သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၸိုဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈ “ၶွင်ႇသီႇၾၢႆႇၸတ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၸိုင်ႈမိူင်း” ၼႆသေ   တဵၵ်းႁိမ်ဢဝ်ဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်း တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းမႃး တင်ႈတႄႇလိူၼ်ၾႅပ်ႊပိဝ်ႊရီႇ 1 ဝၼ်း ပီ 2021 ။ တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉ ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် သၢင်ႈလွင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉ ၶႃႈႁႅမ်တီႉၺွပ်း ၵူၼ်းၵူႈသႅၼ်း ၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၽိတ်းပူၼ်ႉပႅၼ် ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်းသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီပၢႆ။

မိူဝ်ႈဝၼ်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယုၵ်ႉယွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်ၸၼ်ႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်း လႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈသုင်သုတ်း ၾၢႆႇၵၢၼ်သိုၵ်း ပဵၼ်တၢင်း ၵၢၼ် ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 31 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၼၼ်ႉ မၼ်းမွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းၵႂႃႇဝႃႈ “ၼႃႈလိၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတႄႉ ႁဝ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢမ်ႈပူၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇတေတႄႇသိုပ်ႇယၢင်ႈၵႂႃႇ ၼႃႈလိၵ်ႈမၢႆသွင်” ၼႆသေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယုၵ်ႉလိူၵ်ႈပႅတ်ႈ “ပိူင်ၵၢၼ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်း” ဢၼ်တဵၵ်းႁိမ်ဢဝ်ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းဝႆႉၼၼ်ႉသေ တႄႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈ မၵ်းမၼ်ႈ ၸုမ်းမႂ်ႇ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႄႈ ၵတ်းယဵၼ်သႃႇယႃႇ” ၼႆယူႇ။

ၼႂ်းၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊမႂ်ႇ ဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လႄႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ၶွတ်ႈၽွတ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း တင်းမူတ်း မီး 10 ၵေႃႉ။  ပိူဝ်ႈတႃႇပဵၼ်လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် လႄႈ ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်းႁၢင်ပီႊ 2025 ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်၊ လၢတ်ႈသိုဝ်ႈသိုဝ်ႈၵေႃႈ မိၼ်း ဢွင်ႇလၢႆႇ ထွတ်ႇသိူဝ်ႈၶူဝ်းသိုၵ်း၊ ပူတ်းမၢၵ်ႇႁူဝ်သိုၵ်းဢွၵ်ႇသေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၶွမ်ႊ မသျိၼ်ႊမႂ်ႇ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ႁႂ်ႈမၼ်း ၶိုၼ်ႈႁဵတ်းၸွမ်ၸိုင်ႈလႆႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လႄႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ ၶတ်းၸႂ်လိင်ႉလွၵ်ႇ လႄႈ ၽၢမ်းတႃတေႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းဢႃႊသီႊယႅၼ်ႊ။ ပေႃး မၼ်းပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ် မီးဢႃႇၼႃႇသုင်သုတ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင် ဢေႇသုတ်းမၼ်း မိူင်းရတ်ႉသျႃႊ၊ မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းပႄႇလႃႊရုတ်ႉသ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်တင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝႆႉၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ တိုၼ်းတေၶဝ်ႈႁႃၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်း တေႃႇမၼ်းယူႇၵူႈၶၢဝ်းၵူႈလွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၼႆႉ ပႅၵ်ႉသမ်ႉၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး လႄႈ ဢမ်ႇမီးလႅၵ်ႈလၢႆႈသင်မႃး တေႉတေႉ။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢႃႇၼႃႇသုင်သုတ်းၼႆႉ တိုၵ်ႉမီးယူႇၼႂ်းမိုဝ်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လႄႈ တႂ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈသိုၵ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉၵူၺ်းၼႆ သေတႃႉ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ပၼ်ၶေႃႈပူင် ၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၸမ်တူဝ် ဢၼ်မၼ်းယုမ်ႇၸႂ် လႄႈ ဝႆႉဝၢင်းၸႂ်လႆႈသုတ်း ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၺူဝ်ႇၸေႃး လုၵ်ႉတီႈၽူႈၼမ်းၸၼ်ႉသုင် ၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်း လႅၵ်ႈၸၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းသုင်သုတ်း ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢူးၺူဝ်ႇၸေႃး လႄႈ ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ႁွင်ႈၵၢၼ်လုမ်း ၶွင်ႇသီႇၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၵႅတ်ႇၶႄၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ဢွင်ႇလိၼ်းတူၺ်း လႅၵ်ႈပဵၼ်ၸၼ်ႉ “ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်” သုင်သုတ်း ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူၼ်ၵၼ် ။

တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈ လႄႈ လၢႆးလဵၼ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်မိူင်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၼႂ်းၵၢင်ပီ 2025 ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ “ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်း” လႅၵ်ႈမႃးပဵၼ် “ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊသိုၵ်း” ႁုပ်ႈသိမ်းၶိုၼ်း ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ (State of Emergency)။ ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယဵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉလႄႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁုပ်ႈသိမ်းၶိုၼ်း ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼၼ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ယွၼ်ႉလူဝ်ႇၼႅတ်ႈႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈ တင်ႈသေ ယုၵ်ႉပၼ်ၸၼ်ႉမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ လႆႈၵုမ်းဢႃႇၼႃႇၵႂႃႇ ႁႂ်ႈပေႃးၶဝ်ႈၶိုဝ်ႇၶဝ်ႈပေ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၸိုင်ႈမိူင်းဢႃႊသီႊယႅၼ်ႊၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊသိုၵ်း ဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးမႂ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ် လႄႈ ဢမ်ႇသႃႇယႃႇ မိူၼ်ၼင်ႇ တင်ႈ ၸိုဝ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉသေ –  ၵူၺ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ် ဢၼ်လူဝ်ႇဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်း တွၼ်ႈတႃႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်တေၸတ်း ႁဵတ်းၼႂ်းႁၢင်ပီ 2025 ၼႆႉၵူၺ်းလႄႈ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတေႉတေႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ ယႃႇဝႃႈ တေလႆႈႁၼ်လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း လႄႈ မီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႃႈ သႅဝ်ဢၢႆမၼ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ယင်းပႆႇၸၢင်ႈလႆႈသုတ်ႇၺႃးၵွၼ်ႇ။

ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တႃႇတေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈလႃးလႃး။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၵေႃႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ဢမ်ႇလႆႈၵမ်ႉၸွႆႈ လႄႈ ပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်း ႁႂ်ႈပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ၵူႈၸုမ်း ၶဝ်ႈပႃးတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉသေ သမ်ႉပုင်ႈႁႅင်းၵၢၼ်တိုၵ်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်းၶိုၼ်ႈ ၸတ်းၽႅၼ်သိုၵ်း ႁႃတိုၵ်းၸုမ်း သိုၵ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယူႇ ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း။

လွင်ႈၼႆႉႁၼ်လႆႈဝႃႈ ဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈ ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇၼိမ်တဵင်ႈလႆႈ ပတ်းပိုၼ်ႉၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ယုၵ်ႉယွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၼၼ်ႉ ၶူင်သၢင်ႈငဝ်း  လၢႆးၶိုၼ်ႈမႃးၵွႆး။

ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈႁၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ႁႅၼ်းသိုၵ်းတပ်ႉပႆႇလိၼ်၊ တပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ် လႄႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိူင်ႈတရူၼ်း၊ ၶိူင်ႈၵွင်ႈလူင် ၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း ထူဝ်းသိုၵ်းၶဝ်ႈၶိုၼ်း ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင်၊ မိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈပဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉႁႂ်ႈပေႃးၸွတ်ႇၸေး။ ၶတ်းၸႂ်သၢင်ႈႁႂ်ႈ ပိုၼ်ႉတီႈပၢင်တိုၵ်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် လႄႈ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။ ၼႆႉတေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ပိူင်ႈၵၼ်တင်း လၢႆး တၢင်း လႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ “ၽႃႇမိုဝ်း လင်မိုဝ်း” ယဝ်ႉ။

ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ လွင်ႈဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇ ၶေႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈ မႂ်ႇ 4 ၶေႃႈ ၶွင်ႇသီႇၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ  လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈတေႉမၼ်း ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄ လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ (ကာ/လုံ) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၵူၺ်းပဵၼ် ပိူင်ၵၢၼ် ဢၼ်တေလႆႈယူႇၾၢႆႇတႂ်ႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၼိုင်ႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၵွႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇတႄႉ တႄႇၶတ်းၸႂ်လႅၵ်ႈ လၢႆႈႁႂ်ႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၼႆႉ မႃးပဵၼ်ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မၼ်းၶႂ်ႈသၢင်ႈၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။

တီႈတေႉမၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းမီးယူႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းသဵင်ႈ ဢမ်ႇလူင်လိုမ်းလႆႈ ၵေႃႉဢၼ်ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်း ဢၼ်မီးဝႆႉ တႃႇပႂ်ႉ ၵႅတ်ႇၶႄၸိုင်ႈမိူင်း တႂ်ႈၽေးၶဵၼ်သိုၵ်းမိူင်းၼွၵ်ႈ မႃးၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈ ၶွင်ႇသီႇၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႈလူမ်ႈၼႆသေ ဢထမ်ႇ မ ယိုတ်းသိမ်း ပူတ်းပႅတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးဝိၼ်းမိၼ်ႉ ဢွၼ်ၼမ်းၼၼ်ႉသေ ယုၵ်ႉယွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇမႃးပဵၼ် ၸဝ်ႈၵုမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ၵူၼ်းမီးဢႃႇၼႃႇသုင်သုတ်းၼႂ်းမိူင်းၼၼ်ႉသႄႈ။ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၶတ်းၸႂ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ တမ်းဝၢင်း ၶေႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈ  4 ၶေႃႈ ၶွင်ႇသီႇၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ယူႇမႅၵ်းမႅၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈမၼ်းယွင်ႇႁႄ လႃႈလီႁဵတ်းသႄႈ။ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈ ၵႃႇ/လူင်ႇ (ကာ/လုံ) သေ တင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ၶေႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈ 4 ၵေႃႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၶၢဝ်းယၢမ်းမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ၶေႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈၼႆႉ တေၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈၵႂႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်ၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸုမ်း လႂ်ၶိုၼ်ႈမႃးၵေႃႈယဝ်ႉ၊ ပိူင်ၵၢၼ် ၶွင်ႇသီႇၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ (ကာ/လုံ) ၼႆႉ တိုၼ်းမီးဢႃႇၼႃႇဝႆႉ ၾၢႆႇၼိူဝ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ မီးဢႃႇၼႃႇသုၼ်ႇလႆႈ ပူတ်းပႅတ်ႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။ ၼႆႉပဵၼ် ၾိင်ႈမိူင်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၶတ်းၸႂ်သၢင်ႈ လႄႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈယူႇ ယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈတႄႉ ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်းမိူဝ်းၼႃႈ ဢၼ်ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တမ်းဝၢင်းမႃး 5 ၶေႃႈၸႅင်ႈၸႅင်ႈ လႅင်းလႅင်းၼၼ်ႉတႄႉ ၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ “တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸုမ်ႇၵူႈ ဢၼ်ပႃးၵူႈပႃႇတီႇၼၼ်ႉသေ တေမွပ်ႈဢႃႇၼႃႇ ပၼ်ၶိုၼ်းတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ” ၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇႁၼ် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ သႂ်ႇမႃးၶိုၼ်းၶေႃႈၼႆႉ။

တႅၼ်းတီႈၶေႃႈၼၼ်ႉ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ မႃးသႂ်ႇၼႂ်း ၶေႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈ မၢႆ 4 တႂ်ႈၶွင်ႇသီႇၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄ လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႈလူမ်ႈ (ၵႃႇ/လူင်ႇ) ၼၼ်ႉဝႃႈ “ပိူဝ်ႈတႃႇသိုပ်ႇပႆႇလႆႈသဵၼ်ႈတၢင်း ပႃႇတီႇၸူင်ႇ တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ တေဢဝ်တၢင်း ႁူမ်ႈမိုဝ်း ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးသေ ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸုမ်ႇၵူႈ (ပႃႇတီႇၸူင်ႇ တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ) ၵႂႃႇ ႁႂ်ႈပေႃး ဢွင်ႇမၢၼ် လႄႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ်ၵႂႃႇႁႂ်ႈပေႃးၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ”ၼႆသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတမ်းဝၢင်း ၶေႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၼၵ်း ပဵင်းပေႃး လႄႈ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်မၵ်းမၼ်ႈၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင်ဝႃႈ တေၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇထိုင်ၶၢဝ်းလႂ်ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်တေလႆႈၾၢင်ႉလွင်ႈၼိုင်ႈ တေႉ တေႉယူႇ။

ၵၢၼ်မိူင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မိူဝ်းၼႃႈ ဢၼ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶတ်းၸႂ်သၢင်ႈ

ၼႂ်းၶေႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈ မၢႆ (1) ဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈသုင်သုတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တမ်းဝၢင်းဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ “တေဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း ၽွၼ်းလီ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈသေ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵိူတ်ႇပဵၼ် မီးမႃး တူဝ်တႅၼ်းၸႅတ်ႈၸၢင်ႇတႃႇၵူၼ်းမိူင်း၊  တေၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈမီး တူဝ်တႅၼ်း ၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်း တႃႇ​​ၽေႃႇသၢင်ႈ ပိူင် ပႃႇတီႇၸူင်ႇ တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ   ဢၼ်မီးပၵ်းပိူင်လႄႈ ဢၼ်ဝႆႉ ပုၼ်ႈလီတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်း” ၼႆ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတမ်းဝၢင်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

လွင်ႈဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တမ်းဝၢင်းၾိင်ႈမိူင်းမႃးၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ မၼ်းၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၼႄဝႃႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈလီ တႅၼ်းၽွင်း ၸိူဝ်း ပဵၼ်တူဝ်တႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈယဝ်ႉ ပေႃးႁူဝ်ၼႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယွမ်းႁပ်ႉလႆႈၵွၼ်ႇ တေၸုၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇလႆႈၶၢဝ်းၵႆၼႆ သၢင်ႈ တူင်ႇဝူင်းၶၵ်ႉၵၢၼ်မိူင်းၶိုၼ်ႈမႃး ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈယွမ်းႁပ်ႉ လႄႈ ႁပ်ႉႁူႉငဝ်းလၢႆးၸိူင်ႉၼႆ။

ဢၢၼ်ႇ/ထွမ်ႇၶေႃႈၼႆႉယဝ်ႉ ၶိုၼ်းၵႂႃႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈဝူၼ်ႉမႅၼ်ႈၺႃး ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇၵူၼ်းမိူင်း (ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဌ) ဢူးၵူဝ်ႇၵူဝ်ႇၵျီး လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ “ၶေႃႈတွပ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ တေလႆႈပဵၼ် ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယွမ်းႁပ်ႉလႆႈၼၼ်ႉ” ၼႆယူႇ။ မိူၼ်ၶႂ်ႈပိူင်းၼႄဝႃႈ ပေႃးသၢၼ်ၶတ်း လႄႈ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ၶတ်းၶၢၼ်ႉတင်း ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တေလႆႈၺႃးၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃး ထိုင်ငဝ်ႈထိုင်ႁၢၵ်ႈ ၼင်ႇ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉၼၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တူၵ်ႇတၵ်ႉလၢတ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ယုၵ်ႉယွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၶႃႈႁၢပ်ႇ ၵၢၼ်ၶုၼ်သေ ႁုပ်ႈသိမ်းယႃႉပႅတ်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းၼၼ်ႉဝႃႈ “ၶၢဝ်းတၢင်းမိူဝ်းၼႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉၵိုတ်းဝႆႉထႅင်ႈတင်းၼမ်။ ၼႆႉတိုၵ်ႉပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်တေလႆႈ တႄႇသိုပ်ႇယၢင်ႈၵႂႃႇ ၼႃႈလိၵ်ႈမၢႆသွင်ၵွႆး” ၼႆၼၼ်ႉ ပေႃးယူႇၾၢႆႇၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းလႆႈ ႁပ်ႉ လွင်ႈတုၵ်ႉၶယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ၊ လွင်ႈၸဵပ်းသႅပ်ႇ ဢၼ်မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇသၢင်ႈၼၼ်ႉၸိုင် ပိုတ်ႇတီႈပွင်ႇလႆႈဝႃႈ တႄႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၵႂႃႇၼႃႈ တိုၵ်ႉတေလႆႈသိုပ်ႇၸႂ်ႉၸၢတ်ႈပၢၼ် ၵူမ်ႈႁူဝ်လိပ်းၶီးယူႇပဵၼ် “ၶီႈၶႃႈတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ” ယူႇထႅင်ႈၶၢဝ်းႁိုင် ၼႆယူႇ။

ယွၼ်ႉၶုၼ်မိူင်းဢမ်ႇလီလႄႈ ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇၶႅမ်ႉ ၵၢၼ်သိုၵ်းၸင်ႇလႆႈယုင်ႈယၢင်ႈယူႇၼႆႉ ႁဝ်းႁႃးၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸင်ႇ လႆႈႁၢမ်းသုၼ်ႇလႆႈတိုဝ်ႉတၢင်း ၵူႈလွင်ႈလၢႆမဵဝ်း။ ၼႂ်းၵႄႈလွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈလူင်ၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢဝ်တူဝ်လွတ်ႈ သိုပ်ႇမီးၶီးသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ ႁင်းၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီဝႆႉသတိၸပ်းတူဝ်သေ ယူႇသဝ်းၵႂႃႇ။ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈႁိူင်ႈၵိူင်းၾၢႆႇလႂ်ၾၢႆႇၼိုင်ႈသေ ၶတ်းၸႂ်ယူႇၵၢင် ပဵၼ်ၵူၼ်း မိူင်းၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ ၶတ်းၸႂ်ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ် ယုၵ်ႉမုၼ်းၼမ်ႉၸႂ်တေႃႇၵၼ်ၵႂႃႇသေၵမ်း။

တေႃႈ ၾူၼ်တူၵ်းၵေႃႈ ယင်းမေႃႁိူတ်ႇ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵၢင်ၶိုၼ်း ဢမ်ႇပေႉၵႆယၢဝ်းတၢၼ်ႇ ၶၢဝ်းၵၢင်ဝၼ်း၊ မီးလပ်းသိင်ႇၵေႃႈ တေႃႈမီးသၢႆ ႁိူဝ်ႈလႅင်းမိူၼ်ၵၼ်ယူႇၼႆလႄႈ ပေႃးႁဝ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းသဵင်ႈ ဢမ်ႇႁိူင်ႈဢမ်ႇၵိူင်းသေ ႁူမ်ႈၸွႆႈၸုင်ၸၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ လွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးၸႂ်ၶီႈၵေႉႁေႈတႃၵၼ်၊ ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႃႈ ၵဝ်ၵဝ် မႂ်းမႂ်း ၼႆၸိုင် ဝၼ်းၼိုင်ႈမႃး ႁဝ်းႁႃးၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းသဵင်ႈၵေႃႈ တေၽႅဝ်လႆႈ ယိူင်းမၢႆ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၵေႃႉမုင်ႈမွင်း ၶႂ်ႈ လႆႈ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉယူႇၼႆ ယွၼ်းပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၼင်ႇၼႆ။

ယွၼ်ႉသင်ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉဢမ်ႇပႆႇဢွင်ႇမၢၼ်

ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ဢၢၼ်းၶႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် ၸိုင်ႈမိူင်း ၾႅတ်ႊတရႄႊ တီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမ်ႇ ဢွင်ႇမၢၼ်မႃး ၼပ်ႉပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ႁူဝ်သိပ်းသၢဝ်းပီမႃးၼႆႉ ပေႃးဝူၼ်ႉၶပ်ႉၼပ်ႉသွၼ်ႇတူၺ်းလီလီၸိုင် တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ပိူင်ၸတ်း ၽႅၼ် ၾိင်ႈမိူင်းဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတမ်းဝၢင်းဝႆႉၼႆႉ လႆႈဝႃႈၼႅၼ်ႈၼႃလီတေႉတေႉ။

ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇယွၼ်ႉ ၵၢၼ်လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇ တေႃႇသူႈၶိုၼ်းၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ဢွၼ်ၵၼ် ၶဝ်ႈႁဵတ်း CDM လႄႈ လႆႈဝႃႈလူတ်းႁႅင်းၵႂႃႇတေႉတေႉ။ တႃႇၶိုၼ်းလႆႈႁူဝ်ၼပ်ႉၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ၼမ်ၽိူမ်ႉမႃးၶိုၼ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်း မၢၼ်ႈ သႂၢင်းၸႂ် ၾိင်ႈမိူင်း “ႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်သိုၵ်း” ၼၼ်ႉမႃး။ ၶဝ်ႈၵုမ်းၵမ်ဢဝ် ၶၵ်ႉၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸိုင်ႈမိူင်းသေ ဢဝ်ငိုၼ်း ၸိုင်ႈ မိူင်း မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢင်ၸႂ်ၶဝ် လူၺ်ႈဢမ်ႇမီးၽႂ်ႁတ်းႁၢမ်ႈ။

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယၢမ်းလဵဝ် ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းမႃး ႁိုင် 4 ပီပၢႆၼႆႉ ၵၢၼ်ႁူမ်ႈမိုဝ်း ၶၵ်ႉၵၢၼ်မိူင်း ၸုမ်းသိုၵ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ် ႁႅင်းဢေႇလူၼ်ႉလိူဝ်၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NUG) လႄႈ ၶွင်ႇသီႇၵိူဝ်းၵုမ်တႃႇၵၢၼ် ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈလႆႈ ပုတ်းၶၢတ်ႇ တႅတ်ႈတေႃးတေႉတေႉၼႆ လႆႈႁၼ်ၼင်ႇၼႆ။

ၽွင်းပၢင်တိုၵ်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ႁွပ်ႈသွင်ၸမ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ငဝ်းလၢႆးတေလႆႈတႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ် တၢင်းလႂ် တၢင်း ၼိုင်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးႁူႉလမ် ႁူႉလႅင်ၵႂႃႇၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇတႅပ်းတတ်းလႆႈသေ လႆႈပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ႁိူဝ်ႉမွႆႈ ၵၢၼ်သိုၵ်းယူႇၼၼ်ႉ မီးၶၢဝ်းယၢမ်းတင်ႈတူဝ်ၶိုၼ်ႈမႃးသေ ၾၢႆႇၸုမ်းသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇသိုပ်ႇၸတ်း လိုပ်ႈတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈထႅင်ႈသေ လႆႈၵိုတ်းဝႆႉ ဢမ်ႇႁူဝ်ဢမ်ႇႁၢင်။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ယိုတ်ႈယၢဝ်းၵိုတ်းၶင်ႉၵႂႃႇႁိုင်သေ ၵူၼ်း မိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇသိုၵ်း တုၵ်ႉၶယွၼ်ႉ ၶၢဝ်းတၢင်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပွၵ်ႈၼႆႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း။

ယွၼ်ႉၼၼ် လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၵၢၼ်ႁူမ်ႈမိုဝ်းတင်း ၸိုင်ႈမိူင်းၵူႈမိူင်းမိူင်း မီးလွင်ႈမၵ်းတတ်းမႃး၊ ၵၢၼ်တီႈၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းၼွၵ်ႈၶဝ် ဢိုတ်းႁပ်းပႅတ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ တေႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈမႃးတုမ်ႉတိူဝ်ႉ သိုၵ်း မၢၼ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈ။

ၸွမ်းၼင်ႇ  ပၢႆးမိူင်းဢၼ်မီးဝႆႉၼၼ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းမီးဢႃႇၼႃႇသုင် မိူၼ် မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းရတ်ႉသျႃႊ၊ မိူင်းပႄႊလႃႊရုတ်ႉသ်ၶဝ်ၵေႃႈ ပၼ်တၢင်းၵမ်ႉၸွႆႈမႃးထႅင်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈမီးတၢင်းလူဝ်ႇၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ် ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆႉ။ တူၺ်းၾၢႆႇတၢင်း ဢႃႊသီႊယႅၼ်ႊၼႆၵေႃႈ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၽွမ်ႉၸႂ်သုၼ်ၵၢင် 5 ၶေႃႈ ဢၼ်မီးဝႆႉၼၼ်ႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ယင်းပႆႇမီးၼမ်ႉ ၵတ်ႉႁဵတ်းသၢင်ႈၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ်လႆႈ၊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်းမႃးၵေႃႈ ယင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈပၼ်ႁႅင်းဢီးသင် တီႈၸုမ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈ ၵမ်း သိုဝ်ႈၵွႆးဢမ်ႇၵႃး ယင်းႁဵတ်းသၢင်ႈမိူၼ်ၼင်ႇ ၵမ်ႉထႅမ်မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။

ၽွင်းၸိုင်ႈမိူင်းၼွၵ်ႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၵႄႈၸိမ်ၵၢင်ၸွမ်းလႆႈ ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းၶႄႇသမ်ႉ မိူဝ်ႈႁၢင်ပီ 2023 လႄႈ ႁူဝ်ပီ 2024 ၼၼ်ႉ ယူႇၾၢႆႇလင် ၸုမ်းသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေ ဢဝ် ၶေႃႈဢၢင်ႈ “တႃႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၸုမ်းၵျႃးၽႅၼ်ႉ” ၼႆသေ ပၼ်ႁႅင်း ၼႄၾႆးၶဵဝ် ႁႂ်ႈတိုၵ်းလိုပ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ထိုင်တီႈ တိူင်းသိုၵ်းယႂ်ႇလူင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပေႃးလူႉသုမ်း လႆႈထွႆပၼ်ၵႂႃႇ တႃႇ 2 တီႈ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင်မႃးႁၢင်ပီ 2024 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ တႄႇလဵၼ်ႈလွၵ်းၸိူင်းမႃးၶိုၼ်း။ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း။ ပေႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈသုမ်းသိုၵ်းၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းၸိုင် ၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇ တေသုမ်းလွၵ်းၵၢတ်ႇ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၶူဝ်းႁႄႈ တိုၼ်းလၢင်း ၶွင်သၽႃႇဝၾိင်ႈတိုၼ်း ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ လႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆႁွပ်ႈလူၵ်ႈ (BRI) ၊ ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွၵ်း ၵၢၼ်သုၼ်ႇလႆႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၶွင်မိူင်းၶႄႇၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ မိူင်းၶႄႇ တႄႇၼပ်ႉသၢင်ႈမႃးလႆႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် မိူင်းၶႄႇ ၸင်ႇမႃးၸင်ႈၼမ်ႉ ၼၵ်းႁႅင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၸုမ်းသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၽႂ်တေမီးဢႃႇၼႃႇလိူဝ်ၽႂ်၊ ၽႂ်တေမီးၽွၼ်းလီတေႃႇမၼ်းၼမ်လိူဝ်ၼႆသေ ၸတ်း ၽႅၼ်လွၵ်းလိင်ႉ ၵႃႈၸိူင်းၵၢၼ်မိူင်းမႃး ၸွမ်းၼင်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ်မၼ်းမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်းၵေႃႈလီ၊ ၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈယဝ်ႉ ၸုမ်းဢၼ်လႆႈ လွင်ႈၵမ်ႉ ထႅမ်တီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ၼမ်တီႈသုတ်းၼၼ်ႉ တိူဝ်းလဵၼ်ႈလွၵ်းၸိူင်းလႆႈၼမ်ၼႆ ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶဝ်တိုၼ်းၵႃႈတေလႆႈယွမ်းႁပ်ႉ။ ၵွပ်ႈဝႃႈၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈပိူင်ပဵၼ်တေႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ တႃႇတေပၢၵ်ႈပၢႆႇဢီးပႅတ်ႈ လွင်ႈမိပ်ႇငႅၼ်းဢၼ်ၶႄႇသၢင်ႈပၼ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယင်းပႆႇဢဝ်ၸႂ် ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈသေ ပႆႇႁူမ်ႈမိုဝ်းတင်းၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁႂ်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်တေႉတေႉ။ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတင်းသဵင်ႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်း သူၼ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း မီးၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈၵႂႃႇႁူမ်ႈမိုဝ်း ယူႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းၵွႆးဢမ်ႇၵႃး မိူၼ်တိုၵ်း သူၼ်းႁႂ်ႈ မိူင်းၶႄႇ ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉယူႇ။

သင်မႃးႁုပ်ႈတူၺ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ယၢမ်းလဵဝ်ၸိုင် ပိူဝ်ႈတႃႇမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ လုၵ်ႉတီႈ ပိူင် ဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း လႅၵ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းပိူင်  ၾႅတ်ႊတရႄႊ တီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁူမ်ႈၵၼ် လုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၾၢႆႇလဵဝ် သေ ပိူင်ဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း တူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇသေတႃႉ တႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃယုင်ႈယၢင်ႈလူင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉတႄႉ တေပႆႇဢွင်ႇ မၢၼ် လႆႈၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ။

တႃႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပိူင်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈၼႆႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းႁူမ်ႈႁွမ်း ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈၼႆသေတႃႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေမီးလွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်တႅတ်ႈတေႃးလိူဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ တၢင်းၵမ်ႉၸွႆႈ မိူင်းၼွၵ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇမဵဝ်းၼိုင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယူႇ။

ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၶႂ်ႈလူပ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းဝႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈ တေမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈယႂ်ႇလူင် ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်လႆႈတေႉတေႉ ၼၼ်ႉ ႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၾၢႆႇလဵဝ်ၵွႆးဢမ်ႇပဵင်းပေႃး တေလႆႈႁပ်ႉတၢင်းၵမ်ႉၸွႆႈတီႈ ၸိုင်ႈမိူင်း မိူင်းၼွၵ်ႈ ႁႂ်ႈပဵင်းပေႃးၵုမ်ႇ ထူၼ်ႈၸင်ႇ တေပဵၼ်မႃးလႆႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈဢၼ်ဢွင်ႇမၢၼ်တီႈသုတ်း ၼႆယူႇ။

ၵၢၼ်တေႃႇသူႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ၽိုတ်ႉဢွၵ်ႇတႂ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈၽူႈမိူၵ်ႈမႂ်ႈ လမ်ႇလွင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်

မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်မီး ပၢင်တိုၵ်း-ပၢင်သိုၵ်း ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ် ၶၢဝ်းႁိုင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းမိူင်းၼိုင်ႈၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ ယူႇ။ ပၢၼ်လႂ်ပၢၼ်ၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉမႃးလၢႆသိပ်းပီမိူင်းၵေႃႈလီ ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းၶိုၼ်းပိုၼ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင် ၵူၼ်း မိူင်း   ထုၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်း မိူၵ်ႈမႂ်ႈ လူလၢႆပေႉၵိၼ် ႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉၼိူဝ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉမႃး ဢမ်ႇ ထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။ ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ်မႃးယူႇႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်။

ဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း 2021 လိူၼ်ၾႅပ်ႊပိဝ်ႊရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ လွင်ႈဝႃႈ တႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁပ်ႉ ၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ သုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် လႄႈ မီးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယိုင်ႈၶႅၼ်းယၢၼ်ၵႆၵႂႃႇ ထႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး ပႃးၸဵမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ သိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢွၼ်ၵၼ်သူၼ်းသေႃႇ ဢထမ်ႇမၵဵပ်းၵူၼ်းသိုၵ်း လုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇၸိူဝ်းဢႃယု ပႆႇတဵမ် 18 ပီၵေႃႈ ယင်းဢမ်ႇလွတ်ႈၵၢင်းပွႆႇဝၢင်းပၼ်။ မၢင်ၸုမ်းလမ်းတီႉၺွပ်းဢဝ်တူဝ်လိပ်းတူဝ်လႅင်၊ မၢင်ၸုမ်းပႂ်ႉၸွမ်းတၢင်း သေတီႉၺွပ်းဢဝ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ၊ မၢင်ၸုမ်းလွၵ်ႇငိူတ်ႈသေ တဵၵ်းႁႂ်ႈၶဝ်ႈႁၢပ်ႇထၢမ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်သိုၵ်းယုင်ႈယၢင်ႈ ၶၵ်ႉၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းၵူႈၸုမ်း ပႃးၸဵမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၼ် ၵၼ်ႁဵတ်းပူၼ်ႉပႅၼ်ၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇႁွတ်ႈၽႅဝ်ဝၢၼ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၾႆးၽဝ်ဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ၊ ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းမီးယူႇၸွမ်း ၼႃႈလိၼ် ပၢင်သိုၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၺႃးၵၼ်ႉၸၼ်လူလၢႆ၊ ႁဵတ်းႁၢႆႉယႃႉလႅဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း ႁၢမ်ႈဢမ်ႇပၼ်ၵႂႃႇတၢင်းပုၼ်ႉတၢင်းၼၼ်ႉၼႆသေ တတ်းၶၢတ်ႇသဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇတေႃႉဢဝ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ယဝ်ႉ ဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဵတ်းႁူဝ်ႉတမ်ႇတိူင်း ပဵၼ်တူဝ်ယိူဝ်ႇ တႃႇတေႃႇလွင်း လႅၵ်ႈလၢႆႈၼႂ်းၵႄႈပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၼၼ်ႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈထုင်းမီးဝႆႉၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ လူၺ်ႈဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈ ၾိင်ႈမိူင်းၵေႃႈတၢင်းၼိုင်ႈလႄႈ ၵုမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၵႂႃႇ ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ် မိူင်းၵေႃႈလၢႆးၼိုင်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ၵူၼ်းမီးဢႃႇၼႃႇ ၸိူဝ်းႁဵတ်းၽိတ်းၾိင်ႈမိူင်းသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉဢဝ် တူဝ်လွတ်ႈ လိပ်းၶီးမီးၸႂ်ယူႇႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်  ပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းမီးလွင်ႈၵတ်း ယဵၼ်ၼိမ်တဵင်ႈ လႄႈ ၵွပ်ႇၵူႈဢဝ် ပၼ်ၶိုၼ်း သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၺႃးတၢမ်ႇသိုၵ်းသိူဝ်ယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈတႄႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵႂႃႇ တီႈၶေႃႈၸိူဝ်းၼႆႉဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။

တီႈၼႆႈပေႃးထၢမ်ဝႃႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈပိူင်ၾႅတ်ႊတရႄႊ တီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊၸႅတ်ႈၸၢင်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၸွင်ႇလမ်ႇလွင်ႈ တေႉႁိုဝ်ၼႆယူႇ။ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း ဢၼ်တေလႆႈမႃး ယွၼ်ႉႁဝ်းၶတ်းၸႂ်လႅၵ်ႈလၢႆႈယၢင်ႈၶဝ်ႈၸူးၾိင်ႈမိူင်း  တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႃႇမႃးၶႃႈႁႅမ် ႁုပ်ႈသိမ်းပႅတ်ႈ ၾိင်ႈထုင်းၵဝ်ႇၵႄႇမၢင်လွင်ႈၸိူဝ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇမီးၼၼ်ႉသေ ပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈ ၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ် ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၾိင်ႈမိူင်းၵႂႃႇ။ ၽူႈလႂ်ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁဵတ်းၽိတ်းသင်ဝႆႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈႁပ်ႉတၢင်းၽိတ်းၵႂႃႇ ၸွမ်း ၼင်ႇပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်းမီး လူၺ်ႈလၢႆးတၢင်း တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်း ပဵၼ်လၵ်း ႁေႉႁၢမ်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈ ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းတေႃႇၵၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တီႈတႄႉ လွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပႂ်ႉၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ မိူဝ်ႈၽွင်းဝၢၼ်ႈမိူင်းလႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း ၸႂ်ႉတိုဝ်းပိူင် တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊၵႂႃႇ ၽွင်းဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းၼၼ်ႉၵွႆး။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းယူႇၼႆႉၵေႃႈ ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း ထုၵ်ႇလီတိုဝ်းၵမ် ၼပ်ႉယမ်ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်း  တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ပဵၼ်လၵ်းသေ ၸွႆႈၵၼ်ႁေႉႁၢမ်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ပေႉၵိၼ်လူလၢႆတေႃႇၵၼ်၊ သၢင်းၽႅပ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

တီႈတေႉမၼ်း ၵၢၼ်တႃႇတုၵ်းယွၼ်းပၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၶၢမ်ႇၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵၢၼ် ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်လႆႈယိပ်းၵမ် ဢႃႇၼႃႇသုင်သုတ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပိူဝ်ႈတႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈတုၵ်းယွၼ်း သုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းလႆႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇသုၵ်း ဢမ်ႇလိပ်းၸိူင်ႉၼႆ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းသဵင်ႈ လီၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ၶေႃႈမုၼ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်းၺႃးပူၼ်ႉပႅၼ်လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ႁဵတ်းပူၼ်ႉပႅၼ်ဝႆႉတင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေႁဵတ်းသၢင်ႈၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ်လႆႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၵၢၼ်ယၢင်ႈၸူးသဵၼ်ႈတၢင်း  တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၶတ်းၸႂ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်းၵႂႃႇၸွမ်းၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တႅမ်ႈ-မူၺ်ၶမ်း