ပေႃးဢဝ်ပၵ်းပိူင်လၵ်းမိူင်းဝႃႈၸိုင် ပေႃးပဵၼ်ၽွင်းငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်သဝ်းၼၼ်ႉ ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ မီးသၽႃးမႂ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ 5 ပီလႂ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ တၵ်းၶိုၼ်းလႆႈလိူၵ်ႈတင်ႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶိုၼ်းၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ/ဢိူင်ႇ ၵေႃႉမႂ်ႇ ဢွင်ႈတီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈ ။ ၶၢဝ်းသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းၼႆႉတႄႉ မီးပၵ်းပိူင်ဝႆႉၵေႃႈဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူၺ်း ဢၼ်ယူႇၼိူဝ်ပၵ်းပိူင်သေ လိူၵ်ႈတင်ႈ လၢၵ်ႈတင်ႈ တႅင်ႇတင်ႈဢဝ်ႁင်းၵူၺ်း ။

မိူဝ်ႈလဵဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉ သၽႃးမႂ်ႇယဝ်ႉလႄႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶွတ်ႇၽွတ်ႈၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ/ဢိူင်ႇမႂ်ႇ ၼႆယူႇ ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ပွတ်းတၢင်းမိူင်းတူၼ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉၵေႃႈ မႅၼ်ႈၽွင်းတိုၵ်ႉၶတ်းလိူၵ်ႈၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ ဢိူင်ႇ မႂ်ႇ ။ ၸူးၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးမႃး ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ-ဢိူင်ႇ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၸႂ်တေႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႄႉတႄႉ ၊ ဢၼ်မီးၸႂ်မေႃႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းတဵမ်တီႈသေ ပူၵ်းပွင်ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈၼႆ ။

ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ တေႃႇထိုင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ် ပိူင်လၵ်းမိူင်း 2008 ။ လီလီၸႃႉၸႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၶၢမ်ႇလႆႈၸၢမ်ႇမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းၸမ် 20 ပီ ။

ၵူၺ်းၵႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၶိုၼ်းဢဝ်တိၼ်မွတ်ႇႁွႆးမိုဝ်းဢၼ်ၶဝ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉႁင်းၵူၺ်းၶဝ်- ယူႇယူႇၵေႃႈ ၼႄၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၼႆသေ လုၵ်ႉၶိုၼ်ႈမႃးယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း – ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင်လၵ်းမိူင်းဢၼ်ၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉႁင်းၵူၺ်းၼၼ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းမူတ်း ၊ ၵူၼ်းတင်းလုမ်ႈၾႃႉလႄႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်တင်းသဵင်ဢွၼ်ၵၼ်ၸီႉၸမ်ႈဝႃႈ လၵ်းမိူင်း 2008 ၼၼ်ႉ လူႉယဝ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယဝ်ႉ။ ဝႃႈၼႆသေတႃႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇယိပ်းပိူင်လၵ်းမိူင်းလူႉလူင်ၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းလၵ်းမိူင်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉတီႈယူႇလီတွၼ်ႈတႃႇတပ်ႉသိုၵ်းၶဝ် ၵူႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈလႄႈၵူႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၵူႈၼႃႈတီႈ။

ဝၢႆးၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိင်ႈၶႅၼ်း ထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၸတ်းပွင်ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၶိုၼ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၶိုင်လိူၵ်ႈတင်ႈၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ ၽူႈၵွၼ်းဢိူင်ႇမႂ်ႇ ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 2021 ၼၼ်ႉမႃး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ဢမ်ႇလႆႈလိူၵ်ႈ ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ ၵွၼ်းဢိူင်ႇ ၊ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႃးၵွၼ်ႇၼႃႈ ပႆႇယိုတ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၢင်ၸိူဝ်းထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ သိုပ်ႇယူႇတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်း ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ပွတ်းတၢင်းမိူင်းတူၼ်ၼႆႉတႄႉ ၸဵမ်လႂ်မႃးလႂ်ၵေႃႈ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵမ်ႉယၼ်ယူႇလင်ၼၼ်ႉ ဢွင်ႇပေႉမႃးတႃႇသေႇလႄႈ ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ-ၵွၼ်းဢိူင်ႇၵမ်ႈၼမ် ၵႃႈလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႂ်ႈပဵၼ်မႃးၶၢဝ်းႁိုင် ။

ၽွင်းသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ သမ်ႉဢွၵ်ႇပိူင်ၵဵပ်းသိုၵ်းမႂ်ႇလႄႈ ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ-ဢိူင်ႇ ၵိၼ်းၸႂ်ၽႂ်မၼ်း ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႃႇႁဵတ်းၸွမ်းၵႂၢမ်းသင်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ။ ပေႃးဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ယူႇၼိူဝ်သေတဵၵ်းၸႂ်ႉ ၊ ပေႃးႁဵတ်းၸွမ်းသမ်ႉ ၼႃႇၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ဢဝ်ၵၢင်ႉၵႄႇ လႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ယူႇၸွမ်းၵၼ်ယၢပ်ႇမႃး။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ မိပ်ႇဢီးႁႂ်ႈၵၢင်ႉၵႄႇ ၊ ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵဵပ်းၵူၼ်းၵဵပ်းငိုၼ်း ။ပေႃးဢမ်ႇၵဵပ်းၵူၼ်းၵေႃႈ ၵဵပ်းငိုၼ်းၼႆသေ ၶိုင်ၵဵပ်းမႃးယူႇၶိူဝ်းယႂ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်လႄႈၵၢင်ႉၵႄႇ တွၵ်ႉတႅၵ်ႉၵၼ်မႃး ၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈ။

ဝၼ်းတီႈ 02/06/2026 ၼႆႉတႄႉ ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈမိူင်းတူၼ် ဢွၼ်ၼမ်းၵၢင်ႉၵႄႇလႄႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်သေ လိူၵ်ႈတင်ႈ ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ/ဢိူင်ႇ မႂ်ႇ ၼႆယူႇ။ ပွၵ်ႉ ဢၼ်ယူႇၸမ်ဝဵင်းတႄႉ လိူၵ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉသေတႃႉ ပွၵ်ႉ ဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆဝဵင်းတႄႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁဵတ်းၵႂႃႇၶပ်ႉၶပ်ႉတၢမ်းတၢမ်းယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်ၼႆႉ ပွၵ်ႉဢၼ်ယူႇၼႂ်းဝဵင်း မီး 3 ပွၵ်ႉ ပွၵ်ႉဝၢၼ်ႈမႂ်ႇ ၊ ပွၵ်ႉၵၢင်ဝဵင်း(ပွၵ်ႉမဵဝ်ႉမ) ၊ ပွၵ်ႉၼွင်ပႃယဵၼ်ႇ ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ၼႂ်း 3ပွၵ်ႉၼႆႉ ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉမဵဝ်ႉမတႄႉ လိူၵ်ႈပဵၼ်ၵေႃႉမႂ်ႇသေ လိူဝ်ပွၵ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းၵဝ်ႇၶိုၼ်းယူႇ ၼႆ ၽူႈႁူႉႁၼ်ၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵမ်းၼႆႉ ၼႆႉ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၽႂ်ၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ် ၵၢင်ႉၵႄႇ ၊ ၽူႈၵွၼ်းသင်ၵေႃႈယဝ်ႉ ပိူင်လူင် ႁႂ်ႈတူၺ်းထိုင်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ႁႂ်ႈလွတ်ႈၽေးၵေႃႈပေႃးယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉၵေႃႈ မုင်ႈမွင်းဝႃႈ ပူႇႁဵင်ဢၼ်ၶဝ်လိူၵ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းတေလႆႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈလွင်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈၵႄႈၶႆ ပၼ်ႁႃၵူၼ်းမိူင်းလႆႈ ၊ ၵူၼ်းမိူင်းလူဝ်ႇႁင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးၵႄႈၶႆပၼ်ႁႃလႆႈ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉၼႃႇ ၶဝ်တႄႉမွင်းၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်း ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ဢဝ်တီႈယူႇႁႄ ပဵၼ်ၵူၼ်းလူင်ႁႄ ၶိုၼ်းမႃးတဵၵ်းတဵင်ၵူၼ်မိူင်းတႄႉ ၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်

မိူင်းတူၼ် ၼႆႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သုၵ်ႉၼႂ်းၵႄႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႄႈၵၢင်ႉၵႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ပိူင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ။ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်းတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလႄႈ ပဵၼ်ႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်း ၵၢင်ႉၵႄႇမႃးၼႆၵေႃႈ ယႃႇႁႂ်ႈထွမ်ႇၵူၼ်းလူင်ပႃႈၼိူဝ်သင်ႇမႃးၾၢႆႇလဵဝ် ၵူၺ်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈထွမ်ႇပၼ် ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ၽွင်ႈ ။ လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉႁၼ် တၢင်းယၢပ်ႇတၢင်းၽိုတ်ႇ ၵူၼ်းၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇၽွင်ႈၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈ ။

ၼႂ်းပိူင်သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၵွၼ်ႇသိုၵ်းပႆႇယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ ယင်းတမ်းဝႆႉဝႃႈ ဢၼ်ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ – ဢိူင်ႇ လီဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းၼႆႉ မီး 3 ၶေႃႈ ။ ၼႂ်းတွၼ်ႈၵၼ် 5 မၢႆ ၁၁ ( ခ) ၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်သုၼ်ႇတိုဝ်ႉတၢင်းလီဢၼ်လႆႈပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉၵွၼ်းဢိူင်ႇၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းၵိၼ်ၼႂ်းၵႄႈမၼ်း ။ ၁၁(ဂ) ၼၼ်ႉသမ်ႉဝႃႈ တေလႆႈႁပ်ႉႁဵတ်းပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ၼႂ်းတွၼ်ႈၵၼ် 10 ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ပႃးဝႆႉထႅင်ႈဝႃႈ ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ- ဢိူင်ႇၼႆႉ တေလႆႈတူၺ်းထိုင်ပၼ် လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၊ ႁႂ်ႈမေႃၶိုင်ပွင်ပၼ် ၾၢႆႇၽႃသႃ သႃသၼႃ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၊ ႁႂ်ႈပူၵ်းပွင်ပၼ် လိၵ်ႈလၢႆး ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း လႄႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ပၢႆးယူႇလီ လႄႈ ႁႂ်ႈပူၵ်းပွင်ပၼ်လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။

တူဝ်တႅၼ်း တႅၼ်းၽွင်းမိူင်းတႆး(မိူင်းၼၢႆး)ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ – ” ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ-ဢိူင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢဝ် ၽူႈမၢႆ(ၸယေး) ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ(ထွေအုပ်) ပဵၼ်ယႂ်ႇၵူၺ်း ။ တီႈတႄႉမၼ်း ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်ၶႂ်ႈလႆႈသင် ၶႂ်ႈႁဵတ်းသင်ၼႆ လူဝ်ႇထွမ်ႇၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းသေ ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉလႄႈၵၢင်ႉၵႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလူဝ်ႇၸႅင်ႈပၼ် တီႈၽူႈမၢႆ ၶဝ် ၊ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇႁဵတ်းၼင်ႇ ၶဝ်ႈၸီႉသင်ႇယူႇၾၢႆႇလဵဝ် ။ ၵၢင်ႉၵႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ လူဝ်ႇဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းသေ ႁတ်းလၢတ်ႈႁတ်းၸႃပၼ် ၊ ပေႃးတေတုမ်ႉတိူဝ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၼႆ လူဝ်ႇမေႃယူႇၵၢင်သေ ၶဝ်ႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၸင်ႇတေပဵၼ် ၶိင်းႁဵင်ၶိင်းၵၢင်ႉဢၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ ” – ဝႃႈၼႆ။