ၽွင်းပၼ်ႁႃပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈ တီႈမိူင်းဢီႊရၼ်ႊ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၶိုၼ်ႈမႃးယူႇၼႆႉ ၵႃႈႁိူဝ်း ၸိူဝ်းတေႃႉတၢင်ႇ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် လႄႈ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇ ဢၼ်လတ်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇမႃး ၼႂ်းသၢႆၼမ်ႉ ႁေႃႊမူၵ်ႉ (Hormuz) ပိုၼ်ႉတီႈ တႃဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင်ၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈသုင်မႃးၸွမ်း။

ၶၢဝ်ႇ The Guardian ႁၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ – လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၵႅတ်ႇၶႄ ႁႄႉၵင်ႈပၼ် ႁိူဝ်းတၢင်ႇၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်လႄႈ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

သၢႆၼမ်ႉ ႁေႃႊမူၵ်ႉ (Hormuz) ၼႆႉ ယူႇၵႄႈၵၢင်သေ ၵပ်းသိုပ်ႇဝႆႉပၼ် ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ဢူဝ်ႊမၢၼ်ႊ လႄႈ ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ ပႃႊသႅၼ်ႊၵပ်ႉ (Persian Gulf) ဢၼ်မီးတီႈလႅၼ်လိၼ် ပွတ်းၸၢၼ်း မိူင်းဢီႊရၼ်ႊ။
ဝၢႆးလင် ဢမေႊရိၵၼ်ႊ တင်း ဢိတ်ႉသရေႊ ၶဝ်ႈတိုၵ်းတေႃး မိူင်းဢီႊရၼ်ႊ ၼႂ်းဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉယဝ်ႉ ဢီႊရၼ်ႊပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈ သၢႆၼမ်ႉႁေႃႊမူၵ်ႉ (Hormuz) ဢၼ် ၶဝ်ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၼိုင်ႈဝၼ်းၵူၺ်း ႁိူဝ်းတၢင်ႇၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် ၸိူဝ်းလတ်းၵႂႃႇမႃး ၼႂ်းသၢႆၼမ်ႉႁေႃႊမူၵ်ႉ (Hormuz) ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ ထိုင် 60%။

ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 2 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼႆႉ ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၶႄႇ တိုၵ်းသူၼ်းလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ – ႁႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇ ၵိုတ်းၵၢၼ်တိုၵ်းတေႃးၵၼ်ၵမ်း လဵဝ်၊ ႁႂ်ႈငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈတေႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ၵၢၼ်ၶဵင်ႈၶႅင်တေႃႇၵၼ်၊ ႁႂ်ႈၸွႆႈၵၼ်တူၺ်းထိုင်ပၼ် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းၼမ်ႉ ၼႂ်းသၢႆၼမ်ႉ ႁေႃႊမူၵ်ႉ (Hormuz) ဝႃႈၼႆ။

ၼိူဝ်လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ မိူင်းၶႄႇ ပဵၼ်မိူင်းႁပ်ႉသိုဝ်ႉၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈသၽႃႇဝ ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းႁပ်ႉသိုဝ်ႉ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် တီႈမိူင်းဢီႊရၼ်ႊ ၼမ် လိူဝ်ပိူၼ်ႈ မိူင်းၼိုင်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ သင်ဝႃႈ လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇႁႅင်းထၢတ်ႈသၽႃႇဝ လႄႈတင်း ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် ၶၢတ်ႇၵႂႃႇၸိုင် မိူင်းၶႄႇ ပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်တေလႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ဝႃႈၼႆ။

သၢႆၼမ်ႉႁေႃႊမူၵ်ႉ (Hormuz) ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႃႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵႃႉၶၢႆၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် 20% လႄႈ ႁႅင်းထၢတ်ႈသၽႃႇဝ မွၵ်ႈ 20 % ၸိူဝ်းတေႃႉသူင်ႇၵႂႃႇမႃးၸွမ်း သဵၼ်ႈတၢင်းၼမ်ႉ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ လႆႈလတ်းၶၢမ်ႈ သၢႆၼမ်ႉ ႁေႃႊမူၵ်ႉ (Hormuz) ဝႆႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈမုလ်းတီႈၸုမ်း Windward ၾၢႆႇသွပ်ႇၶၢဝ်ႇသဵၼ်ႈတၢင်းၼမ်ႉသေ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် ႁိူဝ်းလူင် ၸိူဝ်းလတ်းၵႂႃႇမႃးၼႂ်း သၢႆၼမ်ႉႁေႃႊမူၵ်ႉ (Hormuz)မီးမွၵ်ႈ 79 လမ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 2 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼႆႉတႄႉ မီးမွၵ်ႈ 7 လမ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

တီႈၼႂ်းၵုၼ်ဢေးသျႃးၼႆႉ မိူင်းၵြႃးဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ လႆႈပိုင်ႈဢိင်ၸႂ်ယႂ်ႇၼိူဝ် ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် တင်း ႁႅင်းထၢတ်ႈသၽႃႇဝ တီႈတႃဝၼ်းဢွၵ်ႇၵၢင်ဝႆႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် သင်ဝႃႈ လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၼမ်ႉ ၵိုတ်းၵႂႃႇၸိုင် ၸၢင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈပႃးမိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။

မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းၶူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊၸၢၼ်း၊ မိူင်းထႆး လႄႈ ၾလိပ်ႉပိၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သင်ဝႃႈ ၵႃႈၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်ႉၾႆး သိုပ်ႇပုင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၸိုင် ၸၢင်ႈလႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်းပႃးယူႇ ဝႃႈၼႆ။