ဝၢႆးလင်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ ၼၼ်ႉ ပၢင်ၵုမ်လုမ်းသၽႃး ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်ၵေႃႈ ၸတ်းပွင်ၶိုၼ်ႈမႃး ၸွမ်းၼင်ႇၵၢင်ၸႂ် ၽူႈၼမ်းသိုၵ်း ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်။

ငိုၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၸၢႆႇတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တေၶိုၼ်ႈလုမ်းသၽႃးသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇၸွမ်းၼင်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ဝၢင်းၽႅၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈလိူၼ်လႂ် တေသဵင်ႈယူႇမွၵ်ႈ 1 မိုၼ်ႇသႅၼ်ပျႃး (ၼိုင်ႈပီႊလီႊယၼ်ႊၵျၢတ်ႉ) ဝႃႈၼႆ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းတဵမ်ၶၢဝ်းတၢင်း 5 ပီယဝ်ႉ ယႃႉပႅတ်ႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ၵဝ်ႇသေ ၼမ်းၸတ်းၶိုၼ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူဝ်ႈႁၢင်ပီ 2025 လႄႈ ႁူဝ်ပီ 2026 ၼၼ်ႉ တႃႇ 263 ၸႄႈဝဵင်း။ တႄႇႁွင်ႉၸတ်းပၢင်ၵုမ်လုမ်း သၽႃး ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ် မိူဝ်ႈၵၢင်လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 2026 ၼႆႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵမ်ၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ (UEC) တႂ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ႁၢႆးငၢၼ်းဢွၵ်ႇဝႆႉ ၶေႃႈမုလ်းလွင်ႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉ တႅၼ်းၽွင်း ၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ် ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၸတ်းၵၢၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးယူႇ 1025 ၵေႃႉ၊ ၵွၼ်ႇဢူးမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈယိုတ်းမိူင်း ပႆႇပူတ်းၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း ၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်တၢင်ႇယိုၼ်ႈဝႆႉ တူဝ်တႅၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉၼႂ်းလုမ်းသၽႃးသမ်ႉ မီးယူႇ 368 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈသဵၼ်ႈ မီး 1393 ၵေႃႉ။

ငိုၼ်းလိူၼ်တႃႇတႅၼ်းၽွင်း ၼႂ်းလုမ်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ သွင်တီႈၼႆႉ ၼိုင်ႈၵေႃႉလႂ် မီးသုၼ်ႇၸၢမ်ႇပူၺ်ႈ ၼိုင်ႈလိူၼ် 10 သႅၼ်ပျႃး၊ တႅၼ်းၽွင်း ၼႂ်းလုမ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း လႄႈ တိူင်းသမ်ႉ ၼိုင်ႈၵေႃႉလႂ် 5 သႅၼ်ပျႃး – ၸႂ်ႉၵႂႃႇၸွမ်းပိူင်ဢၼ် ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼဢၽ (နအဖ) မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၸဵမ်မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ ပီ 2011 ။

ၼႂ်းလုမ်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼႆႉ တူဝ်တႅၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉ မီးယူႇ 166 ၵေႃႉ၊ တႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွမ်သေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉသမ်ႉ မီးယူႇ 420 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈသဵၼ်ႈ ၵူၼ်းၵိၼ်ငိုၼ်းလိူၼ်မီး 586 ၵေႃႉ။

သင်ၼပ်ႉငိုၼ်းလိူၼ် ၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းပိူင်တမ်းဝၢင်းဝႆႉ ၽွင်းတႅၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ လိူၼ် 10 သႅၼ်ပျႃးၸိုင် တႃႇလုမ်းသၽႃး သွင်တီႈၼႆႉၵူၺ်း မႅၼ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈ 5,860 သႅၼ်ပျႃး ။

ၼႂ်းလုမ်းသၽႃးၸႄႈမိူင်း လႄႈ တိူင်းသမ်ႉ တူဝ်တႅၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မီးယူႇ 202 ၵေႃႉ၊ တႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၼမ်းၸတ်း ဝႆႉသမ်ႉ မီးယူႇ 576 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈသဵၼ်ႈ ပဵၼ်ၵႂႃႇ 778 ၵေႃႉလႄႈ သင်ၼပ်ႉငိုၼ်းလိူၼ် ၼိုင်ႈၵေႃႉ 5 သႅၼ်ပျႃး ၸွမ်းၼင်ႇမၵ်းမၼ်ႈဝႆႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၸိုင် တေမႅၼ်ႈငိုၼ်းမၢၼ်ႈယူႇ 3,890 သႅၼ်ပျႃး။

ပေႃးမႃးၼပ်ႉတူၺ်းၼႆ တႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ လႄႈ တူဝ်တႅၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းလုမ်းသၽႃးၼႆႉ တင်းသဵင်ႈတေမီးယူႇ 1364 ၵေႃႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၼိုင်ႈလိူၼ်ၼႆႉ တေလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ငိုၼ်း 9750 သႅၼ်ပျႃး။ တင်းသဵင်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉ ငိုၼ်းၵူၼ်းမိူင်း (ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာ) ဝႆႉ – လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပဵၼ်တူဝ်တႅၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼင်ႈဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉၼႂ်းလုမ်းသၽႃးၼၼ်ႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈ ၵိၼ်ငိုၼ်းလိူၼ်သိုၵ်း လႄႈ ငိုၼ်းလိူၼ်တႅၼ်းၽွင်း တင်းသွင်လွင်ႈ။

ၼႂ်းပၵ်းပိူင်လၵ်းမိူင်းၼၼ်ႉ တမ်းဝၢင်းပိူင်ဝႆႉဝႃႈ ပေႃးဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ လူၺ်ႈၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်း တႅၼ်းၽွင်းၸိုင် မီးသုၼ်ႇလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းငိုၼ်း- ၵႃႈတီႈၼွၼ်း 8,000 ပျႃး ၊ ၵႃႈၶဝ်ႈ ၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် 20,000 ပျႃး လႄႈ ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ 7,000 ပျႃး – ၼိုင်ႈဝၼ်းၸႂ်ႉလႆႈ 35,000 ပျႃး ၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီ 2014 လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼၼ်ႉတႄႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ RFA ႁၢႆးငၢၼ်းဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ – ၵူၼ်းၸိူဝ်းပဵၼ်တူဝ်တႅၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈၵႂႃႇဢဝ်တီႈယူႇဝႆႉၼႂ်းလုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢူးတဵင်းၸဵင်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢဝ်ငိုၼ်းလိူၼ်။ ၵူၺ်းဢဝ်ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ ဝၼ်းလႂ်ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉပၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း ၼႆသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ် ပၢၼ်ဢူးမိၼ်း ဢွင်ႇလၢႆႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈႁင်းၵူၺ်းၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇႁၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၸႅင်ႈၼႄ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈႁူႉၸွမ်းလႄႈ ဢမ်ႇမီးလၵ်းထၢၼ် လွင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇယူႇဝႆႉၼႂ်းလုမ်းသၽႃး ဢမ်ႇဢဝ်ငိုၼ်းလိူၼ်။