မိူဝ်ႈၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ပႆႇႁိူင်းတႄႉ ပိူင်ပဵၼ်ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈၼႂ်းမိူင်းၵူၼ်းၼႆႉ တႃႇႁူႉလႆႈလွင်ႈတၢင်းမၼ်းလိုၵ်ႉလိုၵ်ႉလမ်ႇလမ်ႇၼၼ်ႉဢမ်ႇငၢႆႈ ။ ဝၢႆးၼႆႉမႃးတႄႉ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၼႂ်းၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈမီးၼမ်မႃး တေႃႈၼင်ႇ လွင်ႈၼွၼ်းလပ်းၵူၺ်း ႁူႉလႆႈသပ်းသေးဝႃႈ မၼ်းႁဵတ်းႁိုဝ်လပ်း ၊ လပ်းယဝ်ႉပဵၼ်ႁိုဝ်ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၽွင်းၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ တေၼွၼ်းလပ်းၼၼ်ႉ ႁူၺ်ႇတႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၊ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈမၼ်းမီးသင်လၢႆလၢႆၼႆၼၼ်ႉ ၾၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉလၢတ်ႈသပ်းၸႅင်ႈဝႆႉမူတ်း။
ၼ်တႃႇယူတ်းယႃပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၸႂ်ၽႂ်မၼ်းလူးၵွၼ်ႇ။

လွင်ႈလပ်းလွင်ႈၼွၼ်းၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီ ၼႆ ႁူႉၵၼ်ၽွင်ႈယူႇသေတႃႉ လွင်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈတေလပ်းၼၼ်ႉ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈတူၼ်ႈတူဝ်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်း မၼ်းလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢွၵ်းဢေႃၵူၼ်းတေလပ်းပၼ်ႇၵၢၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇတၼ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉ ။

မိူဝ်ႈၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ၶဝ်ႈၼွၼ်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉလပ်းၵမ်းလဵဝ် ၊ ဢိင်ၼိူဝ်လၢႆလွင်ႈသေ မၢင်ပွၵ်ႈၸၢင်ႈၼၢၼ်းလပ်း မၢင်ပွၵ်ႈၵေႃႈၸၢင်ႈၸဵဝ်းလပ်း။
ၸိူဝ်းထၢင်ႇဝႃႈ ပေႃးဝၢင်းႁူဝ်ၼွၼ်းမွၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ တေလပ်းၵမ်းလဵဝ် ၼႆၵေႃႈမီး ။ ပေႃးဢဝ် ၾၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးမေႃယႃၶဝ် ဝႃႈဝႆႉတႄႉ တႃႇၼွၼ်းလပ်းလႆႈၼၼ်ႉ တေလႆႈလတ်းၽၢၼ်ႇ 4 ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ တေမီးမိူဝ်ႈၶိုၼ်ႈမိူဝ်ႈလူင်း မိူၼ်ႁွၼ်ၼမ်ႉ ။

ၼႂ်းၼၼ်ႉ တေပႃးဝႆႉ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ Non-Rapid Eye Movement (NREM) သၢမ်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈလႄႈ Rapid Eye Movement (REM) ၼိုင်ႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ႁူမ်ႈသဵင်ႈ မီး သီႇၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ။

ပေႃးသီႇၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼၼ်ႉပၼ်ႇၵၢၼ်ယဝ်ႉမူတ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဝႃႈ Sleep Cycle ။ မၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ် ၶၢဝ်းလပ်းၵႂႃႇယဝ်ႉၼိုင်ႈႁွပ်ႈ ။ ပေႃး ၼိုင်ႈၶိုၼ်းသမ်ႉ ၶၢဝ်းလပ်း Sleep Cycle တေမီးထိုင် 6 ႁွပ်ႈ ။
ၶၢဝ်းၼွၼ်းၼိုင်ႈႁွပ်ႈလႄႈၼိုင်ႈႁွပ်ႈၼၼ်ႉ မွၼ်းတႃၵူၼ်းၼွၼ်း မီးၶၵ်ႉတွၼ်ႈလႅတ်းၽႂ်းလႄႈထိူင်း လႄႈ ႁွင်ႉဝႃႈ Rapid Eye Movement ပွင်ႇဝႃႈ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈမၢၵ်ႇတႃၶၢႆႉလၢႆႈဝႆး ။ လႄႈ တေမီးပႃး ၶၵ်ႉတွၼ်ႈဢၼ် မွၼ်းတႃၵူၼ်း တူင်ႉၼိုင်ထိူင်း ႁွင်ႉဝႃႈ Non-Rapid Eye Movement (NREM) ။

ၵူၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈတႄႇၶဝ်ႈၼွၼ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ် ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ NREM ( Non-Rapid Eye Movement ) သၢမ်တွၼ်ႈ ဢွၼ်တၢင်း ။ ႁွင်ႉတူဝ်ယေႃႈမၼ်းဝႃႈ N1 N2 N3 ။
ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼိုင်ႈ N1 – ၼႆႉ တေပဵၼ်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈဢၼ် တိုၵ်ႉငဝ်လပ်းဝႆႉ မိုၼ်းမူဝ်းမဝ်းတႃၼွၼ်းဝႆႉ ။ ႁွင်ႉဝႃႈ Dozing off stage ၼႆၵေႃႈလႆႈ။ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼႆႉ တေႁိုင် 1 မိၼိတ်ႉ ထိုင် 5 မိၼိတ်ႉ ။ ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ် တိုၵ်ႉထိုင်ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼႆႉ တေတိုၼ်ႇငၢႆႈ ပေႃးငိၼ်းသဵင်ဢိတ်းဢွတ်းၵေႃႈ ၽႅတ်းတိုၼ်ႇငၢႆႈ ။ ပေႃးဢမ်ႇမီးသင်ယႃႉၵဝ်းတႄႉ တေၵႂႃႇထိုင်လႆႈ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ 2 ၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ် ။

ၶၵ်ႉတွၼ်ႈသွင် N2 – ပေႃးလွင်ႈၼွၼ်းၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ထိုင်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈသွင်ယဝ်ႉတႄႉ တၢင်ႉႁႅင်းမႆႈတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်း တေယွမ်းလူင်း ၊ သဵၼ်ႈဢဵၼ် ၊ ၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉ တေယွၼ်ႇယၢၼ်းမႃး ၊ ႁူဝ်ၸႂ်တဵၼ်ႈထိူင်းမႃး ၊ ထူၺ်ႈၸႂ်ထိူင်းမႃး ။
ပေႃးထိုင်ၶၵ်ႉသွင်ၼႆႉ မွၼ်းမၢၵ်ႇတႃၵေႃႈ တေဢမ်ႇပေႃးတူင်ႉ ၊ ၶိူင်ႈၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃး brain waves ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ပၼ်ႇၵၢၼ်ဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေယဵၼ် တေထိူင်းသေ တေမွႆႈလပ်း ။

ၼႂ်းၶၢဝ်းၼွၼ်း ႁွပ်ႈႁႅၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် sleep cycle ၵမ်းထူၼ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼွၼ်းလပ်းထိုင် ၶၵ်ႉတွၼ်ႈသွင် N2 ၼႆႉ တေႁိုင် 10 မိၼိတ်ႉ ထိုင် 25 မိၼိတ်ႉ ။ ၼႂ်းၼိုင်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ် လပ်းယၢဝ်း လႆႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉၶၵ်ႉတွၼ်ႈ N2 ၼႆႉ ။ ပေႃးထိုင်ၵႂႃႇ ၶၢဝ်းၼွၼ်း ႁွပ်ႈသွင် ႁွပ်ႈသၢမ် တေႃႇထိုင် ႁွပ်ႈႁူၵ်းတႄႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်း တေတိူဝ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ N 2 ၼႆႉ ယူႇႁိုင်ၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း။ တေၸဵဝ်းထိုင် ၶၵ်ႉတွၼ်ႈသၢမ်ၵႂႃႇငၢႆႈငၢႆႈ ။

ၶၵ်ႉတွၼ်ႈသၢမ် N3 – ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ဢၼ်ၼွၼ်းလပ်းလိုၵ်ႉ Deep Sleep ။ ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼႆႉ ၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉတေဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ လႄႈ လိူတ်ႈၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းတေၼိမ်လိူဝ်ၵဝ်ႇ ။ တေထူၺ်ႈၸႂ်ထိူင်းလိူဝ်ၵဝ်ႇ ။ ၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃ ၼၼ်ႉ သဵၼ်ႈဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Delta waves တေတူင်ႉမႃး ။ ၸင်ႇဝႃႈ ပေႃးၼွၼ်းလပ်းလိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ မီးၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းယွၼ်ႈတေႃႇ ၺၢၼ်ႇဝူၼ်ႉ ၺၢၼ်ႇတွင်းမၢႆ ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈလပ်းလိုၵ်ႉ Deep Sleep Stage ၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁႅင်းၵမ်ႉတူဝ် လီလိူဝ်ၵဝ်ႇ ။ တူဝ်ၶိင်း တေၵႅၼ်ႇၶႅင် ယူႇလီမႃး ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းၼွၼ်း ႁွပ်ႈၸဝ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁွပ်ႈ1 – 2 – 3 ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ Deep Sleep ႁိုဝ် N3 ၶၢဝ်းလပ်းလိုၵ်ႉၼႆႉ တေႁိုင် 20 မိၼိတ်ႉ ထိုင် 40 မိၼိတ်ႉ ။ ယိင်ႈၶၢဝ်းၼွၼ်းႁိုင်မႃး ယိင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ N3 ၶၵ်ႉတွၼ်ႈလပ်းလိုၵ်ႉ ပွတ်းမႃး ။ ပေႃးယဝ်ႉ ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ထိုင် ၶၵ်ႉတွၼ်ႈသီႇ REM Sleep ။

ၶၵ်ႉတွၼ်ႈသီႇ Stage 4 ႁွင်ႉဝႃႈ REM – ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼႆႉသမ်ႉ လပ်းတႃဝႆႉယူႇသေတႃႉ မွၼ်းတႃလႆၵႂႃႇလႆမႃးငၢႆႈ ၊ မွၼ်းတႃတူင်ႉငၢႆႈ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈ Rapid Eye Movement ၸၼ်ႉ REM ။ ၼႂ်းၶၵ်ႉၼႆႉသမ်ႉ လူမ်းထူၺ်ႈၸႂ်ႁႅင်း လႄႈ ႁူဝ်ၸႂ် တေတဵၼ်ႈႁႅင်း ။

ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးသမ်ႉ ၼႂ်းတွၼ်ႈ REM ၼႆႉ ၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၸွမ်း မၢၵ်ႇတႃလႄႈ လွတ်ႇလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ တေဢမ်ႇတူင်ႉဢမ်ႇၼိုင်လႆႈ ။ ႁွင်ႉဝႃႈ Atonia ။ ၾၼ်ႁၼ်ငၢႆႈ ။ ၾၼ်မိူၼ်ပိူင်ပဵၼ်တႄႉ ။ ပေႃးၾၼ်ႁၢႆႉၵေႃႈ တေတုၵ်ႉၸွမ်း ၊ ပေႃးၾၼ်လီၵေႃႈ တေသိူဝ်းၸွမ်း ။

သင်ၾၼ်ဢၼ်လႆႈပၢႆႈလႆႈၼီၸိုင် ပေႃးတူၵ်းၸႂ်တိုၼ်ႇမႃး ၸၢင်ႈႁိူဝ်ႉၸွမ်း မိူၼ်လႆႈလႅၼ်ႈပၢႆႈတႄႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉ လႄႈ လွတ်ႇလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ဢမ်ႇတူင်ႉလႆႈယဝ်ႉလႄႈ ႁူႉဝႃႈႁိူဝ်ႉၼႆၵူၺ်း ပိူင်ပဵၼ်တႄႉ ဢမ်ႇတူင်ႉသင်လႆႈ ။ သင်တူင်ႉလႆႈတႄႉ တေၸၢင်ႈမီးၽေးၼမ် ၸၢင်ႈလုၵ်ႉလႅၼ်ႈတႄႉသေ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးလၢႆလွင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သၽႃႇဝၵူၼ်းၼႆႉသမ်ႉ ၽွင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတူင်ႉတူဝ်လႆႈလႄႈ ငၢႆးမိူၼ် တမ်းပိူင်ဝႆႉဝႃႈ ပေႃးၾၼ် တေဢမ်ႇလႆႈတူင်ႉတူဝ်။

ၾၢႆႇၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်လၢတ်ႈတႄႉ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈသၢမ် N3 ၼႆႉ လီတေႃႇပၢႆးတူဝ် ပၢႆးယူႇလီသင်ယူပ်ႈယွမ်းၵေႃႈ တေၸွႆႈပၼ်ၼႂ်းတွၼ်ႈၼႆႉ ။ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈသီႇ REM ၼႆႉသမ်ႉ လီတေႃႇပၢႆးၸႂ် ။ တေမူၼ်ႉမႄးပၼ်ပၢႆးၸႂ် ႁႂ်ႈလီမႃး ၼႆယူႇ။

Stage 4 REM ၼႆႉ ၸၢင်ႈၸွႆႈႁႂ်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမေႃၶူင်သၢင်ႈ ၊ ၸွႆႈႁႂ်ႈၺၢၼ်ႇတွင်းမၢႆ Cognitive Function ၸိူဝ်းၼႆႉ လီမႃး ။ ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼႆႉ ၾၼ်ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉ တေၸႅင်ႈလႅင်းလီလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ ။

ၸင်ႇဝႃႈ ပေႃးလပ်းလီၼႆႉ မိူၼ်လႆႈသူးလႆႈလၢပ်ႈလူင်ပိူင်ၼိုင်ႈ ၊ တႄႇတီႈၼွၼ်းဢိမ်ႇလပ်းလီသေ ရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ် ၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင်ၸၢင်ႈၶဝ်ႈထိုင်တူဝ်ၶိင်းယၢပ်ႇ ။ ၵၢၼ်ၼွၼ်းလပ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႅင်ႁႅင်း ၊ ၸႂ်ၸိုၼ်ႈသႂ် ၊ ၼႃႈၵီႈတႃဝၢၼ်လႆႈတႃႇသေႇ။

ႁႂ်ႈဢွၼ်ႇၵၼ် မေႃႁၵ်ႉသႃပၢႆးယူႇလီလူၺ်ႈတမ်းဝၢင်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼွၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈသေၵမ်း

ၽိုၼ်ဢိင် –
https://www.sleepfoundation.org/stages-of-sleep