သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇပၵ်းပိူင်ႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆႊပႃႊ  ဢိုတ်းႁူဢိုတ်းတႃၵူၼ်းမိူင်းထႅင်ႈ

ဝၼ်းတီႈ 1/1/2025 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇပိူင်ႁူမ်ႇလူမ်ႈသၢႆႊပႃႊ ဢမ်ႇပၼ်ၸႂ်ႉ ဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႊ လွတ်ႈလႅဝ်း။  တမ်းဝၢင်းမၢႆမီႈတႃႇတီႉၺွပ်း ပၼ်တၢမ်ႇၵူၼ်းၸိူဝ်းၸႂ်ႉ သၢႆႊပႃႊလႄႈ VPN  ဢၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇ ၼင်ႇပိူင်ၶဝ်တမ်းဝၢင်း။ ၽႂ်ဢမ်ႇၸွမ်းၸိုင်တေမီး တူတ်ႈတၢမ်ႇၶွၵ်ႈ 1 လိူၼ် ထိုင် 3 လိူၼ် တၢမ်ႇငိုၼ်း 10 သႅၼ်ပျႃး ထိုင် 100 သႅၼ်ပျႃး  ။ 

သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မီး 51 လၢၼ်ႉပၢႆ

ဝၼ်းတီႈ 31/12/2024  ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်း တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၵမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ၵဵပ်းၼႂ်းပီ 2024 ၼႆႉသေ တင်းမူတ်းမီး 51,316,756 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈၽွင်းလူင်းၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တူဝ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇငဝ်းလၢႆး လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသေ ၼႂ်း 330 ၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ၵဵပ်းလႆႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇတဵမ် မီး 145 ၸႄႈဝဵင်း၊ ဢၼ်ၵဵပ်း လႆႈမၢင်ပိုၼ်ႉတီႈသမ်ႉ မီး 127 ၸႄႈဝဵင်း၊ ဢၼ်ဢမ်ႇၵဵပ်းလႆႈသေဢိတ်းသမ်ႉမီး 58 ၸႄႈဝဵင်း ဝႃႈၼႆ။

TNLA သင်ႇၵူၼ်းမိူင်းၼမ်ႉတူႈ ပူၵ်းတုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်းၵူႈႁိူၼ်း ၼႂ်းဝၼ်းၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်း PSLF

ဝၼ်းတီႈ 6/1/2025 ၼႆႉ သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA ဝဵင်းၼမ်ႉတူႈ ႁွင်ႉဢဝ်ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ – ဝၢၼ်ႈ – ဢိူင်ႇသေ ၸီႉသင်ႇဝႃႈ ဝၼ်းၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း ဝၼ်းတီႈ 12 /01/2025 ၼႆႉ ၵူႈလင်ႁိူၼ်း တၵ်းတေလႆႈ ပူၵ်းတင်ႈတုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း။   သင်ဝႃႈႁိူၼ်းလႂ် ဢမ်ႇပူၵ်းတုင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်းၸိုင် တေၵဵပ်းငိုၼ်းတူတ်ႈတၢမ်ႇ 250,000 ပျႃး ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးၸိူင်းၶႄႇ ဢၼ်ႁၢႆတီႈဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ လႅၼ်လိၼ်ထႆး – မၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလွၵ်ႇၵႂႃႇၾိုၵ်းတႃႇလွၵ်ႇလႅၼ်

ၸၢႆးၸိူင်းၶႄႇ Wang Xing (ဢၼ်တင်းၼမ်ႁွင်ႉဝႃႈ Xingxing) ၼၼ်ႉ ႁၢႆၵႂႃႇတီႈလႅၼ်လိၼ်မၢၼ်ႈ – ထႆး ႁိုင် 3-4 ဝၼ်း၊ ၽိူဝ်ႇပလိၵ်ႈထႆးၵႂႃႇၸွႆႈတူဝ် မၼ်းၸၢႆးလႆႈမႃးၶိုၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ မၼ်းၸၢႆးထုၵ်ႇၸုမ်း ၵျႃးၽႅၼ်ႉ လွၵ်ႇႁွင်ႉၵႂႃႇၾိုၵ်း တႃႇလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးၸိူင်းၶႄႇ ၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ၼႆႉ   ႁၢႆၵႂႃႇၼႂ်းလိၼ်မၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 3/1/2025။ပလိၵ်ႈထႆးလႄႈ တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ ၸွႆႈၵၼ်ႁႃတူဝ်ထူပ်းႁၼ်ၶိုၼ်း မိူဝ်ႈဝႃး 7/1/2025 ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ။

Wang Xing လၢတ်ႈဝႃႈ မီးၸုမ်းၼိုင်ႈ မႃးႁွင်ႉဢဝ်မၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇ   ၾိုၵ်း ၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း တၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၵျႃးၽႅၼ်ႉ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 3 ဝၼ်း၊ တေႃႇထိုင်ပလိၵ်ႈထႆးႁႃမၼ်း ၸၢႆးႁၼ်ၶိုၼ်း ဝႃႈၼႆ။

ပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းထၼု သိုပ်ႇပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း တီႈၵျွၵ့်ၵူႇ

တႄႇဝၼ်းတီႈ 11/1/2025 တေႃႇထိုင်   14/1/2025  သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၵူၼ်းမိူင်းထၼု DPLA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႆႈပၢႆႈၽေးသိုၵ်းဝႆႉ။

ပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းၵႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းထၼု ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလွၵ်ႉၸွၵ်ႇၼႆႉ တႄႇပဵၼ်မႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်း မိူဝ်ႈ 30/11/2024   ။ DPLA ပိုၼ် ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈပၢင်တိုၵ်း မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 07/12/2024 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွႆႇမၢၵ်ႇဢၼ်ပႃးထၢတ်ႈၵွင်ႉငူၼ်ႉသႂ်ႇ- ဝႃႈၼႆ  ။ 

ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸိုင်ႈထႆး ႁူမ်ၸူမ်းထၢႆႇႁၢင်ႈၸွမ်းၵူႈႁၵ်ႉ LGBTQ+ 50 ၵူႈ

ဝၼ်းတီႈ 15/01/2025 ၵူႈႁၵ်ႉ LGBTQ+ မိူင်းထႆး မွၵ်ႈ 50 ၵူႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တီႈဝဵင်းလူင်ၵုင်းထဵပ်ႈ (မိူင်းၵွၵ်ႇ) ၸိုင်ႈထႆး ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း၊ ၽူႈၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင် လၢႆလၢႆၵူႈ။

ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်းမွၵ်ႈ 5 မူင်း ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၸိုင်ႈထႆး ၼၢင်းသၢဝ်ၽႄႊထွင်ႊထၢၼ်ႊ သျိၼ်ႊၼဝတ်း တင်ႈၸႂ် မႃးတူင်ႉတၵ်ႉထၢႆႇႁၢင်ႈၵိုၵ်းၸိူဝ်းၶဝ် တီႈႁွင်ႈၵၢၼ် ထႆးၵူႈၾႃႉ (ไทยคู้ฟ้า)။

ၼႂ်းဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵူပ်ႉၵူႈၵၼ် ဝၼ်းတီႈ 15 တႃႇ 50 ၵူႈၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈပဵၼ် ၸၢႆးႁၵ်ႉၸၢႆး ၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈပဵၼ်ယိင်းႁၵ်ႉယိင်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၽႃႇတတ်းလႅၵ်ႈငႅင်ႈဝႆႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ သၽႃးၸိုင်ႈထႆး လႆႈဢုပ်ႇၵုမ်တူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ် တႅပ်းတတ်းမိူဝ်ႈ ပီ 2024 ဝႃႈ မိူင်းထႆး ထုၵ်ႇ မီးမၢႆမီႈ သုၼ်ႇလႆႈၵူပ်ႉၵူႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼႆသေ ၸင်ႇတၢင်ႇထိုင်ၸဝ်ႈမုၼ်ယႂ်ႇၶုၼ်ႁေႃၶမ်းထႆး – လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်းမၵ်းမၼ်ႈ ပၼ်မိူဝ်ႈၵၢင်လိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊ 2024 ပူၼ်ႉမႃး။

မၢႆမီႈၼႆႉ တေႇၸႂ်ႉလႆႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 23/01/2025  ။

 ၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်း လူႉၶွႆႈ ၶွပ်ႈတဵမ် 1 ပီ လုၵ်ႈလၢင်းၼၢင်းမေးလႄႈလုၵ်ႈၼွင်ႉပွင်ႈပၢႆ လူႇတၢၼ်းပၼ်

မၢႆတွင်း ဝၼ်းလူႉၶွႆႈ ၸွမ်သိုၵ်း ၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လၢႆသိုပ်ႇပၢၼ် ၶွပ်ႈတဵမ် 1 ပီ တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၶုၵ်ႉထူပ်း လူႇတၢၼ်းယိုၼ်ႈၸူးထိုင် မၼ်းၸဝ်ႈ တီႈဝဵင်းႁႅင် လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး။

 ဝၼ်းတီႈ 24/1/2025   ၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်း လူႉၶွႆႈ ၶွပ်ႈတဵမ် 1 ပီ   လုၵ်ႈလၢင်း ၼၢင်းမေး ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းပီႈၼွင်ႉ   ႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းပၢင်ၶုၵ်းထူပ်းလႄႈ ၵၢပ်ႈသွမ်းလူႇ တၢၼ်းယိုၼ်ႈၸူးထိုင် တီႈဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း ဢိူင်ႇပဵင်းလူင် ဝဵင်းႁႅင် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး  ။ 

ၸွမ်သိုၵ်း ၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်းၼႆႉ လႆႈလူႉသဵင်ႈၵႂႃႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၽွင်းဢႃယု 87 ပီ တီႈႁိူၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းသၼ်ၵမ်ႈၽႅင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈတႆး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 24/1/2024 ဝၼ်းပုတ်ႉ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 8 မူင်း။

ပီ 2024 ၼႆႉ ၼၢင်းယိင်း တၢႆၵႄႈပၢင်တိုၵ်း ၸမ် 500 ၵေႃႉ မိူင်းတႆးၼမ်သုတ်းထီႉသွင်

ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 22/1/2025 ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈပီ ၼႂ်းပီ 2024 ပူၼ်ႉ မႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းသေတုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃးၼၢင်းယိင်း – မၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆ 478 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မိူင်းတႆး ၼမ်သုတ်းထီႉသွင်  တၢႆ 92 ၵေႃႉ။  ၼၢင်းယိင်း ၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇသမ်ႉ တၢႆၼမ်သုတ်းထီႉၼိုင်ႈ။

ၼၢင်းယိင်း ဢၼ်လႆႈလူႉတၢႆ ၼႂ်းၵႄႈပၢင်တိုၵ်းၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ် ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၵွင်ႈ ယႂ်ႇယိုဝ်းတိုၵ်း၊ မၢင်ၸိူဝ်း ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်သေလူႉတၢႆ၊ ၼၢင်းယိင်း ဢၼ်ၺႃးႁဵတ်းႁၢႆႉ ၶႃႈတၢႆၼႂ်းၶွၵ်ႈလႄႈ ၺႃးၵၼ်ႉ ၸၼ်လူလၢႆၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ။ 

မိူင်းထႆး သင်ႇတတ်းၾႆးၾႃႉ  ဢၼ်သူင်ႇၶၢႆၸူးမိူင်းမၢၼ်ႈ

တႃႇႁႄႉၵင်ႈလွင်ႈၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ဝႃႈၼႆသေ ဝၼ်းတီႈ 04/02/2025   ၼၢင်းသၢဝ် ၽႄးထွင်းထၢၼ်း သျိၼ်ႊၼဝတ်ႊ ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းထႆး ၸီႉသင်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်း ၾႆးၾႃႉလႄႈ ၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းထႆးသူင်ႇၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ်ၶၢႆတေႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈဝႆႉယူႇၼၼ်ႉတင်းမူတ်း။ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 5/02/2025 တႄႇတတ်းၶၢတ်ႇၾႆးၾႃႉ တၢင်း ၵဵင်းႁၢႆး-တႃႈၶီႈလဵၵ်း လႅၼ်လိၼ် ထႆး-တႆး ။ လႄႈ တၢင်းမႄႈသွတ်ႇ ဢၼ်သူင်ႇၸူးဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ၊ ဝဵင်းမႂ်ႇသူၺ်ႇၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇ၊ KK Park ၊ ဝဵင်းၽြႃးတူင်းသူႇ (ၸေးတီးသၢမ်ဢူင်း) လႅၼ်လိၼ်ထႆး – ယၢင်းၽိူၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

 ၾႆးၾႃႉမိူင်းထႆး ဢၼ်သူင်ႇၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၶၢႆတေႃႇတၢင်းၾင်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်ႈတႄႇပီ 1996 မႃးတေႃႇထိုင်ပီ 2025 ၼႆႉၼႆႉ တေႃႇပီ ထႆးလႆႈငိုၼ်းၶဝ်ႈ 800 လၢၼ်ႉဝၢတ်ႇ လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။ 

ၽၵ်းတူၶဝ်ႈဝဵင်းသီႇပေႃႉထုၵ်ႇ ယႃႉႁွႆးမိုဝ်းၵဝ်ႇ ဢဝ်တူဝ်လိၵ်ႈတႆးဢွၵ်ႇ

ပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းၸုမ်းၼိုင်ႈ မႃးယႃႉတူဝ်လိၵ်ႈတႆးဢွၵ်ႇသေ တႃးသီတဵင် ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ဢၼ်မီးသီ လိူင်ၶဵဝ်လႅင်ဝႆႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်။

  ဝၼ်းတီႈ 7/2/2025 မႅၼ်ႈဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉ မီးၵူၼ်းၸုမ်းၼိုင်ႈမႃးၶၢတ်ႈယၢမ်းသေ တႃးသီ ၽၵ်းတူၶဝ်ႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ။  တူဝ်လိၵ်ႈတႆး “ဝဵင်းသီႇပေႃႉ” တူဝ်လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ  “Hsipaw” ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိူဝ်းၶဝ်ယႃႉမွတ်ႇပႅတ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး တီႈႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်မီးသီ လိူင်ၶဵဝ်လႅင်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႄးတႃးသီတၢင်ႇဢၼ်တဵင်သႂ်ႇဝႆႉ  ။

ၸွမ်ၸိုင်ႈမႂ်ႇမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ သင်ႇၸဝ်ႈတႃႇၼ ၵိုတ်းၵၢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈၼွၵ်ႈမိူင်း ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၶူင်းၵၢၼ် AIDS

ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၻေႃႊၼႄလ် ထရမ်ႉ သင်ႇသၽႃးၵိုတ်းလွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈၸူးတၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ။   ဝၢႆးလင် ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 20/01/2025 ၼၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ – ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ႁႂ်ႈလႆႈဢွၼ်ၵၼ် ထတ်းတူၺ်းၶိုၼ်း မူႇပိူင်ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးဝႆႉဝႃႈ – ပူၵ်းပွင်ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ပဵၼ်ထိ 1 ၊ ၸွႆႈတၢင်ႇမိူင်းပဵၼ်ထိ 2 ၼႆလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊမႃးၼၼ်ႉ ၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇတင်းမူတ်း။ ပႃးၸဵမ်ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ VOA, RFA ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇထွမ်ႇၶၢဝ်ႇငၢဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇပႃး။

ဝၼ်းတီႈ 1/2/2025 ၼႆႉၶိုၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ   လူတ်းယွၼ်ႇပွႆႇဝၢင်းပၼ် လွင်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းပဵၼ် ဢဵတ်ႇသ် (AIDS) ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။

ဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၵိုတ်းယင်ႉ လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ 400 ၵေႃႉ

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမေႊရိၵၼ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းယင်ႉပႅတ်ႈ လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈၾၢႆႇ – Diversity, Inclusion, Equity လႄႈ Accessibility (လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ၊ လွင်ႈၵူႈၵေႃႉၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း၊ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းပဵၼ်ထမ်းလႄႈ သုၼ်ႇလႆႈ) ၸိူဝ်းၼႆႉ။

တွၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်း မွၵ်ႈ 800 ၵေႃႉ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်းသွၼ်ႁဵၼ်း 5 ပီၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းမႃး တေၵမ်ႉၸွႆႈ ပၼ်ငိုၼ်း 45 လၢၼ်ႉတေႃႊလႃႊ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သူးၵၢၼ်ႁဵၼ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်တေၵမ်ႉၸွႆႈပႃးတႃႇ ၸုမ်ႈၶူးလၢႆလၢႆသႅၼ်း၊ ဝႂ် Certificate ဢိၵ်ႇပႃး ၸုမ်ႈၶူး တီႊပလူဝ်ႊမႃႊ Diploma ၸိူဝ်းၼႆႉ။  

ယွၼ်ႉလႆႈၵိုတ်းယင်ႉပႅတ်ႈ လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉသေ တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ 400 ၵေႃႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ်သိုပ်ႇၵမ်ႉၸွႆႈၵႂႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ပႆႇၸၢင်ႈယိုၼ်ယၼ်။

ၵျပၼ်ႊပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပွႆႇလၢဝ်ထဵမ်း(လၢဝ်ပွမ်) ႁင်းၵူၺ်း တႃႇၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်းၼႃႈလိၼ်

ႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇလိူၼ်လၢဝ်လႄႈ ၵၢင်ႁၢဝ်မိူင်းၵျပၼ်ႊ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ပွႆႇလၢဝ်ထဵမ်း(ၵဵဝ်ႇတု) ႁင်းၵူၺ်းၶိုၼ်ႈ တၢင်းလႅင်မိၼ် ရွၵ်ႉၵႅတ်ႉ H3 ၊ ၶိုၼ်ႈၵႂႃႇလွတ်ႈၽေးလီငၢမ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2 ဝူင်ႈၼႆႉ တေႁွတ်ႈထိုင်ၵၢင်ႁၢဝ် ၸၼ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းလၢဝ်ထဵမ်းၼၼ်ႉၼႆ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 02/02/2025 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၼင်ႇၼႆ။

လၢဝ်ထဵမ်းလုၵ်ႈၼႆႉ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ Michibiki 6 – လုၵ်ႉတီႈႁွင်ႈၵၢၼ် ဢႃႇၵႃႇသ ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းတႃႊၼီႊ ၵႃႊသျီႊမႃႊ ၼၼ်ႉသေပွႆႇၶိုၼ်ႈ။ ပဵၼ်လၢဝ်ထဵမ်း ဢၼ်ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်းၼႃႈလိၼ် တႃႇၵႂႃႇမႃးႁႃၵၼ် လုၵ်ႈ ထိ 5 ဢၼ်ၵျပၼ်ႊပွႆႇ ၶိုၼ်ႈၵၢင်ႁၢဝ်။ မၼ်းတေသူင်ႇၵျီႊၽီႊဢႅတ်ႉသ် ပၼ်တႃႇမိုဝ်းထိုဝ်၊ ရူတ်ႉၵႃးလႄႈ ႁိူဝ်း ဢိၵ်ႇတင်း ၻရူၼ်ႊ – ႁွင်ႈ ၵၢၼ် ၾၢႆႇၵၢင်ႁၢဝ် မိူင်းၵျပၼ်ႊ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼင်ႇၼႆ။

ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇယႃႈၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းမီးၼမ်မႃး ယႃႈလမ်ၼိုင်ႈၸွႆႉ 13 သႅၼ်ပျႃး

ၵၢၼ်ၽုၵ်ႈယႃႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း ပၢင်လွင်း၊ သီႇသႅင်ႇ၊ ႁူဝ်ပူင်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လိူင်ႇၼမ်မႃးလိူဝ်တၢင်ႇပီ  ပီၼႆႉၵႃႈၶၼ်ယႃႈလမ် ၼိုင်ႈၸွႆႉ ၶိုၼ်ႈထိုင် 13 သႅၼ်ပျႃး။

ထုင်ႉသီႇသႅင်ႇ ပၢင်လွင်းႁူဝ်ပူင်းၼႆႉ  သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇထၢမ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးသေ  မၵ်းမၼ်ႈပၼ်ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇပဢူဝ်းဝႆႉ ၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်းလႄႈ ၸုမ်းသိုၵ်းပဢူဝ်း ၵုမ်ႇမိုင်ႉလႆႈယိုဝ်းသိုၵ်းတေႃႇၵၼ် ၸွမ်းၼင်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈလဵၼ်ႈၸိူင်းဝႆႉလႄႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ 3 ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉၵေႃႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇယႃႈမဝ်းၵမ် လိူင်ႇၼမ်မႃး ပီယဝ်ႉပီ။  

ၸဝ်ႈသြႃႇ လႄႈ တၵ်ႉၵႃႇ ၺႃးၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၶႃႈႁႅမ် တီႈဝဵင်းၾၢႆၶုၼ်

 ဝၼ်းတီႈ 04/03/2025 ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၶူးထမ်ႇမသႃႇရ (ႁွင်ႉ) ဢူးပဵင်ႇ ဢႃယု 48 ပီလႄႈ တၵ်ႉၵႃႇၸမ်ၸႂ် မၼ်းၸဝ်ႈ ၸၢႆးပီး ဢႃယု 40 ပၢႆ ၺႃးၸုမ်းသိုၵ်း ၼႂ်းသၢႆသိုၵ်းပျႃး (ပျားစစ်ကြောင်း PDF) ယိုဝ်းလူႉ လွၼ်ႇတၢႆထင်တီႈ တီႈဝၢၼ်ႈဢုမ်ႇတိုင်း ၸႄႈဝဵင်းၾၢႆၶုၼ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။ဢၼ်ၺႃးယိုဝ်းလူႉလွၼ်ႇ/ တၢႆ ၵႂႃႇၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်မေႃတူၺ်းထိုင်လူလွမ် ပူၵ်းပွင်ၸွႆႈထႅမ် ပၼ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ၸဝ်ႈၽူႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပွတ်း မိူင်းပၢႆး ၊ ၾၢႆၶုၼ် ၊ ပၢင်လွင်း လႆႈပိုင်ႈဢိင် ၸႂ်ယႂ်ႇ။ဝၼ်းတီႈ 01/04/2025 ၼႆႉ ပလိၵ်ႈမိူင်းယၢင်းလႅင် ၸင်ႇတႄႇလူင်းၵူတ်ႇထတ်း။ ထိုင်ႈမႃး ဝၼ်းတီႈ 11/04/2025 ၼႆႉ ၸင်ႇယိုၼ်ႈတၢင်ႇဢဝ်လိူင်ႈ လုၵ်ႈသိုၵ်းၼႂ်းသၢႆသိုၵ်းပျႃး ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ မွင်ႇပ လတ်ႉ တီႈလုမ်းတြႃး ဢၼ်ယူႇတႂ်ႈ ၶွင်ႇသီႇၽွင်းငမ်းၸူဝ်ႈၵၢင် မိူင်းယၢင်းလႅင်လႄႈ ၶွင်ႇသီႇၵိူဝ်းၵုမ် မိူင်းယၢင်းလႅင် IEC လူၺ်ႈမတ်ႉတႃ (ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေပုဒ်မ – ၃၀၂) လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။

ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၼႃႈလိၼ်ပၢင်တိုၵ်း ၵဵပ်းမၢၵ်ႇမႅင်းၶၢႆ တႃႇၵႄႈလိတ်ႈၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ

တႄႇႁူဝ်ပီ 2025 ဝၢႆးလင်ၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇမႃး ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းမီးယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ငၢၼ်း တႃႇႁဵတ်း လႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ မၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ တေႉတေႉဝႃႈဝႃႈ။ 

ထိုင်တီႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ႁႃၵဵပ်းမၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ် ဢၼ်မီးၽေးတေႃႇသၢႆၸႂ်ၵူၼ်း ၵႂႃႇၶၢႆၵိၼ်။ ပိူဝ်ႈတႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

မၢၵ်ႇမႅင်းၾင်လိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ သိုၵ်းတဢၢင်း လႄႈ သိုၵ်းတႆး SSPP ၵေႃႉႁပ်ႉသိုဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇဢၼ်ပႆႇတႅၵ်ႇၼႆႉ ဢေႇသုတ်း လႆႈၵႃႈၶၼ် 15 သႅၼ်ပျႃး ဝႃႈၼႆ။

သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉႁိမ်ၼၢင်းယိင်းၵၼ်သေၶႃႈၵၼ်တၢႆ  တပ်ႉသိုၵ်းတီႉဢဝ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်းၼၼ်ႉလႆႈလိူၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉၸင်ႇပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း

ဝၼ်းတီႈ 07/02/2025 ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼၼ်ႉ  ၵူၼ်းသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA  2 ၵေႃႉ ၽိတ်းမေႃးႁႅမ်ၵၼ်တၢႆယွၼ်ႉႁိမ်သၢဝ်ၵၼ် တီႈပွႆးသၢင်ႇလွင်းဝၢၼ်ႈၼႃးပႅၼ်း ဢိူင်ႇမိူင်းယေႃ ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။  ဝၢႆးလင်ၶႃႈၵၼ်တၢႆယဝ်ႉ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းသိုၵ်းဢၼ်ထုၵ်ႇၶႃႈတၢႆၼၼ်ႉ ၸႅင်ႈၵႂၢမ်းႁႂ်ႈ တီႉၺွပ်းသၢဝ်ဢွၼ်ႇဢၼ်ၶႃႁိမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ။

ၼၢင်းယိင်းဢွၼ်ႇၵေႃႉၼၼ်ႉၸိုဝ်ႈႁွင်ႉယိင်းႁွမ် ဢႃယုတိုၵ်ႉလႆႈ 15 ပီ  ယူႇမိူင်းယေႃ ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ။  ၺႃးသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉတီႉၵႂႃႇၵုမ်းၶင်ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈလိူၼ်။ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလၢႆလၢႆၸုမ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈတုၵ်းယွၼ်းထိုင်ၸုမ်းသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ တႅမ်ႈလိၵ်ႈထိုင်ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တႃႇသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းလၢႆလၢႆၸုမ်းၸဵမ်ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းပႃးၸဵမ်ၸုမ်းလုမ်ႈၾႃႉ။ ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 7/3/2025 လႆႈၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈလိူၼ်တဵမ်တဵမ်သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၸင်ႇပွႆႇပၼ်ၶိုၼ်း ယိင်းႁွမ်။

သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ တေႃႉထၢၼ်ႇႁိၼ်မိူင်းတႆး သူင်ႇၸူးမိူင်းၶႄႇ ၵူႈဝၼ်း

ဝၢႆးလင် ၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ဢၼ်သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ သႅၼ်ဝီ၊ ၵုၼ်လူင်၊ လဝ်ႉၵႆႇ (လၢဝ်ႇၵၢႆး) ၼႆႉမႃး ၶဝ်ဢဝ်ရူတ်ႉၵႃးလူင် ဢၼ်မီးပႃးပၢႆႉရူတ်ႉမိူင်းၶႄႇ လူင်းမႃးတေႃႉဢဝ်ထၢၼ်ႇႁိၼ် တီႈၶွမ်ႊပၼီႊငူၺ်ႇယီႇပလႄး ၶုတ်းဢွၵ်ႇတၢင်း ဢိူင်ႇၼမ်ႉမ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ သူင်ႇၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းၶႄႇ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် ၵႃးလူင်ဢမ်ႇယွမ်း 20 လမ်း။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းလႆႈၶိုၼ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်း TNLA ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်

ဝၼ်းတီႈ 25/03/2025 ယၢမ်းတၢမ်းၶမ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႅၼ်းသိုၵ်းလေႃႇတိုၵ်းၶိုၼ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း TNLA တီႈဝၢၼ်ႈမႆႉပူၵ်ႇ (မဲပုတ်) ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆၵၼ်တင်းဝဵင်း မွၵ်ႈ 17 လၵ်းၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

တွၼ်ႈတႃႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေၵုမ်းလႆႈၶိုၼ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်ၺႃးသိုၵ်းတဢၢင်း ၵုမ်းၵမ် လႆႈၵႂႃႇၽွင်းၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်း ႁႅင်းၻရူၼ်ႊ ႁႅင်းၶိူင်ႈၵွင်ႈလူင်သေ ၶဝ်ႈလူမ်ႇတိုၵ်း သိုၵ်းတဢၢင်းမႃးၶိုၼ်း လၢႆလၢႆပွၵ်ႈယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ တီႈၵွၼ်ၵၢင်မိူင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈပဵင်း ၵူၼ်းတၢႆမၢတ်ႇၼပ်ႉႁဵင် လူႉၵွႆၵူၼ်ႇပင်းလၢႆမိူင်း

ဝၼ်းတီႈ 28/03/2025 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 1 မူင်းၶၢဝ်းယၢမ်းမိူင်းတႆး ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆႁႅင်း သုၼ်ၵၢင်ၼႂ်းတိူင်းၸႄႈၵႅင်း တွၼ်ႈၵၢင်မိူင်းမၢၼ်ႈ သၼ်ႇႁႅင်းထိုင် 7.7 မႅၵ်ႊၼီႊၵျုတ်ႉ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႇသၼ်ႇဝႆပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး သၼ်ႇဝႆထိုင်မိူင်းထႆးလူင်းထိုင်ဝဵင်းလူင်ၵုင်းထဵပ်ႈ ၊ ပွတ်းၼိူဝ်ထိုင်ၼႂ်းလိၼ်မိူင်းၶႄႇ။ ဢၼ်လူႉယႂ်ႇသုမ်းၼမ်ပဵၼ်ဝဵင်းလိူဝ်ႇမၼ်းတလေး လႄႈ ၸႄႈၵႅင်း။ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၵေႃႈဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉၼမ်ပဵၼ်ဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လၢႆလၢႆမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉထၢမ်တႃႇမႃးၸွႆႈထႅမ်ယူႇၵေႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇပၼ်ဢၼုယၢတ်ႈၶဝ်ႈၸွႆႈထိုင်တီႈ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇမိူင်းထၢႆႊဝၼ်ႊ ၶဝ်ႈၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်း

ၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ထူပ်းၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ (ဢိင်ႇသၼ်ႇ) ယူႇပတ်းပိုၼ်ႉမိူင်းၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်း ထၢႆႊဝၼ်ႊ  ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လႄႈ ၵူၼ်းၵတ်ႉလႅၼ်ႇ ၾၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆသူင်ႇၸူး မိူင်းမၢၼ်ႈ တႃႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းထူပ်းၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်၊ ၾၢႆႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ၶဝ်ႈ မိူင်းလႄႈ ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်လႆႈထွႆပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်း။

ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ် ၽေးၶဵၼ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းၼွၵ်ႈ ၶဝ်ႈမႃးၸွႆႈထႅမ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တင်းသဵင်ႈ မီးၵႂႃႇ 13 ၸုမ်းယဝ်ႉ ၼႆသေတႃႉ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလူမ်းၵၼ်တင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵမ်ႈ ၼမ်  ။

သိုၵ်း MNDAA တင်း TNLA ပေႃႉထုပ်ႉၵၼ် ၽွင်းႁႃငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် တႃႇၸွႆႈၵူၼ်းထူပ်းၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ

ဝၼ်းတီႈ 01/04/2025 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းမွၵ်ႈ 11 မူင်းၶိုင်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းသိုၵ်းတပ်ႉသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉတင်း တပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း ၽိတ်းမေႃးၵၼ် လွင်ႈဢွင်ႈတီႈ ႁႃငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် တႃႇၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းႁူပ်ႉၽေး ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ(ဢိင်ႇသၼ်ႇ) သေ ဢဝ်ၵွင်ႈပေႃႉထုပ်ႉၵၼ် ၾၢႆႇၼႃႈၵၢတ်ႇလူင် ၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းၵူတ်ႉၶၢႆ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ ယွၼ်ႉလွင်ႈၽိတ်းမေႃး ပေႃႉထုပ်ႉၵၼ်ၼႆႉသေ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တဢၢင်း ႁူဝ်တႅၵ်ႇၵႂႃႇသေ လူႉတၢႆၵႂႃႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢႆႈၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်

ဝၼ်းတီႈ 8/4/2025 ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၾၢႆႇၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇလိၼ်းတူၺ်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်း မွပ်ႈပုၼ်ႈၽွၼ်းပၼ် ဢူးတၢၼ်းၸူဝ်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊ ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊ ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 တွၼ်ႈ 419 မီးဝႆႉ။

ၼင်ႇႁိုဝ် တေပဵၼ်တၢင်းၵမ်ႉထႅမ် တႃႇႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊ လႄႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵၢၼ် လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈမွပ်ႈမၢႆပၼ် ဢူးတၢၼ်းၸူဝ်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

MNDAA တင်း SSPP ယိုဝ်းၵၼ် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမ ၼႂ်းၼႃႈတီႈ SSPP ၵုမ်းၵမ်

ဝၼ်းတီႈ 29/04/2025 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်မွၵ်ႈ 10 မူင်း သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ တင်း သိုၵ်းတႆး ယိုဝ်းၵၼ် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉမ ၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ။ ယွၼ်ႉသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ လုၵ်ႉတၢင်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ လႄႈ ၼမ်ႉပွင်ႈ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းဢိူင်ႇၼမ် ၼႃႈတီႈပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆးလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈဝႃႈ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၽႃႇၺႃးမၢၵ်ႇ တီႈတၢင်းၽႄ ပၢင်ငႃးလႄႈ တၢင်းၶိုၼ်ႈၵျွင်းပၢင်ႁုင်း ၼူၵ်ႉၵူတ်းႁူးမီ။ မၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 20 ၵေႃႉပၢႆ ဝႃႈၼႆ။

ၼမ်ႉၸႂ်ႉသွႆ ဢမ်ႇသႅၼ်ႈသႂ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းယွင်း မႆႈၸႂ်ၵူဝ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉ ပၢႆးယူႇလီ

ယွၼ်ႉၼမ်ႉၶုၼ်ႇဢူၼ် ဝူၺ်ႇႁင်ႈၼႃႇဢႃးလႃးသေ ယႃႇဝႃႈတေဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းႁိူၼ်းၼႂ်းယေးလႃႈ ၸဝ်ႈသူၼ်ၸဝ်ႈၼႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းဢဝ်ၸႂ်ႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၵူဝ်တူၼ်ႈမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉတၢႆ။ လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းယွင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁႅင်း။

ၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းၶမ်းၶဝ် မႃးတင်ႈၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၶုတ်းႁႄႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉဢၼ်မီးတၢင်း ႁူဝ်ၵႄးၼမ်ႉဝၢင်း၊ ၼမ်ႉၶၢပ်ႈ၊ ၼမ်ႉပုင်း၊ ၼမ်ႉယွင်း ၶုၼ်ႇဢူၼ်ဝူၺ်ႇႁင်ႈ။ ႁိမ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇသဝ်းဝႆႉသေ တႃႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၶဝ်ႁၢမ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊၶုတ်းၶမ်း။

ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈၶုတ်းၶမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တုမ်ႉတိူဝ်ႉသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ တုမ်ႉတိူဝ်ႉၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းယွင်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ် တူၺ်းလူလွမ်ပၼ် ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႆးဝႆးသေၵမ်းၼႆ – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢွၼ်ၵၼ်တုၵ်းယွၼ်းၼင်ႇၼႆ။

ႁူဝ်ၼႃႈသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တင်း ၸုမ်းမိူင်းလႃး NDAA ႁူပ်ႉၵၼ်

ဝၼ်းတီႈ 25/05/2025 ၼႆႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တင်း ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ဢူးသၢၼ်းပိူဝ်ႇ၊ ၸဝ်ႈၶုၼ်သၢင်ႇလူႇ လႄႈ ဢူးၵျီႇမိၼ်ႉ ၾၢႆႇၸုမ်းမိူင်းလႃး ႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် တီႈႁူင်းႁေႃၼႂ်း တိူင်းသိုၵ်းသၢမ်ၸဵင်ႇ ၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်ႈဢွၵ်ႇၶူင်း ။

ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢုပ်ႇလၢတ်ႈတႃႇတေၸွႆႈထႅမ်ပူၵ်းပွင်ပၼ် ၾၢႆႇၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး သူၼ် ယၢင်(ရႃႇပႃႇ) ၊ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်လႄႈ သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်း ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်လၵ်း သုတ်ႇၶွင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၾၢႆႇမိူင်းလႃးတႄႉ လႆႈဢုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄ – ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်မိူင်းလႃးၵုမ်းၵမ်ဝႆႉၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉဝႆႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလႄႈ ၸုမ်းပႃႇတီႇ ပၢႆးမိူင်းသင်သေမူႇသေၸုမ်း ၼႆယဝ်ႉ။

သိုၵ်းၶၢင် KIA ယိုဝ်းၶိူင်ႈမိၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတူၵ်း

ဝၼ်းတီႈ 20/05/2025 ၼၼ်ႉၶိူင်ႈမိၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေႃႉၶူဝ်းၶွင်ၵႂႃႇသူင်ႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်း ၸႄႈ ဝဵင်း မၢၼ်ႈမေႃႈ ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ၺႃးသိုၵ်းၶၢင် KIA ယိုဝ်းတူၵ်းၵွႆလမ်းၼိုင်ႈ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်း တွပ်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၺႃးယိုဝ်း ယွၼ်ႉၸၢၵ်ႈမၼ်းလူႉၵွႆလႄႈ ယၢတ်ႇတူၵ်းၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။

ၶိူင်ႈမိၼ်တၢင်ႇၶူဝ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တူၵ်းႁိမ်းဝၢၼ်ႈသီႇငၢၼ်း ဢၼ်မီးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း ဝဵင်း မၢၼ်ႈမေႃႈ ယၢၼ်ၵႆ 14,000 မီႊတႃႊ။ 

ၼႂ်းၶိူင်ႈမိၼ်ဢၼ်တူၵ်းၵွႆၼၼ်ႉ ပႃးၵူၼ်းသိုၵ်းၸွမ်း 7 ၵေႃႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးၽူႈမီးၸၼ်ႉတပ်ႉ သိုၵ်း မၢၼ်ႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဝႃႈၼႆ။ 

သင်ၶတႆးတူၼ်ၼိုင်ႈ ပူၼ်ႉၸၼ်ႉပႃလိသုင်သုတ်း ၼႂ်းမိူင်းထႆး

ဝၼ်းတီႈ 11/05/2025 ၼႆႉ သင်ၶၸဝ်ႈလႄႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးၸိူဝ်းႁွတ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ ပေႃႈဢွၵ်ႇမႄႈယေႃး တီႈ ၸမ်ၵႆ ဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းပၢင်ယွင်ႈၵုင်ႇ သင်ၶတႆးဢၼ်ယဝ်ႉပူၼ်ႉၸၼ်ႉပႃလိသုင်သုတ်း ၼႂ်းမိူင်းထႆး ဢၼ်မၵ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ပရဵၼ်းထမ်းၵဝ်ႈပယူၵ်ႇ ”။

မၼ်းၸဝ်ႈ ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ၸဝ်ႈၶူး မႁႃႇပိယၽူင်း ( ၸဝ်ႈၶူးမႁႃႇ သၢႆၵွၼ်း ဢေႃးၸိင်ႇၼ) ဢႃယု 26 ပီ ၸိုဝ်ႈ ပေႃႈ ၸၢႆးတၢၼ်းလူႇ မႄႈၼၢင်းမျႃႉဢုင်ႇ ယူႇဝၢၼ်ႈၼမ်ႉၵွၼ်ႉ ဢိူင်ႇမိူင်းဢွတ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ ၸိုင်ႈ တႆး ပွတ်းၸၢၼ်း။

မၼ်းၸဝ်ႈ ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မႃးမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 14/04/1999 ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ၸၢႆးဢွင်ႇသႃႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် သၢင်ႇမိူဝ်ႈ 31/05/2009 တီႈဝတ်ႉလူင် မိူင်းဢွတ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းသူႈ။ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၢင်းမိူဝ်ႈ 21/06/2020 တီႈဝတ်ႉလွႆသပ်ႉၽၼ်ႊၺူႊ ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး။

ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ RFA ၵိုတ်းၵၢၼ်တႄႉယဝ်ႉ

ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၻူဝ်ႊၼေႃႊထရမ်ႉ တတ်းငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈၸူး လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉသေ ႁူင်းပွႆႇသဵင် (Radio Free Asia – RFA) ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵုၼ်ၶဵဝ်ဢေႊသျႃႊ လႆႈၸႂ်ယႂ်ႇတႃႇလႆႈငိၼ်းထွမ်ႇၶၢဝ်ႇသၢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈၵိုတ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 09/05/2025 ။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈ RFA ဝႆႉသေ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈလုမ်းငဝ်ႈငုၼ်းႁိမ်းၸမ် 300 လႄႈ ၽူႈသိုဝ်ႇ ၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းယူႇၼွၵ်ႈမိူင်း 20 ပၢႆ ဢမ်ႇမီး ၵၢၼ်မီးငၢၼ်း ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းၶဝ်ႈ။

ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈၸီႉသင်ႇတတ်းငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈသေ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ ထိပႅတ်ႉ၊ မၢၼ်ႈ၊ ဝီႊၵႃႊလႄႈ လၢဝ်း တႂ်ႈ RFA ပႃးၸဵမ် ၸုမ်းထတ်းၶၢဝ်ႇပွမ် Asia Fact Check Lab  ၵေႃႈလႆႈၵိုတ်းၵႂႃႇ။

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ၶူင်သၢင်ႈသၼ်ယၢၼ်းၾၢင်ႉၽေးသၽႃႇဝ ဢၼ်တေပၼ်ၾၢင်ႉတၢင်းမိုဝ်းထိုဝ်

ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈပၼ်ၾၢင်ႉၽေးသၽႃႇဝ ၼႆသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ႁွင်ႈ ၵၢၼ် ၾၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇသၢၼ်မိူင်းထႆး ႁဵတ်းဢွၵ်ႇသၼ်ယၢၼ်း ၾၢင်ႉၽေး တၢင်းမိုဝ်းထိုဝ် ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်း ႁႅၵ်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းထႆး။

ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ ႁဵတ်းပၢင်သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 7/5/2025 ဝႃႈ –သင်ဝႃႈ ၽေးသၽႃႇဝ (ၾူၼ်လူမ်း၊ၼမ်ႉထူမ်ႈ၊ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ) တေၶဝ်ႈမႃးၼႆ သဵင်ႁိင်ႇၾၢင်ႉၽေး တေလင်တီႈမိုဝ်းထိုဝ်ဝႆႉၵွၼ်ႇလူင်ႈၼႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈတေလႆႈပဵၼ် မိုဝ်းထိုဝ် Android Version 11 လႄႈ  ios Version 18  ၶိုၼ်ႈၼိူဝ် သၼ်ယၢၼ်းၾၢင်ႉ ၽေးၸင်ႇတေလင်။

ပေႃးပဵၼ်မိုဝ်းထိုဝ်ဢၼ်ဢမ်ႇ ယုၵ်ႉမုၼ်း Version ဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ သဵင်ႁိင်ႇတေဢမ်ႇလင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေမီးၶေႃႈၵႂၢမ်း SMS ၶဝ်ႈမႃးယူႇ။ တႃႇႁႂ်ႈၵူႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းထႆးတေ ႁပ်ႉႁူႉပွင်ႇၸႂ် လႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ  ၶေႃႈၵႂၢမ်း SMS ၼၼ်ႉ တေမီးတင်းၽႃသႃလိၵ်ႈထႆး၊ လိၵ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ၊ၶႄႇလႄႈ လိၵ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းထႆးပႃး – ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၵူၼ်းမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈပဵၼ်မုၼ်ၸဝ်ႈပူပ်ႉ ၵေႃႉၵမ်းႁႅၵ်ႈ

ဝၼ်းတီႈ 08/05/2025 ၼၼ်ႉ ႁေႃဝႃႊတီႊၵၢၼ်ႊ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ မုၼ်ၸဝ်ႈၶရိတ်ႉယၼ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်း ဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၵႃႊတီႊၼႄႇလ် ရေႃႊပၢတ်ႊ ၾရႅၼ်ႊဝိတ်ႉသ် ပရီႊဝေႃႉသ် (Cardinal Robert Franvis Prevost) ဢႃယု 69 ပီ ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် မုၼ်ၸဝ်ႈပူပ်ႉ ၵေႃႉမႂ်ႇ ။

မၼ်းၸဝ်ႈပဵၼ်မႃး မုၼ်ၸဝ်ႈပူပ်ႉ ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တီႈၼႂ်းၵုၼ်ဢမေႊရိၵ၊ ၼႂ်းၵူၼ်း မိူင်း ဢမေႊရိၵၼ်ႊသေႁပ်ႉၸိုဝ်ႈပဵၼ် မုၼ်ၸဝ်ႈပူပ်ႉ လီႊယူဝ်ႊ – 14 ။

မၼ်းၸဝ်ႈၼႆႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈပီ1955 လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 14 တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ဢီႇလီႇၼွႆႉ ဝဵင်းၶျီႇၵႃႇၵူဝ်ႊ မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ။ မိူဝ်ႈပီ 1985 – 86 ၊ ပီ 1988 – 98 ၼၼ်ႉ လႆႈႁၢပ်ႇထၢမ်း ၼႃႈ ၵၢၼ်သႃသၼႃ ၶရိတ်ႉယၼ်ႇ တီႈမိူင်းပီႇရူးမႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီ 2023 လႆႈ ၶၢမ်ႇယုၵ်ႉ ယွင်ႈ ပၼ်ၸုမ်ႈၶူး ၵႃႊတီႊၼႄႇလ်။

SSPP တင်း MNDAA ယိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉတၢႆ 8 ၵေႃႉ

ဝၼ်းတီႈ 01/06/2025 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 1 မူင်းတေႃႇ 2 မူင်းၶိုင်ႈ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP လႄႈ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA ယိုဝ်းၵၼ် ၾၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၼႃးလႆ ဝၢၼ်ႈၼိူဝ်လႄႈ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလုၵ်း ႁိမ်းၸဝ်ႈမိူင်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉလုၵ်း ဢိူင်ႇႁၢင်ၼႃး ၸႄႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။

ၾၢႆႇသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ တၢႆၵႂႃႇ 8 ၵေႃႉ၊ၾၢႆႇသိုၵ်းတႆးတႄႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမၢတ်ႇ ၸဵပ်းလူႉ တၢႆသင်။

ၶိူင်ႈမိၼ် ဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ ယၢတ်ႇတူၵ်းၵူၼ်းတၢႆ 200 ပၢႆ လွတ်ႈတၢႆၵေႃႉလဵဝ်

ဝၼ်းတီႈ 12/06/2025 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းၼၼ်ႉၶိူင်ႈမိၼ် Air India ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းဢႃႇမၢတ်ႉတႃႇ ပၢတ်ႉ မိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ တေမိၼ်ၵႂႃႇတီႈဝဵင်းလူင်လၼ်ႊတၼ်ႊ (London) ၼၼ်ႉ ယၢတ်ႇ တူၵ်း သႂ်ႇၼိူဝ် ႁူင်းသဝ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၾၢႆႇပၢႆးမေႃယႃ ႁိမ်းဝၢင်းၶိူင်ႈမိၼ်ၼၼ်ႉသေ မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆ 240 ပၢႆ ၊ ၵူၼ်းလွတ်ႈတၢင်းတၢႆ မီးၵေႃႉလဵဝ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆး ၵူၼ်းမိူင်း UK ၊ ၼင်ႈတီႈမၢႆတင်ႇ A – 11။

ၶိူင်ႈမိၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သႅၼ်း Boeing 787 – 8 Dreamliner ။ ဝၢႆးလုၵ်ႉတီႈ ဝၢင်းၶိူင်ႈမိၼ်၊ မိၼ်ၶိုၼ်ႈ ၵႂႃႇယဝ်ႉဢမ်ႇႁိုင် ယၢတ်ႇတူၵ်းၵႂႃႇ။ ၼိူဝ်ၶိူင်ႈမိၼ်ၼၼ်ႉ ပႃးၵူၼ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း 230 ပၢႆလႄႈ ၵူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼိူဝ်ၶိူင်ႈမိၼ် 12 ၵေႃႉ ႁူမ်ႈသဵၼ်ႈ 242 ၵေႃႉ။ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဢိၼ်ႊတီႊ ယိူဝ်ႊ 169 ၵေႃႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း UK 53 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်း ပေႃႊတူႊၵီႊလႄႈ ၶၼေႊတိူဝ်ႊၵေႃႈ ပႃးၸွမ်း လၢႆလၢႆ ၵေႃႉ။

 ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈလိၼ် ၼႂ်းၼႃႈတီႈသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ၵုမ်းၵမ် ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ် 8 ပုၼ်ႈ

ဝၼ်းတီႈ 19/06/2025 ၼၼ်ႉ  ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈ ၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လႆႈၶူၼ်ႉၶႂႃ့ ႁႃ ႁၼ်ၼႂ်းၶႅပ်းႁၢင်ႈ လၢဝ်ထဵမ်း – ၼႂ်းပီ 2015 ၼၼ်ႉ တီႈဝဵင်းမိူင်းပွၵ်ႉ ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ၵုမ်း ၵမ် မီးၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈလိၼ်ဢမ်ႇယွမ်း 3 တီႈ ထိုင်မႃး ပီ 2025 ယၢမ်းလဵဝ် တီႈဝဵင်းမိူင်းပွၵ်ႉ ၸွမ်းထုင်ႉ သၼ်လွႆၸိူဝ်းၼႆႉ မီးမိူင်ၶုတ်းႁႄႈလိၼ် ဢမ်ႇယွမ်း 26 တီႈ ဝႃႈၼႆ။

မိူင်ၶုတ်းႁႄႈလိၼ် တီႈထုင်ႉဝဵင်းမိူင်းပွၵ်ႉၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းၵႄႈမႄႈၼမ်ႉလူင်ၼႂ်းမိူင်းတႆး မိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉၶူင်း လႄႈၼမ်ႉၶွင်တင်း 2 ဢၼ်။ ၼမ်ႉဢၼ်လုၵ်ႉတီႈၼႂ်းမိူင်ၶုတ်းႁႄႈသေ ၶိုၼ်းပွႆႇဢွၵ်ႇမႃးၼႆႉ ၾၢႆႇတူၵ်းဝဵင်းမိူင်းပွၵ်ႉသမ်ႉ လႆၸွမ်းမႄႈၼမ်ႉၶႃ ၶဝ်ႈၸူးမႄႈၼမ်ႉၶူင်း။ ၾၢႆႇဢွၵ်ႇဝဵင်းသမ်ႉ လႆၸွမ်း မႄႈၼမ်ႉလူၺ် ၶဝ်ႈၸူးမႄႈၼမ်ႉၶွင်။

ယွၼ်ႉၼမ်ႉဝူၺ်ႇႁင်ႈ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမိူင်ၶုတ်းႁႄႈ ပွႆႇလႆမႃးၸွမ်းၼမ်ႉၼႆႉသေ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈ တုမ်ႉ တိူဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇသေဢိတ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းယူႇၾၢႆႇတႂ်ႈသၢႆၵႄးမႄႈၼမ်ႉ မိူၼ် ၼင်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ႁူပ်ႉထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇ တုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးယူႇလီသၢႆၸႂ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼႆ – ၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈ သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၸိုင်ႈတႆး ယင်းတူၵ်ႇလၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

လိၵ်ႈတႆးၶဝ်ႈၼႂ်း Google Translate တဵမ်ပီ တႃႇသိုပ်ႇလီ ႁႂ်ႈပူၵ်းပွင်လိၵ်ႈတႆးၵူႈဢွင်ႈတီႈ

ဢိင်ၼိူဝ်တၢင်းၶတ်းၸႂ် ၾၢႆႇဢၢႆႊထီႊတႆးလၢႆၸုမ်းလၢႆၸဝ်ႈလၢႆတူၼ်သေ Google Translate ႁပ်ႉဢဝ် လိၵ်ႈတႆး ၶဝ်ႈၼႂ်းပိူင်ပိၼ်ႇၽႃသႃမႃး တဵမ်ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈပီ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ  27/06/2025 ။

လွင်ႈလီဢိၵ်ႇၸႃႉၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈ ငိၼ်းသဵင်တုမ်ႉတွပ်ႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းတူၺ်းယဝ်ႉ လၢႆၸိူဝ်ႉ လၢႆ ပိူင်။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ၶႅၼ်းသေ လိၵ်ႈတႆးႁၢမ်းတီႈယူႇလႄႈ ႁၢမ်းတီႈၸႂ်ႉ။ယၢမ်းလဵဝ် လုၵ်ႉတီႈလိၵ်ႈတႆး ပိၼ်ႇပဵၼ်ၽႃသႃလိၵ်ႈတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႆႈယဝ်ႉဝႃႈၼႆသေတႃႉ ပႆႇဢွၵ်ႇ သဵင်တႆးလႆႈ။ လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ မိူဝ်းၼႃႈမႃး ၼင်ႇႁိုဝ် တေၸႂ်ႉတိုဝ်းသဵင်တႆးလႆႈၼႂ်း Google ၼၼ်ႉ တေ လႆႈၸိုၼ်ႇၶတ်းၸႂ် ၵႂႃႇထႅင်ႈ တင်းၼမ်ယူႇ ၽူႈႁူႉႁၼ်ၼႂ်းဢၢႆႊထီႊတႆးၶဝ် လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

NUG ႁၢင်ႈႁႅၼ်း ၵေႃႇသၢင်ႈႁူင်းယႃတႂ်ႈလိၼ် ၼႂ်းၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ်ဝႆႉၼၼ်ႉ တႃႇ 8 လင်

ဝၼ်းတီႈ 10/06/2025 ၼၼ်ႉၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NUG)  တူၵ်ႇတၵ်ႉလၢတ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇၶႆႈလွင်ႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၾၢၵ်ႇထိုင်မိူင်းၼွၵ်ႈၼၼ်ႉဝႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တႃႇၵေႃႇ သၢင်ႈ ႁူင်းယႃတႂ်ႈလိၼ် ဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈတၢမ်ႇမၢၵ်ႇလူင် ၼႂ်းၼႃႈတီႈၶဝ်ၵုမ်းၵမ်ယူႇၼၼ်ႉ တႃႇ 8 လင် ဝႃႈၼႆ။

ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းသိမ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃး ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိူင်းၸူးႁူင်းႁဵၼ်း၊ ႁူင်းယႃ၊ ႁွင်ႈယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမၢၵ်ႇလူင်ပွႆႇသႂ်ႇ ၼႂ်းၼႃႈတီႈသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈယူတ်းယႃတူဝ် တႃႇပၢႆးယူႇလီ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၶိူင်ႈမိၼ်ဢမေႊရိၵၼ်ႊ ယိုဝ်းတိုၵ်း ဢွင်ႈတီႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊ ၶွင်ဢီႊရၢၼ်ႊ 3 တီႈ

ဝၼ်းတီႈ 22/06/2025 ၶၢဝ်းယၢမ်းမိူင်းဢီႊရၢၼ်ႊ ၵၢင်ၼႂ် 2 မူင်းပၢႆ 10 မိၼိတ်ႉၼၼ်ႉ မိူင်းဢမေႊရိ ၵၼ်ႊ ၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ် B-2 သေ ပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇ ၼႂ်းဢွင်ႈတီႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းပၢႆးသၢႆႊ ၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊ ၼႂ်းမိူင်းဢီႊရၢၼ်ႊ။ ၶိူင်ႈမိၼ်ဢမေႊရိၵၼ်ႊၼၼ်ႉ ပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇ 2 လုၵ်ႈ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်းပွၼ်ႊ 3 မိုၼ်ႇ။ မၢၵ်ႇလူင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်သႅၼ်း GBU – 57 ပဵၼ်မၢၵ်ႇ ဢၼ်မီးႁႅင်းယႃႉၵွႆလႆႈ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသုတ်း။

ဝၢႆးၼၼ်ႉထႅင်ႈ 25 မိၼိတ်ႉ ၶိူင်ႈမိၼ် ဢမေႊရိၵၼ်ႊ သႅၼ်း (B – 2) 7 လမ်း ပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇထႅင်ႈ တီႈ တပ်ႉ ပၢင်သဝ်း ၽေႃႉတူဝ်ႊ၊ ၼထၼ်ႊသ်လႄႈ တပ်ႉပၢင်သဝ်း ဢိတ်ႊၽႃႊႁၢၼ်ႊ ၼႂ်းမိူင်း ဢီႊရၢၼ်ႊသေ ပဵၼ်လွင်ႈတႅၵ်ႇၽူင်ႉၵႂႃႇႁၢဝ်ႈႁႅင်း။

ၽႅၼ်ၵၢၼ်ယိုဝ်းတိုၵ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်း ၼႂ်းမိူင်းဢီႊရၢၼ်ႊၼၼ်ႉ ၾၢႆႇမိူင်းဢမေႊရိၼ်ၵၼ်ႊ ၸႂ်ႉ ၶိူင်ႈ မိၼ် 125 လမ်း၊ ပဵၼ်ၶိူင်ႈမိၼ်တိုၵ်း ၶိူင်ႈမိၼ်ထႅမ်ၼမ်ႉမၼ်းလႄႈ ၶိူင်ႈမိၼ်လဵပ်ႈယၢမ်း၊ လိူဝ် ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉၶိူင်ႈယိုဝ်းသိုၵ်း ဢမ်ႇယွမ်း 75 ဢၼ် ယိုဝ်းတိုၵ်းသႂ်ႇၼႆ ၾၢႆႇမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ပိုၼ် ၽၢဝ်ႇပဵၼ် တၢင်းၵၢၼ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၵူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊၸၢၼ်းဝႃႈ တေၶတ်းၸႂ်သၢင်ႈ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈယုမ်ႇၸႂ်ၵၼ်တင်း ၵူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊႁွင်ႇ

ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵူဝ်ႊရီႊယိူဝ်းၸၢၼ်း လီႊၵျေႊမျွင်ႊ (Lee Jae Myung) လၢတ်ႈဝႃႈ ၼပ်ႉယမ်ပၵ်းပိူင်ၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းၵူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊႁွင်ႇသေ တေၶိုၼ်းၶတ်းၸႂ် သၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် တပ်ႉသိုၵ်းသွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈၵၢင်ပီပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၶိမ်ႊယူဝ်ႊၵျုင်ႊ(Kim Yo Jong) ၼွင်ႉယိင်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းၵူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊႁွင်ႇ ၶိမ်ႊၵျုင်ႊဢၢၼ်ႊ(Kim Jong Un) လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်တႃႇတေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ် တၢင်းမိူင်းၵူဝ်ႊရီႊၸၢၼ်း လီၶိုၼ်ႈမႃး ဝႃႈၼႆ။

ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊၸၢၼ်း ၸင်ႇလၢတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ၼင်ႇၼႆ။

မိူင်းထႆး တႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်းပိူင်သၵႅၼ်ႊၼႃႈ တၢင်ႇမၢႆၾၢင် Sim Card ၾူၼ်း

ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊ ၾၢႆႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇလႄႈ ၾၢႆႇပွႆႇသဵင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NBTC) မိူင်းထႆး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ – တႄႇဢဝ်ဝၼ်းတီႈ 18/08/2025 ၼႆႉၵႂႃႇ တႃႇတေယိုၼ်ႈတၢင်ႇမၢႆၾၢင် သိမ်းၵၢတ်ႉၾူၼ်းဢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၾၢႆႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇဢေႃႇပရေႇတႃႇ ၼႂ်းမိူင်းထႆးတင်းသဵင်ႈ ပႃးၸဵမ် True လႄႈ AIS  ၶဝ် တႄႇၸႂ်ႉပိူင်သၵႅၼ်ႊၼႃႈ (Liveness Detection Technology) ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ သင်ဝႃႈ တေတၢင်ႇမၢႆၾၢင်သိမ်းၵၢတ်ႉ (Sim card) ၾူၼ်းဢၼ်မႂ်ႇၸိုင် ဢမ်ႇလူဝ်ႇလႆႈသၵႅၼ်ႊၼႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၼင်ႇႁိုဝ် တေၵူတ်ႇထတ်းႁူႉၶိုတ်းတၼ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းလႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း သိမ်းၵၢတ်ႉၾူၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းတၢင်ႇမၢႆၾၢင်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၸွင်ႇၸႂ်ႈၵေႃႉလဵဝ်ၵၼ်၊ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ တေၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းလၢႆးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်ၼႆႉၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။

ဢမေႊရိၵၼ်ႊ ယုၵ်ႉလိူၵ်ႈပႅတ်ႈဝီႊသႃႊ လုၵ်ႈႁဵၼ်း 6 ႁဵင်ပၢႆ

ဢမေႊရိၵၼ်ႊ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇယုၵ်ႉလိူၵ်ႈပႅတ်ႈ ဝီႊသႃႊႁဵၼ်းလိၵ်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း 6,000 ပၢႆ ယွၼ်ႉႁဵတ်းၽိတ်းပူၼ်ႉပႅၼ်ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈလႄႈ ယူႇသဝ်းပူၼ်ႉလိူဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်း Overstay ၼႂ်းမိူင်းၶဝ် ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸိူဝ်းမီးဝႆႉပိုၼ်းႁဵတ်းၽိတ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽိတ်းမေႃးႁဵတ်းႁၢႆႉၵၼ်၊ ၵိၼ်လဝ်ႈ/ ၸႂ်ႉတိုဝ်းယႃႈမဝ်းၵမ်ဝႆႉသေ ႁေႃႈရူတ်ႉၵႃး၊ လၵ်ႉ ၸူၼ်လႄႈ ပၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉထႅမ်လွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼႂ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း 6,000 ပၢႆၼၼ်ႉ တႃႇ 4,000 ပၢႆ ပဵၼ်ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းပူၼ်ႉလိူဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်း (Overstay)၊ တႃႇ 200 – 300 သမ်ႉ ၺႃးမၢပ်ႇမႂ်ဝႃႈ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ႁႅင်းလွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ ၸၢမ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇၼူၾႆး ဢၼ်ၸၢင်ႈယိုဝ်းထိုင်လႆႈ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ

တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ ယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ လႆႈၸၢမ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇၼူၾႆး သႅၼ်းၵၢင်  ဢၼ်သႂ်ႇၶိူင်ႈမၢၵ်ႇၼိဝ်ႊၶလီႊယိူဝ်ႊလႆႈ တီႈၸိၵ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 20/08/2025 ၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်း မိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ ၸၢမ်းယိုဝ်းမၢၵ်ႇၼူၾႆး သႅၼ်း Angi -5  တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈဢေႃးရိသ မိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ ပွတ်းဢွၵ်ႇ၊ ပဵၼ်ဢၼ် ဢွင်ႇမၢၼ်လႄႈ လီပဵင်းပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ်၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇၼူၾႆးၼႆႉ ၸၢင်ႈယိုဝ်းၶဝ်ႈထိုင်လႆႈ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၵူႈတီႈ ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈပီ 2020 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်သေ မိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊတင်း မိူင်းၶႄႇ ယၢမ်ႈမီးပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈ ၵၢၼ်သိုၵ်းတေႃႇၵၼ်မႃး ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယၢမ်းလဵဝ်သွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႄႉ ၶိုၼ်းၶတ်းၸႂ်ၵေႃႇသၢင်ႇလွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်း ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်မႃးဝႆႉ။

ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလူႉတၢႆၼမ်သုတ်း ပဵၼ်မၢႆ 4 ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လူၺ်ႈပၼ်ႁႃပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈသိုၵ်းသိူဝ်

ၼႂ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းမီးၵူၼ်းလူႉတၢႆၼမ် ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ယူႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ဝႆႉမၢႆ 4 ၼႆ – ၸုမ်းၾၢႆႇၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်း လွင်ႈမၢႆတွင်း ဢွင်ႈတီႈမီးပၼ်ႁႃပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈ The Armed Conflict Location & Event Data Project (ACLED) ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ACLED လၢတ်ႈဝႃႈ – ၼႂ်းပီ 2024 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈသေ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ လႆႈလူႉတၢႆၵႂႃႇ 15,420 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

မိူင်းဢၼ်မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်းသမ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းယူႊၶရဵၼ်ႊ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း မိူင်းရတ်ႉသျႃး၊ ထီႉသွင်သမ်ႉ ပဵၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပႃႊလႅတ်ႊသတၢႆႊ ဢၼ်ၺႃး ဢိတ်ႊသရေႊ ထူဝ်းသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃးသေ ထီႉသၢမ်ပဵၼ် မိူင်းသူႊတၼ်ႊ ဢၼ်မီးပၼ်ႁႃပတိၵ်ႈ ၶၢတ်ႈၼႂ်းမိူင်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး  ယိုတ်းဝီႊသႃႊလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ 10,000 ပၢႆ

သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆး မတ်ႉတီႇၶျူၼ်ႊ Matichon ဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ – လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ယိုတ်းပႅတ်ႈဝႂ်ယူႇသဝ်း ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း 10,000 ပၢႆ ၸိူဝ်းယိပ်းဝႂ်ဝီႊသႃႊ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသေ ဢမ်ႇၵႂႃႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႊ ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸၼ်ႉသုင် –  ပၢႆးသၢႆႊၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉလႄႈ ၵၢၼ်ၶူင်သၢင်ႈ (MHESI) မိူင်းထႆးၸီႉသင်ႇ  ႁႂ်ႈပလိၵ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်း  ၵူတ်ႇထတ်းလွင်ႈဝတ်းဝႂ်ဝီႊသႃႊ ပိူင်လူင်ႁႂ်ႈထတ်းဝီႊသႃႊလုၵ်ႈႁဵၼ်း ။   

ပလိၵ်ႈလႄႈၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇထႆး ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းပိူင်ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်း Data-base သေ ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်း- ထတ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၵူၼ်းမႃးႁဵၼ်းတႄႉတႄႉသေ-  ယိုတ်းပႅတ်ႈဝီႊသႃႊ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း-  ၸိူဝ်းယိပ်း ဝီႊသႃႊ  ႁဵၼ်းလိၵ်ႈ ၶၢဝ်းပွတ်း (Non-degree) သေ ယူသဝ်းလူၺ်ႈဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပိူင် မွၵ်ႈ 10,000 ၵေႃႉ ယဝ်ႉၼႆ ၽွင်းလူင် MHESI ၼၢင်းသၢဝ်သူႊတႃႊဝၢၼ်ႊ ဝင်သူႇၽၵိတ်ႇၵူဝ်ႊသူၼ်   လၢတ်ႈတီႈပၢင်ၵုမ် မိူဝ်ႈ လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉသ် ဝၼ်းတီႈ 22 ၼင်ႇၼႆ ။

ၵူၼ်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်း ပဵၼ်ၵေႃႉႁႅၵ်ႉ လူၺ်ႈလိူင်ႈထတ်းသၢင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ

ၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ဢၼ်ပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၵႂႃႇယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈ ပွၵ်ႉ 1 ဝဵင်းဢေးတႃႇယႃႇ ၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ၺႃးၸုမ်းပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်း၊ ယွၼ်ႉတႅမ်ႈတၢင်ႇထတ်းသၢင် လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ်လႄႈ ငဝ်းလၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဝႃႈၼႆ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်းၵူၼ်းမိူင်း လူၺ်ႈလိူင်ႈ သေႃႇသူၼ်းယႃႉၵဝ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ပဵၼ်ၵေႃႉဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ မၼ်းၸၢႆး ၸိုဝ်ႈႁွင်ႉ ၵူဝ်ႇၼေႇတူၺ်း။ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းတီႈလႃႈသဵဝ်ႈသေ လႆႈငိူင်ႉပၢႆႈၽေး မႃးယူႇသဝ်းဝႆႉတီႈၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။

ဝၢႆးၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းယဝ်ႉ မၼ်းၸၢႆး ထုၵ်ႇလုမ်းတြႃးပူင်တၢမ်ႇၶွၵ်ႈ 7ပီ ဝႃႈၼႆ။

ဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၸတ်းႁဵတ်းမၢႆတွင်း ဝၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ ပွၵ်ႈႁႅၵ်ႈ

ဝၼ်းတီႈ 12/08/2025 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 09:00 ထိုင် 4:30 မူင်းဝၢႆးဝၼ်း တႃႇမၢႆတွင်း ဝၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇလုမ်ႈၾႃႉၼႆသေ ယူႇတီႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတင်း ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်မၢႆတွင်းၵႂႃႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း တီႈၼိုင်ႈ။

မၢႆတွင်း ဝၼ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ တီႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈၼႆႉသေ မီးၵူၼ်းၼုမ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈမွၵ်ႈ 100 ၵေႃႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈပၼ်တၢင်းႁူႉၵၼ်ၵႂႃႇ မိူၼ်ၼင်ႇ – လွင်ႈပၢႆးယူႇလီ၊ လွင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ လွင်ႈၸၢႆးယိင်းၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်၊ လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ၊ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီး၊ လွင်ႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉလႄႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈ လဵင်ႉယႃမိူဝ်ႇလုၵ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉ ၶႃႈတူဝ်တၢႆၶိုၼ်း  

မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ဝၼ်းတီႈ 10/08/2025 ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်း ၼႂ်းပွၵ်ႉ 7 ၵႂႃႇထူပ်းႁၼ်တူဝ်တၢႆ သီႇၵေႃႉပေႃႈလုၵ်ႈ တၢႆဝႆႉယူႇၼႂ်းႁိူၼ်းလင်ၼိုင်ႈ တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။

ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလႃႈသဵဝ်ႈတႄႉ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ – ပဵၼ်ယွၼ်ႉၼီႈသေ မၼ်းလဵင်ႉ ဢီႈယႃၼူလုၵ်ႈမၼ်းယဝ်ႉ တူဝ်မၼ်းၵေႃႈ ၶိုၼ်းၵိၼ်ယႃၼူ တၢႆယူႇၼႂ်းႁိူၼ်းလင်ၼၼ်ႉၸွမ်းၵၼ်မူတ်း။ ပိူင်ပဵၼ်တေႉတေႉတႄႉ ၽႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇတၼ်းႁၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈတူဝ် ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁၼ်မီးဝႆႉထူင်ဢီႈယႃၼူ- ဝႃႈၼႆ။

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသၢမ်ၵေႃႉ ၸိူဝ်းလူႉတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်သႅၼ်းဢႃယု 8 ၶူပ်ႇ ၼိုင်ႈၵေႃႉ၊ 10 ၶူပ်ႇ ၼိုင်ႈၵေႃႉ၊ 12 ၶူပ်ႇ ၼိုင်ႈၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ဢူးမိၼ်ႉသူၺ်ႇၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်း(ၵဝ်ႇ)တႂ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း လူႉတၢႆ

ဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉသ် ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 8 မူင်း 28 မိၼိတ်ႉ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ဢႃယု 74 ပီ ၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်း(ၵဝ်ႇ) တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၼၼ်ႉ လူႉတၢႆၵႂႃႇတီႈ ႁူင်းယႃလူင်ၾၢႆႇသိုၵ်း မၢႆ (2) ၵူႇၼွၼ်း 1000 လင် တီႈဝဵင်းလူင်ၼေႇပျီႇတေႃႇ။

ဢူးမိၼ်ႉသူၺ်ႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်း တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၽွင်းပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼူၵ်ႉယုင်း NLD။

ၽိူဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမိူဝ်ႈပီ 2021 မႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈလၢၵ်ႈမၼ်းလူင်းမႃးပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းဝႆႉသေ ထိုင်မႃးႁူဝ်ပီ 2023 မႃးမၼ်းၸၢႆး ဢမ်ႇယူႇလီ ။ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် သဵၼ်ႈ ဢႃႇယူင်ႇဢဵၼ်ႁပ်ႉႁူႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ထိူင်း (အာရုံကြောများ နှေးကွေးတုန့်ဆိုင်းသည့်ရောဂါ (Parkinson’s Disease) ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်။

ထိုင်မႃး ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ ပီ 2025 ၼႆႉ ႁႅင်းၶၢမ်ႇတူဝ်ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇႁႅင်း၊ ဢမ်ႇၵိၼ်/ ၼွၼ်းလႆႈ လီလီငၢမ်းငၢမ်း၊ ၵမ်းၵမ်းၼၢဝ် တိၵ်းတိၵ်းသေ ထိုင်တီႈလႆႈသူင်ႇၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ်တီႈ ႁူင်းယႃလူင်ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မၢႆ (2) ။ ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆး ဢမ်ႇလီၶိုၼ်ႈမႃး ပဵၼ်ၵိၼ်းႁႅင်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ် ဢူးမိၼ်ႉသူၺ်ႇ ၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ်တီႈ ႁွင်ႈယႃၶိုၵ်ႉတွၼ်း (အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင်) ၼႂ်းႁူင်းယႃသိုၵ်း။ မၼ်းၸၢႆးတၢႆၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 7 ၵၢင်ၼႂ်သေ ပၢင်ၸႃႇပၼ မၼ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸတ်းႁဵတ်းပဵၼ်ၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။

မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တေသိုပ်ႇႁဵတ်းၶူင်းၵၢၼ် BRI ဢၼ်ၶႄႇမႃးလူင်းတိုၼ်းလၢင်းဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ

 ဝၼ်းတီႈ 31/08/2025  မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလူင် ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ  တီႈဝဵင်းတီႊယႅၼ်ႊၵျိၼ်ႊ (တီယန်ကျင်းမြို့) ၊ ဢုပ်ႇဢူဝ်း တႃႇယုၵ်ႉမုၼ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး မိူင်းၶႄႇ – မိူင်းမၢၼ်ႈ   ႁႂ်ႈၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉၶၼ်ဝႆးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တေသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၶူင်းၵၢၼ် ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ မႃးလူင်းတိုၼ်းလၢင်းဝႆႉ ၼပ်ႉပီႊလီႊယၼ်ႊတေႃႊလႃႊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶူင်း ၵၢၼ် တေႃႈလွတ်ႇၵႅတ်ႉသ်၊ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်၊ ၾႆးၾႃႉလႄႈ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၶူင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်မိူင်းၶႄႇ မႃးလူင်းတိုၼ်းလၢင်းဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶူင်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၾႆးၾႃႉ ၼိူဝ်ႁူဝ်ၵႄးၼမ်ႉၵဵဝ်၊ ၶူင်းၵၢၼ်တႃႈႁိူဝ်းၼမ်ႉလိုၵ်ႉ၊ တေႃႈလွတ်ႇၵႅတ်ႉသ်၊ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်လႄႈ ၶူင်းၵၢၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၾႆး ၵျွၵ်ႉၽိဝ်ႇ – ဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) ၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ – မူႇၸေႊ ၼႆယဝ်ႉ။

မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ ၶူင်းၵၢၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉၾႆး ဝဵင်းလိူဝ်ႇထိုင် မူႇၸေႊ ဢၼ်တေသိုပ်ႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ်ၵႂႃႇၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းဢွၵ်ႇ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆမိူင်းၶႄႇ ႁႂ်ႈၵႂႃႇထိုင်လႆႈသမုၵ်ႉတရႃႇမိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ။ သင်ၶူင်းၵၢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်ၵႂႃႇၼႆၸိုင် မိူင်းၶႄႇ ၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၸွမ်း မိူင်းရတ်ႉသျႃးလႆႈၵမ်းသိုဝ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ႁႅင်းၵၢၼ်တႆး တီႈမႄႈၸႅမ်ႇလႅၼ်ၶႅၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ-မႄႈႁွင်ႈသွၼ် ၺႃးလိၼ်ၵူၼ်ႇတဵင်တၢႆ/ႁၢႆ 7 ၵေႃႉယွၼ်ႉ လူမ်းလႅင်ႉ

လူမ်းလႅင်ႉ ၶႃႊၵျိၵိ (KAJIKI)  ၽတ်ႉပဝ်ႇၶဝ်ႈၼႂ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵုၼ်ၶဵဝ်ဢေႊသျႃႊ ၾူၼ်တူၵ်းႁႃႇယႂ်ႇ ဝၼ်းတီႈ 25-26/8/2025      ၼမ်ႉၼွင်းထိပ်ႇထူဝ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိူၼ်းယေးၸိူဝ်းယူႇၸွမ်းပၢၼ်းတၢပ်ႈတိၼ်လွႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၺႃးလိၼ်ၵူၼ်ႇတဵင် ။  ႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းပၵ်းသဝ်းယူႇတီႈဝၢၼ်ႈပၢင်ဢုင် ဝဵင်းမႄႈၸႅမ်ႇ  လႅၼ်ၶႅၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ လႄႈ မႄႈႁွင်ႈသွၼ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၺႃးၼမ်ႉလွႆလၢၵ်ႈလႆ  လိၼ်ၵူၼ်ႇတဵင် ၽွင်းၶၢဝ်းႁူဝ်ၼႂ်  2 မူင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 27/8/2025 ။ မီးၵူၼ်းလူႉႁၢႆတၢႆ ၼႂ်းၼၼ်ႉပႃးႁႅင်းၵၢၼ်တႆး  7 ၵေႃႉ   ။

မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၵႂႃႇမိူင်းၶႄႇ ႁူပ်ႉတင်းၽႂ် ဢုပ်ႇလၢတ်ႈတူၵ်းလူင်းသင်ၵၼ်တင်း ၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်းလႂ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်

ဝၼ်းတီႈ 3/9/2025 မိူင်းၶႄႇၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈ ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တိုၵ်းလိုပ်ႈသိုၵ်းၵျပၼ်ႊ ဢွင်ႇပေႉ ၶွပ်ႈတဵမ် 80 ပီတဵမ်လႄႈ ပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်းဝဵင်းသျႅၼ်ႊႁၢႆႊ (Shanghai Cooperation Organization – SCO SUMMIT 2025 Plus) တီႈဝဵင်းတီႊယၼ်ႊၵျိၼ်ႊ။ မီးၽူႈၼမ်း 25 ၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၽူႈၼမ်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၵေႃႈၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းသေ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းတင်းၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇသျီႊၵျိၼ်ႉၽိင်ႊ။

တီႈပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၽူႈၼမ်းသျႅၼ်ႊႁၢႆႊ (SCO) ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈ လႆႈၼမ်ႉတွၼ်းယူႇသၢမ်လွင်ႈ။ မၢႆၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈႁၼ် လီၼိူဝ် လၢႆးတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း၊ မၢႆသွင် ထုၵ်ႇၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်းၼွၵ်ႈၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းမႃး၊ မၢႆသၢမ် မိူင်းၶႄႇ မၵ်းမၼ်ႈႁၼ် လီၸွမ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸုမ်ႇၵူႈ ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵွႆးဢမ်ႇၵႃး ယိုၼ်ယၼ်ပႃးဝႃႈ တေၵမ်ႉၸွႆႈ တႃႇႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈ တင်ႈ။ ၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ယင်းသိုပ်ႇပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈတီႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇဝႃႈ တေၵမ်ႉၸွႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်ႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းမီးလွင်ႈၵတ်း ယဵၼ် ၼိမ်တဵင်ႈ လႄႈ မီးလွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇတိူဝ်းတွၼ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇ ဝႃႈၼႆ။

မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ပဵၼ်မိူင်းထူပ်းၽေးဢိုပ်းယၢၵ်ႈၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉထီႉ 5

ၸုမ်းၸွႆႈထႅမ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ (WFP) လၢတ်ႈဝႃႈ – ၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ 3 ၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႇ 1 ၵေႃႉ ၺႃးၽေးဢိုပ်းယၢၵ်ႈ၊ ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်တၢင်းၵုမ်ႇထူၼ်ႈ၊ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်လႆႈႁူပ်ႉၺႃးၽေးဢိုပ်းယၢၵ်ႈ ၼမ်လိူဝ် ပိူၼ်ႈ သုတ်းထီႉ 5 ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ။ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တႃႇႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 16.7 လၢၼ်ႉၼႆႉ လႆႈႁူပ်ႉဝႆႉ ပၼ်ႁႃၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ၊ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸိူဝ်းဢိုပ်းယၢၵ်ႈၵေႃႈ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးလိူဝ်သေမိူဝ်ႈပီ 2024 ၼၼ်ႉ 3 လၢၼ်ႉၵေႃႉ ၼႆ   WFP  ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၸူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းၼႆႉ  ပၢႆလိူဝ် ၵႃႈၶၼ်ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵိၼ်ယမ်ႉပုင်ႈၶိုၼ်ႈသုင်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ 4 ပုၼ်ႈ  ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ ပီ 2025 ၼႆႉ ယွၼ်ႉငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈၼႆသေ ၸုမ်း WFP လႆႈၵိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တႃႇႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း 1 လၢၼ်ႉၵေႃႉ။

ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းၵျပၼ်ႊ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတၼ်းႁဵင်း

ဝၼ်းတီႈ 07/09/2025 ၼႆႉ ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းၵျပၼ်ႊ သျီႊၵီႊရူႊ ဢီႊသျီႊပႃႊ (Shigeru Ishiba)  ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ  ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတၼ်းႁဵင်း  ဝၢႆးလင် ၵၢၼ်ႉသုမ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ။ပႃႇတီႇ Liberal Democratic Party (LDP) တေလိူၵ်ႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၵေႃႉမႂ်ႇမႃးႁၢပ်ႇၵၢၼ်တႅၼ်းတၢင် ။ပႃႇတီႇ LDP ၼႆႉ လႆႈဢႃႇၼႃႇၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းၵျပၼ်ႊမႃး ႁိမ်းၸမ်ၶၢဝ်းတၢင်း 20 ပီ၊ ဢွင်ႇပေႉပၢင် လိူၵ်ႈတင်ႈ လူၼ်ႉႁိုၵ်းလူၼ်ႉၾင်ႇမႃးၵူႈၵမ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ထိုင်မႃးၼႂ်းပၢၼ် ဢီႊသျီႊပႃႊ ၶိုၼ်ႈမႃးပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပႃႇတီႇၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသုမ်းတီႈယူႇ ၼႂ်းသၽႃးၽၢၵ်ႈတႂ်ႈတင်းၼမ် ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 15 ပီ။  

ၵႃႈၶၼ်ဝႂ်ႁိူဝ်းမိၼ် တႃႈၵုင်ႈ – တႃႈၶီႈလဵၵ်း  ယႂ်ႇသုင်

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသွင်လိူၼ် ၵျူႊလၢႆႊ ဢေႃႊၵတ်ႉသ် သႅပ်ႉထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ၼႆႉ ၵႃႈၶၼ်ၶီႇႁိူဝ်းမိၼ်ဢၼ်လုၵ်ႉတႃႈၵုင်ႈ  ၶိုၼ်ႈမိူင်းတႆး ၵႃႈယႂ်ႇၶၼ်သုင် ပုင်ႈၶိုၼ်ႈတူပ်ႉၼႅပ်ႇ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တႃႈၵုင်ႈ – တႃႈၶီႈလဵၵ်း ၼိုင်ႈၵေႃႉတူၵ်း 7 သႅၼ်ပျႃးၵူၺ်း။ ယၢမ်းလဵဝ် တူၵ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ 14 – 15 သႅၼ်ပျႃး ။    ၵူၼ်းပၵ်းတႃၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်တႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႂ်ႈႁၢမ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇသႅၼ်းပၢင်ႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၶဝ် ပၢႆႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၸင်ႇႁဵတ်း ဝႃႈၼႆ။

သိုၵ်းဝႃႉဝႃႈ  ပေႃးတေသူၼ်းတုမ်တႃႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းၼႃႈတီႈၶဝ်ၸိုင် တၵ်းတေလႆႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇၸူး

ဝၼ်းတီႈ 04/9/2025 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းဝႃႉ UWSA ၸတ်းႁဵတ်းႁူပ်ႉထူပ်းၵူၼ်းမိူင်း တီႈဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ   ပၼ်ပိုၼ်းႁူႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတမ်းဝၢင်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ မွၵ်ႇလၢတ်ႈပႃးၵူၼ်းမိူင်းဝႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ် လွင်ႈတၢင်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ ၶွၼ်ႈတုမ်ၵူၼ်း၊ တေဢမ်ႇလႆႈပၼ်ငိုၼ်းၵူၼ်းမိူင်းတႃႇသူၼ်းတုမ်တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်၊  ဢမ်ႇပၼ်ၶႂၢင်ႉတႃႇတင်ႈႁူင်းတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်၊ တႃႇသူၼ်းတုမ်ႁႃသဵင်လႄႈ လိူၵ်ႈႁႃၵူၼ်း တႃႇၽွင်းငမ်းဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇၼႆႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇႁၢမ်ႈဝႆႉ၊ သင်မီးၵၢၼ်သူၼ်းတုမ်တႃႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇၼႆႉ တိုၼ်းတေလႆႈတိူင်ႇလၢတ်ႈတီႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇတႅပ်းတတ်းတြႃး (တရားစီရင်ရေးဌာန) – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇ လၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

ဝဵင်းႁူဝ်ပၢင်ႇၼႆႉ တင်ႈတႄႇၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၢၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉမႃး ၸုမ်းဢူၺ်းလီသၢမ်ၸုမ်း တိုၵ်းယိုတ်းဢဝ်လႆႈသေ ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 05/01/2024 ၼႆႉ ၸင်ႇယုၵ်ႉပၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းဝႃႉ UWSA ၽွင်းငမ်းၵႂႃႇ။