သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၶႂ်ႈယူႇၼိူဝ် ပေႉပုၼ်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်းတၢင်ႇၸုမ်းမႃးယူႇတႃႇသေႇ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈလွၵ်းလႂ် ဢဝ်လွၵ်းၼၼ်ႉ ။ ၶၢဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်ႈသၽႃးမႂ်ႇမႃးၼႆႉ သမ်ႉပၢႆ ၶႂ်ႈလၢႆႈပၵ်းပိူင်မႂ်ႇသႂ်ႇထႅင်ႈ ၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈ တႃႇပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း ။ လၢတ်ႈဝႃႈ သင်ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉလႂ်လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး ၊ ၼမ်ႉၵတ်ႉဢမ်ႇပဵင်းပေႃးၼင်ႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ၊ ၸုတ်ႈယွမ်းသေဢၼ်ဢၼ် တေဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈႁပ်ႉပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းၼႆယူႇ။

လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတိုၵ်ႉႁပ်ႉပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းမႂ်ႇမႂ်ႇပီၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း ။ လွင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃး မူႇပိူင်ဢၼ် ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း မီးသုၼ်ႇလိူၵ်ႈတူဝ်တႅၼ်းၽႂ်မၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်း ၽဵင်ႇပဵင်း ၼႆၼၼ်ႉယူႇ ၊ ပေႃးတတ်းမၵ်းၸၼ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၼ်ႁဵတ်းၼႆတႄႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈမၢၼ်ႈ သုမ်းသုၼ်ႇထႅင်ႈ ၼႆ တႅၼ်းၽွင်းၼႂ်းလၢႆပႃႇတီႇ ဢွၼ်ၵၼ်တူၵ်ႇတၵ်ႉၼင်ႇၼႆ ။

လွင်ႈဢၼ်မႃးဢဝ် ဝႂ်ယဝ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်း ႁိုဝ် ဝႂ်ႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးသေဢၼ်ဢၼ် မႃးတတ်းမၵ်းၼမ်ႉၵတ်ႉတႅၼ်းၽွင်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈၸႅၵ်ႇထႅၵ်ႇၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၵၼ်ၵူၺ်း ၼႆ တႅၼ်းၽွင်းၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ် တူၵ်ႇတၵ်ႉၼင်ႇၼႆ။
လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ ၸၼ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းတႅၼ်းၽွင်းၼႆႉ ယူႇတီႈၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၽွတ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇ ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇမၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 14/07/2026 ၼႆႉ ။

ၼႂ်းပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ – “ ၼႂ်းမူႇပိူင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ မႄးဝႆႉ မတ်ႉတႃ 8 မတ်ႉတႃၽႄ (ၵ) ။ မႄးထႅမ်ဝႆႉဝႃႈ တႅၼ်းၽွင်းၵူႈၵေႃႉ ဢမ်ႇဝႃႈ တေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၼႂ်းပႃႇတီႇလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ တေလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် လႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးတီႈၸၼ်ႉၸွမ် တီႈ တီႊၵရီႊၶေႃႊလ်လိၵ်ႉ ဢၼ် ၸိုင်ႈမိူင်းမၵ်းမၼ်ႈၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈ ” – ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ပေႃးမႃးဢဝ် ဝႂ်ယဝ်ႉၸုမ်ႈၶူးသေ တတ်းမၵ်းၼမ်ႉၵတ်ႉတႅၼ်းၽွင်းတႄႉ တႃႇၵူၼ်းမိူင်း တေလႆႈထူပ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လီတႄႉ ဢမ်ႇငၢႆႈ ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇယဝ်ႉၸုမ်ႈၶူးသင်သေ ၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇႁႅင်းတူင်ႉၼိုင်ပၼ် တႃႇၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵူႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ မီးတင်းၼမ် ။ ပေႃးဝႃႈ ၵူၼ်းလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူး ၸင်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈ ပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းၼႆတႄႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶၢမ်ႇၸုၼ်ႉပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ် ယၢမ်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ်မႃးတႄႉ သုမ်းသုၼ်ႇတင်းပိုၵ်းယဝ်ႉ တႅၼ်းၽွင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

တႅၼ်းၽွင်း ၼႂ်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ SNDP ၊ ပႃႇတီႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ(တစည/NUP) ၊ ပႃႇတီႇႁူမ်ႈတုမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း PNO လႄႈ ပႃႇတီႇၼႃႇၵ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်းပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇ ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈၸၼ်ႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတႅၼ်းၽွင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပႆႇထိုင်ၶိင်ႇၶၢဝ်း ပႆႇၵိုင်ႇငၢမ်ႇၸွမ်းငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းဝႃႈၼႆယူႇ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႂ်းဢွင်ႈတီႈ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်းဢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈမၢၼ်ႈယူႇသဝ်းဝႆႉၼႆၸိုင် ဢမ်ႇထၢင်ႇႁၢင်ႈလႆႈႁဵၼ်းလႆႈသွၼ်မႃး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ။ ၵမ်းၼႆႉသမ်ႉ ယူႇယူႇမႃး တတ်းမၵ်း ၸၼ်ႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇတေႃႇတႅၼ်းၽွင်းၸိူင်ႉၼႆတႄႉ ယိင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းသုမ်းသုၼ်ႇ။

လွင်ႈၼႆႉ ၸၢႆးၸဵင်ႇဝိၼ်း တႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း (လၢႆးၶႃႈ) ၼႂ်းပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

မိူဝ်ႈလဵဝ်သမ်ႉ ၶဝ်မႃးႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆ ပေႃးဝႃႈ မႃးတူၺ်း ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းတူၵ်းလိုၼ်းၶဝ်လူး။ ပေႃးၶဝ်ဢဝ် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇမႃးတတ်းမၵ်းႁဵတ်းၼႆ သဵင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၵေႃႈတေႁၢႆ ။ ပေႃးသဵင်မၼ်းႁၢႆၵႂႃႇၼႆ ပွင်ႇဝႃႈ ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ႁဵတ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းၼၼ်ႉၼႃႇ။

သင်ဝႃႈ ၼႂ်းသၽႃးၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းလႆႈႁပ်ႉၸုမ်ႈၶူးယဝ်ႉ ၸင်ႇၶဝ်ႈလႆႈၼႆတႄႉ ၵုမ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းလႆႈ ၸုမ်းၶူး လၢႆလၢႆ ၵႂႃႇၼင်ႈထွမ်ႇၵၼ်ၵူၺ်းယဝ်ႉ။ တႃႇတေလႆႈသဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၵေႃႉၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ တူဝ်ထူပ်းတႃႁၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈႁဵၼ်းလႆႈသွၼ်ၵေႃႈ မီးတၢင်းႁူႉထႅင်ႈလၢႆးၼိုင်ႈယူႇၼႆ ၽူႈသူၼ်ၸႂ်ၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ ။

တႅၼ်းၽွင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႃႇၵၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈတၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ – “ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းမီးလၢႆ သႅၼ်းထၢၼ်ႈ။မီး ၵူၼ်းၵႃႉၵူၼ်းၶၢႆ ၵူၼ်းၽုၵ်ႇၵူၼ်းသွမ်ႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၸုမ်ႈၶူးမီးတင်းၼမ် ။ ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ၽႂ်တေၵႂႃႇတႅၼ်းသဵင်ၶဝ်လႆႈ ။ ၵူၼ်းၽၢၼ်ၵေႃႈတေမီး ၵူၼ်းမီးၵေႃႈတေပႃး လူဝ်ႇမီးတီႈယူႇပၼ်ၵူၼ်းၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း ၸင်ႇတေလႆႈသဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်မိူင်းဢၼ်ၸႅတ်ႈဢၼ်ၸၢင်ႇ ။ ပေႃးဝႃႈမႃးတတ်းမၵ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆတႄႉ မိူၼ်တင်းပၢၵ်ႈပႅတ်ႈၵူၼ်းဢၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈဢမ်ႇပဵင်းၵၼ်သေ ၼႂ်းသၽႃးၼၼ်ႉ မိူၼ်တင်း မီးၵူၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၸႂ်လဵဝ်ၵၼ် ၵႂႃႇမူတ်းမူတ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ ” -ဝႃႈၼႆ။

ပိူင်တတ်းမၵ်းၸၼ်ႉပၺ်ႇၺႃႇတႅၼ်းၽွင်း ပွၵ်ႈၵမ်း ၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင် ပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းဢဵၼ်ႁႅင်းဢမ်ႇပေႃးယႂ်ႇလႄႈ တုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင် ၵၢၼ်ႁူမ်ႈသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇၼႆ တႅၼ်းၽွင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

မၼ်းတေတိူဝ်ႉတႅၼ်းၽွင်းပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းၼမ် ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတေတုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃး ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်တေႁူမ်ႈသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ မၼ်းတူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈ ။ၵမ်ႈၽွင်ႈ ပေႃးတေဝၢင်းၶိူင်ႈသေ မႃးႁဵတ်းပႃႇတီႇၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးႁဵတ်းလႆႈ ။ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးမႃးဢဝ် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇမၵ်းမၼ်ႈႁဵတ်းၼႆ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ မီးတင်းၼမ် ။ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ်ၵေႃႈ တေဝူၼ်ႉဝႃႈ ပေႃးဝၢင်းၶိူင်ႈသေ ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ႁဝ်းသမ်ႉတေၶဝ်ႈႁဵတ်းသင် တေဝူၼ်ႉဝႃႈၼႆထႅင်ႈ

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ – ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇတွၼ်ႉလႆႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႉၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉမႃးသေပွၵ်ႈ ။ ဢိင်ၼိူဝ် ပၼ်ႁႃပႃႇတီႇလႄႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ မီးမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်သေ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇထၢင်ႇႁၢင်ႈလႆႈႁဵၼ်းသင်မႃးငၢႆႈငၢႆႈ ၵမ်းၼႆႉသမ်ႉတေမႃး တတ်းမၵ်းၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ယင်းမိူၼ်တင်း တင်ႈၸႂ် ႁႃလၢႆးတၢင်းၵမ်ၵိၼ်းၵူၼ်းမိူင်းထႅင်ႈၵူၺ်း ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်မိူင်းႁၢမ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇသေဢမ်ႇၵႃး သမ်ႉပၢႆတင်ႈၸႂ်ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈထႅင်ႈ ယိင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁၢမ်းသုၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈၵူၺ်း ၼႆယူႇ။

ၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈဝႆႉႁင်းၵူၺ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၼ်း ပႃးဝႆႉ တီႈမတ်ႉတႃ 120 ၼၼ်ႉဝႃႈ တႃႇပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးဢႃယု 25 ပီ ၊ ပေႃႈမႄႈတေလႆႈပဵၼ် ၵူၼ်းဢၼ် ၵိူတ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ။ ပေႃးၼပ်ႉတႄႇဢဝ် ဝၼ်းလိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ ႁူၼ်လင်ၵႂႃႇၸိုင် တီႈဢေႇသုတ်း တေလႆႈယူႇဝႆႉၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ 10 ပီ။ တေလႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈၼင်ႇဢၼ်ပိူင်လိူၵ်ႈတင်ႈမီးဝႆႉ ။

ၸွမ်းၼင်ႇ မတ်ႉတႃ 152 ၼၼ်ႉသမ်ႉ တႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉ ဢႃယုတေလႆႈတဵမ် 30 ၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၶဝ်ႈလိူၵ်ႈလႆႈ ဝႃႈၼႆဝႆႉၵူၺ်း ။
ၸၼ်ႉႁဵၼ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်တႅၼ်းၽွင်းၵမ်ႈၼမ် ႁူႉဝႆႉတႄႉ ယၢမ်ႈႁဵၼ်းထိုင်ၸၼ်ႉသိပ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ၶဝ်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်းလႆႈ ၼႆယူႇ။