ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထူင်ၸေႈလိူမ်ႈ ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ ၼမ်လႄႈဢေႇ ဝႆႉယူႇၵူႈဝၼ်း။ ထူင်ၸေႈလိူမ်ႈ ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁဝ်းႁၼ်လႆႈၵူႈတီႈ တႄႇၸဵမ်တဝ်ႈၼမ်ႉ၊ ၸေႃႉ၊ ၵွၵ်း ၊ဝၢၼ်ႇ၊ ထူင်ပူၵ်ႉႁေႃႇ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ၊ ထူင်ႁိဝ်ႈသႂ်ႇၶူဝ်းၶွင် မိူဝ်ႈၽွင်းၵႂႃႇၸၢႆႇၵၢတ်ႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်း ၼႆႉ။

ပိူင်လူင်မၼ်း တီႈမိူင်းတႆး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ လွင်ႈၸႂ်ႉထူင်ၸေႈလိူမ်ႈ ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉသေ သႂ်ႇ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ဢၼ်ဢုၼ်ႇ/ဢၼ်လိူတ်ႇဢၼ်မႆႈ ပၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ပိူင်ပဵၼ်ထမ်ႇမတႃႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၵူၺ်း။

ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ် တေဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ်ႉထၢင်ႇဝႃႈ ၸႂ်ႉထူင်ၸေႈလိူမ်ႈ ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉသေ သႂ်ႇတၢင်း ၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈပဵၼ်လႂ်ၵူၺ်းတႄႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်သင်ၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈလၢႆသိပ်းပီ ပူၼ်ႉမႃး ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးသၢႆႈၶဝ် ၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁၼ်ဝႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်သႅၼ်းပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ၊ ႁႅင်းမႆႈ၊ ၶၢဝ်း ယၢမ်းဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႄႈ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉဢၼ်သႂ်ႇၼၼ်ႉသေ သၢၼ်ၶေႊမီႊ ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်း ထူင်ၸေႈပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ ၸၢင်ႈၸိူမ်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းတၢင်းၵိၼ် (Chemical migration) ၼႆယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ဢဝ်တၢင်းၵိၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်လိူတ်ႇမႆႈသေ သႂ်ႇၼႂ်းထူင်ၸေႈပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽေးသင်ၼႆ ဢမ်ႇဝႃႈလႆႈ၊ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ယွၼ်ႉၸႂ်ႉတိုဝ်းထူင်ၸေႈပလၢတ်ႉ သတိၵ်ႉ ပွၵ်ႈလဵဝ်သေ တေပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈလႆႈ။ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈ ႁူႉဝႆႉဝႃႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထူင်ၸေႈပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉၼႆႉ မီးၽေးၸိူင်ႉႁိုဝ်လႄႈ ထုၵ်ႇလီလူတ်းယွမ်း လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ဢၼ်ထုၵ်ႇလီႁူႉဝႆႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတႄႉ ထူင်ၸေႈလိူမ်ႈ ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉလၢႆလၢႆသႅၼ်း  မိူၼ်ၼင်ႇ Polyethylene ၊ Polypropylene ၊ Polyethylene terephthalate (PET ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ ၼင်ႇတဝ်ႈၼမ်ႉသႅၼ်ႈသႂ်)၊ Polystyrene (ၵွင်ႇၾူမ်ႊ – ၽေႃႉ)၊ Polyvinyl chloride (PVC) ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ သႅၼ်းလႂ်သႅၼ်းၼၼ်ႉသေ လွင်ႈၸင်ႈၶၢမ်ႈလႆႈႁႅင်းမႆႈ၊ သၢၼ်ၶေႊမီႊ ဢၼ်ပႃးၼႂ်း ထူင်ၸေႈ လႄႈ ယိူင်းဢၢၼ်းတီႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တိုၼ်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉၵမ်းလဵဝ်။

မိူဝ်ႈၽွင်း တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ လိူတ်ႇမႆႈမႃးႁႅင်းၼၼ်ႉ သၢၼ်ၶေႊမီႊၵမ်ႈၽွင်ႈ ၸိူဝ်းမီးတီႈၼႂ်း ထူင် ၸေႈပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ တေတိူဝ်းၸိူမ်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းတၢင်းၵိၼ်ငၢႆႈ။ ပိူင်ပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉႁွင်ႉဝႃႈ သၢၼ် ၶေႊမီႊၶၢႆႉလႅၵ်ႈတီႈယူႇ (Chemical migration)။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၶဝ်ႈၽၵ်းတၢင်းၵိၼ် ၸိူဝ်းႁႅင်းမႆႈသုင် လိူဝ်သေ 70 တီႊၵရီႊသိၼ်ႊတီႊၵရိတ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉၽၵ်း၊ ၽၵ်းမီးၼမ်ႉမၼ်းၼမ်၊ ၽၵ်း/တၢင်း ၵိၼ်ယႅမ်ႉၸိူဝ်းမီးသၢႆသူမ်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ထူင်ၸေႈပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ Food-grade plastic ဢၼ်ယိူင်းဢၢၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉ တႃႇသႂ်ႇတၢင်းၵိၼ် တၢင်းယႅမ်ႉၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈၸႂ်ႉတိုဝ်း သႂ်ႇၵႂႃႇၸွမ်းၼင်ႇ ႁႅင်းမႆႈဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၸိုင် မီးလွင်ႈ လွတ်ႈၽေးယူႇၼႆသေတႃႉ ထူင်ၸေႈပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ ဢၼ်ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇ ၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼႆ ၸွင်ႇၸႂ်ႈ Food-grade plastic ႁိုဝ်ၼႆ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ႁပ်ႉႁွင်းပၼ်လႆႈ။ ထူင်ၸေႈပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ မၢင်သႅၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇပူၵ်ႉႁေႃႇၶူဝ်းၶွင်ၵူၺ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇဢဝ်မႃးသႂ်ႇတၢင်းၵိၼ် ဢၼ်လိူတ်ႇမႆႈ။

ၼႂ်းသၢၼ်ၶေႊမီႊ ဢၼ်ပႃးတီႈၼႂ်း ထူင်ၸေႈပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ မီးဝႆႉတၢင်းၼမ်ၼၼ်ႉ သၢၼ်ၶေႊမီႊ  Bisphenol A (BPA) ၼႆႉပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ႁူႉၸၵ်းဝႆႉ။ BPA ၼႆႉထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် သၢၼ် ၶေႊမီႊ ဢၼ်ယႃႉၵဝ်း လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၶွင်ႁေႃႊမူင်ႊ (Endocrine disruptor) ။ ႁေႃႊမူင်ႊၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်း မုၼ်းမႂ်ႇယႂ်ႇသုင်၊ ၽႄႈၸိူဝ်ႉၽၼ်း၊ ၵုမ်းထိင်းပၼ်ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် တီႈၼႂ်းလိူတ်ႈ၊ ၸွႆႈထႅမ်ႁႂ်ႈလုပ်ႇၵႅၼ်ႇၶႅင်၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢွၵ်းဢေႃမီးလွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ လႄႈ ၸွႆႈၵုမ်းထိင်းပၼ် ႁႅင်း ၵမ်ႉၶၢမ်ႇတူဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်သူၼ်ၸႂ်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉ သေ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉဝႆႉယူႇ။

ဢၼ်လီမႆႈၸႂ်ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်သၢၼ်ၶေႊမီႊ Phthalates ။ သၢၼ်ၶေႊမီႊသႅၼ်းၼႆႉ ဢဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈထူင်ၸေႈဢူၼ်ႈလီ။ Phthalates ၼႆႉၵေႃႈ ၵႂႃႇယႃႉၵဝ်းလွင်ႈႁဵတ်း ၵၢၼ်ၶွင်ႁေႃႊမူင်ႊ၊ မီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ ၼမ်ႉၸိူဝ်ႉၵူၼ်းၸၢႆး၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးပၼ်ႁႃ ၼႂ်းၵၢၼ်ၽႄႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်း၊ မီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ မႄႈပႃးတွင်ႉလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတီႈၼႂ်းတွင်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

သၢၼ်ၶေႊမီႊ(ၶႅမ်ႊမီႊၶိူဝ်ႊ)  ဢၼ်ပႃးတီႈၼႂ်း ၵွၵ်း/ဢႅပ်ႇၽေႃႉ (Foam box/Foam cup) ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သင်ႁႅင်းမႆႈ ၶိုၼ်ႈသုင်မႃးၸိုင် ၸၢင်ႈသုတ်ႉၶၢႆႉၸိူမ်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းတၢင်းၵိၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ ၼမ်ႉ ၽၵ်း/ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ဢၼ်လိူတ်ႇမႆႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီသႂ်ႇဝႆႉ တီႈၼႂ်း ၵွၵ်း/ဢႅပ်ႇၽေႃႉ ၼၼ်ႉၶၢဝ်းႁိုင်။

သၢၼ်ၶေႊမီႊမၢင်သႅၼ်းသမ်ႉ ၸၢင်ႈၸိူမ်ႈၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းၼမ်ႉမၼ်းလႆႈငၢႆႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ သင်ပဵၼ် ၽၵ်း ဢၼ်မီးၼမ်ႉမၼ်းၼမ်၊ ၽၵ်းဢၼ်ပႃးၼမ်ႉမၢၵ်ႇဢုၼ်၊ ၶဝ်ႈမၼ်းၵႆႇ၊ ၼိူဝ်ႉမူ ၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇ လီၾၢင်ႉသေၸင်ႇသႂ်ႇ ၼႂ်းထူင်ၸေႈပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ တၢင်းၵိၼ်ၸိူဝ်းပႃးသၢႆသူမ်ႈ (Acidic food) မိူၼ်ၼင်ႇ မူင်ႉႁိၼ်းၶႃး၊ ၼမ်ႉၽၵ်း ဢၼ်သူမ်ႈ၊ ၼမ်ႉမၢၵ်ႇၽႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီသႂ်ႇဝႆႉ တီႈၼႂ်းထူင်ၸေႈၶၢဝ်းႁိုင်။

မႄႈပႃးတွင်ႉ (မႄႈမၢၼ်း)၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ မႄႈသွမ်ၼူမ်းလုၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တိူဝ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉငၢႆႈလိူဝ်တၢင်ႇ ၵေႃႉလႄႈ ထုၵ်ႇလီငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းထူင်ၸေႈပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉသေ သႂ်ႇတၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ဢၼ်လိူတ်ႇမႆႈၼၼ်ႉၼင်ႇၵႃႈ ပဵၼ်လႆႈယူႇ။

ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ သင်တေၵႂႃႇသိုဝ်ႉ ၶဝ်ႈၽၵ်း တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉဢၼ်လိူတ်ႇမႆႈၸိုင် ႁႂ်ႈပႃးဝၢၼ်ႇ/ ၵႅင်ႉသတီး (Stainless steel container) ဢမ်ႇၼၼ် ၵွၵ်း/ဢႅပ်ႇ (Glass container) သေသႂ်ႇ တႅၼ်းတၢင် ထူင်ၸေႈပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ။ ႁႂ်ႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်းဝႃႈ ဢႅပ်ႇ/ၵွင်ႇသႂ်ႇတၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ ၸွင်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းလွင်ႈလွတ်ႈၽေး Food-grade ၊ ၸွင်ႇထုၵ်ႇလီဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်း Microwave-safe ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ထူင်ၸေႈပလတ်ႉသတိၵ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉတႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းပွၵ်ႈလဵဝ်ၼၼ်ႉ ယႃႇပေဢဝ်ၸႂ်ႉ တိုဝ်းၶိုၼ်းလၢႆပွၵ်ႈ။ ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈဢဝ်ၶဝ်ႈၽၵ်းတၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉ သႂ်ႇဝႆႉတီႈၼႂ်းထူင်ၸေႈပလၢတ်ႉသ တိၵ်ႉ ၶၢဝ်းႁိုင် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဢမ်ႇသင်ၵေႃႈ ပေႃးမီးဝၢၼ်ႇ ၵွင်ႇ ဢႅပ်ႇ ဢၼ်ဢဝ်ၸေႈသေႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈယင်းတေဢမ်ႇပဵၼ်ၽေးႁၢႆႉႁႅင်းပဵင်း ပလတ်ႉသတိၵ်ႉလႄႈၵွင်ႇၾူမ်း။

ၵၢၼ်တူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃး ပၢႆးယူႇလီဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ယႂ်ႇလူင်သေဢၼ်ဢၼ်၊ မၼ်းၵူၺ်းပဵၼ် လွင်ႈတႅပ်းတတ်း လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈလဵၵ်ႉၼွႆႉဢွၼ်ႇ ဢၼ် ႁဝ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ ယူႇၵူႈဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ သင်ၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင်ၵႂႃႇ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈလဵၵ်ႉၼွႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ၽွၼ်းတုမ်ႉယွၼ်ႈယႂ်ႇလူင်ၼိူဝ် ပၢႆးယူႇလီႁဝ်းမႃး။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵၢၼ်လူတ်းယွမ်း လွင်ႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထူင်ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၾိင်ႈယၢမ်ႈလီဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်တေၸွႆႈၵႅတ်ႇၶႄပၼ် ပၢႆးယူႇလီ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။

ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈဝႆႉၼႆႉ တိူဝ်းလီလိူဝ်သေ ပဵၼ်ယဝ်ႉၸင်ႇယူတ်းယႃၼႆၼၼ်ႉ တိူဝ်း မီးတီႈပွင်ႇ မႅၼ်ႈၸွမ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉမႃး။ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထူင်ၸေႈပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉၼႆႉ တိူဝ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ယူႇသဝ်းၵူၼ်းႁဝ်း ၵူႈမိုဝ်ႉဝၼ်း တိူဝ်းမီးလွင်ႈငၢႆႈငႅမ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၼႆသေတႃႉ တႃႇတေလူတ်းယွမ်း ၽေးၶဵၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ယွမ်းသေၸႂ်ႉတိုဝ်း ထူင်ၸေႈပလၢတ်ႉသ တိၵ်ႉၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်လူင်းတိုၼ်းလၢင်းလီဢၼ်ၼိုင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႄႈ မုင်ႉ ႁေႃ ႁိူၼ်း မိူဝ်းၼႃႈၶၢဝ်းယၢဝ်းမိူၼ်ၵၼ် ။