Wednesday, November 20, 2019

ပွင်ႈၵႂၢမ်း

လွၵ်းပိူင်ႁုပ်ႈဢႃႇၼႃႇဝႆႉတီႈငဝ်ႈငုၼ်း (Centralization)

Centralization The process by which powers are concentrated in the central authority. In a centralized...

သိုၵ်းၶၢင် ၸတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ်

တပ်ႉသိုၵ်းၶၢင် KIA ၼႆ့ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶၢင် 100 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵၼ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ တီႈ သၼ်လွႆတဝ်ႇ ၸႄႈဝဵင်း သႅၼ်ဝီ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မိူဝ်ႈပီ...

တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ႁဝ်ႈ လႄႈပဵၼ်ႁဝ်ႈၸွမ်းတူဝ်ၶိင်း

တၢင်းပဵၼ်ႁဝ်ႈမီးတီႈပွင်ႇဝႃႈႁိုဝ်? ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းသင်သေ ၽိဝ်ၼင်ၵႂ်ႈပွင်း ဢွၵ်ႇပဵၼ်ယုမ်ႇပဵၼ်ယွမ်ႇ ပဵၼ်တုမ်ႇပဵၼ်တွမ်ႇ မီးၼမ်ႉသႂ်သေးလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼိူဝ်ၽိဝ်ၼင်ၶူမ်းၶူမ်းၵၢႆးၵၢႆး ၶႂ်ႈတိူၼ်ႇၶႂ်ႈယၢႆးယူႇတႃႇသေႇ ယူႇယၢပ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈတၢင်းပဵၼ်ႁဝ်ႈ (SCABIES) ၼႆယဝ်ႉ။ ၾၢင်ႁၢင်ႈတၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ႁဝ်ႈၸမ်း တၢင်းပဵၼ်ႁဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ၸွမ်းၽိဝ်ၼင်ၼိူဝ်ႁူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းၸိုင် ႁွင်ႉဝႃႈႁူဝ်ႁဝ်ႈယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၽိဝ်ၼင်...

တႅမ်ႈလၢတ်ႈလိၵ်ႈၵႂၢမ်းႁဝ်း ဢမ်ႇပွင်ႇဝႃႈဢမ်ႇထုၵ်ႇယွင်ႇမဝ်းႁူႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈ

ယင်းမီးၶေႃႈထူၵ်းထဵင်ယူႇလၢႆၾၢႆႇ တၢင်ႇၾၢႆႇတၢင်ႇပႃႈ တိုၵ်ႉဝႃႈ မိူဝ်ႈႁဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပေႃးဢမ်ႇမေႃ လိၵ်ႈမၢၼ်ႈၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈတေပဵၼ်ၵူၼ်းငိူဝ်ႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈသင်။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈဝႃႈ လိၵ်ႈႁဝ်းၵႂၢမ်းႁဝ်း ႁဝ်းဢမ်ႇတႅမ်ႈဢမ်ႇလၢတ်ႈ တေပႃးဢဝ်ၸၢတ်ႈႁဝ်းယဵၼ်းႁၢႆလူႉတၢႆသုတ်းဝၢႆးဝွတ်ႈ။ ၽူႈမီးတၢင်းႁူႉၸိူဝ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလႅၼ်ႇၽၢႆလၵ်းလႅမ်သႅမ်းၵႃႈၶဝ်တႄႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ပၼ်ႁႃတႃႇၶဝ်ၸဝ်ႈၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵွပ်ႈဝႃႈၶဝ်ၸဝ်ႈႁူႉတီႈၸႂ်ႉလႄႈမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်း...
ႁၢင်ႈပပ်ႉ NCA

လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်း NCA မီးသင်လၢႆလၢႆ ၵၼ် (5)

လွင်ႈႁပ်ႉႁွင်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်မိူင်း                           ...

ၾိင်ႈသိုပ်ႇၸႃတႃ

ထွႆႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ “ၾိင်ႈ” ၼႆၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈလွင်ႈႁၼ်လီယုမ်ႇယမ်သေယဝ်ႉ ယွမ်းႁပ်ႉဢဝ်ပဵၼ် လွင်ႈတိုဝ်းၵမ်သိုပ်ႇသိုပ်ႇတေႃႇၵၼ် ၸင်ႇယဵၼ်းပဵၼ်ၾိင်ႈ ဢၼ် မူႇ ၽုင် ၸုမ်း ၶိူဝ်းၵူၼ်းလဵၵ်ႉယႂ်ႇ တိုဝ်းၵမ်...

ယႃႈဢႆႊသ်ပဵၼ်ယႃႈသင် ၵိၼ်ယဝ်ႉပဵၼ်ၽေးၸိူင်ႉႁိုဝ်?

ၾၢင်ႁၢင်ႈယႃႈဢႆႊသ်ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်?။ ယႃႈဢႆႊသ် (ICE)ၼႆႉ ပဵၼ်ၵွၼ်ႈသႂ်ငၢႆးမိူၼ်ၼင်ႇၼမ်ႉၶႅင်၊ ၸင်ႇၸပ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈယႃႈဢႆႊသ် ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇ ၵႂၢမ်းတႆးဝႃႈ ယႃႈၼမ်ႉၶႅင်၊ လွင်ႈမူတ်းသႂ်ၵေႃႈၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉလီတႄႉတႄႉ၊ ႁႅင်းလိူဝ်ယႃႈမႃႉ 4-5 ပုၼ်ႈ၊ ထိုင်တီႈၵူၼ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉပေႃးႁွင်ႉႁဵၵ်ႈဝႃႈ “ႁူဝ်ယႃႈမႃႉ”ၼႆၵၼ်။...

ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းမိူင်းသီႇရိလင်ႇၵႃႇ ၼိုင်ႈပွတ်းၼိုင်ႈတွၼ်ႈ

မိူင်းသီႇရိလင်ႇၵႃႇ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ပဵၼ်ၵုၼ်လူင်ၼႂ်းၵႄႈပၢင်ႇလၢႆႇသေ တၢင်းၵႂၢင်ႈမီး (65,610) ၵီးလူဝ်ႇမီႇတႃႇ ပဵၼ်ၵုၼ်ယႂ်ႇ မၢႆထိ (25) ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ လုမ်ႈၾႃႉ။ ၼႂ်းမိူင်းသီႇရိလင်ႇၵႃႇၼႆႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်း ၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ တေမီး− (1)...

ပၢႆးပၺ်ၺႃၶွင်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်

  တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ယင်းဢမ်ႇပႆႇမီးၽူႈၼမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁိုဝ် ၼၵ်ႉၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႉလႂ်ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈထိုင် လွင်ႈတႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃပၢႆးပၺ်ၺႃလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၽၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ယူႇၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်တႆး-ထႆး သေၵေႃႉ။ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးသေ မိူဝ်ႈလဵဝ်မီးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်ယူႇၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်သေ ဢမ်ႇမီးဝတ်းဝႂ်တဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ မီးယူႇမွၵ်ႈ 400,000...

တီႈပွင်ႇၸႅင်ႈ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် လႄႈ ၾႅတ်ႊၻရႄႊ

မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မႅၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ပူၵ်းတင်ႈဝႆႉ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ဢၼ်တူၵ်းလူင်းမိူဝ်ႈပီ 1947 လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 12 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၼႆႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈၵိၼ်ႇၵႅၼ်ႇ ဢၼ်တႆး၊ ၶၢင်လႄႈၶျၢင်းၶဝ်...
SHAN

တႆးတေႃႇတႆး ယိုဝ်းၵၼ်ၼႆႉ ၽႂ်လႆႈသင်

တင်ႈတႄႇႁၢင်ပီ 2017 မႃး တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး သွင်ဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး လႄႈ ပႃႇတီႇ မႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ထဵင်မေႃး ၽိတ်းၽႅၵ်ႇ ၵၼ် လေႃႇတိုၵ်း...

ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းၾႅတ်ႊတရႄႊ (ဢိင်းၵလဵတ်ႈ – တႆး)

ၸုမ်းၽွင်းလူင် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸိၵ်းၸွမ်ၾၢႆႇၽွင်းငမ်း။ ၸုမ်းၽွင်းလူင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ/ မျႅၼ်ႇမႃႇ။ ၵၢၼ်ၽႄမႅင်ႇၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းငိုၼ်းတွင်း ၼႂ်းလွၵ်းပိူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ မၢင်ပွၵ်ႈ ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇၼမ်ႉၵတ်ႉၸႄႈမိူင်းၶဝ် တေယုၵ်ႉယွင်ႈလႆႈမေႃႇတိုင်း ၶဝ်သေ ၸၢင်ႈၽႄငိုၼ်းၶဝ်ႈႁႂ်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်။ ဢမ်ႇသွၼ်ႇပႃးတၢင်းလူဝ်ႇ ၸႄႈမိူင်းလႂ်ၸႄႈမိူင်းၼၼ်ႉ။ ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလၢႆးၽႄၽဵင်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ တႃႇတေလူတ်းယွၼ်ႇလွင်ႈဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် ၼႂ်းၼမ်ႉၵတ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်းၶဝ်...

UNFC ပဵၼ်ၽႂ်? ၵႂႃႇလႂ်ယဝ်ႉ?

UNFC ၼႆႉ ၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 2011 လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 16 ဝၼ်း ၊ ယိူင်းဢၢၼ်းသုင်သုတ်း ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႊၻရႄႊ FUA –...

တၢင်းပဵၼ်ႁူဝေႃႇပဵၼ်သင် ၵွပ်ႈသင်ႁွင်ႉဝႃႈ “ႁူဝေႃႇ”

ၵွပ်ႈသင်ႁွင်ႉဝႃႈႁူဝေႃႇ?။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ “ႁူဝေႃႇ”ၼႆႉ မီးတီႈပွင်ႇမၢႆထိုင် တီႈႁူတူၼ်တူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်း မီးၼမ်ႉၼွင်ႁူမ်ႈတင်း ၼမ်ႉမုၵ်ႈလေႃးၵၼ်။ လွင်ႈဢၼ်တီႈႁူးႁူမီးၼမ်ႉၼွင်ၶုၼ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးၼႆႉ မၼ်းလုၵ်ႉတီႈၼင်ထႅပ်းယႅပ်း ႁူၸၼ်ႉၵၢင်သေလႆဢွၵ်ႇမႃး။ “ႁူဝေႃႇ ႁိုဝ် ႁူမေႃႇ” ၼႆႉ...

လၵ်းၸဵင်လိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈတႆးၶႅင်လႅင်းၸွင်ႇႁဝ်းၶႅင်ႁႅင်းႁၵ်ႉသႃလႆႈ

တႃႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမၼ်ႈၵိုၼ်းယိုၼ်းယၢဝ်းလႆႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈၵူၼ်းၶိူဝ်းလႂ်ၶိူဝ်းၼိုင်ႈ တၵ်းမီးလွၼ်ႉၵႅၼ်ၽႃသႃ ၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ တၵ်းမီးပိုၼ်းမီးလၵ်းမီးၸဵင် ပဵၼ်ပၵ်းၼိုင်ႈပိူင်လဵဝ် ၵၼ်ၵွၼ်ႇၸင်ႇတေၸၢင်ႈပႃးဢဝ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းၵိုမ်းမၼ်ႈယၢဝ်းယိုၼ်းယူႇလႆႈၼၢၼ်းႁိုင်။ ႁူမ်ႈဝႃႈၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းယႂ်ႇဢၼ်မီးမႃးႁိုင် 4-5 ႁဵင်ပီသေတႃႉ လိုၼ်းလင် မႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈဝႆႉဝဝ်ဝၢင် လွၼ်ႉၵႅၼ်ၽႃသႃ...

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း