ်းသင်ၵေႃႈ...

“ႁဝ်းမီးမိူင်းႁဝ်းႁင်းၵူၺ်းယူႇလူး” – ၸဝ်ႈၼွႆႉသေႃးယၼ်ႇတ ပေႃႈၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ (မၢႆတွင်းဝၼ်းၸဝ်ႈလူႉသဵင်ႈသုတ်းမုၼ်ၶွပ်ႈတဵမ် 23 ပီ)

ဝၼ်းတီႈ 14/11/2019 ၼႆႉ ၸဝ်ႈၼွႆႉသေႃးယၼ်ႇတ လူႉသဵင်ႈ သုတ်းမုၼ် ၵႂႃႇ ၶွပ်ႈတဵမ် 23 ပီ ။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈၼွႆႉ ၼႆ...

ဝၼ်းလိူၼ် 12 မူၼ်း

ၾိင်ႈလူႇတၢၼ်းၽႃႈၵထိၼ။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 2600 ပီမိူင်းလိူဝ်လိူဝ်ၼႂ်းပၢၼ်ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၵူဝ်းတမ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသင်ၶ(ၽဢရႁၼ်)ၶဝ် ႁႃၽႃႈၶူဝ်းတႃႇဢဝ်မႃးႁဵတ်းပဵၼ်သၢင်ႇၵၢၼ်းယၢပ်ႇလိူဝ်ၸႂ် တႄႉတႄႉ။ တႃႇတေ ယဵပ်ႉလႆႈၽႃႈသၢင်ႇၵၢၼ်းၼိုင်ႈၽိုၼ် ၼႂ်းသၢမ်ၽိုၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈ တွင်ႈတဵဝ်းလႄႇႁႃၽႃႈၽႅၼ်ႇပဵၼ်ပိတ်းပဵၼ်ပွတ်းမႃးလၢႆလၢႆတီႈယဝ်ႉ ဢဝ်မႃးသၵ်ႉတၢၵ်ႇႁႅင်ႈ၊ မွၵ်ႈပေႃးႁဵတ်းၽႃႈၼုင်ႈ...

ပၼ်ႁႃမၢၵ်ႇယုမ်ႁႆၸိုင်ႈတႆး တႂ်ႈၾႆးပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမိူင်းၶႄႇ လုၵ်ႉႁုပ်ႇလၢမ်းမႆႈ

မိူင်းၶႄႇ ႁိုဝ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶႄႇ ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေဢွၼ်ၵၼ် ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ဢမ်ႇပေႃးသူၼ်ၸႂ်ၵၢၼ်မိူင်း၊ သူၼ်ၸႂ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵႃႉၶၢႆပိူင်လဵဝ် - ၸွမ်းၼင်ႇတင်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ “ဢမ်ႇၵူဝ်တၢႆ...

တၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉသင် မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ်ငိူင်ႉဝႄႈလႆႈၸိူင်ႉႁိုဝ်?

တၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ် (Diabetes Mellitus: DM)ၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉၵွပ်ႈၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်း မီးထၢတ်ႈ ၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼမ်လိူဝ်ပၵတိ ႁိုဝ် ၼမ်လူၼ်ႉ။ ပဵၼ်ယွၼ်ႉၵွပ်ႈတွမ်ႇမၢမ်ႉ (တပ်းဢွၼ်ႇ) ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉတႃႇယွႆႈဢႁႃႇရတၢင်းၵိၼ်/ ႁေႃႊမူၼ်ႊဢိၼ်ႊသူႊလိၼ်ႊ...

ၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆးၶူဝ်းၼုင်ႈလႄႈၾၢင်ႁၢင်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆး

ၾၢင်ႁၢင်ႈဢၼ်ၼႄထိုင်လွင်ႈပဵၼ်တႆးၼၼ်ႉ တၵ်းဢမ်ႇပူၼ်ႉလႆႈၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းဝႆ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်မၼ်းတႅမ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈငိၼ်းသဵင်ဢၼ်မၼ်းလၢတ်ႈၼႆၵေႃႈ ၼႂ်းၸႂ်တိုၼ်းထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉပဵၼ်တႆး ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆး ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်လွင်ႈပိုၼ်းတႆး ဢမ်ႇႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး ႁိုဝ် တိူၵ်ႈတီႈဝႃႈ ပဵၼ် ၶဵၼ်လူင်တႆးၵေႃႈယဝ်ႉ...

လၢႆးၽုၵ်ႇတႅင်တဝ်ႈ လႄႈၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီမၼ်း ပဵၼ်ႁိုဝ်ဝႆႉ?

တႅင်တဝ်ႈ ႁိုဝ် တႅင်ၸမ်ႇပူႇၼႆႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇဝၢၵ်ႈႁၢၵ်ႈႁူဝ်ဢၼ်မီးဢရသႃႇၸဵမ်းဝၢၼ်၊ မီးၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ တေႃႇတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်းတႄႉတႄႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်မႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း တင်ႈတႄႇလၢႆးၽုၵ်ႇမၼ်း တေႃႇထိုင်ၶၢဝ်းလႆႈၵိၼ်လႆႈလူႇလႆႈတၢၼ်းၵၼ်။ လၢႆးၽုၵ်ႇတႅင်တဝ်ႈ 1. ၼႂ်းသူၼ်ႁိူၵ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉ ၶုတ်းႁဵတ်းတိူၵ်ႇၶူၺ်လိၼ်တႅဝ်းယၢဝ်းယၢဝ်း တၢင်းၵႂၢင်ႈမွၵ်ႈသွင်သွၵ်ႇ၊ ၼႂ်းၵၢင်ၶုတ်းပဵၼ်ႁွင်ႈဢွၼ်ႇဝႆႉ။...

ယႃႈမဝ်းၵမ်ဢွၵ်ႇႁႅင်းတေႃႇဢွၵ်းဢေႃမီးလၢႆသႅၼ်း မီးၽွၼ်းၸႃႉၸိူင်ႉႁိုဝ်?

ယႃႈမဝ်းၵမ်ႁိုဝ် ၶိူင်ႈမဝ်းမိင်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇႁႅင်းတေႃႇဢွၵ်းဢေႃ တင်းမူတ်းၼႆႉ ပေႃးမႃးၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈႁဵတ်းႁူဝ်ႁုပ်ႈ မၼ်းတူၺ်း လၵ်းလၵ်းမၼ်းလႆႈႁၼ် 4 သႅၼ်း။ သႅၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယႃႈသင်လၢႆလၢႆႁဝ်းမႃးၽွမ်ႉၵၼ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း။ (1) ယႃႈမဝ်းၵမ်သႅၼ်းဢွၵ်ႇႁႅင်းတဵၵ်းဢွၵ်းဢေႃ။ ယႃႈမဝ်းၵမ်သႅၼ်းမီးႁႅင်းတဵၵ်းဢွၵ်းဢေႃၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ-ၾိၼ်ႇ...

ယွၼ်ႉၽႂ်ၽူႈလႂ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်လိၵ်ႈတႆးၵႂၢမ်းတႆး

ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ယူႇၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီသၢဝ်းဢဵတ်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသႅၼ်းႁၢတ်ႈႁၢႆး ၸၢႆးယိင်းထုၵ်ႇ ၵုမ်းငမ်း မဝ်းမိင်း လူင်လႆ ၸူမ်ဢုင်ၼုၵ်းၼဝ်ႈၼႂ်းဢွင်ႈ တႂ်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈ ဢၢႆႊထီႊ (IT) သေ လိုမ်းလႅမ်ႉ လေးလႅမ်း...

ၼေႇဝိၼ်းယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ၵဵဝ်ႇၵၢၼ်မိူင်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၸိူင်ႉႁိုဝ်? ၵွပ်ႈသင်?

1962 လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် 2 ဝၼ်း၊ ၵၢင်ၼႂ်မိူင်းၸမ်လႅင်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းလူင် ၸွမ်သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း ဢွၼ်ဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁုပ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ/ ဢမ်းၼၢၸ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉ။ တီႉၺွပ်းဢဝ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢိၵ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉတႆးတင်းၼမ်၊ မိူၼ်ပိူၼ်ႈၵျေႃးႁူၺ်းၵႅတ်ႇႁႅတ်ႉဝႅတ်ႉပၢႆးလိုပ်ႈၶင်ၵႆႇၶင်ၼူၵ်ႉ...

ၶႆႈဝတ်းၸၢင်ႉယဝ်ႉၶႆႈဝတ်းလိင်း ႁိုဝ် တၢင်းပဵၼ် ၶျီႊၵုၼ်ႊၵၼ်ႊ ၺႃႊ ၶႆႈ/ၼၢဝ်ၶေႃႈမူၺ်ႈယုင်းလၢႆး

ယၢမ်းလဵဝ်ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉ ပႃးၸဵမ်မိူင်းတႆး လႄႉၵၼ်ပဵၼ်ၼၢဝ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶျီႊၵုၼ်ႊၵၼ်ႊ ၺႃႊ ၶႆႈၼၢဝ်ယုင်းလၢႆး ၸဵပ်းမူၺ်ႈၸွမ်းလုပ်ႇၵပ်းလုပ်ႇတေႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ပၢႆးယူႇလီမိူင်းမၢၼ်ႈ တၢင်ႇၸိုဝ်ႈဝႆႉပၼ်ဝႃႈ သိၼ်ႇတူၵ်ႉၵူၺ်း (ၶႆႈဝတ်းၸၢင်ႉ)  မျႂၵ်ႉတူၵ်ႉၵူၺ်း (ၶႆႈဝတ်းလိင်း)...

ပၼ်ႁႃၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႂ်းမိူင်းတႆး

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ၶႅၼ်းႁၢင်ႈႁၢႆႉသေၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလၢႆပုၼ်ႈ။ ဢၼ်လီမႆႈၸႂ်တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆးႁဝ်း မီးတင်းၼမ်။ ပၼ်ႁႃဢၼ်ႁၼ်တႂ်ႈတႃတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈပေႃႈမႄႈ ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇလႄႈ ဢမ်ႇႁၼ်ဝႃႈမၼ်းလမ်ႇလွင်ႈတႃႇလုၵ်ႈလၢၼ်ၶဝ် ပိူင်ၼိုင်ႈ။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ ပဵၼ်ၵွပ်ႈလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းၵေႃႈပႃး၊ ပၼ်ႁႃၼႃႈႁိူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပႃးၸဵမ်ၵႆႉၶၢႆႉတီႈယူႇ...

လၢႆးၽုၵ်ႇထူဝ်ႇပူင် လၢႆးငၢႆႈလုမ်းလႃးငၢႆႈ လႆႈၵိၼ်ႁိုင်

(ၽွၼ်းလီထူဝ်ႇပူင် တေႃႇတူဝ်ၶိင်း) ထူဝ်ႇပူင်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢႃႈႁႃႇရတၢင်းၵိၼ် ဢၼ်မီးထၢတ်ႈပၼ်ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီ တေႃႇတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်း တင်းၼမ်။ မိူၼ်ၼင်ႇမီးထၢတ်ႈ ဢၼ်ပႃးၵိူဝ်ဝၢၼ်လႄႈပႅင်ႈ (Carbohydrate) ၊ သဵၼ်ႈယႂ်း၊ ထၢတ်ႈၵိူဝ် (Protein) ၊...

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း