By-ၸၢႆးဝၼ်းသႂ် ၶေႃႈတိူၼ်း****Constituent Unit ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉပႄဝႆႉ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းပဵၼ် “ၼူၺ်ႇလၵ်းမိူင်း” ပွင်ႇဝႃႈတႃႇပဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉလူဝ်ႇမီးလၢႆၸႄႈမိူင်းပဵၼ်လၵ်းပဵၼ်ၼူၺ်ႇ (unit) လႄႈလႆႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉ ၸူဝ်ႈပႆႇတႅပ်းတတ်းလႆႈ ထွႆႈၵႂၢမ်းမႂ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် (official)။ တေတႅမ်ႈပွတ်းပွတ်းဝႃႈ CU ၵႂႃႇ။ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဝ်းဢၢၼ်းတင်ႈပဵၼ်ၾႅတ်ႊတရႄႊ (Federation) ၼႆၼၼ်ႉလႄႈ၊ မီးလွင်ႈ တိုၵ်းသူၼ်း ၵၼ်မႃးဝႃႈ လူဝ်ႇဝူၼ်ႉပႃးလွင်ႈတႃႇဝႆႉၸႄႈမိူင်းမႂ်ႇ မႃးပဵၼ် ၼူၺ်ႇလၵ်းမိူင်း (Constituent Unit/CU)-...

ပၢင်ၵုမ် ၸုမ်းၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ ဢႃႊသီႊယၼ်ႊ (ADMM)  ပွၵ်ႈၵမ်း 17   ၸတ်းႁဵတ်း ဝၼ်းထီ့ 15 လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပူဝ်ႊ တီႈဝဵင်းၵျႃႇၵႃႇတႃႇ ၊ မိူင်း ဢိၼ်ႊတူဝ်ႊၼီႊသျႃႊ ၼၼ်ႉ  တိုၵ်းသူၼ်းဢုပ်ႇလၢတ်ႈ ပႃးဝႃႈ - ၼင်ႇႁိုဝ် ပၼ်ႁႃလွင်ႈသုၵ့်ယုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တေယဵၼ်ႁၢႆၼၼ့် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းသဵင်ႈ...

ပၼ်ႁႃသိုၵ်းၵၢင်မိူင်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ(မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇ) ယိုတ်ႈယၢဝ်းမႃး ၸဵမ်ဝၢႆးလႆႈမိူင်းၵွၼ်းၶေႃ 1948 ။ ၽိူဝ်ႇထိုင် 1958 ပဵၵ်ႉသမ်ႉထိုင် 10 ယဝ်ႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူတ်ႉငေႃးဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ဝႆႉမႃးၼၼ်ႉၵွႆးပႆႇပေႃး ထိုင်မႃး 1962 သမ်ႉထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼေႇဝိၼ်းဢွၼ်ႁူဝ် ႁုပ်ႈယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈထႅင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈယူႇတႂ်ႈဢူင်ႈၽႃႇတိၼ်ၸဝ်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈ သိုၵ်းၽွင်းငမ်းမႃး တေႃႇထိုင် 2011 ဝၢႆးမီးၵၢၼ်လိူၵ်ႈ တင်ႈမိူဝ်ႈ 2010...

တီႈမိူင်းၶၢင် ၸႄႈဝဵင်းဝဵင်းမႂ်ႇ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသၢၼ်းယၼ်ႇၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းၶၢင် KIA ၶဵင်ႈၶႅင် ၵၢၼ်သိုၵ်းတေႃႇၵၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 3 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းၶိုၼ်ႈၸူး သိုၵ်းၶၢင်မီးလွင်ႈ ပိုတ်း ယိုဝ်းၵၼ် ပႃးလႄႈၵူၼ်းမိူင်း မၢတ်ႇၸဵပ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ၊ လႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်း 1000 ပၢႆ။ တီႈဝဵင်းမွင်ႇတေႃး မိူင်းရၶႅင်ႇသမ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ပႂ်ႉတပ်ႉပၢင်သဝ်းလႅၼ်လိၼ် ငၶူႇယ ၼၼ်ႉပၢႆႈတပ်ႉ 3...

လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်းပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်းတီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးတိုဝ်ႉတၢင်းၶိုၼ်ႈလႆႈၸၼ်ႉၸွမ်တီႈမိူင်းၸိုင်ႈထႆး ။ ၸဝ်ႈၶူး ၽူႈၵွၼ်းႁူင်ႈႁဵၼ်း ပရိယတ်တိသတ်ႉထမ်ႉပႃလပုင်ႇဝူဝ်း ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး  ၸွႆႈၵွင်ႉပၼ် လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸိူဝ်းပူၼ်ႉၸၼ်ႉသိပ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လႆႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်း ၶိုၼ်ႈလႆႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼႂ်းမိူင်းၸိုင်ႈထႆး ။ ၸဝ်ႈၶူးဝိလႃႇသ (လၢဝ်ၶိူဝ်း) ၸၼ်ႉလိၵ်ႈ  B.A  MCU Psychology Thailand  M.A Buddhism Sri Lanka ၽူႈၵွၼ်းႁူင်းႁဵၼ်ပရိယတ်တိသတ်ႉထမ်ႉပႃလ...

ၶႂ်ႈဝႃႈပီၵွၼ်းသႅင်ၵေႃႈလီ 75 ပီ မိူင်းၵွၼ်းၶေႃယဝ်ႉ ဝႃႈလွတ်ႈလႅဝ်း သႅဝ်မဵၼ်လိူတ်ႈၶႅဝ်းယင်းပႆႇၸၢင်ႁၢႆ ဢၢႆတူႇမဵၼ် ၼဝ်ႈတိုၵ်ႉလႆႈသုတ်ႇၼူမ်ၶဝ်ႈၶူႈၼင်မႃးယူႇတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉ။တေၵႂႃႇဝႆႉဝႃႈပဵၼ်ၵမ်ႊၸႃတႃ(ၵၢမ်ႇၸႃႇတႃႇ)ၼႆၵွႆးတႄႉ လႅပ်ႈမိူၼ်ၼၼ်မိူၼ်ၼႆဝႆႉ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၽူႈၼမ်းတႆးၵမ်ႈၽွင်ႈ ယူႇၾၢႆႇၶႂ်ႈလႆႈၵွၼ်းၶေႃပူၼ်ႉတီႈလႄႈႁိုဝ် ယုမ်ႇယမ် ထၢင်ႇယႂ်ႇ  ဢွင်ႇသၢၼ်း ပူၼ်ႉတီႈလႄႈႁိုဝ် ၸိုင်ၵႂႃႇသူၼ်းတုမ်ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ် ပႃးၵၼ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဢွင်ႇသၢၼ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းလီ ၵူၼ်းၸႂ်သိုဝ်ႈၸႂ်လီ  ပဵၼ်ၵူၼ်းမီးၸႂ်ၽဵင်ႇပဵင်း  မီးမဵတ်ႈတႃထမ်း(မီးတြႃး)။ ဝၢႆးသိုၵ်းလူၵ်ႈ (လုမ်ႈၾႃႉ)...

ဢွၼ်ၼႃႈ သိုၵ်းလူၵ်ႈ (လုမ်ႈၾႃႉ) ဢွၼ်ၼႃႈမိူင်းတႆးတင်းမၢၼ်ႈတေဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ ၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းတူင်ႇၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၸိုင်ႈတႆး တိုၵ်ႉပဵၼ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ လႄႈယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ် မိူင်းပူၵ်းပွင်ၽွင်းငမ်းၶွင်မိူင်းၽႂ် မိူင်းမၼ်း မီးပၵ်းပိူင် မီးလၢႆးပူၵ်းပွင် လၢႆးၽွင်းငမ်းလႄႈ ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၵူတ်းမၢႆၸႂ်ႉတိုဝ်းဢၼ်ၵိုင်ႇလႅပ်ႈတင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႃႈလိၼ်ၶွင်ၽႂ်ၶွင်မၼ်း မီးၵၢၼ်ၵဵပ်းၽႃးသီ(ၶွၼ်ႇ) ၵမ်းသိုဝ်ႈပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းၶဵတ်ႇလႅၼ်လိၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းၽႂ်မၼ်း။ မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉၵူႈမိူင်း မီးၶႃႈဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶွင်ၽႂ်မၼ်း ၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ်မီးၶုၼ်လူင်ႁပ်ႉၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၶိုၼ်ႈၸူး ၸဝ်ႈၾႃႉၵမ်းသိုဝ်ႈ။ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းဢၼ်ယူႇတိတ်းၸပ်းလႅၼ်လိၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်မိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉၼင်ႇၵၼ်ဢမ်ႇပူၼ်ႉ ပႅၼ်ၵၼ်...

မိူင်းႁူမ်တုမ်မိူဝ်းၼႃႈ ဢၼ်တေႁူမ်ႈၵေႃႇသၢင်ႇၵႂႃႇ ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႊၻရႄႊ ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၼႆၵေႃႈ တေလႆႈပဵၼ်ၼိုင်ႈယူႊၼိတ်ႊသေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၸွမ်းၼႆ တင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဢွၼ်ႁပ်ႉ ၵၼ်ယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ၽႅဝ်မႃးၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၽွတ်ႈတင်ႈၸႄႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇတူၵ်းထုၵ်ႇ ဢမ်ႇငၢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းငဝ်းလၢႆးၼႆ လႆႈငိၼ်းသဵင်လင်ဢွၵ်ႇမႃး တႄႉတႄႉမီးမီးယဝ်ႉ။ သဵင်ဢၼ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် လင်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယုမ်ႇယမ် ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၶိူဝ်းၵူၼ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉ ၼမ်လိူဝ်ၶိူဝ်း...

ၶၢဝ်းတၢင်း ပီ 2021 မႃးတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်းပီပၢႆၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼမ်မႃး လၢၼ်ႉပၢႆ ၊  ၼႂ်းပီ 2024 ၼႆႉ တေလူင်းပိုၼ်ႉတီႈၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းထႅင်ႈဝႃႈၼႆ။  ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင် ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမိူဝ်ႈၼႆႉဝၼ်းတီႈ 21/6/2022 ဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်လႆႈၵဵပ်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီ 2014 ၼၼ်ႉ  မီး 51...

ပေႃးႁဝ်းၶႃႈ မႃးၼပ့်သၢင်ႈ ထတ်းသၢင်တူၺ်း ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဝ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် မီးလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈၵႃႈႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် မီးလွင်ႈယွမ်းလူင်းၵႂႃႇၵႃႈႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ပေႃးမႃးၸင်ႈၵၼ်တူၺ်းၵေႃႈ လွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈၼၼ့် ဢမ်ႇပေႃးမီးသေ လွင်ႈယွမ်းလူင်း ပ တိတ်ႈၶၢတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ပၼ်ႁႃ ၵိူတ်ႇယႂ်ႇမႃးလိူဝ်တွၼ်း ၵူႈမိုဝ့်ၵူႈဝၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် ၵူႈၵေႃ့ၶိင်းၵူၼ်းၵေႃႈ တေၾၢင့်မႅၼ်ႈၵၼ် ယူႇ။ ငဝ်ႈငႃႇ...

ၼႂ်းၸူဝ်ႈၸႃႈၼႆ့ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဝ်း ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈပႃးတင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၵႂႃႇမီးမိူင်းၼွၵ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၸႂ် ႁၵ့်ပႅင်းၶႂ်ႈလႆႈၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊ သီႊၼၼ့် ဢွၼ်သူၼ်ၸႂ်ၸွမ်းလွင်ႈတူဝ်တႅၼ်း ၶွင်မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၵႂႃႇမီးတီႈ UN ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃ့ၼၼ့် တေပဵၼ်ၽူႈလႂ်ၽႂ်၊ တေပဵၼ်ၵူၼ်းၾၢႆႇ NUG ၶဝ် သူင်ႇၵႂႃႇၼၼ့်ႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် တေပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ် ၸၵၸၶဝ် သူင်ႇၵႂႃႇၼၼ့်ႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် သူၼ်ၸႂ်ၵၼ်မႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ...

ယူႇတီႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပေႃးမႃးယူႇတီႈၸဵင်ႇ Geopolitics  ဢၼ်ဝႃႈ ပၢႆးမိူင်းၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃသေ ဝူၼ်ႉၸိုင် ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇၵၢင်းလွတ်ႈလႆႈ ပိူင်ယႂ်ႇသုတ်းမၼ်းတႄႉ တေမီး 3 ၸိုင်ႈမိူင်း။ မိူင်းၼိုင်ႈ တေပဵၼ် US ထႅင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ တေပဵၼ် ရတ်ႉသျိူဝ်ႊလႄႈ မိူင်းၶႄႇ တေမီး 3 ၸိုင်ႈမိူင်းလူင်ၼႆႉ။ ပေႃးမႃးတူၺ်းၵမ်းမိူင်းမိူင်းၼႆၸိုင် မိူၼ်ၸိူင်ႉ မိူင်း...

ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းထႆး ၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19  ၼိုင်ႈဝၼ်းမီးမိုၼ်ႇပၢႆ  လူႉတၢႆ  ဝၼ်း 100 ပၢႆ ႁႅင်းၵၢၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸိူဝ်းတိတ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၵၼ်ၵေႃႈ မီးမႃးၼမ်  ဝႃႈၼႆ။ မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 21/7/2021 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း ၼႂ်းမိူင်းထႆး ပတ်းပိုၼ်ႉ မီးၵူၼ်းတိတ်းၸပ်း ၸိူဝ်ႉမႅင်း တၢင်းပဵၼ်...

လၢႆးၵၢၼ်ႁဝ်း မိူဝ်ႈဝူင်ႈပူၼ်ႉၼၼ်ႉ ႁဝ်းလႆႈလၢတ်ႈမႃးဝႃႈ CRPH ဢမ်ႇၼၼ် NUG ၶဝ် ႁဵတ်းၵၼ် ပိူင်ႈႁွႆႈၵႂႃႇဢီႈသင်ၼႆ ၼၼ်ႉ ထိုင်ၼႂ်းဝူင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းတေလၢႆးငၢၼ်းတၢင်ႇၼႄထႅင်ႈဝႃႈ-  လိူၼ်မေႊ 18 ဝၼ်း ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ယူႇတီႈ NUG ၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမ သျိၼ်ႊၾၢႆႇၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈပၵ်းပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်း/ ပိူင်ပိုင်းၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႊၻရႄႊၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ...

ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပူၼ်ႉတူတ်ႈတၢမ်ႇၶွၵ်ႈမိူင်းထႆး 109 ၵေႃႉ ဢၼ်ပလိၵ်ႈထႆး၊ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးမႄႈသၢႆ သူင်ႇတူဝ်ၸူး ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၾင်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ   တႃႈၶီႈလဵၵ်းၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ၵူတ်ႇထတ်း ထူပ်းႁၼ် တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 7 ၵေႃႉဝႃႈၼႆ။ ဝၼ်းတီႈ 1/6/2021 ၼႆႉ ၾၢႆႇထႆးဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ 109 ၵေႃႉ ဢၼ်ပူၼ်ႉတူတ်ႈတၢမ်ႇၶွၵ်ႈမိူင်းထႆး သူင်ႇၸူး ၾင်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ...