ဝၼ်းတီႈ 9-9-2026 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်မွၵ်ႈ 7 မူင်း ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၼေႃႇမိူင်းလူင် ဢႃႇယူႉ (94)ပီ ၽူႈၼမ်းၼႃႈ 2  SSPP လူႉသဵင်ႈ လူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ တီႈဝၢၼ်ႈၶႃးႁၢၼ် ဢိူင်ႇၼႃးပႃၸၢတ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈႁွင်ႈသွၼ် မိူင်းထႆး။

ပီႈၼွင်ႉလုၵ်ႈလၢင်းလႄႈ လုၵ်ႈၼွင်ႉၸမ်ၸႂ်ဢိၵ်ႇၵူၼ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ် တေလုမ်းလႃး ပူၼ်ႉတူဝ် ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈႁိုဝ်း ဝၼ်းတီႈ 11-09-2026 ၼႆႉတီႈမႄႈႁွင်ႈသွၼ် ဝႃႈၼႆ။

ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းလူင်ၼႆႉ ၸႃႇတိတီႈၵိူတ်ႇပဵၼ်  ဢိူင်ႇပႅတ်ႇၵၢင်ႉ မိူင်းၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ။ ပီၼႆႉဢႃယုၸဝ်ႈလႆႈ 94 ပီ။   

ၶၢဝ်းတၢင်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ

ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းလူင်ၼႆႉ ၶဝ်ႈထိူၼ်ႇၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်း ပႅတ်ႇၵၢင်ႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင်၊ ပဵၼ်ၽူႈသၢင်ႈႁႂ်ႈမီးပိူင်သိုၵ်း လီငၢမ်း။

• ပီ 1972  ၸဝ်ႈသိုၵ်းၼေႃႇမိူင်းလူင် ၊ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ဢွင်ႇၶမ်းဢွၼ်ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းပႅတ်ႇၵၢင်ႉ 200 ပၢႆ ပႃးၵွင်ႈၵၢင်ႇသေၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး တီႈပၢင်ၵုမ်ၵေႃႇမတီႇငဝ်ႈငုၼ်း။ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းလူင်ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵေႃႇမတီႇငဝ်ႈငုၼ်း။

• ၽွင်းၸဝ်ႈသႅင်သိုၵ်း ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်သေ ဢွၼ်ႁူဝ်ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းလွင်ႈ (Transitional Period) ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းလူင် ၵေႃႈလႆႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵေႃႇမတီႇတႃႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇသဵၼ်ႈတၢင်းၼႃႈၵၢၼ်ပၢႆမိူင်း။
• 1979 ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP ဢွၼ်ဢဝ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA သေၶွတ်ႇၽွတ်ႈမႃးတပ်ႉၸုမ်းမၢႆ 7 ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးတပ်ႉၵွင်မၢႆ 4 ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းလူင် ဢွၼ်ႁူဝ်ဝႆႉ။
• ထိုင်မႃး 29-07- 1981 ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းလူင်ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉငဝ်ႈသိုၵ်းမၢႆ 2 ၊ ၸဝ်ႈၸၢမ်မႂ်ႇ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းပၢႆးမိူင်း တပ်ႉငဝ်ႈသိုၵ်းၶဝ်သေ ၶဝ်ႈပႃးတပ်ႉၸုမ်းမၢႆ 2 လႄႈတပ်ႉၸုမ်းမၢႆ 7 ။
• ဝၼ်းတီႈ 10ထိုင် 21- 8- 1981 ၸဝ်ႈသိူဝ်လဵၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်ႁွင်ႉႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ၵွၼ်ႊၵရႅတ်ႊ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ပွၵ်ႈၵမ်း 2 တီႈၵိဝ်ႇႁူၵ်း လႅၼ်လိၼ်ထႆးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းလူင် ပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵေႃႇမတီႇငဝ်ႈငုၼ်း။
• ဝၼ်းတီႈ 19-08-1983 တေႃႇထိုင် 6-9-1983 ၸဝ်ႈသိူဝ်ၼုမ်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ႁွင်ႉႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်ၵေႃႇမတီႇၼႃႈလိၼ်သိုၵ်း တီႈၼွင်ၼူၵ်ႉၵၢတ်ႇ ၼႂ်းဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈၼွင်၊ တွၼ်ႈလိၼ်မိူင်းတုင်- သီႇပေႃႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းပဵၼ်မႃး ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ်ပၢႆးမိူင်း။
• ဝၼ်းတီႈ 17 ထိုင် 20-4-1984 ၸဝ်ႈၸၢႆးလဵၵ်ႉဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵေႃႇမတီႇငဝ်ႈငုၼ်း ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆးပွၵ်ႈၵမ်း 2 တီႈဝၢင်းၵဝ်ႇၼမ်ႉလႅင် ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈမေႃႈ တွၼ်ႈလိၼ်သီႇပေႃႉ ၊ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းလူင် ႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းပဵၼ် ၵႅမ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ပႃႇတီႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈထိ 1။
• ၼႂ်းပီ 1984 ၼၼ်ႉ တႃႇလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉဢိင်ၼိူဝ် ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP လႄႈတပ်ႉသိုၵ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိုင်ႈတႆး  SURA  ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းလူင်ၶဝ်ႈပႃးပဵၼ်ၸုမ်းတၢင်တူဝ် ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP။
• ဝၼ်းတီႈ 19 ထိုင် 28-7-1985 ၸဝ်ႈၸၢႆးလဵၵ်ႉဢွၼ်ႁူဝ် ႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်ၵေႃႇမတီႇငဝ်ႈငုၼ်း  ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ပွၵ်ႈၵမ်း 3 တီႈဝၢၼ်ႈသၢႆးလႅင် ဢိူင်ႇဝၢၼ်ႈပၢၼ်း တွၼ်ႈလိၼ်သီႇပေႃႉၼၼ်ႉၸဝ်ႈၼေႃႇမိူင်းလူင် ၵႅမ်ၽူႈပွင်ၵၢၼ်ပႃႇတီႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈထိ 1 လႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢွၼ်ႁူဝ်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA 2 တပ်ႉၵွင်၊ လူင်းၵႂႃႇႁူမ်ႈႁွမ်းမုၵ်ႉၸုမ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႃႉ WNO ဢဝ်ၼႃႈတီႈတွၼ်ႈလႅၼ်လိၼ်ထႆးသေ သိုပ်ႇသူၼ်းတုမ် ပူၵ်းတင်ႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆးၵႂႃႇၸွမ်းၸိူဝ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆး။
•  ဝၼ်းတီႈ 23-4-1990 ၸုမ်းတၢင်တူဝ်ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP ဢၼ်ၸဝ်ႈၸၢႆးလဵၵ်ႉဢွၼ်ႁူဝ် လႄႈ ၸုမ်းတၢင်တူဝ်ၶွင်ႇသီႇၸိုင်ႈတႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ TRC ဢၼ်ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ၼေႃႇမိူင်းလူင် ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈသေ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႅင် ဢွၼ်ႁူဝ်လႄႈ ပဵၼ်ၼႃႇယၵလူင် ၼၼ်ႉႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ပူၵ်းတင်ႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၵေႃဢွၼ်ႁူဝ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး TTUC ။
• ဝၢႆးသေတပ်ႉၸုမ်းမၢႆ 1 ဢမ်ႇႁပ်ႉႁဵတ်း တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ပျီႇတူႉၸိတ်ႉ ၼၼ်ႉထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 15-01-2011  ၸွမ်ႁၢၼ်ပၢင်ႇၾႃႉ ၽူႈပွင်ၵၢၼ် ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸင်ႇဢွၼ်ႁူဝ် ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵေႃႇမတီႇငဝ်ႈငုၼ်း ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP ပွၵ်ႈၵမ်း 4 တီႈငဝ်ႈငုၼ်းဝၢၼ်ႈႁႆး ၊ ၸွမ်ႁၢၼ် ၼေႃႇမိူင်းလူင် ႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းပဵၼ် ၽူႈၼမ်းၼႃႈ 2 ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ။
• ဝၼ်းတီႈ 21 ထိုင် 29-03-2012 ငဝ်ႈငုၼ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA  ၸင်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ၶွၼ်ႊၵရႅတ်ႉ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ပွၵ်ႈၵမ်း 3 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸွမ်သိုၵ်းၼေႃႇမိူင်းလူင် သိုပ်ႇႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းပဵၼ် ၽူႈၼမ်းၼႃႈ 2 ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ။
• ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈတႅပ်းတတ်းပၢင်ၵုမ် ၵေႃႇမတီႇငဝ်ႈငုၼ်းၸေးၸုမ်ႇ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ႁူဝ်ႁုပ်ႈပီ 2015 ၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၼေႃႇမိူင်းလူင်သိုပ်ႇႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၽူႈၼမ်းၼႃႈ 2 ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ။
• ဝၼ်းတီႈ 1-12-2018  ငဝ်ႈငုၼ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၸင်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ၶွၼ်ႊၵရႅတ်ႉ ပွၵ်ႈၵမ်း 4 တီႈငဝ်ႈငုၼ်းဝၢၼ်ႈႁႆး  ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ၼေႃႇမိူင်းလူင်သိုပ်ႇႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႃႈ 2 ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး။
• ဝၼ်းတီႈ 8 ထိုင် 13-11-2025 ငဝ်ႈငုၼ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၶွၼ်ႊၵရႅတ်ႉ ပွၵ်ႈၵမ်း 5 ႁဵတ်းတီႈငဝ်ႈငုၼ်းဝၢၼ်ႈႁႆး။ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၼေႃႇမိူင်းလူင် သိုပ်ႇႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၽူႈၼမ်းၼႃႈ 2 တေႃႇထိုင်ၸဝ်ႈလႆႈသဵင်ႈၵမ်သုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 9-9-2026 တီႈႁိူၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈ ဝၢၼ်ႈၶႃးႁၢၼ်  မႄႈႁွင်ႈသွၼ် မိူင်းထႆး။