ႁွင်ႈၵၢၼ်ႈၾိင်ႈၾႃႉဢႃးၵၢသ်ႇ ပိုၼ်ပၢဝ်ႇၵၢၼ်ၶဝ်ႈသူႇၶၢဝ်းမႆႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 22 လိူၼ်ၾႅပ်ႉၿိဝ်ႊရီႊ ပီ 2026  ။   ၶၢဝ်းမႆႈတေသုတ်းသဵင်ႈၼႂ်းလိူၼ်မေႊ 2026 ။ ပီၼႆႉမီးၼႅဝ်းတၢင်း တေ ႁွၼ်ႉမႆႈလိူဝ်ပီ 2025 ပူၼ်ႉမႃးလႄႈတၢင်းႁွၼ်ႉမႆႈပီၼႆႉတေမႆႈႁွၼ်ႉထိုင် 42-43 ၼႂ်း ၻီႊၵရီႊ သႄႊလ်သီႊယႅတ်ႉသ် (degrees Celsius) ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႊပလိူဝ်ႊလ်ၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈပိၼ်ႇပႆႇၶၢဝ်ႈယၢမ်းလူၺ်ႈထမ်းမၸၢတ်ႈၶွင်ဢႃးၵၢသ်ႇ လႆႈၶဝ်ႈသူႇထိုင်ထွင်ၶၢဝ်းမႆႈ ၼႂ်းပီ 2026 ၼႆႉ ယဝ်ႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉတေႁူပ်ႉတၢင်းႁွၼ်ႉမႆႈၵွႆး ယင်းတေတုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင်တၢင်းပဵၼ်ရူၶ်ႈ(တၢင်းပဵၼ်)ႁူဝ်ၸႂ် လွတ်ႇလိူတ်ႈလႄႈ လူမ်းထူၺ်ႈၸႂ်ၵပ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆဢွၼ်ၵၼ်တိုၵ်းသူၼ်းၵၼ် ႁႂ်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉႁႂ်ႈပဵင်းပေႃးဢိမ်ႇတူဝ် ဢိၵ်ႇတင်းၾၢင်ႉတိူၼ် ယႃႇယူႇၼႂ်းလႅတ်ႇ ၽွင်းၶၢဝ်း တဵင်ႈ – ဝၢႆႇ။

 ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ်ၼႆႉ လႆႈဝႃႈတၢင်ႉႁႅင်းလူမ်းမႆႈသုင်ႁႅင်းတႄႉတႄႉ။ ဢမ်ႇဝႃႈမိူဝ်ႈယူႇၼႂ်းႁိူၼ်း ႁိုဝ် ၼွၵ်ႈႁိူၼ်း တေႁွၼ်ႉမႆႈလိူဝ်ႁႅင်း – ၸိူဝ်းဢမ်ႇဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵေႃႈ  ယင်းဢမ်ႇယူႇလီၸႂ်လီၶေႃး။   မိူင်းတႆး မိူင်းဢၼ်ယူႇတီႈသၼ်လွႆသုင် ဢိၵ်ႇပႃးမိူင်းထႆး တွၼ်ႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မၢင်ၸႄႈတွၼ်ႈ တၢင်ႉႁႅင်းလူမ်းမႆႈပုင်ႈသုင်ထိုင်  40 ၻီႊၵရီႊ သႄႊလ်သီႊယႅတ်ႉသ် (degrees Celsius)။  လၢႆၾၢႆႇၵေႃႈၾၢင်ႉတိူၼ် လွင်ႈပၢႆးယူႇလီလႄႈတၢင်းပဵၼ်ရူၶ်ႈႁၢႆႉ ဢၼ်တေ တၢမ်မႃး။

ၶၢဝ်းမႆႈၼႆႉၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ၵိူတ်ႇႁႅင်းႁွၼ်ႉမႆႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လူမ်း ဝုပ်ႉ Shock ၼႃႈမိုတ်ႈတႃလၢႆး မဝ်း ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉထိုင် သၢႆၸႂ်။ ၽူႈမီးရူၶ်ႈတၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ် ႁိုဝ် လိူတ်ႈလႆလိူၼ်ႈလဵင်ႉတၢင်းလူမ်းထူၺ်ႈၸႂ် ထိပ်ႇႁႅင်းၽိူမ်ႉ ၶိုၼ်ႈ ။  ၽူႈဢႃယုသုင်လႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ – မႄႈမၢၼ်း ဢိၵ်ႇတင်းၽူႈ ၸဵပ်းမႆႈၶႆႈပူၺ်ႇ  တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ် တႂ် ပွတ်ႇ ယဵဝ်ႈသၢၼ် လိူတ်ႈသုင်ႁူမ်ႈတင်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တၢၵ်ႇလႅတ်ႇ  ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၵ်း ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ။

ၵၢၼ်တူဝ်ထူပ်းၼႂ်းလၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းယင်းဝူင်ႇဝွၵ်ႇၸီႉၼႄဝႃႈ တၢင်းမႆႈၼႂ်းႁိူၼ်း ၸၢင်ႈၵိူတ်ႇလွင်ႈပဵၼ်ၸဵပ်းသႅပ်ႇ ႁူမ်ႈတင်းၾုၼ်ႇၵႂၼ်း PM 2.5 ၵႂၼ်းၾႆးမႆႈပႃႇၽေးႁႅင်ႈလႅင်ႉ၊ ၼမ်ႉႁႅင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ။

 တႃႇတေႁႄႉၵင်ႈ ၶိုတ်းတၼ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈမီးသတိတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉယူႇတႃႇသေႇ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈ တႃႇႁႄႉၵင်ႈ တူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီၵိၼ်ၼမ်ႉႁႂ်ႈပဵင်းပေႃး  ။  ယူႇတီႈႁူမ်ႈ တီႈၵတ်းလီယဵၼ်လီ။ ပေႃးမႆႈႁႅင်းဢႃးလႃးၸိုင် ဢဝ်ၽႃႈၸုပ်ႉၼမ်ႉမႃးၸဵတ်ႉမႃးထူၸွမ်းတူဝ်ၸွမ်းၶိင်းႁႂ်ႈတူဝ်ႈ။ ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈဝႄႈလႆႈတင်းလႅတ်ႇလႄႈတင်းလူမ်းၾုၼ်ႇၵႂၼ်း PM 2.5 ။   

ၵႆႉၵႆႉထတ်းတူၺ်းဝႃႈ ႁႅင်းလူမ်းမႆႈၼႂ်းတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ႁႅင်းလႅတ်ႇတၢင်းၼွၵ်ႈ ၸွင်ႇတေၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵမ်ႉၵၼ် ၶဵင်ႇတႃႉၵၼ်လႆႈ။

 ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီတႄႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၼႆႉလီတႃႇၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ႁႂ်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉပၼ် မွၵ်ႈ 20 မိၼိတ်ႉၼိုင်ႈပွၵ်ႈ၊ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉၵိၼ် ၼိုင်ႈၵႅဝ်ႈႁိုဝ် မွၵ်ႈ 8 ဢွၼ်ႊသ် ။ ႁႂ်ႈလိုဝ်ႈတီႈႁူမ်ႈမႆႉႁူမ်ႈတွၵ်ႇႁိုဝ် တီႈၵတ်းလီယဵၼ်လီ။  

ၽွင်းၶၢဝ်းမႆႈမႆၸိူင်ႉၼႆ သင်ဝႃႈႁၼ်မႅၼ်ႈ ၵူၼ်းဢၼ်မီးၾၢင်ႁၢင်ႈဢၼ်လီမႆႈၸႂ် မိူၼ်ၼင်ႇ- မႆႈႁႅင်း- ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ- လၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢမ်ႇပီႇဢမ်ႇၸႅင်ႈ၊ လူမ်းမႆႈၼႂ်းတူဝ်သုင်၊ ၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၽိဝ်ၼင်ႁွၼ်ႉမႆႉ၊ မိူၼ်ၶႂ်ႈပိၼ်ႈလူမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၼႆၸိုင် ပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈပဵၼ်လူမ်းယွၼ်ႉမႆႈႁႅင်း ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်းပဵၼ်ႁႅင်းလႅတ်ႇ Heat Stroke လႄႈ ႁႂ်ႈၸွႆႈၵၼ်ၶၢႆႉတူဝ်မၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။ တီႈမီးလူမ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလီ။ ယႃႇပၼ်ၵူၼ်းမႃးဢုမ်ႇတူၺ်းထိုင်တီႈႁႄႉသၢႆလူမ်း။ တႃႇၵူၼ်းပဵၼ်လႆႈလူမ်းလီၼၼ်ႉ ဝီးပၼ်ၵေႃႈလႆႈ ဢမ်ႇၼၼ်ပိုတ်ႇၽတ်ႉလူမ်းပၼ်ၵေႃႈလႆႈ ပိုတ်ႇဢႄႊၵွၼ်ႊ ၸၢၵ်ႈလူမ်းၵတ်းပၼ်ၵေႃႈလႆႈ။     ၸဵတ်ႉပၼ်ႁိူဝ်ႇႁႂ်ႈႁႅင်ႈသေ  ဢဝ်ၽႃႈၸုပ်ႉ(ပၼ်ႉၼမ်ႉယူတ်းယူတ်းယဝ်ႉ) ၸဵတ်ႉပၼ်ၸွမ်းထႅင်ႈ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉႁႂ်ႈဢဝ်ၵႂႃႇႁူင်းယႃ ဢမ်ႇၼၼ်ၵႂႃႇၸူး ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ။

 ၶၢဝ်းမႆႈပီၼႆႉ တၢင်ႉႁႅင်းလူမ်းမႆႈသုင်သုတ်း 42 ၻီႊၵရီႊ သႄႊလ်သီႊယႅတ်ႉသ်၊   ၽတ်ႉၽဵင်ႇတေမီးယူႇတီႈ  36-38 ၻီႊၵရီႊ သႄႊလ်သီႊယႅတ်ႉသ် (degrees Celsius) ။ 

ပၢႆလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ထိုင် ၵၢင်လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် တေမႆႈဢူပ်းဢၢဝ်ႉ ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းထႆးပႃးၸဵမ်မိူင်းတႆး ။   ပိူင်လူင်မၼ်း မိူင်းထႆးတွၼ်ႈၼိူဝ် ၸၢင်ႈမီးၾူၼ်လူင်လူမ်းလႅင်ႉမၢၵ်ႇႁဵပ်းတူၵ်းပဵၼ်မိူဝ်ႈပဵၼ်ၵမ်း။

ပၢႆလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ်ထိုင် ၵၢင်လိူၼ်မေႊပဵၼ်ၽွင်းပိၼ်ႇလၢႆႈၶဝ်ႈၶၢဝ်းၾူၼ် လႄႈ လႅတ်ႇမႆႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး  တေဢမ်ႇမီးလူမ်းမီးလႅင်ႉပႃးလႄႈ မိူၼ်ဢူပ်ႇဢၢဝ်ႉမႆႈတၼ် ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေမီးၾူၼ်ၼမ်မႃး ထီႇမႃး။

မိူင်းထႆးပွတ်းၸၢၼ်းၽွင်းလိူၼ်မၢၶျ်ႉထိုင်ပၢႆလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် တေမီးၾူၼ် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20-30 ၶွင်ပိုၼ်ႉတီႈ လူမ်းၼႂ်းဢၢဝ်ႇထႆးလႄႈပၢင်လၢႆႇဢၼ်ႊၻႃႊမၼ်ႊ သုင်မွၵ်ႈ 1 မဵတ်ႉ(မီႊတိူဝ်ႊ)။

တွၼ်ႈတႃႇၼႂ်းလိူၼ်မေႊ ၾူၼ်တေၼမ်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈလႄႈတူၵ်းၶိူဝ်းယႂ်း ၽၢၵ်ႈတႂ်ႈၾင်ႇပၢင်လၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ တေမီး ၾူၼ် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 60-80 ၶွင်ပိုၼ်ႉတီႈလႄႈတေမီးၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်း လူမ်းပၢင်ႇ လၢႆႇဢၼ်ႊၻႃႊမၼ်ႊ သုင် 2-3 မဵတ်ႉ(မီႊတိူဝ်ႊ)။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီသင်ႇႁႂ်ႈပႂ်ႉတူၺ်း တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၸၢင်ႈမႃးၸွမ်းလူမ်းမႆႈသုင်။ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈႁႂ်ႈၾၢင်ႉယူႇၾၢင်ႉၵိၼ်၊ ႁႂ်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉၼမ်ၼမ် လုမ်းလႃးပၢႆးယူႇလီၵၼ် ႁႂ်ႈၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႆႈ လွင်ႈၾိင်ႈၾႃႉမႆႈႁွၼ်ႉၼႆႉလူၺ်ႈလီသေၵမ်း။