ႁဵၵ်ႈႁွင်ႉၶတ်းၸႂ်တူင်ႉၼိုင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တုၵ်းယွၼ်းမႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ပိူဝ်ႈတႃႇလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ။ သူၵဝ်ႁဝ်းႁႃးၶဝ်ႈ ၸႂ်ပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်လႄႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တႃႇတေလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် လွတ်ႈလႅဝ်း ၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉ လိူဝ်သေၽွမ်ႉၵၼ် ဢမ်ႇမီးလၢႆးလႂ်၊ ပိူင်လူင်မၼ်းၵေႃႈ ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၸိူဝ်းႁဝ်းယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆ။

ပုမ်ႇၼဵၼ် ဢၼ်ၶႅင်ႁႅင်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ႁႅင်းသိုၵ်း – ဢၼ်ၵတ်ႉယမ် ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ၊ ၵုမ်းလႆႈ တင်းၼႃႈလိၼ် ၼႃႈၼမ်ႉ ၼႃႈၵၢင်ႁၢဝ်ၼႆ ၽႂ်ႁိုဝ်တေထဵင်လႆႈ။

ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ တႆးၸင်ႇမုင်ႈမွင်းတုၵ်းယွၼ်း လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈမႃးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃးပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ် ပေႃးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ်ၸိုင် ယိူင်းဢၢၼ်း မိူင်းတႆး လွတ်ႈလႅဝ်း မိူင်းတႆးၵတ်းယဵၼ် မိူင်းတႆးၵွၼ်းၶေႃၼၼ်ႉ တၵ်းတေဢမ်ႇပူၼ်ႉလွတ်ႈၼမ်ႉမိုဝ်းတႆးၵႂႃႇမိူဝ်းလႂ်။ ၸင်ႇ တၵ်းၸႂ်ယႂ်ႇမုင်ႈမွင်ႈဝၼ်းပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းတႆးလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ်မႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်။

ပုၼ်ႈတႃႇၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ ႁူမ်ႈလူၺ်ႈ ပႃႊတီႊၵၢၼ်မိူင်းတႆးလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးၽွမ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈဢမ်ႇ တွၼ်ႉမီးမႃး။ ဝၢႆးသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပွၵ်ႈၵမ်း 2 သုတ်းယဝ်ႉၵႂႃႇမိူဝ်ႈ 1945 မႃးထိုင် 1946 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ 31 ဝၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉတႆးလႆႈၸႂ်ၵၼ် ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် တီႈမိူင်းၵိုင် ၊ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တႃႇၽွတ်ႈႁႅၼ်း ၸုမ်းၸဝ်ႈၾႃႉၸိုင်ႈတႆး လႄႈ တေဝွၵ်ႇၸိူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မႃးဢုပ်ႇၵိူဝ်းၵုမ် ၸွမ်းတီႈပၢင်လူင်။

ထိုင်မႃးပီ 1946 လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် ဝၼ်းတီႈ 20 ထိုင် 23 ၸဝ်ႈၾႃႉၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးတင်းသဵင်ႈ ၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်ၵၼ်သေ ၸတ်း ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ပွၵ်ႈၵမ်း 1 တီႈမိူင်းၵိုင်။ တူဝ်တႅၼ်း ၶၢင် ၶျၢင်း ႁူမ်ႈတင်း တူဝ်တႅၼ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈမႃးၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း။ ၸီႉၸႅင်ႈၼႄ လွင်ႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် – ၶေႃႈတီႈ 1. တႃႇတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူဝ်း ၼႃႈ ၶေႃႈတီႈ 2. တႃႇၵေႃႇတင်ႈၵၢၼ်ၶွတ်ႇလိူတ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၶေႃႈတီႈ 3. တႃႇၸမ်ၸႂ်ၵၼ်လႄႈ မီးလွင်ႈပိၼ်ႇပႆႇလူင်ႉ လႅင်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈ။

ထိုင်မႃး 1947 ဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဝၼ်းၸဝ်ႈၾႃႉ ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၽွမ်ႉႁူမ်ႈလႆႈၸႂ်ၵၼ် ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမီးမႃး “ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး”  Tai National Day ႁိုဝ် “ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး”။

တေႃႇမႃးထိုင် 1983 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 16 ဝၼ်း ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် တပ်ႉသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸိုင်ႈတႆး SURA  ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယိုၼ်ႈမိုဝ်းႁွင်ႉလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈသေ 1984 လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် 24 ဝၼ်း ၸဝ်ႈသိုၵ်းၸၢမ်မႂ်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်တပ်ႉငဝ်ႈ သိုၵ်း မၢႆ 2 တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA  ႁႅင်းသိုၵ်း 346 ၵေႃႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁွမ်း တပ်ႉသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸိုင်ႈတႆး SURA ယဝ်ႉထိုင်မႃး 1984 လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် 1 ဝၼ်း ၶိုၼ်းမႄးၶွတ်ႇၽွတ်ႈပဵၼ်ၶွင်ႊသီႊၸိုင်ႈတႆး လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ TRC တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ TRA ။

1985 လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် –  တပ်ႉသိုၵ်းႁူမ်ႈပွင်း 3 ဢၼ် SUA ဢၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇဢွၼ်ႁူဝ် မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ၶွင်ႊသီႊ ၸိုင်ႈတႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ TRC တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ TRA ပဵၼ်ၼိုင်ႈလဵဝ်ၵၼ်သေ ယူၵ်ႉဢဝ်ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း ပဵၼ်ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ ပဵၼ်ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းယဝ်ႉ 1990 လိူၼ်ၻီႊသႅမ်ႊၿိူဝ်ႊရ် မႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈၶိုၼ်းၸိုဝ်ႈ ပဵၼ်ၶွင်ႊသီႊမႄႊပွင်ၸိုင်ႈတႆး SSRC လႄႈ ၸိုဝ်ႈတပ်ႉသိုၵ်း လႅၵ်ႈပိၼ်ႇပဵၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA ဝၢႆးၼႆႉ ၶိုၼ်းမႄးပိၼ်ႇဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး Mong Tai Army ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်လၢႆၸႂ် မီးလွင်ႈၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ၵႂ်ႈ လႄႈပဵၼ်တီႈမုင်ႈမွင်းလူင်ၸုပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ယင်းမီးၵေႃပွင်ၵၢၼ် ၽွမ်ႉ ႁူမ်ႈၸိုင်ႈတႆး CSSU ဢၼ်မီးၶွင်ႊသီႊဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈ ၸိုင်ႈ တႆး SSJAC (ပႃႊတီႊမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ပႃႊတီႊႁူဝ်သိူဝ် SNLD လႄႈတပ်ႉသိုၵ်း ၵူၼ်းမိူင်း သႅင်ၵႅဝ်ႉ) လႄႈ ပႃႊတီႊသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ SNDP ႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇတင်ႈမိူဝ်ႈ ပီ 2013 ။ ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၼႂ်းတႆးလႄႈ တင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး။

ႁူမ်ႈဝႃႈတႆးၵေႃႇသၢင်ႈၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ မႃးယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင် ႁူမ်ႈတင်းၸုမ်းဢွၼ်ႇၸုမ်းဢိတ်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် လၢႆပွၵ်ႈ လၢႆၵမ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်ၼႅၼ်ႈၼႃ။ ၵွႆးၵႃႈႁၢၼ်ႉတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် တႆး   ၵေႃႈတိုၵ်ႉမုင်ႈမွင်းလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈတီႈ ၸုမ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းတႆးလႄႈ ၸုမ်းသိုၵ်းတႆးယူႇ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈပေႃး ႁဝ်းမႃးတူၺ်းၵူၼ်းမိူင်းၼႆ တေလႆႈႁၼ်ၵၢၼ်ဢဝ်ၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆးပဵၼ်ပိူင်လူင်။ ၵမ်ႈၼမ်  ယွၼ်ႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်လႄႈ ဢဝ်ၾိင်ႈၵၢၼ်ယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ်ပုတ်ႉထၼၼ်ႉသေ သၢင်ႈမုၼ် ၵုသူလ် ႁူမ်ႈ ၵၼ်။ ဢမ်ႇဝႃႈဝၼ်းသိလ်ဝၼ်းထမ်း ဝၼ်းယႂ်ႇ ဝၼ်းလူင် ၸဵမ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇ ႁူပ်ႉထူပ်းႁၼ်ၼႃႈ ႁၼ်တႃ တၵ်းတၢႆးၵၼ် ၵူႈမိူဝ်ႈ ၊ ဢုပ်ႇဢူဝ်းလၢတ်ႈၸႃ တူင်ႉတၵ်ႉမိုတ်ႈၵိုဝ်း ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်လႆႈငၢႆႈ။  ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၾိင်ႈငႄႈ ႁိတ်ႈႁွႆးၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ်လဵဝ်ၵၼ် ဢမ်ႇဝႃႈၵူၼ်းတႆး ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း ၵၢၼ်ႁူမ်ႈမႆႉႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈယၢပ်ႇ ပဵၼ်တၢင်းမၵ်ႉမိုတ်ႈသူင်ၼင်ႇၵၼ်။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဝၼ်းလမ်ႇလွင်ႈၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆး ၶဝ်ႈဝႃႇ ဢွၵ်ႇဝႃႇ ပီမႂ်ႇ လိူၼ်ႁႃႈ ငၢၼ်း(ပွႆး) ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်လႆႈႁူပ်ႉထူပ်း ၺႃးၵၼ် ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵၼ် ဢမ်ႇဝႃႈပွႆး လဵၵ်ႉယႂ်ႇလူင် ႁူမ်ႈမႆႉႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇပဵၼ်လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈလူၺ်ႈဢမ်ႇႁူႉတူဝ် ဢမ်ႇလႆႈတင်ႈတူဝ်တင်ႈၸႂ် မိူၼ်ၵႂၢမ်းမုင်ႈမွင်း ႁဵၵ်ႈႁႃလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၶိူဝ်းၶိူဝ်းပူၼ်ႉမႃး။

ပီႈၼွင်ႉတႆးၵမ်ႈၼမ် ပေႃးဢဝ်ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း လၢတ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်း ႁႃတၢင်းၽွမ်ႉၵၼ်ပေႉ ယၢပ်ႇယဵၼ်းၶဵၼ်ၸႂ်၊  ၵွႆးၵႃႈ ပေႃးဢဝ်လွင်ႈၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆးပဵၼ်ပဝ်ႈမၢႆ ဢမ်ႇဝႃႈတီႈလႂ်မိူဝ်ႈလႂ်တိုၼ်းလႆႈၸႂ်ၽွမ်ႉ ပဵင်းၵၼ် ၊ ၵၢၼ်ဝွၵ်ႇၼႃးမုၼ်ၵၼ် ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉ ၸၢဝ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမီးလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈၵူႈမိူဝ်ႈၵူႈတီႈ။ ဢမ်ႇဝႃႈ တေႁၢင်ႇၵႆၵၼ်ၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၼႂ်းမိူင်းတႆးမိူင်းထႆးၵွႆး၊ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းလၢႆပီမႃးၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈတႆးတႂ်ႈ ၶူင်းၼႂ်းမိူင်းၶွၼ် သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး ဢတ်ႇသမ်ႇ ၼႂ်းဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊ တႆးၵူႈတီႈတီႈၼႂ်းလူၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၵွင်ႉ ၵၼ်လူၺ်ႈသၢႆၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆးပဵၼ်သူၼ်ႇယႂ်ႇ။

လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း တီႈတႆးယူႇထင်သဝ်း ပဵၵ်ႉသမ်ႉႁူႉယူႇၵေႃႈ ၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ်ႉမႃးဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇႁႃၵၼ်။ ဝၢႆးသေ မီးထဵၵ်ႉၼူဝ်ႊလူဝ်ႊၵျီႊ ၶဝ်ႈမႃးၵႅမ်မိုဝ်းၼႆႉ ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး တီႈၼိုင်ႈလႄႈတီႈၼိုင်ႈ မိူင်းၼိုင်ႈလႄႈမိူင်းၼိုင်ႈ လႆႈႁၼ် ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၵၼ်၊ ႁၼ်ၵၼ်လႆႈ တၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ တၢင်းၾဵသ်ႉ တၢင်းၶလိပ်ႉ ။ မီးၵၢၼ်တူင်ႉတၵ်ႉၵပ်းသိုပ်ႇၵွင်ႉ ၵၢႆႇႁႃၵၼ်၊ ၵႂႃႇမႃးယဵမ်ႈသူႇၸႂ်းၵၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး လွင်ႈယူႇၵိၼ်သဝ်း လွင်ႈ ႁဵတ်းလွင်ႈသၢင်ႈ ဢၼ်မိူၼ်ၵၼ် ငၢႆးၵၼ် ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈလႄႈၸိုင်ႈမိူင်းၼိုင်ႈ ႁဵၼ်းႁူႉလႅၵ်ႈပိၼ်ႇၵၼ်။

ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းမုင်ႈမွင်းၼၼ်ႉ ပဵၵ်ႉသမ်ႉႁဝ်းၸႂ်ယႂ်ႇမုင်ႈမွင်းတီႈၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်း ႁဝ်းၶဝ်ႈၸႂ်ဝႃႈ  ပေႃးၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်းႁဝ်း ၽွမ်ႉၵၼ်ၼႆ လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း လွင်ႈမိူင်းၵွၼ်းၶေႃ တေပဵၼ်မႃးလႆႈ ငၢႆးၼႆၵွႆး။ တႄႉတႄႉမၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇၽိတ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ-  ၵွႆးၵႃႈၼၼ်ႉပဵၼ်လၢႆးဝႆး လၢႆးယၢပ်ႇလႄႈ ပဵၼ်လၢႆးၵႄႈတီႈပၢႆ မၼ်းၵွႆး။  ႁူမ်ႈဝႃႈၽွမ်ႉၵၼ်လႆႈယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ၵၢၼ်တေမၼ်ႈၵိုမ်း ၵၢၼ်တေယူႇယိုၼ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇငၢႆႈ ၊ တူဝ် ယၢင်ႇၵေႃႈ ႁၼ်မႃးၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ 67 ပီ ၊ ၽွမ်ႉယဝ်ႉယၢႆႈ ၽွမ်ႉယဝ်ႉတႅၵ်ႇ ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်း ဢမ်ႇ ၵႅၼ်ႇၶႅင်။

ပိူင်ႈၵၼ်တင်းၾိင်ႈပိူင် ၵၢၼ်ယူႇၵၢၼ်ၵိၼ် ၾိင်ႈယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉၼႃႈထိုဝ်တႃၵၼ် ၾိင်ႈၸွႆႈၵၼ်ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ၸိူင်ႉ ၼင်ႇႁဝ်း ႁၼ်ပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈၵၢၼ်ႁႆႈၼႃးသူၼ် သွမ်ႈၵႃႈ ပၢတ်ႇၶဝ်ႈ ပေႃႉၶဝ်ႈ ပူၵ်းႁေႃပူၵ်းႁိူၼ်း ဢမ်ႇတွၼ်ႉ ၸၢင်ႈ ၵၼ် ၊ ဢဝ်မိုဝ်းၵၼ် ၼဵဝ်ႇၵၼ် ဢဝ်ဝၼ်းၵၼ် ပိၼ်ႇပႆႇၸွႆႈၵၼ်။  ၼၼ်ႉယဝ်ႉပဵၼ်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ဢၼ်ၸိုၼ်ႈ ၸၢင်ႇ ၊ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈလူၺ်ႈၸႂ်သတ်ႉထႃး ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ၸွမ်းၾိင်ႈ သၽႃႇဝ ၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်။

လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတိုၼ်းၽွမ်ႉၵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈလူၺ်ႈသၽႃႇဝ ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈလႆႈတီႈ ၵူၼ်း မိူင်း ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈလႆႈတီႈၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈလႆႈတီႈၵၢၼ်ၵႂႃႇမႃးၶဝ်ႈဢွၵ်ႇႁႃၵၼ် ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈလႆႈတီႈၵၢၼ် ၸွႆႈထႅမ် ပၼ်ႁႅင်းၵၼ် ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈလႆႈတီႈၵၢၼ်ၼပ်ႉၼႃႈထိုဝ်တႃၵၼ် ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈလႆႈတီႈၵၢၼ်ယူၵ်ႉယွင်ႈ ၵုၼ်းမုၼ် ၼပ်ႉၵႃႈဢူငဝ်းၵၼ်၊ ပဵၵ်ႉသမ်ႉတေလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း သေတႃႉပေႃးႁဝ်းမႅတ်ႇပႅင်းႁၵ်ႉသႃဝႆႉ ၵႂႃႇလႆႈယိုၼ်းယၢဝ်း ပိုၼ်ႉထၢၼ်ႁဝ်းၵေႃႈ တေၵွၼ်ႈယႂ်ႇတေၵႅၼ်ႇၶႅင်မၼ်ႈၵိုမ်းၼႅၼ်ႈၼႃ။ ဢမ်ႇၵွမ်ႉတႆး ၸိူဝ်းယူႇႁိမ်းႁွမ်းၸမ်ၵၼ်ၵွႆး တႆးၸိူဝ်းယူႇႁၢင်ႇႁိူၼ်ၵႆၵၼ်ၶႅၼ်ႈႁူၺ်ႈၶႅၼ်ႈလွႆ ၶႅၼ်ႈပၢင်ႇလၢႆႇပဵၼ်မိုၼ်ႇသႅၼ်လၵ်း ၵေႃႉမိူင်းမိူင်းၵေႃႈ တေ ၸမ်ၸႂ်ၵၼ် ၽွမ်ႉၸႂ်ၵၼ် ပဵၼ်ၼိုင်ႈလဵဝ်ၵၼ်။

(*** ပွင်ႈၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလႄႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင်သုၼ်ႇတူဝ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈပၢႆၵမ် ၵူၺ်းၶႃႈ ဢေႃႈ။)