ဝၼ်းတီႈ 21 လိူၼ်မေႊ ၵူႈပီပီ တင်ႈဢဝ်ပီ 1958 ၼီႈမႃးၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိုင်ႈတႆး (Shan State Resistance Day) ၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ဢွၼ်ၵၼ်မၵ်းမၼ်ႈလႄႈ ယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ်ၵုၼ်းမုၼ်ၵၼ်မႃး ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးယဝ်ႉ ၶႂ်ႈၵူႈၸုမ်းၸိူဝ်းပႆၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ၵၢၼ်မိူင်း-  ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ မႃး။  ၼႂ်းပီ 2026 ၼႆႉ ႁိုင်မႃး  68 ပီယဝ်ႉ-  ၼၼ်သေတႃႉ ၵၢၼ်ၶိုပ်ႈၼႃႈလၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁဝ်း လႆႈႁၼ် ၽူလ်ၽွၼ်းၵၢၼ်မၼ်းဢေႇသေၵၢၼ်ထွႆၶိုၼ်းတၢင်းလင်ၼႆၼၼ်ႉ ယၵ်ႉတူၺ်းငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်ယဝ်ႉ ၵူၼ်းလုၵ်ႉထဵင်မၼ်း တေမီးဢေႇယူႇႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။

မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းတႄႉ ၵွပ်ႈၵတိသၸ်ႉၸႃႇ(လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်) ပီ 1947 သေ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း လႆႈၸႅၵ်ႇပဵၼ် 2 ငႃး(သွင်ပၢႆးဝူၼ်ႉ)။ ငႃးၼိုင်ႈ ဢမ်ႇႁၼ်လီလၢႆးယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလႄႈ ၸႂ်ႉပၢႆးတိုၵ်း ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းပီ 1947 သေ ဢဝ်လွၵ်းပိူင်တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ပဵၼ်လၢႆးတိုၵ်းတူင်ႉၼိုင်မႃး။   ထႅင်ႈငႃးၼိုင်ႈသမ်ႉ ႁၼ်ဝႃႈၵွပ်ႈမိူင်းတႆး ဢမ်ႇမီး ႁႅင်းသိုၵ်းလႄႈ တေဢမ်ႇၶဵင်ႇတႃႉလႆႈၵူၼ်းလၵ်းလိင်းၶဝ် ဢၼ်မီးတပ်ႉသိုၵ်းၵမ်ႉဝႆႉပႃႈလင်ၼႆသေ ႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် – တူင်ႉၼိုင်ၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်းမႃး(မိူဝ်ႈ 1958 မိူင်းတႆးႁူမ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈတင်ႈမိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ တဵမ် 10 ပီ) မိူၼ်ႁူႉၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။ [တပ်ႉသိုၵ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်ၼႆႉ ၸဝ်ႈသိူဝ်ဝၢႆႇ(ၸဝ်ႈၸၢင်ႉ ယွင်ႁူၺ်ႈ) ပၼ်ဝႆႉၸိုဝ်ႈဢင်ႊၵိသျ်ႊဝႃႈ- Shan State National Independence Army=SNIA]။

ဝၢႆးတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁုပ်ႈယိုတ်းဢမ်းၼၢၸ်ႈ(သိမ်းဢႃႇၼႃႇ)ဝၢၼ်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈပီႈ 1962 ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်း ၸိုင်ႈတႆး ငႃးငဝ်ႈ(ငႃးထိ 1) ဢမ်ႇတူင်ႉၼိုင်သင်လႆႈဢဝ်ၵမ်းလဵဝ်လႄႈ ဢမ်ႇတူၵ်းၶွၵ်ႈၶင် ၵေႃႈမိူၼ်တူၵ်းသေ ဢဝ်ၵၢၼ်မိူင်းတၢႆပႅတ်ႈ။ ငႃးထိ 2 ဢၼ်ပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၵေႃႈ လႆႈႁႅင်းၸႂ် ၶႂၢၵ်ႈလႆႈဢဵၼ်းႁႅင်းတိူဝ်းၼမ်မႃးသေ ဢၢၼ်းႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ ႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းလုၵ်ႈမႂ်ႇ ဢဝ်ၸိုဝ်ႈ ဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး(Shan State Army= SSA) ၼႆမႃးမိူဝ်ႈပီ 1964 ၸိူင်ႉၼႆ။ 

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိုင်ႈတႆး 68 ပီၼႆႉ ပေႃးတေမႃးၶပ်ႉၸႅၼ်ႇၸွမ်းပီမိူင်းမၼ်းၼႆ တေလႆႈႁၼ် – တပ်ႉသိုၵ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် (SNIA) 1958, တပ်ႉသိုၵ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၸိုင်ႈတႆး (SSIA) 1960, တပ်ႉသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆး ၵမ်း 1 (SSA – 1) 1964, တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးႁူမ်ႈပွင်း (SUA) 1962, တပ်ႉသိုၵ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၸိုင်ႈတႆး (SURA) 1969, တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး (MTA) 1985, တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးၵမ်း 2 (SSA – 2) 1989/1996, ၸိူင်ႉၼႆ။

 မိူဝ်ႈၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢၢၼ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆး ပတ်းပိုၼ်ႉ (တပ်ႉသိုၵ်းၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး)ၼႆသေၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၢႆးတိုၵ်းၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ လုၵ်ႈလဵဝ် (Unitary Strategy) သေ ၶၢႆႉလွၵ်းလၢႆးတိုၵ်းၸႅၵ်ႇလိူတ်ႈ-ၽွင်းငမ်း (Divide and Rule Tactics) လႄႈ ဢဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ထၢင်ႇၽိတ်းၵၼ်။  ၵဝ်ဢမ်ႇယုမ်ႇမႂ်း – မႂ်းဢမ်ႇယုမ်ႇၵဝ် ။ ပႃးတင်းၽူႈႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး(SSA)ၼင်ႇၵၼ် ဢဝ်ပဵၼ်ဢၢႆႈဝႃႈၸီႇ ဢီႇဝႃႈႁုင်ၵႂႃႇသိုဝ်ႈၽႂ်တၼ်းမၼ်းၸိူင်ႉၼႆ။ မိူဝ်ႈၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSA) ၼၼ်ႉ ပႃးၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပလွင်ႈ(တဢၢင်း)၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းဝႃႉ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူဝ်းၵၢင်ႉ။ ဝၢႆးမႃးပႃးထႅင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၢင်းသႃး၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းထၼူႉ၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်း၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလွႆ(လွႆလ)၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမူးသိူဝ်း(လႃးႁူႇ)၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ(ဢႃးၶႃႇ)၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၵလႃး၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလီႇႀူႇ လႄႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတွင်ႇသူႇ(ပဢူဝ်း) ၶဝ်ႈမႃးႁူမ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိုင်ႈတႆးတင်းၼမ် လႆႈလဵပ်းႁဵၼ်းႁၼ်မႅၼ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၼႂ်းၽွင်းမိူင်းတႆး ႁူမ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈသေ ၵေႃႇတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈ(The Union of Burma) မႃးၶၢဝ်းတၢင်း 78 ပီ ႁူမ်ႈတင်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 68 ပီၼႆႉ ၼႂ်းငႃးငဝ်ႈ (ငႃးၵၢၼ်မိူင်း) ဢၼ်ၸႂ်ႉပၢႆးတိုၵ်း ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းပီ 1947  လႄႈဢဝ်လွၵ်းပိူင်တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊပဵၼ်လၢႆးတိုၵ်းမႃးၼၼ်ႉ လႆႈၵိူတ်ႇမီးၽူႈၵူၼ်းႁတ်းႁၢၼ်(ဢႃႇၸႃႇၼီႇ) 3 ၸဝ်ႈ၊ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉမိူင်းပွၼ်(လႆႈၶၢမ်ႇယိုဝ်းလႄႈၼွၼ်းၽႄး)၊ ၸဝ်ႈၶမ်းသိူၵ်ႈ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈ(လႆႈၶၢမ်ႇတဵၵ်းငႅၼ်းလႄႈၼွၼ်းၽႄးၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင်) လႄႈၸဝ်ႈၵျႃႇသႅင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် မိူင်းသီႇပေႃႉ(လႆႈၶၢမ်ႇလၵ်ႉပႃးတူဝ်ဢဝ်ႁၢႆလႄႈ ၼွၼ်းၽႄးတီႈလႂ်ၽႂ်ဢမ်ႇႁူႉၸွမ်း)။ သၢမ်ၸဝ်ႈၼႆႉ တၢႆၼွၼ်းၽႄးယွၼ်ႉ ဢမ်ႇၶၢမ်ႇယွမ်းပၼ်လွၵ်းၸုၵ်းၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်မိူင်းတႆးယိပ်းမၼ်ႈဝႆႉၼႂ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈႈမၢႆပၢင်လူင် မိူဝ်ႈပီ 1947 ၼၼ်ႉတင်းသၢမ်ၸဝ်ႈ ။

  ၼႂ်းငႃးၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ(ငႃးတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး) ဢၼ်ယိုၼ်းသၢဝ်းထိုင် လႆႈၵိူတ်ႇမီးၽူႈၵူၼ်းႁတ်းႁၢၼ်(ဢႃႇၸႃႇၼီႇ ) 3 ၸဝ်ႈမိူၼ်ၵၼ်။ ၸဝ်ႈသိူဝ်ဝၼ်း ဝဵင်းမိူင်းယႆ(လုၵ်ႉႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်)၊ ၶုၼ်ၾရင်ႇ ၸၢဝ်းတႆး/ၵလႃး ပၢင်လူင်(ဝဵင်းလၢႆးၶႃႈ) လႄႈသြႃႇမုင်ႉတိပ်ႉ ဝဵင်းၵဵင်းတုင်(လုၵ်ႉႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်)။ သၢမ်ၸဝ်ႈၼႆႉတိုၵ်းသိုၵ်း တႃႇသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးသေ တူၵ်းသုမ်းတီႈၼႃႈသိုၵ်းတၢင်းပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းတင်းသၢမ်ၸဝ်ႈ(တပ်ႉသိုၵ်းၽူႈၶဵၼ်လွမ်ႉဝႅင်းလႆႈသေတႃႉ ဢမ်ႇၶၢမ်ႇဝၢင်းၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈ၊ ၶၢမ်ႇတိုၵ်းသိုၵ်းတေႃႇတၢႆထင်တီႈၼႃႈသိုၵ်းမိူၼ်ၵၼ်တင်းသၢမ်ၸဝ်ႈ(ၵွႆးၵႃႊ ၼႃႈသိုၵ်း လႄႈၶၢဝ်းယၢမ်း ဝၼ်းတူၵ်းသုမ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈတီႈလဵဝ် လႄႈဢမ်ႇၸႂ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ဝၼ်း လဵဝ်ၵၼ်)ၸိူင်ႉၼႆ။

ၸဝ်ႈၼွႆႉ မင်းၵွၼ်း(ၸဝ်ႈသေႃးယၼ်ႇတ ငိူၵ်ႈၵၢင်းလၢႆး) လႄႈၽူႈႁၵ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်မိူင်းတႆးၶဝ် 31 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ် မိူဝ်ႈပီ 1958 ၼီႈသေ ၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်းပိူဝ်ႈတႃႇၽႅၼ်ႇလိၼ်မိူင်းတႆးမႃး။ မႃးၼႂ်းပီ 2026 ၼႆႉ ၵိုတ်းမီးဝႆႉ(ဢၼ်လႆႈႁူႉ) ၸဝ်ႈသိူဝ်ထႅၼ်ႈ မိူင်းသီႇပေႃႉ (တိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယူႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA- SSPP (ငဝ်ႈၸိုင်ႈဝၢၼ်ႈႁႆး) ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး၊ ၸဝ်ႈပၢႆးမိူင်း မိူင်းလၢႆးၶႃႈ (တိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယူႇၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA- RCSS (ငဝ်ႈၸိုင်ႈလွႆတႆးလႅင်း) ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ လႄႈၸဝ်ႈသၢႆမိူင်း ပၺ်းၺႃး (တိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ်ယူႇၼႂ်းၶွင်ႊသီႊၽူႈႁူႉၼႃႈႁၼ်လင် SSCE (ငဝ်ႈငုၼ်းသုၺ်ဝႃႈၵၢၼ်) ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႆႇတီႈၼိုင်ႈ။ တင်ႈတႄႇၸဝ်ႈၼွႆႉ မင်းၵွၼ်းၵႂႃႇ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵိုတ်းၽႂ်ယဝ်ႉ၊ သဵင်ႈၵၢမ်ႇတၢႆၼႂ်းပုၼ်ႈၽွလ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လႄႈႁဵတ်းၸွမ်းပုၼ်ႈၽွလ်းၼင်ႇၵႃႊႁႅင်းတူဝ်ၸႂ်မီးၼၼ်ႉၽႂ်မၼ်းယူႇ။

ၶုၼ်မႁႃႇ ဢမၢတ်ႈမိူင်းယႆ၊ ၸဝ်ႈထုၼ်းဢေး မိူင်းၼၢင်း(ဝဵင်းမိူင်းၼွင်)၊ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျႃႇၼု ၸဝ်ႈသိူဝ်လဵၼ်း(ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပလွင်ႈ) ႁူမ်ႈတင်းၸဝ်ႈသိူဝ်ဝၢႆႇ (ၸဝ်ႈၸၢင်ႉ/ၸဝ်ႈသိူဝ်လိူၼ်ၾႃႉ) ဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ လႄႈၸဝ်ႈသိူဝ်ၼွင် ၼွင်ဢၢင်းလေး မိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈ ႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ မိူဝ်ႈပီ 1960 ၼီႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လိူဝ်သေ 3 ၸဝ်ႈဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ(ဢၼ်ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ) ဢမ်ႇၶႂ်ႈမီးၽႂ်ၵိုတ်းလိူဝ်ယဝ်ႉ ႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွလ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵႂႃႇၽႂ်မၼ်းမိူၼ်ၵၼ်။

ၸဝ်ႈမႄႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း မႁႃႇတေႇဝီႇမိူင်းယွင်ႁူၺ်ႈ(ဢမၢတ်ႈ-ၽွင်းတႅၼ်း မိူင်းသႅၼ်ဝီ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ)၊ ၸဝ်ႈမူဝ်ႁိူင်း (ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း) ဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၶုၼ်ၵျႃႇၼု (ၸဝ်ႈသႅင်သိုၵ်း) မိူင်းသီႇပေႃႉ၊ ပေႃႈလဵင်ႉၵုင်ႇၼ မိူင်းၾၢင်(ၵဵင်းမႆႇ)၊ ၸဝ်ႈလႅတ်ႇ ဢိူင်ႇၵူဝ်းၵၢင်ႉ မိူင်းသႅၼ်ဝီ၊  လႄႈၸဝ်ႈသိူဝ်လဵၼ်း မိူင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး မိူဝ်ႈပီ 1964 ၼၼ်ႉၵေႃႈ လိူဝ်သေ 3 ၸဝ်ႈဢၼ်လၢတ်ႈမႃး ပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵႂႃႇၽႂ်မၼ်းၵူႈၸဝ်ႈ။

ဝၢႆးလင်ပီ 1975 မႃးတၢင်းၼႆႉၼႆႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၼင်ႇၵၼ် ထၢင်ႇထိူမ်ၼိူဝ်ၵၼ်၊ ႁၼ်ၽိတ်းၼိူဝ်ၵၼ် လူၺ်ႈလၢႆးတိုၵ်းၸႅၵ်ႇလိူတ်ႈ−ၽွင်းငမ်းၶွင်ၽႅၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁူမ်ႈတင်းပၢႆးတိုၵ်းၸိုင်ႈလဵဝ်လႄႈလၢႆးတိုၵ်းတပ်ႉလဵဝ် ၶွင်ပႃႊတီႊၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိသ်ႉထ်မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆး ဢွၼ်ၵၼ်လိုမ်းပႅတ်ႈလွင်ႈဢၼ်ၸိူဝ်းႁဝ်းယၢမ်ႈယူႇၸွမ်းၵၼ်မႃး ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်ႁိုင်ၼၢၼ်းထိုင် 2 – 3 ပၢၵ်ႇပီမိူင်းၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ၸတ်ႉၸႂ်တႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်ၵႂႃႇမိူၼ်ႁူႉႁၼ်ၵၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယူႇ။

ၼႂ်းၽွင်း(2021 − 2026) ၼႆႉ ၵၢၼ်မိူင်း− မိူင်းမၢၼ်ႈတၢႆသမ်ႉထႅင်ႈယဝ်ႉ၊ တိုၵ်ႉတၢႆယူႇ၊ တေသိုပ်ႇတၢႆၵႂႃႇထႅင်ႈလၢႆလၢႆပီၼၼ်ႉၽႂ်ဢမ်ႇၶၢတ်ႈလၢမ်းလႆႈ(တၢႆးၵမ်းဢွၼ်တၢင်း 1962)။ ၵၢၼ်မိူင်းတၢႆ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လၢတ်ႈယူႇ ႁဵတ်းယူႇၵေႃႈ ပဵၼ်လူမ်းၽၢင်းၵွႆးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽဝၵၼ်းမိူင်းၽၢၼ်ၵိၼ်းတုၵ်ႉၶတူဝ်/ၸႂ်ယူႇတႃႇသေႇၸိူင်ႉၼႆ။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်တၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ယူႇဝႃႈ- လၢတ်ႈသင် ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ မိူၼ်တင်းတင်ႈၸႂ်ဝၢင်းၽႅၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတုၵ်ႉၶၵိၼ်းၸႂ်သေ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းလၢတ်ႈသင် ႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ လႆႈၵူဝ်လႆႈႁႄယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လၢတ်ႈ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းသၢင်ႊတူဝ်/ၵိၼ်းၸႂ် လႄႈလႆႈယူႇမိူၼ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၶင်ၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းယဝ်ႈ၊ ၼႆႉယဝ်ႉ ၵၢၼ်မိူင်းတၢႆ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လီၵူဝ်တႄႉတႄႉ။

ၽွင်းၵၢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈတၢႆ လၢတ်ႈလႆႈ ႁဵတ်းသင်ဢမ်ႇလႆႈ ဢမ်ႇၵိူတ်ႇၽွလ်းၵၢၼ်သင်ယူႇၼႆႉ ၵူၼ်းတႆးႁဝ်း လီထတ်းသၢင်ၶိုၼ်းပၢႆးဝူၼ်ႉ(Mindset)ၵၼ်ယဝ်ႉ။ တင်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁဝ်းတေလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ တင်းတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး ႁဝ်းတေလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ တႆးႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်လူး ႁဝ်းတေလႆႈႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ႁဝ်းလီဢပ်ႉၻဵၻ်ႊ(မႄးပွင်)ပၢႆးဝူၼ်ႉ (မၢႆႊၻ်သႅထ်ႉ)ႁဝ်းယဝ်ႉ၊ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇသၢဝ်ၸိူဝ်းတေပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းလူဝ်ႇပၼ်ႈၼဵဝ်ၵၼ် ၶဵၼ်ႇလွမ်ၵၼ် ဢူပ်းႁုမ်းၵၼ်ယဝ်ႉ ႁႂ်ႇၵိူတ်ႇမီးၸႂ်ယုမ်ႇမၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈဢွၼ်ပႆၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းသၢႆၵၢင် ဢၼ်ပဵၼ်သီႇလ သမႃႇထိ ပၺ်ႇၺႃႇ ႁႂ်ႈမေႃဝႆႉၵႃႊၶၼ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတႆးႁဝ်း ပဵၼ်မၢႆၼိုင်ႈယူႇၵူႈယၢမ်းၸင်ႈလႆႈ ၶႂ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၵူႈၵေႃႉၼင်ႇၼႆ။

– ႁူႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၵၼ်လႄႈ

– လႅၵ်ႈလၢႆႊပၢႆးဝူၼ်ႉ(မၢႆႊၻ်သႅထ်ႉ)ၵၼ်လႄႈ

– လုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵၼ်လႄႈ ၸိူဝ်းႁဝ်း …