ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈလူႉ ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇၵေႃႈပိူင်ႈလၢၵ်ႇမႃးႁႅင်းလႄႈ ၸိူဝ်းလႆႈပိုင်ႈၵၢၼ်ၽုၵ်ႈသွမ်ႈသေ လဵင်ႉလူၼႃႈႁိူၼ်းယူႇၵူႈပီပီၼၼ်ႉ ပီ 2025 ၼႆႉ ၵိၼ်းၸႂ်တႄႉတႄႉ ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈၼႃးမိူင်းၼၢႆးၵေႃႈ ပီၼႆႉ ၵိၼ်းၸႂ်လၢႆလွင်ႈ ယွၼ်ႉၾူၼ်ၼမ် ၼမ်ႉၵႆႉထူမ်ႈၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇပိူင်ႁႄႉႁၢမ်ႈလၢႆလွင်ႈၵေႃႈပိူင်ႈၼိုင်ႈလႄႈ တႃႇမီးငိုၼ်းပၼ်ႇၵၢၼ်ၼႂ်းၼႃႈႁေႃတေႃႈႁိူၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈ ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁၢမ်ႈတေႃႉသူင်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၶၢႆတၢင်ႇတီႈလႄႈ တႃႇတေမီးငိုၼ်း လူင်းတိုၼ်းၵႂႃႇပွၵ်ႈၼႃႈပွၵ်ႈလိုၼ်းတေယၢပ်ႇ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈလွင်ႈၵမ်ႉယၼ်မိူင်းၶႄႇသေ ၵမ်ၵိၼ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းယိုတ်းၵုမ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ မႃးလၢႆဝဵင်းၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ထူပ်းၽွၼ်းတုမ်ႉယွၼ်ႈမၼ်းလၢႆၸိူဝ်ႉလၢႆပိူင် ။ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢၼ် ယူႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵုမ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢပ်ႇၵိၼ်းတႃႇဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈတႂ်ႈမိူင်းၼိူဝ် ။

ပေႃးၵႂႃႇပူၼ်ႉၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ဢၼ် သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵုမ်းဝႆႉယဝ်ႉၼႆ လႆႈၵူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူတ်ႇထတ်းထဵတ်ႈထၢမ်ထႅင်ႈ ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ သမ်ႉႁႄႉႁၢမ်ႈ ဢမ်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်သိုၵ်းတဢၢင်းၵုမ်းၵမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိုၼ်းပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းယူႇသေႇသေႇ ဢမ်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇတၢင်းၵႂႃႇတၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇမိူင်းလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း ။ ၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇမႃး ႁႃၵၼ်ၵေႃႈယၢပ်ႇလႄႈ တႃႇတေႃႉၶူဝ်းၵုၼ်ႇ လႅၼ်ႈၸူးၵၼ်ဝဵင်းၼိုင်ႈလႄႈ ဝဵင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶႅၼ်းယၢပ်ႇၵိၼ်း ။

ၵူၼ်းမိူင်းၼၢႆးၵေႃႈ ပိူင်လူင် ၽုၵ်ႇၶဝ်ႈ ဢဝ်ၶဝ်ႈယဝ်ႉ တၵ်းတေလႆႈသူင်ႇၶၢႆ တၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇဝဵင်း ၸင်ႇတေမီးငိုၼ်းတႃႇပၼ်ႇၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ။
မိူဝ်ႈလဵဝ်သမ်ႉ တေတေႃႉတေသူင်ႇၸူးၵၼ်ၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈ ၵူတ်ႇထတ်း ဢမ်ႇပၼ်တေႃႉ ။ တေတေႃႉၵႂႃႇတၢင်းတူၼ်ႈတီး တႃႇၵိၼ်တႃႇယႅမ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ ပေႃးယၢပ်ႇ ၼႆ –
ၵူၼ်းမိူင်းၼၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ ၶဝ်ႈသၢၼ်ၼႆႉ ထူင်ၼိုင်ႈၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈပၼ်တၢမ်ႇယဝ်ႉ။ၸဝ်ႈၵႃးဝႃႈ တႃႇၵိၼ်ၵူၺ်းဢေႃႈၼႆႉၼႆသေ ၸင်ႇၸၢင်ႈလႆႈတၢင်ႇဢေႃႈ။ယဝ်ႉၵေႃႈ မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ထႆး လုၵ်ႈၸိၼ်ႉ သႆႈၵွၵ်ႇ ဢီႈသင်ဢီႈသိင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ ၸႅတ်ႈၵျၢမ်းၼႃႇၶႃႈလူင် တေႃႈလဵဝ် ။ ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်ၶွင်ထႆးတႄႉ ဢမ်ႇပၼ်ပူၼ်ႉမိူင်းပွၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ႉၶဝ်ႈၶျႃးၶိုၼ်း ၼႂ်းဝဵင်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉၶႃႈဝႃႈ ။ ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၵႂႃႇ တၢင်းတူၼ်ႈတီး ၵမ်းလဵဝ် ” – ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိမ်တႄႉ ၸဝ်ႈၶူၵ်ႉတမ်ၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းၼၢႆးၵေႃႈ ၵႆႉသိုဝ်ႉဝႆႉလူင်ႈၼႃႈ ၊ ဝၢႆးသီၶဝ်ႈယဝ်ႉ တေႃႉသူင်ႇၶၢႆတေႃႇတၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇဝဵင်းယူႇ ။ ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ၸဝ်ႈၶူၵ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁတ်းသိုဝ်ႉၶဝ်ႈဝႆႉ ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢၼ်ၵဵပ်းဝႆႉ ၶဝ်ႈမိူဝ်ႈပီ ပူၼ်ႉမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇလႆႈၶၢႆၵေႃႈမီး ၸဝ်ႈၼႃးမိူင်းၼၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

“ ႁဝ်းဝႃႈတႄႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းႁဝ်းၵေႃႈလီ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈလီ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်ၸွႆႈႁႃပၼ်လွၵ်းၵၢတ်ႇႁဝ်းၼႆတႄႉ လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉၶႃႈ ။ ပေႃးဝႃႈ သိုပ်ႇဝႆႉ ႁဵတ်းၼႆတႄႉ ဢမ်ႇမႃးၶဝ်ႈ ယိုၼ်ႈမိုဝ်းၸွႆႈႁဝ်းတႄႉ ၵွႆယဝ်ႉ။မၼ်းၵွႆပီၼႆႉယဝ်ႉ ။ ပေႃးပီၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇၶၢႆၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးတိုၼ်းလၢင်းထႅင်ႈသေဢိတ်းယဝ်ႉဝႃႈ တႃႇပီတေမႃးတႄႉ ”

မိူင်းၼၢႆးၼႆႉ ၸဵမ်ပူႇပၢၼ်မွၼ်ႇၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းမႃးလႄႈ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ႁဵတ်းၼႃးၼႆႉ တိုၵ်ႉ မီးယူႇ 9 ႁဵင်ဢေႊၶိူဝ်ႊပၢႆ ။ ၸိူဝ်းပွင်ပဵၼ်လႆၼမ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းထိုင် 4-5 တူင်ႈ ၊ ၸိူဝ်းႁဵတ်းလူၺ်ႈၵႃႈမႃႇၵႃႈႁႅင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးၵူၺ်းၵေႃႈ တီႈဢေႇသုတ်း တိုၼ်းႁဵတ်းယူႇ 1 တူင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပၢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးၼႆႉ ဢမ်ႇသူႈလႆႈၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းငၢႆႈငၢႆႈ။ ၶၢဝ်းမိူင်းယုင်ႈၼႆႉ ၵႃႈၸၢင်ႈၵူၼ်းမႃးၸွႆႈၵၢၼ်ၵေႃႈ ၵႃႈၶိုၼ်ႈ ၊ ၵႃႈလိၼ်ပုၺ် ၊ ၵႃႈၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်တႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းတူင်ႈၼႂ်းၼႃးၵေႃႈ ၵႃႈၶၼ်သုင် ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈ သင်ၵေႃႈ လႆႈသိုဝ်ႉဢဝ်လွၼ်ႉလွၼ်ႉ ၼႆ ၸဝ်ႈၼႃးၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

ဝၢႆးဢဝ်ၶဝ်ႈၼႂ်းၼႃးယဝ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼၢႆး မီးၾိင်ႈၽုၵ်ႇၽၵ်းမီႇႁေႃ/ၶၢဝ် လႄႈ ထူဝ်ႇၼဝ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ ၼႃးၵေႃႈႁဵတ်းယၢပ်ႇ ၊ ၶဝ်ႈၵေႃႈလႆႈဢေႇ ၊ သမ်ႉၶၢႆ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၼႆတႄႉ ငိုၼ်းတိုၼ်း တႃႇတေသိုပ်ႇၽုၵ်ႇ ၽၵ်းမီႇလႄႈထူဝ်ႇၼဝ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်လႂ်မႃး ၼႆယဝ်ႉ။

မိူင်းၼၢႆးၼႆႉ ပေႃးၶၢႆၶဝ်ႈ တေၼပ်ႉပဵၼ်လေႃႉမၼ်းသေၶၢႆ ။ ပီ 2024 ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၼိုင်ႈလေႃႉ ၶၢႆလႆႈ ငိုၼ်း 5 သႅၼ်ပၢႆငိုၼ်းမၢၼ်ႈ ၊ ပီ 2025 ၼႆႉတႄႉ လႆႈ 4 သႅၼ်ပျႃးၵူၺ်း။ ၼိုင်ႈလေႃႉၼႆႉ မီး 4 လင် ၊ 4 လင်သမ်ႉ မီး 32 ၶႂၢႆး ၊ 32ၶႂၢႆးသမ်ႉ မီး 240 ၸွႆႉ ဝႃႈၼႆ။

တႃႇသိုဝ်ႉတႃႇၶၢႆမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႆႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼၢႆးလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ ၼၢႆးၼႃႈ(ပွႆးၸႃး) ၊ သင်ဝႃႈ ၼၢႆးၼႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇသိုဝ်ႉဢဝ် သိုပ်ႇၵႂႃႇၶၢႆတၢင်ႇတီႈၵေႃႈ ၸဝ်ႈသူၼ်ၸဝ်ႈၼႃးၵေႃႈ ႁၢမ်းငိုၼ်းၶဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် သင်မီး ၶွမ်ႊပၼီႊ ဢၼ်ၸၢင်ႈသူင်ႇၶၢႆတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်းၵမ်းသိုဝ်ႈ ၼႆ ဢမ်ႇလၢႆးၼိုင်ႈၵေႃႈ လၢႆးၼိုင်ႈ တိုၼ်းၸၢင်ႈလႆႈၶၢႆယူႇ ၼႆ ၸဝ်ႈၼႃးၵေႃႉၼိုင်ႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈ။

ဝၼ်းတီႈ 21/10/2025 ၼႆႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႃး မိူင်းၼၢႆး ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ် တီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းပရႁိတတုမ်ႇမူဝ် ႁူဝ်ဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး ။ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် သပ်းလႅင်း ၼႂ်းတွၼ်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လႄႈ တႃႇၵိၼ်ၸၢင်ႈ ႁႂ်ႈမီးပၵ်းမီးပိူင် ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းယုင်ႈ ။ ။ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ မီးၸမ် 400 ၵေႃႉ ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်ၵေႃႈ ဢုပ်ႇၵၼ်လွင်ႈ ၵႃႈၸၢင်ႈလၢႆးဝၼ်း ၊ ပိူင်ဢၼ်တေလႆႈမီးတေႃႇၵူၼ်းမႃးၵိၼ်ၸၢင်ႈလၢႆးဝၼ်း ၊ ၽွင်းႁဵတ်းၼႃးယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၼႃးၼင်ႇၵၼ် တေလႆႈမေႃပိၼ်ႇပၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၵၼ် ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽူႈႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈ ဢၼ်လီတေႃႇၵၼ် ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပေႃးတူၺ်း ပီ 2025 ၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၸဝ်ႈၶဝ်ႈၵူၺ်း ၸဝ်ႈသူၼ်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ယၢပ်ႇဝႆႉ ။ လႆႈလူင်းတိုၼ်းၼမ်သေ သမ်ႉလႆႈၶၢႆပေႃး ။ ငိုၼ်းဢၼ်လႆႈမႃးၼၼ်ႉ တႃႇတေသိုဝ်ႉ ၸိူဝ်ႉမၼ်းမႃးၽုၵ်ႇထႅင်ႈၵူၺ်းၵေႃႈ ပေႃးပဵၼ်ယၢပ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။