ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထူင်ၸေႈလိူမ်ႈ ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ ၼမ်လႄႈဢေႇ ဝႆႉယူႇၵူႈဝၼ်း။ ထူင်ၸေႈလိူမ်ႈ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁဝ်းႁၼ်လႆႈၵူႈတီႈ တႄႇၸဵမ်တဝ်ႈၼမ်ႉ၊ ၸေႃႉ၊ ၵွၵ်း ၊ဝၢၼ်ႇ၊ ထူင်ပူၵ်ႉႁေႃႇ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ၊ ထူင်ႁိဝ်ႈသႂ်ႇၶူဝ်းၶွင် မိူဝ်ႈၽွင်းၵႂႃႇၸၢႆႇၵၢတ်ႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်း ၼႆႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း တီႈမိူင်းတႆး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ လွင်ႈၸႂ်ႉထူင်ၸေႈလိူမ်ႈ ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉသေ သႂ်ႇ...

လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် တွင်ႉႁေႈတွင်ႉၵႂႃႇၼႆႉ မီးတၢင်းၼမ်လၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇပဵၼ် ယွၼ်ႉမူင်ႈမႅင်း ပႅတ်ႊတီႊရီႊယိူဝ်ႊ၊ ဝၢႆးရၢတ်ႉ၊ toxins လႄႈ မိူဝ်ႇတၢင်းၵိၼ် ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်းၵိၼ်ပဵၼ်ၵွင်ႉ (food poisoning) ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တွင်ႉႁေႈတွင်ႉၵႂႃႇၸွမ်းၶၢဝ်း (Cholera) ၼႆႉ တိတ်းၸပ်းဝႆးသေ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ သင်ဢမ်ႇ...

ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းတၢင်းဝၢၼ်ႈ  မႄႈၶုၼ်ၸၢၼ်း (မယ်စုံ(တောင်)) ၸႄႈဝဵင်းၾၢႆၶုၼ် လႅၼ်လိၼ် တႆး - ယၢင်းလႅင် ပဵၼ်ၶႆႈဝတ်းလူင် ၼႆယဝ်ႉ ။  တႄႇၼႂ်းႁူဝ်လိူၼ် ဢေႃးၵၢတ်ႉသ် ၼႆႉမႃး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ မႄႈၶုၼ်ၸၢၼ်း (မယ်စုံ(တောင်)) လႄႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢၼ်မႃးယူႇဝႆႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ႁူဝ်ၵူၼ်း 160 ပၢႆ ပဵၼ်...

ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ (ယၢၼ်ႇၵုင်ႇ) ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လတႃႇ၊ လၢၼ်းမတေႃႇ၊ ၸၢၼ်းၶျွင်း၊ မယၢၼ်းၵူင်း၊ ဢိၼ်းၸဵင်ႇ၊ တႃႇၵေႇတႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸပ်း တၢင်းပဵၼ် တွင်ႉႁေႈတွင်ႉၵႂႃႇ ၼမ်ႁႅင်း၊ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် လႆႈၸီႉသင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းဝႆႉ ႁၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်ၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်း ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၸွမ်းႁူင်းယႃလူင် လႄႈ ႁူင်းယႃသုၼ်ႇလဵဝ် ၼႂ်းတိူင်းတႃႈၵုင်ႈလၢႆလၢႆတီႈၼၼ်ႉ...

ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉ (WHO) ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ - ၵူၼ်းၸိူဝ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ဢီႊပူဝ်ႊလႃႊ တီႈမိူင်း ၵုၼ်ႊၵူဝ်ႊ တင်း ယူႇၵၼ်ႊတႃႊ ၼႂ်းၵုၼ်ဢႃႊၾရိၵၼၼ်ႉ လူႉတၢႆၵႂႃႇ 61 ၵေႃႉယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။ တီႈမိူင်းၵုၼ်ႊၵူဝ်ႊၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် ဢီႊပူဝ်ႊလႃႊ တင်းမူတ်းမီး 344 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းလူႉတၢႆ မီး 60 ၵေႃႉ၊...

ၶၢဝ်ႇထႆး The Nation Thailand ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 10 လိူၼ်မေႊၼႆႉဝႃႈ ထူပ်းႁၼ်ၶႆႇမူင်ႈမႅင်း လႄႈ တူဝ်မူင်ႈမႅင်းတၢင်းပဵၼ် တီႈၽၵ်းယွတ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းထႆး ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်ၵိၼ်ယူႇၵူႈဝၼ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ် ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၾၢင်ႉသေ ၵိၼ်ၽၵ်းၶဵဝ် ဢၼ်လိပ်း ဝႃႈၼႆ။ လွင်ႈၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈမုလ်း တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးသၢႆႊ ယႃႈယႃ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ လႄႈ...

ႁွင်ႈၵၢၼ်ႈၾိင်ႈၾႃႉဢႃးၵၢသ်ႇ ပိုၼ်ပၢဝ်ႇၵၢၼ်ၶဝ်ႈသူႇၶၢဝ်းမႆႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 22 လိူၼ်ၾႅပ်ႉၿိဝ်ႊရီႊ ပီ 2026  ။   ၶၢဝ်းမႆႈတေသုတ်းသဵင်ႈၼႂ်းလိူၼ်မေႊ 2026 ။ ပီၼႆႉမီးၼႅဝ်းတၢင်း တေ ႁွၼ်ႉမႆႈလိူဝ်ပီ 2025 ပူၼ်ႉမႃးလႄႈတၢင်းႁွၼ်ႉမႆႈပီၼႆႉတေမႆႈႁွၼ်ႉထိုင် 42-43 ၼႂ်း ၻီႊၵရီႊ သႄႊလ်သီႊယႅတ်ႉသ် (degrees Celsius) ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႊပလိူဝ်ႊလ်ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။ ၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈပိၼ်ႇပႆႇၶၢဝ်ႈယၢမ်းလူၺ်ႈထမ်းမၸၢတ်ႈၶွင်ဢႃးၵၢသ်ႇ...

မၢၵ်ႇၸွၵ်း မီးၼမ်ႉလႅမ်ႉဢရသႃႇၸဵမ်းသူမ်ႈ ၵိၼ်ဝၢၼ်ၼႆ တေႁူႉၵၼ်ၵူႈၵေႃႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် ပိူၵ်ႇမၢၵ်ႇၸွၵ်းတႄႉ  ၵူၼ်းၵိၼ်မၼ်းမီးၵမ်ႈဢေႇၵူၺ်းလႄႈ ၼမ်ႉလႅမ်ႉဢရသႃႇမၼ်းမိူၼ်ႁိုဝ်ၼႆ တေ ဢမ်ႇပေႃးမီးၽႂ်ႁူႉ။ ယႃႇပေဝႃႈ ၼမ်ႉလႅမ်ႉဢရသႃႇပိူၵ်ႇမၢၵ်ႇၸွၵ်းလႃႈ၊ တေႃႈၼင်ႇၵူၼ်းၸိူဝ်းႁူႉဝႃႈ ပိူၵ်ႇမၢၵ်ႇၸွၵ်းၵိၼ် လႆႈဢိူဝ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ယင်းတေဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ တေဢွၼ်မႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းဝႃႈ ပိူၵ်ႇမၢၵ်ႇၸွၵ်း ၸွင်ႇၵိၼ်လႆႈ ? ပေႃးၵိၼ်သမ်ႉ တေမီးၽွၼ်းလီၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ ပိူၵ်ႇမၢၵ်ႇၸွၵ်း...

ယၢမ်းလဵဝ် တီႈ 38 ၸႄႈၸွၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းထႆးၼႆႉ ၾုၼ်ႇၵႂၼ်းၼမ်ၼႃႁႅင်း၊ ၸၢင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈတေႃႇပၢႆးယူႇလီလႄႈ ႁႂ်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်းႁူင်းႁဵၼ်းသေ သွၼ်ၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊၼႆ လုမ်းၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇမိူင်းထႆး OBEC ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတိုၵ်းသူၼ်းဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။ ၵႅမ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း OBEC လၢတ်ႈဝႃႈ - ၾုၼ်ႇၵႂၼ်း ၸၢင်ႈၼမ်မႃးထႅင်ႈလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵႅတ်ႇၶႄလႆႈ ၽေးၾုၼ်ႇၵႂၼ်း PM 2.5 ၼၼ်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇၶေႃႈၸီႉသင်ႇဝႆႉတီႈ...

ႁူဝ်ၶေႃႈ - တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵူၼ်းမိူင်းသႅၼ်ဝီ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁၵ်ႉသႃပၢႆးယူႇလီ မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဝဵင်းသႅၼ်ဝီႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပၢႆသေလိူဝ် ႁဝ်းၶႃႈၺႃးတၢမ်ႇပၢင်တိုၵ်းဝႆႉႁႄ ပႆႇၸၢင်ႈတင်ႈတူဝ်လႆႈၶိုၼ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလီလီငၢမ်းငၢမ်း။ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်မိူၼ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတေႉတေႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇယူႇလီႁႄ ၵႂႃႇႁူင်းယႃၼႆၵေႃႈ လႆႈၸၢႆႇငိုၼ်းၼမ်ႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ၵိၼ်းၸႂ်ႁႅင်းဝႆႉၶႃႈဢေႃႈ။  ဝၢႆးလင်ပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉႁႄ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၵုမ်းၵမ်ဝႆႉယူႇၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းၶႃႈၵႂႃႇယႃတူဝ်တီႈ “ႁူင်းယႃလူင်ၵူၼ်းမိူင်း” ၼႆၸိုင် သဵင်ႈငိုၼ်းၼမ်ႁႅင်းၼႃႇ။ လႆႈၸႂ်ႉငိုၼ်းၼပ်ႉဢၢၼ်ႇႁူဝ်သိပ်းသႅၼ်မၼ်းၶႃႈဢေႃႈ။ ပေႃးဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းသႅၼ် မၼ်းၼႆ...

ၼမ်ႉမၢၵ်ႇဢုၼ် (မၢၵ်ႇဢုၼ်/မၢၵ်ႇပၢဝ်ႉလိပ်း) မီးၽွၼ်းလီတေႃႇ ပၢႆးယူႇလီၼႆ ဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉဝႆႉ ႁင်းၽႂ် မၼ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး လၢႆသိပ်းပီမိူင်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းမၢၵ်ႇဢုၼ်လိပ်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈၼႆႉ မီးဝႆႉထၢတ်ႈၼမ်ႉ 200 မီႊလီႊလီႊတႃႊထိုင် 1000 မီႊလီႊလီႊတႃႊ။ ၼမ်ႉမၢၵ်ႇဢုၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉသၽႃႇဝ ဢၼ်မီးၼမ်ႉလႅမ်ႉဢရသႃႇဝၢၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ မီးၵႄႊ လူဝ်ႊရီႊဢေႇ။ ၼမ်ႉမၢၵ်ႇဢုၼ်လိပ်းၼႆႉ မီးထၢတ်ႈဢႁႃႇရၼမ်လိူဝ်သေ ၼမ်ႉမၢၵ်ႇဢုၼ်ဢၼ်ႁႅင်ႈ။ ၼႂ်းၼမ်ႉမၢၵ်ႇဢုၼ်လိပ်းၼႆႉ မီးဝႆႉထၢတ်ႈ...

ၼင်ႇႁိုဝ်တေၼွၼ်းလပ်းလႆႈလီၼၼ်ႉ ဢၼ်ၵိုင်ႇလီပဵၼ်တႄႉ မွတ်ႇၾႆးသေၼွၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်း ႁဝ်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႆႈၵူႈၵေႃႉ၊ မၢင်ၵေႃႉမွတ်ႇၾႆးသေၼွၼ်း ဢမ်ႇလႆႈ။ မၢင်ၸိူဝ်း ယွၼ်ႉၵူဝ် လွင်ႈ လပ်း သိင်ႇလႄႈ ၸင်ႇတႆႈၾႆးဝႆႉသေၼွၼ်း။ လွင်ႈတႆႈၾႆးဝႆႉသေၼွၼ်းၼႆႉ သင်ဢဝ်ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၶဝ်ဝႃႈၸိုင် ဢမ်ႇပေႃးလီၼႆသေတႃႉ သင်ဝႃႈဢမ်ႇမေႃမွတ်ႇၾႆးသေၼွၼ်းလူး သမ်ႉတေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်?    သၢႆလႅင်းၾႆး လႄႈ ၵၢၼ်ၼွၼ်း သၢႆလႅင်းၾႆး...

(ၶေႃႈလပ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊၶဝ် ဢႃယုယၢဝ်း)  ၼႂ်းလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆႉ သင်တေႁႂ်ႈၸီႉၼႄပၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢၼ် ဢႃယုယၢဝ်းလိူဝ်သေ ပိူၼ်ႈၼႆ  လၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျပၼ်ႊ ၼႆၵေႃႈတေဢမ်ႇၽိတ်း။ ယွၼ်ႉၶေႃႈသိူင်ႇလပ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢႃယုၶဝ် ယိုၼ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ဝၢႆးလင်သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢႃယုယၢဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး။  ၵူၼ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊၶဝ်ၼႆႉ ၵိၼ်ၶဝ်ႈ၊ ၽၵ်းယွတ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် လႄႈ ပႃ ၵမ်ႈၼမ်၊  မိူၼ်ၼင်ႇ...

ၸွမ်းၼင်ႇၵႂၢမ်းဢၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ၵႆႉလၢတ်ႈသင်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈပၼ်လုၵ်ႈလၢင်းဝႃႈ ႁႂ်ႈမေႃယူႇမေႃၵိၼ် ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈၵိၼ်ဢၼ်လီဢၼ်ဝၢၼ် ၵႃႈယႂ်ႇၶၼ်လူင် ။ မၼ်းပွင်ႇႁႂ်ႈႁဝ်းမေႃႁႃၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်တေ ၵိုင်ႇငၢမ်ႇၸွမ်း ပၢႆးယူႇလီၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊  ႁႂ်ႈၵိၼ်ၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈပၢႆးယူႇလီႁဝ်းတေၶႅမ်ႉ တႃႇႁႂ်ႈ ဢႃယုယိုၼ်းယၢဝ်း။ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈထုၵ်ႇလီလႆႈႁူႉၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ဢင်ႇၵႃႇ တူဝ်ၶိင်းႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ မႃးႁဝ်းၶႃႈလူဢၢၼ်ႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွမ်းၵၼ်ၶႃႈ။  ⏰ 01.00 - 03.00...

ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၵေႃႈ လွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵႃႈလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ။ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်း။ ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ၵၢၼ်ဢၼ် ၵူၼ်းႁဝ်းလႆႈၼင်ႈသေ ႁဵတ်းၵေႃႈ မီးတင်းၼမ် ။ ၵွပ်ႈလႆႈၼင်ႈႁိုင် ထပ်းၵၼ်လၢႆပီလၢႆလိူၼ်လႄႈ တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇလၢမ်းၶၢတ်ႈလႆႈၵေႃႈ ၸပ်းမႃးၸွမ်း ။  ဢၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၶဝ် ၵႆႉဢွၼ်ၵၼ်ပဵၼ်ၼမ်ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ တၢင်းပဵၼ် ဢွပ်ႉၾိတ်သ်ႉသိၼ်ႊတရူမ်ႊ Office Syndrome ၼႆယဝ်ႉ...