ၸွမ်းၼင်ႇ ၽူႈမီးတၢင်းႁူႉၶဝ်ဝႃႈဝႆႉတႄႉ တႃႇပွင်ဝၢၼ်ႈသၢင်ႈမိူင်း မိူဝ်းၼႃႈၼႆႉ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇဢဵၼ်ႁႅင်း ၵူၼ်းမိူင်းၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်းလဵဝ် ပေႃးတူၺ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈမုလ်းၸုမ်းၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ၵူၼ်းဝႃႈတႄႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 10 ပီၼႆႉၵူၺ်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ လူတ်းယွမ်း ၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်။

မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီးၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃႁၢင်ႈလီ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီးၼမ် ၼႆၼၼ်ႉ လႅပ်ႈတေမီးၼႂ်းပိုၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉႁိုဝ်ၼႆ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းထၢမ်ၵၼ်ဝႆႉယူႇ။

ၵႅမ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸူဝ်းဝိၼ်း ယိုၼ်ႈယၼ်လၢတ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းပၢင်မၢႆတွင်း ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ (ကမ္ဘာ့လူဦးရေနေ့ အထိမ်းအမှတ်အခမ်းအနား) တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉဝႃႈ – သင်တႅၵ်ႈၵၼ်တၢင်း သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းဢၼ်ၵဵပ်းဝႆႉ မိူဝ်ႈ 2014 ၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈႁူဝ်ၵူၼ်းဢေႇလူင်း၊ ပေႃးၼပ်ႉထိုင် 2024 ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 10 ပီၼႆႉၸိုင် ဢမ်ႇႁၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်ႈမႃး။ တၵ်းလူဝ်ႇထတ်းထွင်တူၺ်း လွင်ႈၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇလုၵ်ႈလၢင်း၊ လွင်ႈလူႉတၢႆလႄႈ လွင်ႈၶၢႆႉပၢႆႈဢွၵ်ႇမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ – ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

မၼ်းလၢတ်ႈပႃးဝႃႈ မိူဝ်ႈ 2014 ၼၼ်ႉ ၵဵပ်းလႆႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း 51.4 လၢၼ်ႉပၢႆ ၊ 2024 ၼႆႉသမ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆဝႆႉ မီး 51.3 လၢၼ်ႉပၢႆၵူၺ်း။ လႆႈဝႃႈ ယွမ်းၵႂႃႇပဵၼ် 1 သႅၼ် ၼႆယဝ်ႉ။

ဝၼ်းႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလုမ်ႈၾႃႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ယူႇတီႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းတူင်ႇၵူၼ်း တႃႇႁဵတ်းလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တႃႇတူၺ်းထိုင်လူလွမ်ၵၼ်ၼႆသေ ၸင်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 11/07/1987 ၼၼ်ႉမႃး။

မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈတႄႉ လႆႈႁပ်ႉၸတ်းဝၼ်းႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ မိူဝ်ႈ 1990 လႄႈ  ပေႃးၼပ်ႉပႃး ပီၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၸတ်းပၢင်မၼ်းမႃး ထူၼ်ႈထိုင်ပွၵ်ႈၵမ်း 36 ပွၵ်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

တီႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းတႄႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ထၢင်ႇႁၢင်ႈလႆႈပူၵ်းပွင် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းလီလီလႄႈ လွင်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၵိုင်ႉၵၢင်ႉလူတ်းယွမ်းၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသူႈမီး။ လိူဝ်သေ မီးႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းပုင်ႈၶိုၼ်ႈ။

ပေႃးမိူၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉတႄႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇလႆႈၵွၼ်းၶေႃႈ လွတ်ႈတႂ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈမႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ၽူႈပွင်မိူင်းၼင်ႇၵၼ် မီးလွင်ႈႁိမ်းၸိင်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၵၼ်မႃးၶိူဝ်းယႂ်းလႄႈ တႃႇတေမီးလူင်ပွင်ၸိုင် ဢၼ်မီးလၵ်းၸဵင်လီလီသေ တူၺ်းထိုင်ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီး။

ယႃႇဝႃႈ 10 ပီပူၼ်ႉမႃး တေႃႈၼင်ႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 4-5 ပီၼႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ် တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ လၢမ်းၽႄႈ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းလႄႈ ပၼ်ႁႃသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၺ်းၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းလူတ်းယွမ်း လူၺ်ႈလူႉတၢႆ ႁၢႆ ၶၢႆႉပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်းၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်။

ဢိင်ၼိူဝ် ပၼ်ႁႃဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈၵိူတ်ႇလုၵ်ႈလၢင်းၵမ်းသိုဝ်ႈသေတႃႉ မၼ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လွင်ႈမုင်ႈမွင်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။

သၽႃႇဝ ၼႃႇႁိူၼ်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းယၼ်ၼိူဝ် ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ငၢႆႈဢမ်ႇငၢႆႈၼႆၼၼ်ႉထႅင်ႈ။

ပေႃးဝႃႈ တႃႇလဵင်ႉလူၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ဢမ်ႇလႅပ်ႈၵုမ်ႇၼႆ ၼႃႈႁိူၼ်းၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ တႃႇတေဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၼႆ ဝူၼ်ႉယၢပ်ႇ။ ၸိူဝ်းမီးဝႆႉ 1 ၵေႃႉ 2 ၵေႃႉၵေႃႈ တႃႇတေလဵင်ႉလုၵ်ႈ ဢဝ်လုၵ်ႈထႅင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁတ်းဝူၼ်ႉႁၼ်လူးၵွၼ်ႇ။

ပႆႇတူၺ်းၵႆ တူၺ်းမိူဝ်ႈပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်းၸုမ်းဢူၺ်းလီ 3 ၸုမ်း 2023 ၼႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ ႁၼ်ၸႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ၵူဝ်ၽေးၵွင်ႈၽေးမၢၵ်ႇ လႆႈၶၢႆႉပၢႆႈ ၵႂႃႇယူႇတၢင်ႇတီႈသီႇလႅၼ် ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈယူႇၶိုၼ်းတီႈၵဝ်ႇ။ ၸိူဝ်းတၢႆၵေႃႈတၢႆ ၸိူဝ်းႁၢႆၵေႃႈႁၢႆဝႆႉ။

ယွၼ်ႉလႆႈပၢႆႈယူႇဝႆႉတၢင်ႇတီႈ လႆႈတင်ႈတူဝ်မႂ်ႇမႂ်ႇလႄႈ ၸိူဝ်းတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၵေႃႈ လိူဝ်သေဝူၼ်ႉ တႃႇယူႇလွတ်ႈလႆႈၵူႈဝၼ်းဝၼ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇဝူၼ်ႉသွၼ်ႇတႃႇဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၼႆ ၵူၼ်းၸၢႆး ဢႃယု 40 ပၢႆ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈလွင်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“လၢၼ်ၸၢႆးလၢၼ်ယိင်းၶႃႈ ဢၼ်ယူႇလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ လႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်း။ တိုၵ်ႉလဵင်ႉလုၵ်ႈလဵၵ်ႉယူႇ ဢေႃႈၼၼ်ႉ။ ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈတၼ်းလႆႈ 5-6 လိူၼ်ၵူၺ်း သမ်ႉလႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်း။ မိူဝ်ႈလဵဝ် လုၵ်ႈပေႃးလႆႈ 3 ၶူပ်ႇယဝ်ႉ။ ႁႂ်ႈၶဝ်ဢဝ်လုၵ်ႈထႅင်ႈၵေႃႈဝႃႈ ပႆႇၸၢင်ႈဢဝ်ယဝ်ႉ ယင်းပႆႇလႆႈပွၵ်ႈၽႅဝ်ႁိူၼ်းၶိုၼ်း။ တႃႇတေ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႈ သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇႁတ်းယဝ်ႉ ၼႆဢေႃႈ”။  

လွင်ႈလႆႈၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၶၢႆႉပၢႆႈတီႈယူႇသေ ယူႇသွၼ်ႈတၢင်ႇတီႈၼႆႉၵေႃႈ တႃႇပူၵ်းတင်ႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ႁႂ်ႈမိူၼ် ၵဝ်ႇဢမ်ႇငၢႆႈ။ တႃႇယူႇလွတ်ႈၵႂႃႇၵူႈဝၼ်းၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႉငိုၼ်းတွင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇယဝ်ႉ။ သင်မီးလုင်ႈ လၢင်းၵေႃႈ သမ်ႉတေလႆႈမႆႈၸႂ် တႃႇပၢႆးယူႇလီၶဝ်၊ တႃႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ်ထႅင်ႈလႄႈ တၢင်းဝူၼ်ႉတႃႇတေ ဢဝ်လုၵ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉၼႆ – မႄႈ ႁိူၼ်းၼုမ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

လွင်ႈဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၼႆႉ ပေႃးၼိူင်းၵၼ်တင်းမိူဝ်ႈပၢၼ်ပူႇပၢၼ်မွၼ်ႇ 40 – 50 ပီပူၼ်ႉမႃးၼႆၸိုင် မၼ်းပိူင်ႈၵၼ်ႁႅင်းဝႆႉ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၼႃႈႁိူၼ်းၼိုင်ႈဢၼ် ဢမ်ႇတွၼ်ႉဝူၼ်ႉၼမ်ၶမ်ၸႂ် လွင်ႈသင်တႄႉတႄႉ လိူဝ်သေ ၵိၼ်ဢိမ်ႇၼွၼ်းလီ ၵႃႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၶဝ်ဢမ်ႇဝူၼ်ႉသွၼ်ႇတႃႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ တႃႇၸၼ်ႉထၢၼ် တႃႇမီးၼႃႈမီးတႃ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ပႆႇမီးလုၵ်ႈသေတႃႉ မီးၽႅၼ်တႃႇမီးလုၵ်ႈၵူၺ်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃးလႆႈဝူၼ်ႉထႃႈဝႆႉ လွင်ႈ ယူႇလွင်ႈၵိၼ်လုၵ်ႈလၢင်း ၵႃႈၼမ်ႉၼူမ်း ၵႃႈယူတ်းၵႃႈယႃ ၊ ပေႃးယႂ်ႇမႃးထႅင်ႈဢိတ်းၼိုင်ႈၵေႃႈ တႃႇ ၾၢၵ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တႄႇဢဝ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈထိုင်ၸၼ်ႉသုင် တေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉၸွမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယင်းလႆႈဝူၼ်ႉၽိူဝ်ႇပႃးၼႆ ပေႃႈၸဝ်ႈႁိူၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈ ၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ  –

“ပဵၼ်မႃးလူၺ်ႈ ၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်း။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႆႉ ဢၼ်ၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ် ဢမ်ႇမီးၼမ်၊ လွင်ႈၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ဢၼ်သုင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းၵေႃႈ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းႁေ၊ မီးလုၵ်ႈၼမ်ၼမ်ႁေ လႆႈၵိၼ်လႆႈယမ်ႉဢိမ်ႇဢိမ်ႇႁေ ႁဵတ်းၼႆႉၵူၺ်းၼႃႈ။ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉသမ်ႉ လႆႈမႆႈၸႂ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၼၼ်ႉၼႃႇ။ လႆႈသဵင်ႈၵႃႈသဵင်ႈႁူဝ်မၼ်းၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်း”- ဝႃႈၼႆ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းထင်သဝ်းယူႇတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ် ၵပ်းၵိၼ်းလွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ်။ တီႈယူႇၵေႃႈၵႅပ်ႈ တီႈၵိၼ်ၵေႃႈၵႅပ်ႈ။ ၸိူဝ်းမီးငိုၼ်းၶမ်းတဵမ်ထူၼ်ႈတႄႉ ႁႃသိုဝ်ႉယူႇတီႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင် မီးတီႈဝၢင်းႁိူၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇယူႇသေတႃႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁႃၸဝ်ႉၵိၼ်ၶမ်ႈတႄႉ တိုၼ်းဝႃႈဢမ်ႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ် သေဢိတ်း။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉသေ ယူႇၼႂ်းဝဵင်းယႂ်ႇဝဵင်းလူင်သေတႃႉ မီးလွင်ႈတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၵူၺ်း တႃႇဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈၶွင်ႈၶမ်တင်းၼမ်ၼႆ ၵူၼ်းတႃႈၵုင်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

လွင်ႈဝႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းဢမ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးၼမ်ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းပႃးလူၺ်ႈငဝ်းလၢႆးလၢႆဢၼ် ၊ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတိုၵ်ႉသုၵ်ႉလႄႈ ၸိူဝ်းပၢႆႈၵေႃႈပၢႆႈ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ပေႃးမီးလုၵ်ႈလၢင်း ဢၼ်ပေႉတူဝ်ၵေႃႈ ပွႆႇၵႂႃႇယူႇတၢင်ႇမိူင်းၼမ်ယဝ်ႉလႄႈ ယိင်ႈၶႅၼ်းယွမ်းယဝ်ႉယွမ်းထႅင်ႈ။

ၼႂ်းပီ 2024 ၼႆႉၵူၺ်း ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းပၢႆႈၶဝ်ႈၸိုင်ႈထႆး ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် 1 လၢၼ်ႉပၢႆၼႆ ၸုမ်းပၵ်းတႃ ပႂ်ႉတူၺ်းၵူၼ်းၶၢႆႉဢွၵ်ႇမိူင်း International Organization for Migration IOM ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၶၢဝ်းတၢင်းၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယိုတ်းမိူင်းၼႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵႂႃႇတၢႆ ၼႂ်းပၢင် တိုၵ်းမီးထိုင် 7,000 ယဝ်ႉၼႆ ၸုမ်းလူလွမ်တူၺ်းထိုင် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်း (နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း – AAPP) ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

မိူဝ်ႈၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 လၢမ်းၽႄႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းလူႉတၢႆၸွမ်း 19,494 ၵေႃႉၼႆ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီ ဢၼ်ယူႇတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း ယွမ်းလူင်းမႃးဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပႆႇႁၼ်ငဝ်းလၢႆးလီ တႃႇပူၵ်းပွင်ၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈယူႇလီၵိၼ်လီ မၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ် ယွၼ်ႉဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ႁႃၵဵပ်းသိုၵ်း သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉၵေႃႈ ၵဵပ်းသိုၵ်းလႄႈ ၸိူဝ်းဢႃယု ၶဝ်ႈၼႂ်းသႅၼ်းတႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၼမ်။ ၸိူဝ်းဢမ်ႇပၢႆႈၵေႃႈ ၵႃႈလႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း။

2024 ၼႆႉၵူၺ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပၢႆႈဢွၵ်ႇမိူင်း မီး 40 % ၼႆ – United Nations Development Program – UNDP ႁၢၼ်းငၢႆးဝႆႉ။

ပေႃးဝႃႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းမိူင်းယွမ်းလူင်းၶိူဝ်းယႂ်းတႄႉ တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢေႇလူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းႁူင်းၵၢၼ်၊ ၼႂ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၼႂ်းလုမ်း ၼႂ်းၸႆး။ ၼႂ်းတွၼ်ႈ ပွင်ဝၢၼ်ႈပွင်မိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေယူပ်ႈယွမ်း။ ၵၢၼ်ၶူင်ဢွၵ်ႇတၢင်းၵိၼ်တၢင်းယမ်ႉ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵူႈလွင်ႈ လွင်ႈၵေႃႈတေဢေႇလူင်းသေ ၵမ်းလိုၼ်း ၸၢင်ႈလႆႈပိုင်ႈတၢင်ႇမိူင်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ။ တေပဵၼ်မိူင်းဢၼ် တူၵ်းတႅမ်ႇသုတ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈလူးၵွၼ်ႇၼႆ – ၼႂ်းပိူင် UN population Division ၼၼ်ႉ ပိူင်းၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ။