ၵၢၼ်သုၵ်ႉယုင်ႈဢူၼ်မေႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ၼပ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းယိုတ်ႈယၢဝ်းမႃးၸမ် 80 ပီ ။ မူႇၸုမ်းၸိူဝ်းၸဝ်ႈငိုၼ်းသႃး ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ /ၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းဢမ်ႇဝူၼ်ႉၶွပ်ႈထိုင် ၵူၼ်းမိူင်းမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ပၵ်းတႃႁႃတူၺ်းၶူဝ်းၶွင်သၽႃႇဝဢၼ်ဢွၵ်ႇၼိူဝ်လိၼ်တႂ်ႈလိၼ် ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။ တႃႇႁႃၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလႆႈ ၽွင်းငုမ်းပႃမိူဝ်ႈၼမ်ႉၶုၼ်ႇ ။   မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလၢႆမူႇလၢႆၸုမ်းဢၼ်ဝႃႈႁဵတ်းတႃႇသုၼ်ႇလႆႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆၼၼ်ႉၵေႃႉ ပဵၵ်ႉသမ်ႉမီးမၵ်းမၢႆဢဵၼ်းဢၢၼ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈၵွပ်ႈၵူႈၽႅၼ်ႇလိၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇ တႃႇ ၵၢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်း ထၢင်ႇႁၢင်ႈ ႁိုဝ် မိူင်းၵွၼ်းၶေႃၼႆသေတႃႉ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ တိုၼ်းႁဵတ်းတႃႇသၢင်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းဢူငဝ်းၼႃႈတႃတူဝ်ၵဝ်ႇ- ၼႆၽႂ်တေထဵင်လႆႈ။ ၼႂ်းၵႄႈငဝ်းလၢႆးသုၵ်ႉယုင်ႈလူင်ၵၢၼ်မိူင်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ...

ပူၼ်ႉမႃးလၢႆဝၼ်းၼႆႉ ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်း လိၼ်ၵူၼ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းပႃႊၵိတ်ႊသတၢၼ်ႊ ပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ ထုင်ႉၵႅတ်ႉသ်မီးယိူဝ်း ပိုၼ်ႉတီႈၾၢႆႇမိူင်းပႃႊၵိတ်ႊသတၢၼ်ႊၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆ 300 ပၢႆ ႁၢႆလၢႆဝႆႉ 200 ပၢႆ - ဝႃႈၼႆ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းလူႉတၢႆၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၶၢႆႇပႃႇ ပႃႇၶျႃႉတုၼ်ႇဝႃႇ၊ ဢၼ်မီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လူႉသုမ်းၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈပူႇၼႃႇ မီးၵူၼ်းႁၢႆလၢႆဝႆႉ 209 ၵေႃႉ၊...

ၵူၼ်းထဝ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၵႆႉလႄႇလၢတ်ႈႁင်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဝႃႈ ပေႃးႁဵတ်းၽိတ်းသေပိူင်ပိူင် ၸၢင်ႈၺႃးၾႃႉ ၽႃႇ လိၼ်ဢိုၼ်ၼႆဝႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ငဝ်းလၢႆးၵၢပ်ႈဝၢၼ်ႈပၢၼ်မိူင်းယၢမ်းလဵဝ် ၽေးႁုၵ်ႉႁၢႆႉၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ ၵူႈၵေႃႉလႄႈ ၵူႈတီႈ။ ၵူဝ်ၺႃးၽေးၾႃႉၽႃႇလႄႈ ၵမ်ႈၼမ် တေဢွၼ်ၵၼ်သႂ်ႇၶိူင်ႈႁႄႉၾႃႉၽႃႇ ၸဵမ်မိူဝ်ႈသၢင်ႈႁိူၼ်းယေး။ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယႃႇ တႃႇတေလွတ်ႈ ၽေးၾႃႉၽႃႇၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်လီ လဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉယူႇ။ ၽေးၾႃႉၽႃႇၼႆႉ ၸၢင်ႈထူပ်းၺႃး မိူဝ်ႈၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇၵိုင်ႉၵၢင်ႉလႅၵ်ႈလၢႆႈ။ ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ တေပဵၼ်ၶၢဝ်းႁူဝ်ၾူၼ်...

ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း မူၼ်းပဵၼ်ႁၢင်ႈမႃး ၽူႈလႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇႁၢင်ႇၵႆလႆႈၾိင်ႈသၽႃႇဝ ဢၼ်ပဵၼ်လူႉ ယူႇၵူႈ ၸဝ်ႉၼႂ်ဝၼ်းၶမ်ႈ။ တူဝ်မီးၸႂ်တင်းလၢႆ တၵ်းလႆႈပိုင်ႈၾိင်ႈသၽႃႇဝ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉသေ ၸင်ႇယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈလႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇတွၼ်ႉသွၼ်ႇႁၼ် ၵႃႈၶၼ်သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ။ ပေႃးတူၵ်ႇထိုင်လွင်ႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉမႃးၵေႃႈ တေဢမ်ႇလၢတ်ႈပႃး လိၼ် ၼမ်ႉ လူမ်း ၾႆး ၊ သတ်းလႄႈ ၵူၼ်း ၸိူဝ်း...

ၽွင်းၵူၼ်းတင်းလုမ်ႈၾႃႉ သႂ်ႇၸႂ်လွင်ႈႁၵ်ႉသႃသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉယူႇၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းမိူင်း ပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်းဢမ်ႇမီးမၢႆမီႈ ၼိုင်ႈဝၼ်းမီးထိုင် 9 ႁဵင်တၼ်ႊ တုမ်ႉတိူဝ်ႉသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ။ ၸုမ်းႁၵ်ႉသႃသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ Institute of Global Environmental Strategies (IGES)  လႄႈ  Digging Through ၶဝ်ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်း တႃႇၸတ်းၵၢၼ်ယုၵ်းယၢၵ်း တႃႇႁၵ်ႉသႃသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ- လႆႈႁူႉဝႃႈ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ...

ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်လိူၼ်မႃးၼႆႉ ၼမ်ႉလုပ်ႇထူမ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဢမ်ႇယွမ်း 3 ပွၵ်ႈ၊ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸုမ်းပရႁိတ ၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉ ၸွႆႈယူႇပဵၼ်တီႈပဵၼ်တၢင်းသေတႃႉ ၸိူဝ်းၶႂ်ႈပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈၸွႆႈထႅမ်သင် ၵူၼ်းမိူင်း၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ။ ႁူဝ်လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉ ၾူၼ်တူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇလၢႆဝၼ်းထပ်းၵၼ်ထႅင်ႈလႄႈ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 12 တင်း 13 ၼႆႉ မႄႈၼမ်ႉ သၢႆ လႆလူၼ်ႉၾင်ႇသေ လုပ်ႇထူမ်ႈ ပွၵ်ႉပုင်းထုၼ်၊...

ပႃႈပႅင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼင်ႈတီႈတိၼ်ၶိုၼ်ႈလႆသေ ႁုင်ၽၵ်းမၼ်းၼၢင်းယူႇ။ ဝၢႆႇတူၺ်းသၢႆႉတူၺ်းၶႂႃ  ပဵၼ်ၼမ်ႉၵႂႃႇတၢင်းထုင်ႉ မိူၼ်လႆႈယူႇၼႂ်းပၢင်ႇလၢႆႇဝႆႉၵေႃႈလူဝ်လူဝ်။ ၼမ်ႉတႃဢွၼ်ႇမၼ်းၼၢင်း ယိုင်ႈယမ်းဝႆႉသေ မိုင်ဝႆႉယူႇႁင်းမၼ်း။ ပီၼႆႉ ၾူၼ်တူၵ်းၼမ်လိူဝ်ၵူႈပီ ။ ထုင်ႉပူင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းဝႃႈ ပဵၼ်ထုင်ႉဢၼ်ဢွၵ်ႇၶဝ်ႈသၢၼ် ဝၢၼ်လီၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၼမ်ႉပဵၼ်ၼွင် ထူမ်ႈပႃးတူၼ်ႈၶဝ်ႈ ပူၼ်ႉၸူဝ်ႈၵူၼ်းပၢႆယိုၼ်ႈမိုဝ်း။ ဢၼ်ပၢတ်ႇယဝ်ႉသေ ယင်ၶႃႇဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸႄႈၼမ်ႉ ဝႆႉယူႇလၢႆဝၼ်းယဝ်ႉ ။...

ဝၼ်းတီႈ 27/1/2021 ပူၼ်ႉမႃး ၸုမ်း Shan State Ethnic Youth Federation ဢၼ်မီးၵူၼ်းၼုမ်ႇ 30 ၸုမ်း ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼၼ်ႉတုၵ်းယွၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်းၶူင်းၵၢၼ်လူင် တူင်ႇဝူင်းဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇၵၼ်းယဵၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်း ဢၼ်တေၸႂ်ႉ ၸၢႆႇငိုၼ်း 225 လၢၼ်ႉတေႃႇလႃႇ (ဢၼ်ဢဝ်မႃးတီႈ ယေးငိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ) ၼၼ်ႉဝႆႉၵမ်းၼိုင်ႈဝႃႈၼႆ။  ၶူင်းၵၢၼ်လူင်ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတေႁဵတ်းၼၼ်ႉပဵၼ် ၶူင်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈယုၵ်ႉမုၼ်းဝၢၼ်ႈဢိူင်ႇပဵၼ်ၸၼ်ႉဝဵင်း၊...

ဝၼ်းတီႈ 21/7/2020 မီးၵူၼ်းလၵ်ႉမႃးပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်း တီႈၾင်ႇတၢင်း ႁိမ်းပႃႇပႅၵ်ႇ တၢင်းၵႂႃႇပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်း ပွၵ်ႉၵၢၼ်ႇၵျီး ဢၼ်မီးၾၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ တေႃႇၶျႄႇရီႇၵျေႃႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းၼႅင်ႈသၢၼ် သီၶဵဝ်လုမ်ႈၾႃႉလိပ်းၶီး ( ရှင်သန်ကမ္ဘာမြေ အစိမ်းရာင်ကွန်ယက် ) ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး လၢတ်ႈဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉမီးၼမ်ႉၸႂ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်း ႁႂ်ႈထိုင်တီႈပၢင်ႇပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်းပုၼ်ႉ- ဝႃႈၼႆ။ “ ပေႃးၵႂႃႇထႅင်ႈဢမ်ႇၵႆၵႃႈႁိုဝ် ပေႃးတေထိုင်တီႈပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်းယူႇယဝ်ႉၶႃႈၼႃႇ။  ပိူၼ်ႈပေႃးဝႆႉပၼ်တီႈပႅတ်ႈယုၵ်ႉယၢၵ်းယဝ်ႉ ထုၵ်ႇလီဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈထိုင်တီႈမၼ်းယူႇ။...