ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ပႃးၸဵမ်ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၼႂ်းမိူင်းယၢပ်ႇလႄႈ ဢွၵ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းၼမ် ။ ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ လတ်းၸူးမိူင်းတႆး မိူင်းၶႄႇ ။ ဝၢႆးသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်း 2021 ၼႆႉ ၽေးႁုၵ်ႉႁၢႆႉၼမ်လႄႈ ပၢႆႈတင်းႁိူၼ်းတင်းယေးၵေႃႈမီး ။ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉပၢႆႈလႄႈ ၵၢၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈလိူၵ်ႈႁဵတ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ် ၺႃးသင်ဝႃႈၼၼ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁွတ်ႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၵမ်ႈၼမ် ယွၼ်ႉဢမ်ႇၸၢင်ႈလိူၵ်ႈၵၢၼ်လီငၢမ်းလႄႈ ၺႃးၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွမ်းတင်းၼမ် ဝႃႈၼႆ။

ဝၢႆးသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်း 2021 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၽူင်ႉပၢႆႈ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၊ ၽွင်းပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ၼႆႉ ပၼ်ႁႃပဵၼ်ၼႂ်းမိူင်းတႆးၵမ်းသိုဝ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ပၢႆႈထႅင်ႈလူၼ်ႉႁိုၵ်းလူၼ်ႉၾင်ႇ ။ လုၵ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ ပၢႆႈၸူးပွတ်းၸၢၼ်း ပွတ်းဢွၵ်ႇ ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပၢႆႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈၼမ် ။

ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈပဵင်း ၸိူဝ်းယၢမ်ႈမႃးပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ် ပွတ်းတၢင်းမူႇၸေႊ လႅၼ်လိၼ်တႆး-ၶႄႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ် ၶၢမ်ႈၸူးၾင်ႇမိူင်းၶႄႇ ။ တေႃႈၼင်ႇ ဢမ်ႇမီးဝႂ်သင်တဵမ်ထူၼ်ႈ တေႃႉတႄႉႁဵတ်းလႆႈ ဝႂ်ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ ယင်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇမၼ်း ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

ႁႅင်းၵၢၼ်မၢင်ၸိူဝ်း ၶၢမ်ႇဢဝ်ႁိူၼ်းဢဝ်ယေး ၵမ်ႉ တႃႇလႆႈငိုၼ်းတိုၼ်းလၢင်းသေ လတ်းၸူးမိူင်းၶႄႇ ။ ၽိူဝ်ႇထိုင်မိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇၸႂ်သေ ၵိၼ်းယဝ်ႉၵိၼ်းထႅင်ႈ ။ ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇမႅၼ်ႈတီႈမႅၼ်ႈတၢင်းၵေႃႈ ၺႃးပေႃႈလဵင်ႉမႄႈလဵင်ႉၸဝ်ႈၵၢၼ် မိပ်ႇငႅၼ်းၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်း ။ ပေႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈၵၢၼ်ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼႆ ပၢႆၺႃး ၸဝ်ႈၵၢၼ် ႁွင်ႉၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈၶႄႇၸိူဝ်းၼႆႉ တီႉၺွပ်းယဵတ်ႈၶွၵ်ႈလူးၵွၼ်ႇၼႆ _ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းလႅၼ်လိၼ်ၶႄႇၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ ။

ဢၼ်လႆႈငိုၼ်းလီလႄႈ မီးၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းသုတ်းတႄႉ ပဵၼ်ၼၢႆးၼႃႈ ဢၼ်ၵိၼ်ၸၢင်ႈတေႃႉသူင်ႇၵူၼ်း ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁွတ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ လီဢမ်ႇလီ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် ပေႃးလႆႈငိုၼ်းတီႈ ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးမိူင်းၶႄႇမိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၶဝ်ႁၢၼ်ႉၸႂ်ယဝ်ႉ ၊ မၢင်ၸိူဝ်းတင်ႈၸႂ်ၵႃႉၶၢႆၵူၼ်းၵေႃႈမီးယဝ်ႉ ၼႆ ၵူၼ်းႁူႉႁၼ်ၸွမ်းလွင်ႈၼႆႉ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ယႃႇဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးဝႂ်တဵမ်ထူၼ်ႈလႃႈ တေႃႈၼင်ႇ ၵူၼ်းမီးဝႂ်တဵမ်ထူၼ်ႈၵေႃႈ ယင်းၺႃး ၵိၼ်ၸိၵ်းတွၵ်ႇၸွၵ်း ၊ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ၸိူဝ်းဢၼ်တိုၵ်ႉလတ်းၶဝ်ႈ မိူင်းၶႄႇ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီးယူႇၶိူဝ်းယႂ်း ။ ၼိုင်ႈၵေႃႉလႂ် ၶၢမ်ႇသဵင်ႈငိုၼ်း တီႈဢေႇသုတ်း 30 -40 သႅၼ် ငိုၼ်းမၢၼ်ႈ လူးၵွၼ်ႇ ၼႆ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇလႅၼ်လိၼ်တႆးၶႄႇ ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၼႂ်းလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 2026 ၼႆႉ ပလိၵ်ႈၶႄႇ ယိင်ႈၶႅၼ်း ထႅမ်ႁႅင်း ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းတေၶဝ်ႈမိူင်းမႂ်ႇမႂ်ႇ။ ၶဝ်ပၼ်ၾၢင်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႃႈ ၼၢင်းယိင်းၼႆႉ တေလႆႈမီးဢႃယု 27 ၊ ၵူၼ်းၸၢႆးတႄႉ တေလႆႈမီး ဢႃယု 35 ၸင်ႇတေၸၢင်ႈႁဵတ်းဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ ။ ၵႃႈႁဵတ်းဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ မီး 2000 ထိုင် 3000 ယႂၼ်ႇ ၼပ်ႉငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 20 သႅၼ်ပၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵျွၵ်ႉမႄးၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်တိုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ –
မၢင်ၸိူဝ်းႁဵတ်းပပ်ႉလႅင်သေ ၶိုၼ်ႈမႃး ။ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢႃယုပႆႇတဵမ်ႁေ ႁဵတ်းဝႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ ။ပပ်ႉလႅင်ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ ။ သမ်ႉလၵ်ႉၶိုၼ်ႈမႃး ။ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလၵ်ႉၶိုၼ်ႈမႃးၼႆႉမၼ်းၼမ်ဝႃႈၼမ်ယဝ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ။ လၵ်ႉၶိုၼ်ႈမႃးယဝ်ႉသမ်ႉ မၢင်ၵေႃႉသမ်ႉဢမ်ႇယူႇလီလီ ၵႂႃႇၵဝ်းတၢင်းၵဝ်းတၢင်းႁေၵေႃႈ ပႃၼဝ်ႈတူဝ်ၼိုင်ႈ ၼဝ်ႈတင်းသႃႉသေ ပိူၼ်ႈသမ်ႉႁႃႉၺွပ်းတိၵ်းတိၵ်း။ တေႃႈၼင်ႇ ႁဝ်းမီးဝႂ်တဵမ်ထူၼ်ႈယင်းလႆႈၵူဝ်

ၵူၼ်းမိူင်းတႆးမိူင်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၶႄႇတႄႉ ၵမ်းၵမ်းၺႃး ပလိၵ်ႈၶႄႇ တီႉၺွပ်းဢဝ်လိူင်ႈ ၊ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလူမ်ၸႂ် ၊ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶႄႇ ၸိူဝ်းႁွတ်ႈမိူင်းတႆးမိူင်းမၢၼ်ႈတႄႉ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇသူႈမီးပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈတီႈလႂ်ဢဝ်လိူင်ႈ ။ ဢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းၵၼ်ယူႇၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ၵူၼ်းဢွၼ်ႁူဝ် ၵႆႉပဵၼ်ၸၢဝ်းၶႄႇလွၼ်ႉလွၼ်ႉၼႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇမိူင်းတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းႁွတ်ႈမိူင်းမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ၶၢတ်ႇသၢႆၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ၊ သင်ထူပ်းၽေးမႃးသေပိူင်ပိူင်ၵေႃႈ ၸဝ်ႈၵၢၼ်ပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၶၢဝ်ႇႁူဝ်ႈ ။ သင်ၺႃး ပေႉၵိၼ်လူလၢႆၵေႃႈ တေႃႇထိုင်ပႆႇပူၼ်ႉတႂ်ႈၶွပ်ႇပိူင်ၶဝ်တႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈမီးၽႂ်ႁူႉၸွမ်းသေဢိတ်းၼႆ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ တေႃႈၼင်ႇ ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တေႃႉၶဝ်ႈၵၢပ်ႈ ၺႃးထူဝ်ႈယဵပ်ႈၺႃးသေလူႉတၢႆၵေႃႉၼိုင်ႈ မိူဝ်ႈလိူၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းဢမ်ႇပၼ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇ ။ ယႃႇဝႃႈ မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆယွၼ်ႉၼႃႈၵၢၼ်လႃႈ တေႃႈၼင်ႈ ထေႃႈတၢင်ႇၶဝ်ႈၵၢပ်ႇပိၼ်ႈႁေႈၵူၺ်း ၶဝ်ယင်းဢမ်ႇပၼ်ထၢႆႇႁၢင်ႈသေဢိတ်း ဝႃႈၼႆ။

ဢၼ်ထေႃႈၺႃးဢိတ်ႇတၢႆၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၼႂ်းၸုမ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆး ၊ ၶဝ်ၶႅၼ်းၼႃႇယဝ်ႉ ။ တေႃႈၼင်ႇႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပႆႇဝႃႈလူႉတၢႆလႃႈ ႁဝ်းတၢင်ႇၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၵႂႃႇႁေ ၼႃးဢုင်ၼႃးပိူဝ်ႉလႄႈ ထေႃႈပိၼ်ႈႁေ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႈႁေႈၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇပၼ်ထၢႆႇသင်

ၵူၼ်းမိူင်းတႆး မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ၵႂႃႇႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ငိုၼ်းလိူၼ်ၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းသေဢမ်ႇၵႃး ၺႃးႁူဝ်ၼႃႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ပေႉၵိၼ်လူလၢႆ ပေႃႉထုပ်ႉႁႂ်ႈၸဵပ်းၼိူဝ်ႉၸဵပ်းတူဝ် ။ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 2026 ၼႆႉ ႁႅင်းၵၢၼ်ႁူင်းၽႃႈၽႅၼ်ႇ တီႈမိူင်းမၢဝ်းသူၺ်ႇလီ ဢမ်ႇယွမ်း 50 ၵေႃႉ ၺႃးပလိၵ်ႈၶႄႇတီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်ဝႆႉ လူၺ်ႈဢမ်ႇႁူႉလွင်ႈႁူႉတၢင်းသင်တႄႉတႄႉ ။ ပလိၵ်ႈၶႄႇၵေႃႈ ပဵၼ်ၸႂ်ၸဝ်ႈႁူင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းဢဝ်ငိုၼ်းမွၼ်ၶဝ်ဝႆႉၵူၺ်း ၼႆ ႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းႁွတ်ႈဝႆႉတၢင်း မိူင်းမၢဝ်း ၊ ၸေႊၵဝ်ႇ ၊ မၢၼ်ႈၸေႊ ၊ ၶုၼ်ႊမိင်ႊ ၼႂ်းမိူင်းလူင်ယူၼ်ႇၼၢၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ၵိၼ်းၸႂ်ၽႂ်မၼ်းဝႆႉ ယွၼ်ႉမႅၼ်ႈၶၢဝ်းပလိၵ်ႈၶႄႇ ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၵူၼ်းဝႂ်ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ။
သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ယိပ်းဝႂ်ၶၢမ်ႈၶူဝ်ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း(Temporary Border Pass – TBP) ႁိုဝ် ဝႂ် 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉသေ ပူၼ်ႉဝၼ်းမၼ်းဝႆႉၸိုင် ႁႂ်ႈၾၢင်ႉၼၵ်းၼႃသေ ႁဵတ်းၸွမ်းၶွပ်ႇၸွမ်းပိူင် ၸင်ႇတေယူႇလွတ်ႈၼႆ – ႁႅင်းၵၢၼ်ၼင်ႇၵၼ်ပၼ်ၾၢင်ႉၼင်ႇၼႆ။
ၵၢၼ်ဢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းတႆး ၵႂႃႇႁပ်ႉႁဵတ်းတႄႉ ပဵၼ် ႁူင်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶႅပ်းတိၼ် ၊ ႁူင်းႁဵတ်းဢွင်ႇၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းသွႆႈၼႂ်းႁိူၼ်း ၊ ႁူင်းၵၢၼ်ယဵပ်ႉသိူဝ်ႈၽႃႈ လႄႈ ႁူင်းၵၢၼ်ထႅင်ႈလၢႆသႅၼ်း ပႃးၸဵမ်ၵၢၼ်ၼၵ်းၵၢၼ်ၼႃလၢႆပိူင် ။