(ၶေႃႈလပ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊၶဝ် ဢႃယုယၢဝ်း)

 ၼႂ်းလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆႉ သင်တေႁႂ်ႈၸီႉၼႄပၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢၼ် ဢႃယုယၢဝ်းလိူဝ်သေ ပိူၼ်ႈၼႆ  လၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျပၼ်ႊ ၼႆၵေႃႈတေဢမ်ႇၽိတ်း။ ယွၼ်ႉၶေႃႈသိူင်ႇလပ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢႃယုၶဝ် ယိုၼ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ဝၢႆးလင်သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢႃယုယၢဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး။ 

ၵူၼ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊၶဝ်ၼႆႉ ၵိၼ်ၶဝ်ႈ၊ ၽၵ်းယွတ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် လႄႈ ပႃ ၵမ်ႈၼမ်၊  မိူၼ်ၼင်ႇ  ပဲငံပြာရည် (ၼမ်ႉထူဝ်ႇမၵ်း/ သီဢိဝ်ႉၶၢဝ်) လႄႈ တဝ်း ဢၼ်မီးထၢတ်ႈ ဝီႊတႃႊမိၼ်ႊ ၊ ထၢတ်ႈႁႄႈ(သတ္တုဓာတ်) တၢင်းၼမ်တၢင်းလၢႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ် ၼင်ႇႁိုဝ်ဢႃယုၶဝ် တေယိုၼ်းယၢဝ်းမိူၼ်ၵၼ်။

ဝၢႆးလင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 19 မႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉလွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်ယႅမ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၢႆးယူႇလီသေ ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ပီးလူၼ်ႉလိူဝ်လႄႈ ဢႃယုပွတ်းမႃး၊ ယွၼ်ႉၵိၼ်ၶဝ်ႈမုၼ်း ၺၢပ်ႈၼိူဝ်ႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇထေႃးပၢတ်ႈတႃးဝႆႉ ၊ ၵိၼ်ၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼမ်လိူဝ်သေ ဢၼ်ၵိုင်ႇလီလႆႈၵိၼ် ၵူႈဝၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ရေႃးၵႃႇၼမ်မႃး။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်မႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်း တူၺ်း လွၵ်းလၢႆးယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊၶဝ် ဢႃယုယၢဝ်း။

ပေႃးမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း လွၵ်းလၢႆးၵူၼ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊၶဝ် ႁုင်ၶဝ်ႈႁုင်ၽၵ်းၸိုင် တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၶဝ် ဢမ်ႇပေႃးၵိၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၼမ် မိူၼ်ၵူၼ်းတၢင်ႇမိူင်း။ ၶဝ်ႈၽၵ်းတၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉၶဝ်ၵမ်ႈၼမ် တေပဵၼ် ဢၼ်ၼိုင်ႈ၊ တူမ်ႈ၊ ယၢင်ႈဢဝ်။ သင်ဝႃႈပဵၼ်မဵဝ်းဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈၶူဝ်ႈၼႂ်းၼမ်ႉမၼ်းၼမ်ၼမ်ၼၼ်ႉၸိုင် ၶဝ်တေၶိုၼ်းၸႂ်ႉ ၸေႈဢၼ်ၸုပ်ႇၼမ်ႉမၼ်းသေ ၸုပ်ႇဢဝ်ၼမ်ႉမၼ်းပႅတ်ႈ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵိၼ်ၶဝ်ႈမိူဝ်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တိုၼ်းတေမီးပႃး ၼမ်ႉၽၵ်းၼိုင်ႈမီႇတႃႇသေႇ၊ တေၵိၼ်ႁႂ်ႈ မီးပႃးၽၵ်းလၢႆလၢႆမီႇ ၼိုင်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈဢိတ်း။ ၼႂ်းၽၵ်းယွတ်ႈၼၢင်းၶဵဝ် လႄႈ ပႃၼၼ်ႉ တေလႆႈ ထၢတ်ႈ ယႂ်းသေ ၼႂ်းၶဝ်ႈလႄႈထူဝ်ႇသမ်ႉ တေလႆႈထၢတ်ႈဝီႊတႃႊမိၼ်ႊ ဢၼ်တူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်းလူဝ်ႇ။ တၢင်း ၵိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်း ၵျပၼ်ႊၶဝ်ၵႆႉၵိၼ်ၼမ်။

ၾိင်ႈယၢမ်ႈလီ ဢၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျပၼ်ႊၶဝ်ၵႆႉႁဵတ်းထႅင်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈ။ ၶဝ်တေၵိၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ႈ (Green Tea) ၼမ်လိူဝ်သေၵိၼ်ၵေႃႇၾီႇ(Coffee)။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၾိင်ႈထုင်းၶဝ်ဢၼ်ၼိုင်ႈ။

ၼမ်ႉၼဵင်ႈ (Green Tea) ၼႆႉ တေမီးလၢႆလၢႆသႅၼ်း တႄႇဢဝ်ၵႃႈၶၼ်ထုၵ်ႇ တေႃႇပေႃးထိုင် ဢၼ်ၵႃႈ ၶၼ်ယႂ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၶဝ်တေဢဝ် မႂ်ၼဵင်ႈၼုမ်ႇၼုမ်ႇဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈလႆႈသၢႆလႅင်း လႅတ်ႇလီလီၼၼ်ႉသေ မႃးၼိုင်ႈႁႂ်ႈႁႅင်ႈယဝ်ႉ ဢိတ်ႇပဵၼ်ၽွင်၊ သင်ၵိၼ်ပၼ် ၼမ်ႉၼဵင်ႈ (Green Tea) ၼႆႉ ပုင်ႇမၢၼ်ႇၸိုင် တူဝ်ၶိင်းတေလႆႈႁပ်ႉထၢတ်ႈ Antioxidants ဢၼ်လူဝ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼၢၼ်းထဝ်ႈၵႄႇ။  

မိူင်းၵျပၼ်ႊၼႆႉ ယွၼ်ႉပဵၼ်မိူင်းၵုၼ်ၵၢင်ၼမ်ႉ မီးၼမ်ႉလွပ်ႈႁွပ်ႈဝႆႉၵူႈၾၢႆႇလႄႈ တၢင်းၵိၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၵိၼ်ဢၼ်မႂ်ႇမႂ်ႇ ဢၼ်မူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်၊ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်း ၵျပၼ်ႊၶဝ် ဢႃယုယၢဝ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၼိူဝ်ႉပႃ၊ ၽၵ်းယွတ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇဝၢၼ်ႈလႂ် ဝဵင်းလႂ် သေ သူင်ႇၸူးၵၼ်ၵေႃႈ ဝႆးၽႂ်းလီလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ သိုဝ်ႉၵိၼ်လႆႈလိူင်ႇ သိုဝ်ႉၵိၼ်လႆႈ ဢၼ်မႂ်ႇမူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်။

ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျပၼ်ႊၶဝ်ၼႆႉ  သင်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈဝၢၼ်ႇၶဝ်ႇဝၢၼ်ႇၽၵ်းၸိုင် ၶဝ်မီးလွင်ႈမၵ်းတတ်းဝႆႉ ။ ၶဝ် တေ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝၢၼ်ႇၶဝ်ႈဝၢၼ်ႇၽၵ်း ဢၼ်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ၵိုင်ႇတၢၼ်ႇၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ ပေႃးၵိၼ် ဢိမ်ႇလႆႈ ၼၼ်ႉၵူၺ်း၊ ၶဝ်တေဢမ်ႇသႂ်ႇဝၢၼ်ယႂ်ႇဝၢၼ်လူင်သေ ၵိၼ်လူၼ်ႉၵိၼ်လိူဝ်။

သင်လၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵျပၼ်ႊၼႆ ဢၼ်ၵူႈၵေႃႉၾၢင်ႉႁၼ်မႅၼ်ႈထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈတႄႉ တေပဵၼ် လွင်ႈၶဝ် ၵႆႉပႆတၢင်း။ ၼႂ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊၼႆႉ တူၺ်းၵႂႃႇတီႈလႂ်တၢင်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေလႆႈႁၼ်ၵူၼ်း ဢွၼ် ၵၼ် ပႆတၢင်းၼမ်။ မိူၼ်ၼင်ႇရူတ်ႉၵႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်တေမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉဝႃႈ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၶူဝ်းဢၼ် ၶၢမ်ႇ ၸီးၸဵမ်ႇ မဵဝ်းၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶဝ်ၵမ်ႈၵေႃႈ တေဢွၼ်ၵၼ်ၶီႇရူတ်ႉထိပ်ႇ ဢွၵ်ႇႁိူၼ်း ၵႂႃႇတီႈတႃႈရူတ်ႉၾႆး ဢၼ်ၸမ်ႁိမ်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉသေ သိုပ်ႇၶီႇရူတ်ႉၾႆးၵႂႃႇၵၢၼ်၊ ပေႃးႁွတ်ႈ ထိုင်တီႈတႃႈ ရူတ်ႉၾႆး ဢၼ်ၸမ်ၵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၶိုတ်းၶၢဝ်း ယၢမ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ်ပႆတၢင်းဝႆးဝႆးသေ ၵႂႃႇၸူးတီႈႁဵတ်းၵၢၼ်။

ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈသမ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းသူၼ်မွၵ်ႇ ဢၼ်မီးႁိမ်းၸမ်ႁိူၼ်း လႄႈ သူၼ်မွၵ်ႇဢွင်ႈတီႈ ၵူၼ်း တၢင်းၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉလိုဝ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ပေႃးယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉၼႆ တေလႆႈႁၼ်မီး ၵူၼ်း ဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်း/လဵၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း ပဵၼ်ၸုမ်းပဵၼ်ၸုမ်းဝႆႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်ၽိုၵ်းသၢၼ်းထူၺ်ႈၸႂ်  ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Rajio Taiso လႄႈ လွင်ႈၽိုၵ်းသၢၼ်းတူင်ႉၼိုင်တိၼ်မိုဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၵူႈသႅၼ်း ပၢၼ်ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ။ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ဢွၵ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပၵ်းၸႂ်လႆႈ ၼႂ်းၵၢၼ် ငၢၼ်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းသွၼ်၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းလီယူႇသဝ်း မဝ်တူဝ်မဝ်ၸႂ်ပႃး။ 

ၵူၼ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊၶဝ်ၼႆႉ 1 ပီ ၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီ 12 ပွၵ်ႈ။ လွင်ႈၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈၼမ်လိူဝ်သေ ၵူၼ်း မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊၶဝ် 4 ပုၼ်ႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီၶဝ် တူၺ်း ထိုင်လုမ်းလႃးပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလီလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမီးလွင်ႈ ပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးယူႇလီ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး။

ၵူၼ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊၶဝ်ၼႆႉ တႅၼ်းတီႈတေမွၵ်ႇႁွင်ႉၶႅၵ်ႇမႃးဢႅဝ်ႇလႄႇ တီႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်တိူဝ်းလႆႈၸႂ် ဢွၵ်ႇဢႅဝ်ႇလႄႇဢွင်ႈတီႈလႆႈလူမ်းၵတ်းလူမ်းယဵၼ်၊ ၵိၼ်မူၼ်ႈၵိၼ်ၵျေႃႇ ၼႂ်းသူၼ်မွၵ်ႇ တၢင်းၼွၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။လွင်ႈ တၢင်းမၼ်းတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ႁိူၼ်းဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်းၵႅပ်ႈ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉတၢင်း ၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ၼႂ်းႁၢၼ်ႉၾၢႆႇၼွၵ်ႈၵႃႈၶၼ်ထုၵ်ႇသေ မႅၼ်ႈၸွမ်းပၢႆးယူႇလီၵေႃႈပႃး။

ၵူၼ်းမိူင်းၵျပၼ်ႊၶဝ်ၼႆႉ ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢၼ် လႆႈၸႂ်လွင်ႈမူတ်းသႂ် ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။ လွင်ႈယူႇသဝ်းမူတ်းသႂ်ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃးဝႃႈ ၼႂ်းႁိူၼ်းယေးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸွမ်း ႁိမ်း ႁွမ်းႁိူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်တိုၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးလွင်ႈမူတ်းသႂ် ႁၢင်ႈလီဝႆႉယူႇတႃႇသေႇ။ ၸဵမ် မိူဝ်ႈ ပၢၼ် ပဵၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၽွင်းတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၶဝ်တိုၼ်းသင်ႇသွၼ်ပၼ် ႁႂ်ႈမီး ၾိင်ႈ ယၢမ်ႈ ဢၼ်မေႃယူႇသဝ်း မူတ်းသႂ်လႄႈ ႁႂ်ႈမေႃၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ႁႂ်ႈႁိမ်းႁွမ်းမီးလွင်ႈမူတ်းသႂ်ပႃး။ ပုၼ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈ တူဝ် ၶိင်းမူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃးဝႃႈၶၢဝ်းမႆႈၵူၺ်း ၶၢဝ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၶဝ်တိုၼ်း ဢၢပ်ႇၼမ်ႉ 1 ဝၼ်း 2 ပွၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။