ၸူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈၵုမ်းပၼ်ႇၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၶိုၼ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼႆႉ ၼႄးဝႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႉၸွမ်းသိုၵ်းတဢၢင်း (TNLA)လႄႈ ၸုမ်းသိုၵ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇမၢၼ်ႈ (PDF) ၶဝ် ၼႆသေ ဢႅဝ်ႇႁႃတီႉၺွပ်းၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢဝ်ၵႂႃႇၵုမ်းၶင်ဝႆႉ ၊ ၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေးၵေႃႈ ၺႃးယိုတ်းပႃး။

တႄႇႁူဝ်လိူၼ်ဢွၵ်ႉထူဝ်ႊပိူဝ်ႊမႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈၵုမ်းၵမ်ၶိုၼ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးတင်းသဵင်ႈသေ ၸတ်းၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ် ၸွမ်းသွၵ်ႈႁႃ တီႉၺွပ်းဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ်ထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ၵွင်ႉၵၢႆႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ် ၸုမ်းသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼႆဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး ၵူၼ်းမိူင်း ၵေႃႉယူႇၼႂ်း ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး လၢတ်ႈၼႄတီႈ ၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၼင်ႇၼႆ။

“မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၺွပ်းဢဝ်ၵႂႃႇ တင်းမူတ်း မီး 50 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၺႃးၺွပ်းၵႂႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇတၢင်းပွၵ်ႉငမ်းယဵၼ် (ငြိမ်းချမ်းရေးကုန်း) ၼၼ်ႉ။ ၶူဝ်းႁိူၼ်းပိူၼ်ႈၵေႃႈယိုတ်းဢဝ်ၵႂႃႇပႃး။ မၢင်ႁိူၼ်းၼႆႉ ပႃးၵႂႃႇၼဵင်ႈႁႅင်ႈ တႃႇ 400 ထူင်ပၢႆ။ လမ်ႇလွင်ႈမၼ်းတႄႉ ပေႃးပဵၼ်ပလွင်ႈ (တဢၢင်း) ၼႆႉ ၶဝ်ဢဝ်ၵႂႃႇ တင်းၵူၼ်းတင်းၶူဝ်းႁိူၼ်းယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇဝႆႉပၼ်သင်” ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈႁၢင်လိူၼ်ဢွၵ်ႉထူဝ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၼမ်ႉၼဵင်ႈ ၼႂ်းပွၵ်ႉ (6) ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼၼ်ႉသေ တီႉၺွပ်း ၸဝ်ႈႁၢၼ်ႉ။ သင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းႁၢၼ်ႉဝႆႉပႃးၵမ်းလဵဝ်။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်း ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ၊ ၵွၼ်းဢိူင်ႇ ၽွင်းသိုၵ်းတဢၢင်းၵုမ်းၵမ်ဝဵင်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၺႃးတီႉၺွပ်းၵႂႃႇ – ဝႃႈၼႆ။

ယိင်းၼုမ်ႇ ဢႃႇယု 30 ပၢႆ ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵေႃႈၶဝ်ၺွပ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးမီးၽႂ်ႁတ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼႂ်းဝဵင်းၼႆႉ ပေႃးၵၢင်ၼႂ်တႄႉ ၵူၼ်းၵိုၼ်းယူႇပဵၼ်ၵမ်း။ ပေႃးၵၢင်ဝၼ်းၼႆတႄႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ဢွၵ်ႇလႄႇၸွမ်းၵိဝ်ႇ၊ ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းယဝ်ႉ။ ယဵၼ်သီႇသီႇဝႆႉ” ဝႃႈၼႆ။

လႆႈႁူႉဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈတေတီႉၺွပ်းၼႆႉ မီးသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉလူင်ႈၼႃႈတင်းသဵင်ႈယူႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ တေၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်းၺွပ်းဢဝ်ဝၼ်းလႂ်ၶၢဝ်းလႂ်ၼႆၼၼ်ႉတႄႉဢမ်ႇ မီးၽႂ်ႁူႉၸွမ်းလႆႈ။ ႁိူၼ်းယေး လႄႈႁၢၼ်ႉၶၢႆ ၵုၼ်ႇၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း ပႃးတင်းႁၢၼ်ႉၶၢႆၶမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းဢိုတ်းဝႆႉမီးၵႂႃႇ 20 လင်ပၢႆယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်း ပိုၼ်ႉတီႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼႆႉ သိုၵ်းတဢၢင်း (TNLA) ယိုတ်းလႆႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း ပွၵ်ႈၵမ်း 2 ၼၼ်ႉသေ ပၼ်ႇၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၵႂႃႇ ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်း မွၵ်ႈ 1 ပီပၢႆယဝ်ႉ။ ႁၢင်လိူၼ်ဢွၵ်ႉထူဝ်ႊပိူဝ်ႊ ပီ 2025 ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းလူတ်းယွမ်း၊ ၺႃးၶႄႇမိပ်ႇဢီး ၸိူဝ်းၼႆႉသေ သိုၵ်းတဢၢင်း လႆႈထွႆသၢႆသိုၵ်းဢွၵ်ႇဝဵင်းၵႂႃႇၶိုၼ်းတင်းသဵင်ႈ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈမႃးၵုမ်းဝႆႉၶိုၼ်း။

လွင်ႈၼႆႉ ၼႂ်းလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၼႂ်း ၵျီႊၼီႊဝႃႊၶွၼ်ႊဝႅၼ်ႊသျိၼ်ႊပႃးဝႆႉဝႃႈ – ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ပႃးၼႂ်းပၢင်တိုၵ်း ၵမ်းသိုဝ်ႈသေ ဢၼ်မီးၽေးတေႃႇသၢႆၸႂ်ၼၼ်ႉပဵၼ်- ပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၵမ်းသိုဝ်ႈ၊ မီးလွင်ႈၼွင်ႇၵၢႆႇ ၶဝ်ႈပႃးၸွႆႈထႅမ်ၽႅၼ်ၵၢၼ် သူင်ႇၶၢဝ်ႇပၼ် ၼႃႈၵၢၼ်ၸုမ်း ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ၸုမ်းသိုၵ်းၵမ်းသိုဝ်ႈ၊ ၵူၼ်းသိုၵ်းၸိူဝ်းလုၵ်ႈတီႈတပ်ႉသိုၵ်းသေတိုၵ်ႉပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် တိုၵ်ႉလုၵ်ႉတီႈႁိူၼ်းသေတေၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ် သိုၵ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလႆႈယိုဝ်းလႃးလႃး ၊ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇလႆႈလွင်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈတႄႉပဵၼ်- လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းပၢင်တိုၵ်း၊ ၵူၼ်းဢၼ်ထုၵ်ႇၵုမ်းၶင်၊ ၵူၼ်းမၢတ်ႇၸဵပ်းလႄႈ ဢမ်ႇယူႇလီ၊ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီ လႄႈၸုမ်းပရႁိတ – ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉဢမ်ႇမီးၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇသင်။ ဢမ်ႇလႆႈပိုတ်းယိုဝ်းၽႂ်။ ၵွပ်ႈၼႆပေႃးပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းမႃး လူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်းသင် သေၵေႃႈယဝ်ႉ- သိုၵ်း/ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉႁၢမ်ႈတီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇပဵၼ်တူဝ်ယိူဝ်ႇၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်းသိူဝ်- ၼႆၼႂ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၵျီႊၼီႊဝႃႊၶွၼ်ႊဝႅၼ်ႊသျိၼ်ႊ ပႃးဝႆႉၼင်ႇၼႆ။