မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 21/5/2026 ပဵၼ်ဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ 68 ပီတဵမ် ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လုၵ်ႉယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ လိုပ်ႈတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်းတႆး ႁႂ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ လႄႈ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၼွႆႉသေႃးယၼ်ႇတ ၵေႃႇတင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSA) မႃးၼႆၵေႃႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ။

ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) လႄႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ႁဵတ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈၶုၵ်းထူပ်းဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸိုင်ႈတႆးဢွၵ်ႇသွင်ၽိုၼ် ဢွၼ်ၵၼ်တူၵ်ႇတၵ်ႉလၢတ်ႈထိုင် လွင်ႈဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ မီးၼင်ႇၼႆ။

ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ယွတ်ႈသိုၵ်း ၵေႃႉပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လၢတ်ႈဝႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်မၢႆတွင်း ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶွပ်ႈတဵမ် 68 ပီဝႆႉဝႃႈ “1) ၵွပ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေ ႁၼ်ဝႃႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵူၺ်း ပဵၼ်ၽူႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႇၼႆသေ ဢမ်ႇၸွႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလႄႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈၶၢဝ်းယၢဝ်းႁိုင် ၼၢၼ်း။ 2) ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် လႄႈ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ မၢင်ၵေႃႉမၢင်ၸုမ်း မီးၼမမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယူႇ ၵူၺ်းဢမ်ႇမေႃလၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ။ 3) ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁဝ်း ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမေႃပၺ်ႇၺႃႇၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးပၢႆးတုိၵ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁဵၼ်းလႆႈသွၼ်ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃး။ ႁဝ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်လႄႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸင်ႇယိုၼ်းယၢဝ်းမႃး။” ဝႃႈၼႆ။

ၼင်ႇႁိုဝ်ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတေဢွင်ႇမၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ ဝႆႉၸႂ်ၵႅၼ်ႇၶႅင် ႁႂ်ႈမီးၸႂ်ႁတ်းႁၢၼ် သိုပ်ႇၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်းၵႂႃႇ ႁႂ်ႈမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႈပၢႆးဝူၼ်ႉလၢႆးႁဵတ်း ဢၼ်ၽိတ်းမႃးၼၼ်ႉ ဢဝ်ပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ်သေ မေႃၸွႆႈၵၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈၽႂ်တီႈမၼ်း – ၼႆ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယွတ်ႈသိုၵ်း သိုပ်ႇတိုၵ်းသူၼ်းဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။

ၵေႃႇမတီႇငဝ်ႈငုၼ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) ၵေႃႈ တူၵ်ႇတၵ်ႉလၢတ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်မၢႆတွင်း ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 68 ပီတဵမ်ဝႆႉဝႃႈ “ႁဝ်းၶႃႈတေဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ၽႅၼ်သုင် မႃႇၼယႂ်ႇ၊ တေလႆႈၶျႃးတႅမ်ႇႁူဝ်ၸႂ်သေ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ဢဝ်တီႈၵူၼ်းတင်းၼမ်ယူႇ။လၢႆးၽိုၵ်းၽွၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆႉ တေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးယဝ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းထူပ်းမိုဝ်းတႃႇသေႇ။ ပေႃးၼၼ်ၸင်ႇ တေမီးၼမ်ႉၵတ်ႉၽွၼ်းလီ တေၶူပ်းငၢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ဢဝ်ၵုင်ႇဢဝ်မုၼ် ဝၼ်းလၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸိုင်ႈတႆး ႁဝ်း” ဝႃႈၼႆ။

ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိုင်ႈတႆး တႄႇမႃးမိူဝ်ႈပီ 1958 လိူၼ်မေႊ 21 ဝၼ်း ဝၼ်းတီႈၼမ်ႉႁူၺ်ႈပူႉ ႁိမ်းသူပ်းၵျွတ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵျွတ်ႈ (ၸမ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းထႃး)၊ ဢိူင်ႇပုင်ႇပႃႇၶႅမ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ၸဝ်ႈၼွႆႉသေႃးယၼ်ႇတ ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ် ၼမ်းၼႃႈ ၵေႃႇတင်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်သေ လိုပ်ႈတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ဢၼ်မိူင်းတႆး လႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉတီႈပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ။

ဝၢႆးဢဝ်ၵွၼ်းၶေႃ 1948 ယဝ်ႉ ထိုင်မႃး 10 ပီ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်၊ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းဝႆႉတင်း ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်း ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ် ဢၼ် ၸဝ်ႈၾႃႉတႆး ၵူၼ်းမိူင်းတႆးမုင်ႈမွင်း။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸဝ်ႈၾႃႉၵေႃႈ မီးၵၢင်ၸႂ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊ ၸုမ်းၼိုင်ႈ ၶႂ်ႈယူႇၼႂ်းသၽႃးသေ မူၼ်ႉမႄး ပိူင်ပိုင်းလၵ်းမိူင်း 1947၊ ၸုမ်းၼိုင်ႈသမ်ႉဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇယိပ်းၵွင်ႈလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ ဢဝ်ဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ် ၸဝ်ႈၾႃႉ ၸုမ်းၵမ်ႉယၼ်ပၼ်ႁႅင်းလၢႆးလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈပီ 1958 လိူၼ်မေႊ 21 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼွႆႉသေႃးယၼ်ႇတ ဢႃႇယု 31 ပီ – (လုၵ်ႈၸၢႆးၽွင်းမိူင်းလူင် မိူင်းမၢဝ်းလူင် ၸဝ်ၶုၼ်ၵမ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၼၢင်းယေႈၼၼ်ႉ) လူင်းထိုင်မိူင်းတႆး ပွတ်းၸၢၼ်းသေ သူၼ်းတုမ် ၵူၼ်းမိူင်းပၼ်ႇ 30 ၵေႃႉ ၵေႃႇတင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸၢႆးတေႇဝိင်ႇႁိုဝ် ၸဝ်ႈပူဝ်ႇတေ ဝိင်ႇသမ်ႉ ဢွၼ်ႁူဝ်သူၼ်းတုမ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ထုင်ႉလႃႈသဵဝ်ႈ၊ မိူင်းယႆ၊ တၢင်ႉယၢၼ်းသေ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ပူၵ်းတပ်ႉလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ ၵွပ်ႇ ၵူႈဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။