လုင်းၸၢႆးတိၼ်ႇလႅင်ႇ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ၵေႃႉၵဝ်ႇ လူႉသဵင်ႈ

ဝၼ်းတီႈ 17/05/2024 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ 4 မူင်း လုင်းၸၢႆးတိၼ်ႇလႅင်ႇ ဢႃယု 84 ပီ ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ပႃႇတီႇ ႁူဝ်သိူဝ် SNLD ၵေႃႉၵဝ်ႇ လူႉသဵင်ႈသုတ်းမုၼ် လူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ တီႈႁိူၼ်းမၼ်းၸဝ်ႈဢၼ်မီး ၼႂ်းဝၢင်းမွၵ်ႇၵူႇသွႆႈလႅင် 9 လၵ်း ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ။

မၼ်းၸၢႆးၼႆႉ ႁပ်ႉပဵၼ်ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ၽွင်းပီ 2005 ထိုင်မွၵ်ႈ 2012 ၽွင်းငဝ်းလၢႆးၵပ်ႉၵိၼ်း – ၽွင်း ၽူႈၼမ်းပႃႇတီႇ ၺႃးတီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်ၶွၵ်ႈဝႆႉ ၼၼ်ႉ။ လုင်းၸၢႆးတိၼ်ႇလႅင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ပီႈဢၢႆႈလုင်း ၸၢႆးၼုတ်း (ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် ယၢမ်းလဵဝ်) ။  

UNODC ဝႃႈ ယႃႈမႃႉယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်တီႉလႆႈၼမ်သုတ်း ပဵၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ – မိူင်းတႆး

ဝၼ်းတီႈ 29/05/2024 လိူၼ်မေႊၼႆႉ UNODC ဢွၵ်ႇၶေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ – ၼႂ်းပီ 2023 ပူၼ်ႉမႃး ၼႂ်းၸဵင်ႇ ၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵုၼ်ၶဵဝ်ဢေးသျႃး ၶိုၼ်းတီႉလႆႈယႃႈမဝ်းၵမ် ၼမ်ၶိုၼ်ႈ မႃးၶိုၼ်းလိူဝ်တၢင်ႇပီ တီႉလႆႈ ထိုင် 190 တၼ်ႊ။ ဢၼ်တီႉလႆႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၵမ်ႈၼမ်သေ ၼႂ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ တီႉလႆႈၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼမ်သုတ်း ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်ၸႂ်ႉထၢတ်ႈၶႄႊမီႊၶိူဝ်ႊသေ ၶိုၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၼႆ ယဝ်ႉ။ ႁူင်းၸၢၵ်ႈႁုင်ယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ ႁွင်ႈထၢတ်ႈၶႄႊမီႊၶိူဝ်ႊၼႆႉ မီးၼႂ်းၼႃႈလိၼ် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၵုမ်းဝႆႉ ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်းလႅၼ်လိၼ်ထႆး – မၢၼ်ႈ။ ယႃႈမဝ်းၵမ် ၵမ်ႈၼမ် လုၵ်ႉတၢင်းသၢမ်ၸဵင်ႇၶမ်း လႅၼ် လိၼ်မၢၼ်ႈ – လၢဝ်း – ထႆးသေ လူင်းမႃးတၢင်းၸၢၼ်း ၼႂ်းၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပႃးဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

မႆႉလူမ်ႉတဵင်သႂ်ႇ ႁွင်ႈၼႄပိုၼ်း ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ လူႉၵွႆ

ဝၼ်းတီႈ 17/05/2024 ယၢမ်းႁူဝ်ၶမ်ႈ ၾူၼ်ယႂ်ႇလူမ်းလူင် တူၵ်းႁႅင်း၊ တူၼ်ႈမႆႉလူင် ဢၼ်မီး ၼႂ်းဝၢင်းႁွင်ႈ ၼႄပိုၼ်း ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ တီႈဝၢၼ်ႈႁိၼ်တႅၵ်ႇ (ထိူတ်ႉထႆး) ဢိူင်ႇထိူတ်ႉထႆး ၸႄႈဝဵင်းမႄႈ ၾႃႉလူင် ၸႄႈ တွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး ၸိုင်ႈထႆး ႁၵ်းလူမ်ႉတဵင်သႂ်ႇ လူႉၵွႆပႅတ်ႈတင်းလင် ၼႆယဝ်ႉ။

ႁွင်ႈၼႄပိုၼ်း ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၶိုၼ်ႈ မႃးၼႆႉ ဝၢႆးၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇႁူဝ်မိူင်း ၼၼ်ႉသေ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ် မီးမႃးၶၢဝ်းတၢင်း မွၵ်ႈ 34 ပီယဝ်ႉ။ ဝၢၼ်ႈႁိၼ်တႅၵ်ႇ (ထိူတ်ႉထႆး) မူႇ 1 ဢိူင်ႇထိူတ်ႉတႆးၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် မီးလင်ႁိူၼ်း 1,500 ပၢႆ ၊ မီးလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း ယူႇသဝ်းဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ – တႆး၊ ၶႄႇ၊ သၢမ်တၢဝ်ႉ၊ ဢႃႇၶႃႇ၊ လႃးႁူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဝတ်ႉဢွၵ်ႉသၽိူတ်ႉ ပုတ်ႉထဝိႁႃရ တေပိုတ်ႇၵိင်ႇၽႄထႅင်ႈ တီႈမိူင်းၵျပၢၼ်ႊ

ဝၼ်းတီႈ 19/05/2024 ၼႆႉ ၸုမ်းၵေႃႇမတီႇဝတ်ႉလႄႈ တၵႃႇသတ်ႉထႃး ၸိူဝ်းႁွတ်ႈထိုင်ဝဵင်းၵျပၼ်ႊ  ႁူမ်ႈၵၼ် ပိုတ်ႇဝတ်ႉၵျွင်းဢွၵ်ႉသၽိူတ်ႉ ပုတ်ႉထဝိႁႃရလႄႈ တၢင်ႇဢၼေႇၵၸႃႇပုတ်ႉထၸဝ်ႈ တီႈ မိူင်းၵျပၢၼ်ႊ။

တွၼ်ႈတႃႇ သႃသၼႃ ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ပေႃးတေၸွတ်ႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ယူႇတီႈ ၸဝ်ႈၶူးလူင် ပႃႇမွၵ်ႉၶ တွၵ်ႇတိူဝ်ႇၶမ်းမၢႆ ထမ်ႇမသႃႇမိ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃး ႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်မႃး ဢွၼ်ၼမ်းတၵ်ႉၵႃႇ တီႈၸမ်ၵႆသေ တႄႇၵေႃႇသၢင်ႈဝတ်ႉဢွၵ်ႉသၽိူတ်ႉ ပုတ်ႉထဝိႁႃရၼႆႉမႃး တီႈမိူင်းဢင်းၵိတ်း 2 တီႈ၊ မိူင်း သိင်ႇၵပူဝ်ႇ၊ မိူင်းသိူဝ်းပီးယိူဝ်း၊ မိူင်းဢိင်ႇၵလီႇ၊ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈလႄႈ မိူင်းၵျပၢၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဝတ်ႉဢွၵ်ႉသ ၽိူတ်ႉ ပုတ်ႉထဝိႁႃရ ၵိင်ႇၽႄမိူင်းၵျပၢၼ်ႊၼႆႉ တင်ႈဝႆႉတီႈ သၢႆႊထႃႉမႃႉ – မိူင်းၵျပၼ်ႊ (Saitama, Japan)။

ၸွမ်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇ သိုၵ်းထၢၵ်ႈ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ  ၵႂႃႇမိူင်းၶႄႇ

ဝၼ်းတီႈ 27/06/2024 ၼႆႉ ၸွမ်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇလႄႈ မူႇၸုမ်း ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ မိူင်း ၶႄႇ တႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ် မၢႆတွင်းၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တႃႇယူႇႁူမ်ႈၵၼ် ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ် ၶွပ်ႈ တဵမ် 70 ပီ ။ ၵွၼ်ႇၼႃႈၼၼ်ႉဝၼ်းၼိုင်ႈ ၽွင်းတၢင် မိူင်းၶႄႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ႁွတ်ႈၽႅဝ် တီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇသေ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်တၢင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ငဝ်းလၢႆး ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ လွင်ႈၶႄႇ – မၢၼ်ႈ သၢၼ်မိုဝ်းၵၼ် လွင်ႈၵၢၼ် ႁုၼ်ႈမုၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ လွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ လွင်ႈၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတၢင်း ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ။  

ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ၽွင်းပီ 2011 ထိုင် 2016 ။ ယၢမ်းလဵဝ် မၼ်းၸၢႆး မီး ဢႃယု 79 ပီ။ ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 3 ပီၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ် ၶၢဝ်းတၢင်း ပွၵ်ႈႁႅၵ်ႈ ဢၼ်မၼ်းၸၢႆး ၵႂႃႇမိူင်းၶႄႇ။

Google Translate ၽိူမ်ႉၽႃႇသႃႇမႂ်ႇ 110 ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးလိၵ်ႈတႆး

ဝၼ်းတီႈ 27/06/2024 ၼႆႉ Google ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၽိူမ်ႉၽႃႇသႃႇမႂ်ႇ ၼႂ်း Google Translate ဢၼ်ပိၼ်ႇ ၽႃႇသႃႇ ၼၼ်ႉထႅင်ႈ 110  ဢၼ်။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးလိၵ်ႈတႆး၊ လိၵ်ႈၶၢင် Jingpo လႄႈ လိၵ်ႈၶျၢင်း Hakha Chin ၊ လိၵ်ႈထိၿဵတ်ႉ Tibetan  ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼႂ်း Google Translate ၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈဢဝ်လိၵ်ႈတႆး ပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ ၸူး လိၵ်ႈသင်ၵေႃႈလႆႈ။ ပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်း မိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်ႁူမ်ၸူမ်း တူင်ႉတိုၼ်ႇ ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ် ၸွမ်း ၸဝ်ႈၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၾၢႆႇ IT ဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၶိုၼ်ႈသင်ႉ ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ။ 

Project ၶူင်းၵၢၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း AI ဢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ PaLM (Pathways Language Model) သေ ၶူၼ်ႉႁႃ သွၵ်ႈဢဝ်ၶေႃႈမုလ်းၽႃႇသႃႇ Dataset ဢၼ်ႁႃလႆႈၼိူဝ် internet မိူၼ်ၼင်ႇ Webpages, blogs, books, documents, Wikipedia, social media, Public Datasets ၵူႈတီႈတီႈၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇဢွၵ်ႇမႃးလႆႈၽႃႇသႃႇမႂ်ႇ ဝႃႈၼႆ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိၵ်ႉ VPN ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇၸၢင်ႈလဵၼ်ႈၾဵတ်ႉသ်ပုၵ်ႉ ၸႂ်ႉလဵၼ်ႈ My Space Myanmar တႅၼ်း

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိၵ်ႉ VPN မိူင်းမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈလဵၼ်ႈ FACEBOOK ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်း ပိုတ်ႇပၼ် ဢႅပ်ႇပလီႇၵေးသျိၼ်း My Space Myanmar ႁႂ်ႈလဵၼ်ႈတႅၼ်း ၾဵတ်ႉသ်ပုၵ်ႉ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ် ၽၢဝ်ႇ တႄႇလူတ်ႇဢဝ်လႆႈတီႈ Google play Store ။ လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇယုမ်ႇၵိၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ ၵူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈလုတ်ႇဢဝ်ၶေႃႈမုလ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်တဵၵ်း Report သၢၼ်ၶတ်း ထိုင်တီႈဢႅပ်ႇပလီႇၵေးသျိၼ်း My Space Myanmar လူမ်ႉလႅဝ် ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸႂ်ႉလႆႈ။