ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉသ် (လိူၼ်ၼႃႈ) ၼႆႉ ၸုမ်းသိုၵ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ (MNDAA) တင်း သိုၵ်းဝႃႉ (UWSA) မီးၽႅၼ်ၵၢၼ်တႃႇၵႂႃႇႁူပ်ႉတင်းၵေႃႇမတီႇဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NSPNC) တႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းလူင်ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢူးမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၶိုၼ်ႈႁပ်ႉပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈယဝ်ႉသေ ၸတ်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ၶူင်းၵၢၼ် 100 ဝၼ်း -ႁႂ်ႈၵေႃႇမတီႇဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ႁူပ်ႉထူပ်းၸွမ်း ၸုမ်း သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၵမ်းၸုမ်းၸုမ်း ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ႁၢင်လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၼႆႉ ႁူပ်ႉထူပ်းၵႂႃႇလၢႆလၢႆၸုမ်းယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းၸမ်ၸႂ်သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ မိူဝ်ႈႁၢင်လိူၼ်ၵျုၼ်ႊပူၼ်ႉမႃး ၽွင်းသိုၵ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ မိူင်းၶႄႇလႆႈတိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၵႂႃႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸွမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ -ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပၢင်တိုၵ်းၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ (MNDAA) ၵုမ်းၵမ်ဢဝ်လႆႈ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ဝဵင်းသႅၼ်ဝီ၊ ဝဵင်းၵုၼ်လူင်၊ ၶျိၼ်ႊသူၺ်ႇႁေႃႇ၊ ဝဵင်းၵၢတ်ႇၵဝ်ႇ (လၢဝ်ႇၵၢႆး)၊ ၵွင်းၸၢင်ႉ၊ ၵိဝ်ႇၵူတ်ႉ (ပၢင်ႇသၢႆး)၊ မိူင်းၵူဝ်း လႄႈ တႃႈမိူင်းငႅၼ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

တႄႇလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်မႃး ယိုတ်းလႆႈ ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ တီႈသိုၵ်းလွႆ(တဢၢင်း) TNLA ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၸတ်းပဵၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇ(လၢဝ်ႇၵၢႆး) ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈသႅၼ်ဝီ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵူတ်ႉၶၢႆ လႄႈ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းၵူဝ်း ႁဵတ်းပဵၼ် 4 တွၼ်ႈယဝ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း မၢႆ 1 ဝႆႉ။

လင်ပၢင်တိုၵ်းၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ၽွင်းၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇၼႆႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယွၼ်းႁႂ်ႈသိုၵ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ထွႆဢွၵ်ႇပၼ် ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ၵႂႃႇမႃး ဝဵင်းသီႇပေႃႉ ထိုင် ဝဵင်းမူႇၸေႊဝႆႉ ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သိုၵ်း-ၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းတႆးမီးၶၢဝ်ႇလိုဝ်းဝႆႉဝႃႈ- ၼႂ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း လိူၼ်ၼႃႈၼႆႉ ၸတ်းၽႅၼ်ဝႆႉ တႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇ လွင်ႈၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း မၢႆ 1 လႄႈ ၵၢၼ်ထွၼ်ထွႆတပ်ႉသိုၵ်း ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇထိုင် မိူင်းၶႄႇ ဢိၵ်ႇပႃးၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ – ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းၵေႃႉၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်း တပ်ႉသိုၵ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA ၵေႃႈ ပိုတ်ႇပၢၵ်ႇလၢတ်ႈပႃးတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ မျႅၼ်ႇမႃႇၼွင်းဝႃႈ “သိုၵ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉၵေႃႈ မုင်ႈမွင်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈ မီးၵၢၼ်မၵ်းမၼ်ႈ ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း မၢႆ 1။ သိုၵ်းဝႃႉ ဢၼ်လႆႈၽွင်းငမ်းဝဵင်းၵႂႃႇ သွင်တီႈ မိူဝ်ႈ 1027 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယိူင်းဝႆႉတႃႇလႆႈ သုၼ်ႇလႆႈၸႄႈမိူင်းႁင်းၶေႃယူႇ မိူၼ်ၵၼ်” ၼႆယဝ်ႉ။

လိူၼ်ဢေႊပရႄႊ 20 ဝၼ်း ထိုင် လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ 31 ဝၼ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁွင်ႉဢဝ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်း လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်း NCA လႄႈ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA)၊ တပ်ႉသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တႆးလႅင် (SNA) ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဝႆႉ။ မၢင်ၸုမ်းၵေႃႈ လႆႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်ၵႂႃႇ လၢႆလၢႆၶေႃႈယူႇ။

ပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 19 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁွင်ႉဢဝ် ၸုမ်းသိုၵ်းလွႆ (တဢၢင်း) TNLA ( ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်သၢင်ႈပၢင်တိုၵ်းၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ၼၼ်ႉ) မႃးႁူပ်ႉ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း ၵေႃႇမတီႇၶၵ်ႉၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NSPNC) ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈ။

ၾၢႆႇသိုၵ်းလွႆ (တဢၢင်း) ၵေႃႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းတုၵ်းယွၼ်းဝႆႉ တႃႇႁႂ်ႈမၵ်းမၼ်ႈပၼ် “သုၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်းၸႄႈမိူင်းႁင်းၶေႃ” ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ပၵ်းပိူင်လၵ်းမိူင်း 2008 မီးဝႆႉၼၼ်ႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယၢမ်ႈဢဝ် ဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ လႄႈ ဝဵင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈ ဢၼ်မီးၸၢဝ်းၶိူဝ်းပလွင်ႈယူႇသဝ်းဝႆႉ ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉပၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ် ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၸၢဝ်းပလွင်ႈဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လင်ပၢင်တိုၵ်း 1027 မႃး သိုၵ်းလွႆ ၶႂ်ႈၶႂၢၵ်ႈယွၼ်းဢဝ် ဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ မၢၼ်ႈပဵင်း၊ ၼွင်ၶဵဝ်၊ ၵျွၵ်ႉမႄး၊ သီႇပေႃႉ၊ ၼမ်ႉတူႈ၊ ၵူတ်ႉၶၢႆ၊ လႃႈသဵဝ်ႈ၊ မူႇၸေႊ လႄႈ ၼမ်ႉၶမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးၶဝ်ႈယူႇတႂ်ႈ “ၸႄႈမိူင်းပလွင်ႈ” ၼႆထႅင်ႈ။

ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸႄႈမိူင်းပလွင်ႈသေ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဢဝ်ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းလႂ်လၢႆလၢႆ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈယူႇၸွမ်းတေႉတေႉ ၼႆၼၼ်ႉတႄႉ ၾၢႆႇၸုမ်းသိုၵ်းလွႆ (တဢၢင်း) ဢမ်ႇပႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇဝႆႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ႁႂ်ႈတႅတ်ႈတေႃး။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းသိုၵ်းလွႆ (တဢၢင်း) ၶႂ်ႈလႆႈၸႄႈမိူင်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ ၵေႃႈ မီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈဢၢၼ်းယွၼ်း ၸႄႈမိူင်းႁင်းၶေႃမႃးယူႇ မိူၼ်ၵၼ်ၼႆ ၽူႈပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၶဝ် ထတ်းသၢင်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းသေ ၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ပၢၼ်ဢူးမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းသိုၵ်းတႆးလႅင်၊ ၸုမ်းသိုၵ်းလွႆ(တဢၢင်း) လႄႈ ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ တင်း ၸုမ်းသိုၵ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်းသုၼ်ႇလႆႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈတင်ႈ “ၸႄႈမိူင်း” ၊ “ၼႃႈတီႈၽွင်းငမ်းႁင်း ၶေႃ” မႃးႁင်းၽႂ်မၼ်း။