ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼႆႉ မီးမုၵ်ႉၸုမ်း၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ၊ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇၼပ်ႉပေႃးဢမ်ႇသဵင်ႈၼိဝ်ႉတိၼ်ၼိဝ်ႉမိုဝ်း။ ၼႂ်းမုၵ်ႉၸုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၵဝ်ႇ၊ ၵူၼ်းမႂ်ႇ ၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးလႄးၵၼ်၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉၵေႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်။ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႃႈ ၵဝ်ၵျႃႉ၊ မႂ်းၶႅၼ်ႇ၊ မၼ်းၵတ်ႉၼႆလၢႆလၢႆ။

တႅၼ်းတီႈၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီမီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇမႂ်ႇသေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၽွမ်ႉၵၼ် လူၺ်ႈလၢႆး တၢင်းပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇမႂ်ႇသေ ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉတဵမ်ထူၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လီတႃႇမုၵ်ႉၸုမ်းလၢႆလၢႆၸုမ်းယူႇ ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ်ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇတီႈမုၵ်ႉၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ တင်ႈၸုမ်းမႂ်ႇ၊ တၢင်ႇၸိုဝ်ႈမႂ်ႇထႅင်ႈယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ႁဵတ်းၼႆသေ ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵေႃႈ သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ၊ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း၊ ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ၊ ၸုမ်းၵူၼ်း ၼုမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၼမ်လူၼ်ႉပူၼ်ႉလိူဝ်ႁႅင်းသေ တႃႇတေမၢႆတွင်းၼႆႉ ပေႃးယၢပ်ႇလႄႈ ၸုမ်းလႂ်ၽႂ်တူင်ႉၼိုင်သင်၊ ႁဵတ်းသင်ဝႆႉ၊ ၸွင်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႄႇ။ ၸွင်ႇမီးလွင်ႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း၊ ႁဵတ်းပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတေႉယူႇ ႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈယဝ်ႉ။

မၢင်ၸိူဝ်းဢဝ်ၸိုဝ်ႈတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ၊ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းယူႇၾၢႆႇၼႃႈသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးတႃႇသုၼ်ႇလဵဝ်ၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်။

မုၵ်ႉၸုမ်းၼႆႉ လႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လႄႈ ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵမ်းသိုဝ်ႈယဝ်ႉ။ မုၵ်ႉၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇတင်ႈၸိုဝ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈမီး လွင်ႈပွင်ႇလႅင်း ၊ မီးလွင်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ပူင်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် ယႃႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈသိူင်ႇသိမ်းတေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈ ၽွၼ်း။ ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႈ တေလႆႈႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ။ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁပ်ႉဢဝ် ပုၼ်ႈ ၽွၼ်း ၶၢဝ်းတၢင်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တေႃႇပေႃးသုတ်းယဝ်ႉ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၼမ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ သင်ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းယူႇၵၢင်ငူပ်ႉငီႉယူႇၵၢင်ပၼ် ဢွၵ်ႇမႃးၸိုင် ပၼ်ႁႃ ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း ဢၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ်မႃး သုၵ်ႉသၵ်ႉယုင်ႈယၢင်ႈတၢၼ်ႇယႆးၵူင်ႇၵၢဝ်ၼၼ်ႉ တေၶိုၼ်းလီမႃး ဢမ်ႇမိူၼ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ ယူဝ်ၶေး တေၸၢင်ႈႁႃလၢႆးတၢင်းၵႄႈလိတ်ႈၵႂႃႇယူႇႁိုဝ်ၼႆယူႇ။ ယွၼ်ႉၼႆ ၸုမ်းၸိူဝ်းပဵၼ် ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈသေ ယူႇၵႄႈၵၢင် ဢမ်ႇပႃးၾၢႆႇ လႂ်ၸုမ်းလႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈတေႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းပၼ်လႆႈယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးမႃးထတ်းသၢင်တူၺ်း မုၵ်ႉၸုမ်း ၸိူဝ်းၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး တင်ႈတႄႇၶၢဝ်းတၢင်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶွမ်ႊမတီႇတူဝ် တႅၼ်းသၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (CRPH)၊ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NUG) ၊ ၶွင်ႇသီႇဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈ (NUCC) ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်မုၵ်ႉၸုမ်းဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ၼမ်လိူဝ် ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တႂ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတေႉတေႉ။ ၸုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢႃႊသီႊယႅၼ်ႊႁူႉၸၵ်းမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉလႄႈ လႆႈႁပ်ႉၼႃႈတီႈပုၼ်ႈ ၽွၼ်း တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈတၢင်းမုင်ႈမွင်းၵူၼ်းမိူင်းတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ႁိုင်မႃးၶၢဝ်းတၢင်းသီႇပီပၢႆ ၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ဢၼ်ၸုမ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ် ယၢမ်ႈတမ်း ဝၢင်းမႃးဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇႁၼ်ၸုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်သေ တမ်း ဝၢင်းၼႄၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။

ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းၶဝ် တင်ႈပဝ်ႉမၢႆ၊ ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉသုင်သုတ်းသေ ႁွင်ႉပၢဝ်ႇၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်ပၵ်းတႃ ပႂ်ႉတူၺ်းလူလွမ်မႃးယူႇ ၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်းသေ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼင်ႇၵၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း လွင်ႈၵၢၼ်ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်သေ ဢဝ်ၵိုတ်းဝႆႉပႅတ်ႈၸၼ်ႉတီႈဢၼ်ဝႃႈ မိုတ်ႈၵိုဝ်းၵၼ်ၼႆမွၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်တႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉၵၼ်ၼႆႉ ၸင်ႇဝႃႈ လႆႈၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃး လၢႆးတၢင်းမႂ်ႇမႂ်ႇထႅင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တူဝ်ယၢင်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း (NLD) ၼႆႉၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၸုမ်း NUCC သေ  ၊ မၢင်ၸုမ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းႁူမ်ႈ တုမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇ (KNU)၊ ၸုမ်းလွတ်ႈလႅဝ်းၶၢင် (KIO)၊ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းလႅင် (KNPP)၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶျၢင်း (CNF) ၶဝ် တင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ K3C ၼႆသေ ၶိုၼ်းႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းလဵဝ်ၶိုၼ်း။

ဝၢႆးလင်မႃး ၸုမ်းလွတ်ႈလႅဝ်းၶၢင် (KIO) ၶိုၼ်းၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇလႄႈ ယဵၼ်းပဵၼ်ၵႂႃႇ K2C ၵူၺ်း။ ၵႄႈၵၢင်ၼႆႉ ၶွင်ႇသီႇဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶျၢင်း (ICNCC) သမ်ႉ တႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၵၼ်ၶိုၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶျၢင်း (CNF) လႄႈ ၸုမ်းဢူၺ်းလီပီႈၼွင်ႉၶျၢင်း (CB) ၼႆထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။

ယွၼ်ႉလုၵ်ႈၸုမ်းၼင်ႇၵၼ် မီးလွင်ႈတႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၽၢတ်ႇၽႄၵၼ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမႃးတုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင် ငဝ်ႈၸုမ်း NUCC သေ ထိုင်မႃး ၼႂ်း လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ပီ 2025 မုၵ်ႉၸုမ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငီႉ Joint Coordination Body (JCB) ၼႆသေ ဢွၵ်ႇမႃးၸုမ်းမႂ်ႇထႅင်ႈ။   ၼႂ်းႁူဝ်လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉသ်ၼႆႉၵူၺ်း ၶိုၼ်းဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈ ႁူမ်ႈတုမ်ၸုမ်းဢူၺ်းလီၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း (NRA) ၼႆသေ ဢွၵ်ႇမႃးၸုမ်းမႂ်ႇမႂ်ႇထႅင်ႈယဝ်ႉ။ သင်တိုၵ်ႉပဵၼ်ၼႆယူႇတိၵ်းတိၵ်းၸိုင် မိူဝ်းၼႃႈထႃႈပၢႆမႃး တေမီးမုၵ်ႉၸုမ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးမႂ်ႇမႂ်ႇ ထႅင်ႈ ဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇဝၢႆးယူႇ။

မုၵ်ႉၸုမ်းၸိူဝ်းတင်ႈမႃးဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၸိူဝ်းမီးဝႆႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇ လႄႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၵုမ်းထိင်းလႆႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ႁႂ်ႈမီး လွင်ႈၼိမ်တဵင်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ဢမ်ႇႁူၺ်းသူၼ်းၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ႁႂ်ႈႁႅင်းယႂ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ပွႆႇၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမီးမႃးၸုမ်းမႂ်ႇမႂ်ႇယူႇၸိူင်ႉၼႆ တိၵ်းတိၵ်းၸိုင် ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ မိူဝ်းၼႃႈထႃႈပၢႆမႃး တေၸၢင်ႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈၼိူဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းၶၵ်ႉၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇဢမ်ႇ ႁၢင်ႉ။ ၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ပၢဝ်ႇၵၢဝ်ႇသေႃႇယူႇမႅၵ်းမႅၵ်းဝႃႈ တေလႆႈမီးၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆၼၼ်ႉ ယင်းဢမ်ႇထိင်း လႄႈ ဢမ်ႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် လႆႈၼႆႉ ပဵၼ်လၵ်းထၢၼ်ပိူင်ဢၼ်ၼႄလႆႈၸႅင်ႈလႅင်းပိူင်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

တုမ်ၵၼ်ငၢႆႈယူႇသေတႃႉ တႃႇႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်းၼႆႉ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ

ႁူၺ်းႁွင်ႉၵၼ် ၸူႉတုမ်ၵၼ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းယဝ်ႉ ယွၼ်ႉၵၢင်ၸႂ် ပၢႆးဝူၼ်ႉဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႄႈ ၶိုၼ်းၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ တႅၵ်ႇယႅၵ်ႈ ဢဝ်မုၵ်ႉၸုမ်းယၢႆႈၵႂႃႇႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇတိၵ်းတိၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလၢၵ်ႇလၢႆးတႃႇ ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ မီးသွင်ၵေႃႉၵူၺ်းၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁဵတ်းပဵၼ်သၢမ်ၸုမ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၾိင်ႈပိူင်ၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်မီးယူႇၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ ဢမ်ႇဝႃႈ မၢၼ်ႈ၊ ၶႄႇ၊ တႆး၊ ၶၢင်၊ ယၢင်းလႅင်၊ ယၢင်းလမ်၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပေႃးပၢႆးဝူၼ်ႉ လၢႆးႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ် ပိူင်ႈၵၼ်ဢိတ်းဢီႈၵူၺ်းၵေႃႈ ၸႂ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်းယႂ်ႇလူင် ဝႆႉၸႂ်မႃႇၼၽႅၼ်သုင် သေ ဢွၼ်ၵၼ်ၽၢတ်ႇၵၼ် တႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၵၼ် တင်ႈၸုမ်းမႂ်ႇထႅင်ႈတိၵ်းတိၵ်း။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸုမ်းၼႆႉ ပေႃးပႃးမၼ်း ၵဝ်တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇပႃးၼႆ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႆႉ ယၢမ်ႈမီးမႃးၸဵမ်ပၢၼ်မိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇ။ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉသူင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ယူႇ။

ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းၼႆႉ ငၢႆႈႁႅင်းၼႃႇ။ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၵေႃႈ တင်ႈႁဵတ်းမူႇႁဵတ်းၸုမ်းလႆႈယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢွၼ်ႊလၢႆႊသေ ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၵၼ်။ လၢတ်ႈဝႃႈ ပီႈဢၢႆႈ ပီႈၼၢင်းႁဝ်း ဢဝ်တီႈဢၼ်ၼႆႉ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းလွင်ႈၼႆႉၼႃႉ။ ၼွင်ႉယိင်း၊ ၼွင်ႉၸၢႆးၶဝ်ႁမ်ႉ ဢဝ်ဢွင်ႈတီႈၼႆႉ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းလွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းၼၼ် ႁဵတ်းၼႆၵႂႃႇၼႃႉၼႆသေ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈၸုမ်းမႂ်ႇ တင်ႈပဵၼ်မူႇ ပဵၼ် ၵေႃမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းယဝ်ႉ ၽိူဝ်ႇတေႁဵတ်းသၢင်ႈၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ် ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း၊ ပဝ်ႉမၢႆ ဢၼ်တမ်းဝၢင်းဝႆႉ ႁႂ်ႈပေႃးဢွင်ႇမၢၼ် ၼၼ်ႉ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၼင်ႇၵၼ် ၵုမ်ႇမိုင်ႉႁိမ်ဢွင်ႈတီႈ၊ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵၼ်သေ ၸႂ်လမ်သႆႈၵမ်ႇ ဢွၵ်ႇတေႃးသ ၽိတ်းၸႂ်ၼိူဝ်ၵၼ်  တႃႇတေၵုမ်းထိင်း ယႃႇႁႂ်ႈၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ ႁမ်ႉပေႃးယၢပ်ႇယဵၼ်းၵိၼ်းၸႂ်ႁႅင်းၼႃႇယဝ်ႉ။

ၽူႈၼမ်းၵၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းႁွတ်ႈၵႂႃႇမီးဝႆႉၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်ၶဝ်မီးပိူင်ၶဝ်တႅတ်ႈတေႃး၊ ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈၸၼ်ႉ တီႈယူႇလီ  ၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်း မိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈႁဵတ်းတူင်ႉၼိုင်ပႃးလူင်ၵႂႃႇၵူႈၸုမ်း။ ႁဵတ်းၼႆသေ ၵုမ်ႇတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇလဵၼ်ႈလွၵ်းၸိူင်းၵၢၼ်မိူင်းယူႇတိၵ်းတိၵ်း။ ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လႂ်ၵေႃႈ ၵုမ်ႇလႆႈႁၼ်ပဵၼ်ၼႃႈၵဝ်ႇၼႃႈလဵဝ်၊ သိူဝ်ႈၶူဝ်းလၢႆႈ၊ မၢၵ်ႇႁူဝ်လၢႆႈၵႂႃႇမွၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ 

ယွၼ်ႉၼၼ် ၵၢၼ်တႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ သၢႆၸႂ်ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတၢႆ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း၊ သုမ်းငိုၼ်းတွင်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈထူပ်းႁၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇဢွၵ်ႇပူၼ်ႉလႆႈလွင်ႈတုၵ်ႉၶ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁႅင်းၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်း။ လမ်ႇလွင်ႈ သုတ်းတႄႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽူႈၶဵၼ် မီးႁႅင်းၸႂ် လႄႈ ဢႃးလႃႈဝူႈႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ႁွတ်ႈဝႆႉယူႇတီႈတၢင်းၽႄယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၸိူဝ်းလႂ်မေႃဝၵ်ႉဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်း၊ မေႃၸတ်း ၽႅၼ်လဵၼ်ႈၸွမ်းလွၵ်းၸိူင်းၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ႁႂ်ႈဝႆးၽၢႆၵေႃႈ ၸုမ်းၼၼ်ႉတေမီးသုၼ်ႇလႆႈသိုပ်ႇၸတ်းပွင် ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တိုၵ်းတေႃးၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းၵႂႃႇ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းၽူႈသူင်မၵ်ႉဢႃႇၼႃႇလူင်ၼၼ်ႉတႄႉ တႄႇၸတ်းၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄဢႃႇၼႃႇပိူင်တၢႆယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ် ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈတႅတ်ႈတေႃး ၸွမ်းၼင်ႇပဝ်ႉမၢႆ ယိူင်းဢၢၼ်းၶဝ်တမ်းဝၢင်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ပူတ်းၸၼ်ႉပႅတ်ႈ၊ ၵေႃႉလႂ် မီးၽွၼ်းလီ လႄႈ မီးႁႅင်းပွင်၊ ႁတ်းႁၢၼ်တႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ ႁႂ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းမၼ်းထိုင်ယိူင်းဢၢၼ်းပဝ်ႉမၢႆၶဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈ ဢဝ် ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၵႂႃႇ။ သိုပ်ႇယၢင်ႈပႆသဵၼ်ႈတၢင်းမၼ်းၵႂႃႇ ၵမ်းမၢၼ်ႇၵမ်းလီယူႇယဝ်ႉ။

သင်ဝႃႈ ၸုမ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ႁတ်းတႅပ်းတတ်း လႄႈ မူၼ်ႉမႄး မူႇပိူင် သဵၼ်ႈတၢင်း ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၵႂႃႇ။ ထုၵ်ႇလီပူတ်းၽႂ်ပႅတ်ႈ၊ ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၽႂ်လူင်းၸၼ်ႉ၊ ထုၵ်ႇလီဢဝ်ၵေႃႉလႂ်မႃးတႅၼ်း၊ ထုၵ်ႇလီၾိုၵ်းၽွၼ်ႉပၼ်ၵေႃႉလႂ်ၵေႃႈ ႁဵတ်း ၵၢၼ်ၵႂႃႇၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ သိုပ်ႇယၢင်ႈပႆၵႂႃႇမၢၼ်ႇမၢၼ်ႇၸိုင် ၸၢင်ႈထိုင်လႆႈယိူင်းမၢႆယူႇ။

ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတေထိုင်ယိူင်းမၢႆတေႉယူႇႁႃႉ ဢမ်ႇဢွင်ႇမၢၼ်ႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တေလႆႈဢဝ်တၢင်းၼမ် မုၵ်ႉၸုမ်းၸိူဝ်း ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶိုၼ်ႈမႃးမႂ်ႇၼၼ်ႉဝႃႈသႄႈ။ တေလႆႈဢဝ်ၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ ႁဝ်းၶဝ် ၽွမ်ႉၵၼ်လႆႈထိုင်ၵႃႈႁိုဝ်သေ ႁူမ်ႈၵၼ်တိုၵ်းတေႃး ၽဵဝ်ႈ မူၺ်ႉပႅတ်ႈၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းလႆႈသေ ၵေႃႇသၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း တီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊ ၾႅတ်ႊတရႄႊလႆႈၵႂႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ထုၵ်ႇလီဢဝ် ၶေႃႈၽိတ်း ၶေႃႈထုၵ်ႇ တီႈမုၵ်ႉၸုမ်းဢၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈမႃးၵဝ်ႇၵႄႇႁိုင်ၼၢၼ်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ် သေ ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်းတေလႆႈ ဢွၼ်ႁူၺ်းႁွင်ႉၽွမ်ႉၵၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈယဝ်ႉၶႃႈဢေႃႈ။

ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇမုၵ်ႉၸုမ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိုဝ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းမႂ်ႇမႂ်ႇ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမဵတ်ႇမၢႆမုၵ်ႉ ၸုမ်းလႂ်မုၵ်ႉၸုမ်းၼၼ်ႉသႄႈ။ ပဵၼ်ၶၵ်ႉၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ဝႃႈ “ႁဝ်းၶဝ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈယူႇႁႃႉ” ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉမေႃဝႆႉၸႂ် တႅၼ်းတီႈတေၵုမ်ႇတင်ႈၸႂ်တင်ႈၶေႃး ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈပိူဝ်ႈတႃႇမုၵ်ႉၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈဢွင်ႈတီႈလီ တီႈယူႇၶႅမ်ႉယူႇမူႇလဵဝ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းတင်းမိူင်းပတ်းပိုၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပူၼ်ႉလႆႈလွင်ႈတုၵ်ႉၶ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉ တေတိူဝ်းၶႅမ်ႉယူႇ။

သင်ႁဝ်းၽွမ်ႉၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ ဢမ်ႇႁိူင်ႈဢမ်ႇၵိူင်းဢမ်ႇပိူင်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃးၸိုင် ယၢမ်းလဵဝ် ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁၼ်ၵေႃႈ ယင်းဢမ်ႇလႆႈႁၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လတ်းၽၢၼ်ႇလွင်ႈတၢင်းယုမ်ႇယမ် ပၢႆးဝူၼ်ႉ လၢၵ်ႇလၢႆ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ သၢင်ႈႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ လၢႆလၢႆၵူၺ်း။ ၼႆႉပဵၼ်တၢင်းလူဝ်ႇ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

“ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ” ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်လႆႈငိၼ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ႁိုင်ယၢဝ်းၼၢၼ်း ၶၢဝ်းတၢင်း 70 ပီပၢႆ ၶေႃႈၼိုင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယူႇၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၼႂ်း ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢိၵ်ႇလၢႆလၢႆၸုမ်း ဢမ်ႇမေႃဝႆႉၸႂ်တေႃႇၵၼ်၊ မီးၼမ်ႉၸႂ်တိုၼ်ႈတေႃႇၵၼ်၊ ဢမ်ႇဝူၼ်ႉၶပ်ႉ ၼပ်ႉသွၼ်ႇတႃႇၶၢဝ်းႁိုင်မိူဝ်းၼႃႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢမ်ႇသၢင်ႈလႆႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈသေ ၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၼ်ႁႃ လွင်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉမဵဝ်းၼိုင်ႈယူႇ ႁဵတ်းၼႆတိၵ်းတိၵ်း။

လွင်ႈၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈၶၢမ်ႇၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ လွင်ႈတုၵ်ႉၶယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ၊ လွင်ႈၸဵပ်းသႅပ်ႇ၊ လွင်ႈတႅၵ်ႇယႅၵ်ႇယွၼ်ႉမၼ်းယူႇလႄႈ  ၽူႈၼမ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းသိုၵ်း၊ ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဝႆႉၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇသေ ႁႃႁဵတ်းလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸႅတ်ႈ ၸၢင်ႇဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။

ၽွၼ်းလီလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆႉ ၵူႈၵေႃႉတေလႆႈႁၼ် ၼမ်ႉတွၼ်းမၼ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူဝ်ႈပၢင် တိုၵ်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း ပွၵ်ႈၵမ်း 1 ၼၼ်ႉယူႇ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၼမ်ဢွၼ်ၵၼ် လႆႈႁၼ်တၢင်းဢွင်ႇမၢၼ် ၸုမ်းယိပ်း ၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၽွမ်ႉၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵႂႃႇၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ။ ဢမ်ႇႁိူင်ႈဢမ်ႇၵိူင်းတၢင်းလႂ်သေ မုင်ႈၼႃႈသူႇၸူး လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း။

ၼႂ်းႁၢင်ပီ 2023 တေႃႇထိုင် ပီ 2024 တင်းပီၼႆႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လႆႈလွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်လူင် လၢင် တိုၵ်းလိုပ်ႈပႅတ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိူၵ်ႈမႂ်ႈၸွမ်ၸိၵ်းၸဝ်ႈသူင်မၵ်ႉဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉသေ ယိုတ်းၵုမ်းၵမ်လႆႈဝဵင်းယႂ်ႇဝဵင်းလူင် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်ထပ်းၵၼ်လၢႆလၢႆတီႈ။

ၵူၺ်းၵႃႈ တႄႇႁူဝ်ပီ 2025 မႃး လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၽူႈၼမ်းၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉၵေႃႈ လူတ်းယွမ်းမႃးၵမ်း ယၢင်ႈယၢင်ႈ။ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉပိူင်ႈႁၢင်ႇၵႆၵၼ်တင်း ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၼႆႉမႃးတေႉတေႉဝႃႈဝႃႈသေ ၸုမ်းၽႂ်မၼ်းဢွၼ်ၵၼ် တင်ႈၼႃႈတင်ႈတႃ မုင်ႈၼႃႈသူႇၸူး ပိူင်ၵၢၼ် “ၵဝ်တိုၵ်းလႆႈလႄႈ ပဵၼ်ၶွင်ၵဝ်၊ ၵဝ်ၵူၺ်းမီးသုၼ်ႇၸတ်းလႆႈၵူႈလွင်ႈ” ၼႆယူႇ။

ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆႉ ပေႃးတေႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတွၼ်ႈတႃႇ မုၵ်ႉၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၵႂႃႇ ၸုမ်းလႂ် ၸုမ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းတႄႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆႈလွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်လႆႈလႄႈ တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းတေမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁိုဝ်တေမုင်ႈမွင်းလႆႈသေ ၸၢင်ႈတုၵ်ႉၶယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ်ၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်တင်းသဵင်ႈၵွၼ်ႇၼႆ – ၸၢႆးၼုတ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်း တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (SNLD) ၸီႉၸမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

“ႁၵ်ႉႁွမ်တူၺ်းလူၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်းသေ ဢမ်ႇဝူၼ်ႉၶပ်ႉၼပ်ႉသွၼ်ႇပၼ် ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈဝႆႉလွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢမ်ႇတူၺ်းလူ ပၼ်ပႃး လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းမီးယူႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉတႄႉ ႁိုဝ်တေပဵၼ်လွင်ႈလီလႆႈ။ ပေႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လူင်ၼႆႉ ၵတ်းယဵၼ်မီးလွင်ႈလီၵွၼ်ႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ တေလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ သင်ႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ ႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိူဝ်းလဵဝ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၵႂႃႇႁင်းၵူၺ်းယူႇသေ ပွႆႇႁႂ်ႈတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵိုတ်းၶင်ႉဝႆႉၾၢႆႇလင် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၸွမ်းႁဝ်းမႃးၸိုင် တေၸၢမ်ႇပူၺ်ႈလႆႈလွင်ႈလီၼၼ်ႉၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉၵူၺ်း။ ၼႆႉဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ႁၢမ်ႈယႃႇႁႂ်ႈႁဵတ်း ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမၢၵ်ႈမီးတႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆသႄႈ။ တေလႆႈႁဵတ်းဢေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇဝူၼ်ႉၶပ်ႉၼပ်ႉ သွၼ်ႇပၼ်ပႃး ၽွၼ်းပၢင်ႈတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တႄႉ ႁိုဝ်တေလႆႈၶႃႈလႃႇ။ ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ် ဢွင်ႇမၢၼ်ၸင်ႇ ၵၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ တေဢွင်ႇမၢၼ်လႆႈၼႆၶႃႈလူး။”

ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ် ပိူင်ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းလၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢဝ်သုၼ်ၵၢင်ပဵၼ်ယႂ်ႇၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶိုၼ်းသိုပ်ႇယဵပ်ႇႁွႆးတိၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈမိူၵ်ႈမႂ်ႈၵႂႃႇၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယင်းပၢႆၶၢမ်ႈပူၼ်ႉၸၼ်ႉလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။

ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ မီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းယူႇသဝ်းဝႆႉလၢၵ်ႇလၢႆလႄႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၶိူဝ်းၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈ ၶိူဝ်းၼိုင်ႈလႄႈ ၶိူဝ်းၼိုင်ႈ တေယူႇသဝ်း ၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇလႆႈ ႁႂ်ႈၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၵိုတ်းပႅတ်ႈ ၵၢၼ်ပႅင်းၸင်းၵၼ်ၼႆ ၸၢႆးၼုတ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ၸီႉၸမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

“ပေႃးၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵူႈၶိူဝ်းၶိူဝ်း မေႃယူႇႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇလူၺ်ႈလၢႆးၵတ်းယဵၼ်ၸင်ႇ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လူင်ႁဝ်းၼႆႉ တေပဵၼ်မႃး မိူင်းဢၼ်မီးလွင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈလူၺ်ႈတၢင်းၵတ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶိူဝ်းၵူၼ်း ၶိူဝ်းၼိုင်ႈ လႄႈ ၶိူဝ်းၼိုင်ႈ ၵုမ်ႇပႅင်းၸင်းတေႃႇၵၼ်သေ ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇတိုၵ်းတေႃးၵၼ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်းၵႂႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်းၸိုင် လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈလႆႈသေပွၵ်ႈ။ မိူင်းတီႈဢၼ်ၵတ်းယဵၼ်ၼႆႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇမီးလႆႈယဝ်ႉသေ ၸၢင်ႈဢဝ်ၵူႈၵေႃႉၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ် ပႃးၵၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ် ႁူပ်ႉလူမ်ႇၺႃးလုၵ်းတုၵ်ႉၶလူင်ၼၼ်ႉထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။”

ၵွပ်ႈသင်လႄႈၽူႈၼမ်းၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ် တႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်သေ ပၢႆးဝူၼ်ႉလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈဢမ်ႇမႅၼ်ႈႁွႆးလဵဝ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႆ ၸိုင် ပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူင်ဢမ်ႇမၼ်ႈ၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးဢမ်ႇၶႅင်၊ ႁႅင်းၵမ်ႉလင်ဢမ်ႇၵိုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပၼ်ႁႃဢၼ်ပဵၼ်ယူႇ ၼႂ်းမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈဢွင်ႇပေႉၵၢၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉ တေသုတ်းသဵင်ႈသႄႈ။ တေလႆႈဢဝ်ၵၢၼ်မိူင်းၼမ်းၼႃႈႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈ ယၢင်ႈပႆၵႂႃႇ ၸွမ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေႁႃလၢႆးတၢင်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်လႆႈ။

တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶိုတ်းၸၼ်ႉ မီးလွင်ႈတိူဝ်းတွၼ်းမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇ ႁူဝ်သႅၼ် ႁူဝ်လၢၼ်ႉၵေႃႉ ဢဝ်သၢႆၸႂ်သေ လူင်းတိုၼ်းလၢင်းဝႆႉၸွမ်းလႄႈ ၶႅၼ်းတေႃႈ ၽူႈၼမ်းႁဝ်းၶဝ်ၵူႈၸဝ်ႈ၊ ၵူၼ်းတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းႁဝ်းၶဝ် ၵူႈၵေႃႉ ႁၼ်ထိုင်သၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း လူၺ်ႈၼမ်ႉၸႂ်ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ၼၼ်ႉတေႉတေႉသေ ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ် ၶတ်းၸႂ်တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢွၵ်ႇပူၼ်ႉလွင်ႈတုၵ်ႉၶယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလူင်ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉသေၵမ်း။

တႅမ်ႈ- မူၺ်ၶမ်း