ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼႆႉ မီးမုၵ်ႉၸုမ်း၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ၊ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇၼပ်ႉပေႃးဢမ်ႇသဵင်ႈၼိဝ်ႉတိၼ်ၼိဝ်ႉမိုဝ်း။ ၼႂ်းမုၵ်ႉၸုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၵဝ်ႇ၊ ၵူၼ်းမႂ်ႇ ၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးလႄးၵၼ်၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉၵေႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်။ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႃႈ ၵဝ်ၵျႃႉ၊ မႂ်းၶႅၼ်ႇ၊ မၼ်းၵတ်ႉၼႆလၢႆလၢႆ။ တႅၼ်းတီႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇမႂ်ႇသေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၽွမ်ႉၵၼ် လူၺ်ႈလၢႆး တၢင်းပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇမႂ်ႇသေ ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉတဵမ်ထူၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လီတႃႇမုၵ်ႉၸုမ်းလၢႆလၢႆၸုမ်းယူႇ...

ႁဵၵ်ႈႁွင်ႉၶတ်းၸႂ်တူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တုၵ်းယွၼ်းမႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ပိူဝ်ႈတႃႇလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ။ သူၵဝ်ႁဝ်းႁႃးၶဝ်ႈ ၸႂ်ပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်လႄႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တႃႇတေလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် လွတ်ႈလႅဝ်း ၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉ လိူဝ်သေၽွမ်ႉၵၼ် ဢမ်ႇမီးလၢႆးလႂ်၊ ပိူင်လူင်မၼ်းၵေႃႈ ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၸိူဝ်းႁဝ်းယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆ။ ပုမ်ႇၼဵၼ် ဢၼ်ၶႅင်ႁႅင်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ႁႅင်းသိုၵ်း - ဢၼ်ၵတ်ႉယမ် ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ၊ ၵုမ်းလႆႈ တင်းၼႃႈလိၼ်...

ၵၢၼ်ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ် ၵၢၼ်မုင်ႈမွင်းတုၵ်းယွၼ်းၵူႈၵေႃႉ ၵူႈမူႇ ၵူႈၸုမ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ပဵၼ်“ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ” ဢၼ်ယိင်ႈယႂ်ႇလူင် လိူဝ်ၵူႈသိင်ႇ ၵူႈယၢင်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင်တႃႇတႆးဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉတႄႉတႄႉ။ လူၺ်ႈၵၢၼ်ဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ပေႃး ဢဝ်မႃးႁုပ်ႈလုမ်းၶွၼ်ႈတုမ်ၵၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလိူဝ်လွတ်ႈလႆႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈတႆးဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆ ႁူႉတၵ်းဢမ်ႇၽိတ်း။ ၼႂ်းမိူဝ်ႈၵႂၢမ်းၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ် တင်း လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈႁဝ်း တိုၵ်ႉၶတ်းၶႂၢင်ၵၼ်ပဵၼ်ၵေႃႉတၢင်းတၢင်း ဢမ်ႇႁွမ်းၵဵဝ် ပဵၼ်ၼိုင်ႈလဵဝ်ၵၼ်သေ ယူႇၵေႃႉၾၢႆႇၾၢႆႇၼၼ်ႉလႄႈ လိူဝ်သေမုင်ႈတူၺ်းယင်းပႆႇႁၼ်ပဝ်ႈမၢႆယဝ်ႉ တိုၵ်ႉငုမ်းငၢမ်း...

ရၢင်းဝလ်းတီႈ 3 ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇတႅမ်ႈပွင်ႈၵႂၢမ်း မၢႆတွင်း “ၶူးသႅင်ၸိုၼ်ႈ သၶႁ လူႉၶွႆႈၶွပ်ႈတဵမ် 13 ပီ” ၵႂၢမ်းၼမ်း တႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး တေယူႇလွတ်ႈၵႂႃႇလႆႈတၢင်းၼႃႈၼၼ့် ပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်း မီးၼိူဝ် ႁူဝ်မႃႇ  တႆးႁဝ်း ၵူႈၵေႃ့ယဝ့်။ ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ့် သမ့်ဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈသင်မႃးၵေႃႈယဝ့် ပေႃး ပဵၼ် ၸၢဝ်း ၶိူဝ်းတႆးတႄ့ တေဢမ်ႇလႆႈပိုၼ့်ပႅတ်ႈၵၼ်၊ တေလႆႈမီးၼမ့်ၼိုင်ႈ...

ပွင်ႈၵႂၢမ်း -ၸၢႆးထုၼ်းလႃႉ တႆးႁဝ်းတႄႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 1958  ၼၼ်ႉသေ မီးယိူင်းဢၢၼ်းဝႃႈ "ၵွၼ်းၶေႃၼႆယူႇ" ၵူၺ်းၵႃႈဝၼ်းမိူဝ်ႈ ၼႆႉသမ်ႉ ယိူင်းဢၢၼ်းၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆ ပိူင်လၢႆမဵဝ်း၊ ၼိုင်ႈၸုမ်းႁူႉၼိုင်ႈဢၼ် ၼိုင်ႈၵေႃႉႁၼ်ၼိုင်ယၢင်ႇ တေပႆသဵၼ်ႈတၢင်း လႂ်တေႉတေႉဢမ်ႇႁူႉသေ ၊ မိူၼ်ႁိူဝ်းဢမ်ႇမီးတႃႈ တႃႇတေၵိုတ်းၸွတ်ႇ၊ မိူၼ်တေဢဝ်မိူင်းတႆးလူင်ႁဝ်း လွင်ႈၵႂႃႇၸွမ်းၼမ်ႉၸႅဝ်ႈ ဢဝ်လူမ်းထွင်းပဝ်ႇဝႃႈ ၵႂႃႇၸွမ်းႁွၼ်ႇၼမ်ႉ သၢႆလူမ်း ၊...

လၢႆသိင်ႇလၢႆယၢင်ႇဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်လႄႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ဢမ်ႇဝႃႈၵၢၼ်ၵႃႉႁူမ်ႈၵၼ် ၵၢၼ်မုၵ်ႉ မူႇ ၸုမ်း ၵေႃ ႁိုဝ် ၾၢႆႇလႂ် ၾၢႆႇၼိုင်ႈ တၵ်းမီးလွင်ႈမိူၼ်ၵၼ်လႄႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း။ ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်လႄႈသင် ဢမ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်လႄႈ သင် လူၺ်ႈႁဵတ်ႇၽူလ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ တၢင်းႁၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်ထမ်းမၸၢတ်ႈၶွင်လူၵ်ႈမၼုသ်း ဢၼ်မီးဢွၵ်းဢေႃ ပဵၼ်ၶေႃႈၼမ်းတၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၼ်ႁႃလႄႈပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်း ၽွၼ်းလီ ၽွၼ်းၸႃႉၼင်ႇၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၾၢႆႇလႂ် တေမေႃဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းပဵၼ်ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီလႆႈ ယူႇတီႈၼမ်ႉၵတ်ႉၵၢၼ်မေႃႁဵတ်းသၢင်ႈဝၵ်ႉတၢဝ်းဢဝ်ၼၼ်ႉၵွႆး...

ပွင်ႈၵႂၢမ်း - ၶူၼ်ႉၶွၵ်းၶိုၼ်း ပိုၼ်းဝၼ်းသိုၼ်း လူၺ်ႈဢၼ်တႆးႁဝ်းၵႆႉသွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႂ်ႈမီးလွၵ်းပိူင် (system) ႁႂ်ႈမီးၽႅၼ်ၸတ်းထတ်းမႄး (Plan-execute-review and correct) ၼႆၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းၵႆႉသွၼ်ပၼ်ဝႃႈ - တိုၵ်းလၵ်းလၵ်းလႅမ်လႅမ် “တႃႇလႆႈမိူင်း ၼႆႉဢမ်ႇမီးတီႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈပိူင်လဵဝ် မီးတီႈငဝ်းလၢႆးလႄႈၼမ်ႉၵတ်ႉ” ။ ၽူႈၼမ်းထႅင်ႈၸဝ်ႈၼိုင်ႈ ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးၸဝ်ႈၾႃႉယွင်ႁူၺ်ႈ ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈလႄႈၸဝ်ႈၼၢင်ႁိူၼ်းၶမ်း (လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈၾႃႉသႅၼ်ဝီ ၶုၼ်သၢင်ႇတူၼ်ႈႁုင်း) သမ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ “ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆႉ...

လွင်ႈၸႂ်သိုဝ်ႈၸႂ်လီၸႂ်ၵႂၢင်ႈလႄႈ ၵၢၼ်မီးၵတိသၸ်ႉၸႃးၶွင်တႆး ပဵၼ်ဢၼ်လီႁူမ်ၸူမ်းႁၢၼ်ႉၸႂ် ဢၼ်တႆးမီးတေႃႇ ၵၼ်လႄႈ ပီႈၼွင်ႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်း လၢႆၶိူဝ်းၵူၼ်း လၢႆၸိူဝ်ႉ လၢႆၸၢတ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၵိုၵ်းမိူင်းယူႇႁူမ်ႈၵၼ်မႃး ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၸဵမ်ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီးလွင်ႈၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းဢေႇၸုမ်းလႂ် ဢမ်ႇဝႃႈ ၶွၼ်ႇၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ငိုၼ်းတွင်း ၵူႈလွင်ႈ မိူဝ်ႈၵဵပ်းၵေႃႈၽဵင်ႇပဵင်းထၢၼ်ႈၸၼ်ႉမိူၼ်ၵၼ် ဢမ်ႇလိူၵ်ႈၼႃႈလဵၵ်ႉ တႃယႂ်ႇ ဢမ်ႇလိူၵ်ႈသၢႆလိူတ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၸဵမ်လႂ်လႂ်မႃး။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႄထိုင်လွင်ႈသိုဝ်ႈသႂ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢၼ်မီးၼမ်ႉၸႂ်ၶၢဝ်သႂ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ...

ပွႆႇဝႃႈ ငိၼ်းၶၢဝ်ႇသိုၵ်းတႆး(2)ၸုမ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႆၵေႃႈ သဵင်ဢိုတ်ႇႁႆႈသဵင်ၶၢင်းပွင်ႉ သဵင်လႃႇၵူၼ်းမိူင်းပေႃးဢူၼ်ဢၢၼ်ၵႂႃႇသဵင်ႈ၊ မၢင်ၸိူဝ်းႁွင်ႉလႃႇတဵမ်သူပ်းတဵမ်ပၢၵ်ႇ၊ မၢင်ၸိူဝ်းပွင်ႉဢုမ်းဢုမ်းဢၢမ်းဢၢမ်း၊ မၢင် ၸိူဝ်းၵေႃႈဝႃႈသိုဝ်ႈသႅတ်ႉ ဢမ်ႇၵိုင်ႇတၢင်းလဵင်ႉၶဝ်ႈၶဝ်ၼႆၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ​သဵင်ၶၢင်းသဵင်ပွင်ႉသဵင်လႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ လင်သေသဵင်ၵွင်ႈတီႈပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ် ၼင်ႇႁၢင်ႈပႆႇဢဝ်သႂ်ႇၸႂ်သႂ်ႇၶေႃးၶဝ်သႄႈ။ ယင်းတိုၵ်ႉၶႂ်ႈဝႄႈတၢင်းၽိတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢဝ်ၵႂၢမ်းၽိတ်းၵႂၢမ်း ၾူၼ်သႂၢင်းသႂ်ႇႁူ၊ တႅမ်ႈလွင်ႈၽိတ်းလွင်ႈၾူၼ်ၼႄၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်းယိုင်။ ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈ ၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈသဵင် လင်လင်ဝႃႈ ဢဝ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ယႂ်ႇ၊ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈၼႆ လၢႆးႁဵတ်းသမ်ႉ ဢမ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းမိူၼ်ၼင်ႇသဵင်လၢတ်ႈ...

ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆႉ မီးၼႂ်းၸုမ်းၵေႃႈလီၼႂ်းၸုမ်း၊ မီးၼႂ်းႁိူၼ်းၵေႃႈလီၼႂ်းႁိူၼ်း၊ မီးၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ၵေႃႈလီၼႂ်းဝၢၼ်ႈ၊ မီးၼႂ်းဢိူင်ႇၵေႃႈ လီၼႂ်းဢိူင်ႇ၊ မီးၼႂ်းဝဵင်းၵေႃႈ လီၼႂ်းဝဵင်း၊ မီးၼႂ်းမိူင်းၵေႃႈ လီၼႂ်းမိူင်း၊ မီးၼႂ်းလူၵ်ႈၵေႃႈ လီၼႂ်းလူၵ်ႈ၊ မီးတီႈလႂ်ၵေႃႈ လီတီႈၼၼ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽႂ်ၽႂ် ၵေႃႈ ႁူႉ၊ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈ ဝႃႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵွပ်ႈသင်? ၸိူင်ႉႁိုဝ်? ယွၼ်ႉၽႂ်လႄႈ...