ဢိင်ၼိူဝ် လုမ်ႈၾႃႉၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆးသေ လွင်ႈယူႇလွင်ႈၵိၼ်ၵူၼ်းၵေႃႈ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်း။ ၵၢပ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ၵၢၼ်ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ လႆႈႁိပ်ႈလႆႈၼႅတ်ႈလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇသုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈၵိၼ်ယမ်ႉၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၵေႃႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၵႆႉႁႃလၢႆးလႅတ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ သိုဝ်ႉတၢင်းၵိၼ်ယမ်ႉ လူင်ႈၼႃႈဝႆႉ ၵဵပ်းဝႆႉတႃႇၵိၼ်လႆႈလၢႆဝၼ်း။ ၵမ်ႈၼမ် ဝူၼ်ႉဝႃႈ ပေႃးၵဵပ်းဝႆႉၼႂ်းတူႈယဵၼ်ၼႆ တေဝႆႉႁိုင်လႆႈ တေဢမ်ႇမဵၼ်လူမ်းမဵၼ်သူမ်ႈၼႆသေ ၵဵပ်းဝႆႉၼပ်ႉႁူဝ်လိူၼ်ၵေႃႈမီး။

ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ၵဵပ်းဝႆႉႁိုင်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတူႇဢမ်ႇၼဝ်ႈသေတႃႉ သမ်ႉၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးတေႃႇ သၢႆၸႂ်ယူႇၼႆ ၽႂ်ဢမ်ႇတၼ်းဝူၼ်ႉႁၼ်။

တၢင်းၵိၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇတူႈယဵၼ်၊ ႁိူၼ်းၼိုင်ႈလင်ၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးတူႈယဵၼ်ၵေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇမိူၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ႁိူၼ်းဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈ။ တၢင်းၵိၼ်သႅၼ်းလႂ်ၵေႃႈ ၵဵပ်းသိမ်းဝႆႉၼႂ်းတူႈယဵၼ် မၢင်ၸိူဝ်းပေႃးလိုမ်းဢဝ်ၵိၼ်သေ ပူၼ်ႉၵႂႃႇလၢႆလိူၼ်ၵေႃႈမီး။

ပေႃးပဵၼ်ႁိူၼ်းဢၼ် ၵႆႉႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ်တႄႉ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇလီ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ၵဵပ်း ၼႂ်းတူႈယဵၼ်းဝႆႉႁိုင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေတၼ်းလႆႈဢဝ်ပႅတ်ႈႁႂ်ႈၶိုတ်းၶၢဝ်းယၢမ်းယူႇ။ မၢင်ၸိူဝ်း လၢႆလိူၼ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ၸင်ႇသွၵ်ႈတူၺ်းၶိုၼ်းတၢင်းၵိၼ်ၼႂ်းတူႈယဵၼ်လႄႈ ဢၼ်လႂ်လီဢမ်ႇလီၵေႃႈ တေလေႃးလႄးၵၼ်ဝႆႉမူတ်း။ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်လီပႅတ်ႈဢမ်ႇပႅတ်ႈ ဢၼ်တေလီၵိၼ်ဢမ်ႇလီၵိၼ်ၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်တင်းလၢႆ။

တၢင်းၵိၼ်သႅၼ်းလႂ်သႅၼ်းၼၼ်ႉ ပေႃးသႂ်ႇၼႂ်းတူႈယဵၼ်ယဝ်ႉ ၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသေ ပဵၼ်ၵွင်ႉတေႃႇၵူၼ်းႁဝ်း –

1) ယွတ်ႈၽၵ်းသီၶဵဝ်လၢႆလၢႆသႅၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးသႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းတူႈယဵၼ်ၸိုင် တေဢွၵ်ႇထၢတ်ႈ Nitrite မႃး၊ သင်ဝႃႈ ၵိၼ်သေထိုင်ၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းယဝ်ႉသမ်ႉ တေလၢႆႈပဵၼ်ထၢတ်ႈ Nitrosamines ။ ထၢတ်ႈသႅၼ်းၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်သၢၼ်ပဵၼ်ၵွင်ႉၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းလႆႈ။

2) မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ဢဝ်ၽွင်ၶဝ်ႈ ၽွင်ထူဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ၼဝ်ႈဢၼ်သႃးငၢႆႈလႄႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ် တေၸဵဝ်းၽႄႈငၢႆႈ။ ထၢတ်ႈဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး တီႈတၢင်းၵိၼ်သႅၼ်းၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ Aflatoxin ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ၵွင်ႉပဵၼ်ငူၼ်ႉၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်း။

တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ဝႆႉႁိုင်သေ ဢွၵ်ႇမႃးထၢတ်ႈ Aflatoxin ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵႃႈပေႉၶႂ်ႈဢုၼ်ႇၵိၼ် လိူတ်ႇလိူတ်ႇမႆႈမႆႈ တေဢမ်ႇၶႃႈလႆႈ ဢမ်ႇလၢင်ႉပႅတ်ႈလႆႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵွင်ႉမၼ်း ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ။

3) တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းၼမ်ႉဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ သႅၼ်းတၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ပႃးၼမ်ႉဝၢၼ်ၼမ်ႉႁွမ်သေဢၼ်ဢၼ် ၼူမ်းလႄႈ ၵထိ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီ ၸႄႈယဵၼ်ဝႆႉႁႂ်ႈပူၼ်ႉသွင်ဝၼ်း။ ပေႃးပူၼ်ႉသေ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈ ဢၼ်ပႃးၼႂ်းမၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈသေ ပေႃးၵိၼ်မႅၼ်ႈ တေဢမ်ႇလီတေႃႇပၢႆးယူႇလီ။

တၢင်းၵိၼ်သႅၼ်းဢၼ်ပႃး ပရူဝ်ႊတိၼ်ႊၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇ – ႁဵပ်း ၊ ၼိူဝ်ႉ ၊ ၶႆႇ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ သႂ်ႇၼႂ်းတူႈယဵၼ်ဝႆႉၵေႃႈ ပေႃးမႃးႁုင်မႃးတူမ်ႈၶိုၼ်းမႆႈမႆႈလိူတ်ႇလိူတ်ႇတႄႉ လွတ်ႈၽေးယူႇ။ ပေႃးပဵၼ်လႆႈ ယႃႇၵဵပ်းဝႆႉႁိုင်ၶၢမ်ႈပီၶၢမ်ႈလိူၼ်။

ၼႂ်းတူႈယဵၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် တေလွတ်ႈၽေးရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၺ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵဵပ်းသႂ်ႇဝႆႉ။ ၵူၺ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇမႆႉသႅၼ်းဢၼ် ၶၢမ်ႇလႆႈတၢင်းမႆႈသၽႃႇဝယူႇ။ သင်ဝႃႈ သႂ်ႇၼႂ်းတူႈယဵၼ်ၸိုင် သီမၼ်းတေလႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆး။ ၼမ်ႉလႅမ်ႉမၼ်းၵေႃႈ တေပိူင်ႈသေ တေၸၢင်ႈပဵၼ်ၵွင်ႉပဵၼ်ငူၼ်ႉထႅင်ႈ။

ၼမ်ႉမၼ်းၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ – ၼမ်ႉမၼ်းငႃး၊ ၼမ်ႉမၼ်းမၢၵ်ႇၵွၵ်ႇ၊ ၼမ်ႉမၼ်းမၢၵ်ႇပၢဝ်ႉ၊ ၼမ်ႉမၼ်းထူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇၵဵပ်းဝႆႉၼႂ်းတူႈယဵၼ်ၵေႃႈလႆႈ။ ပေႃးပဵၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၼႆ ႁႂ်ႈၵဵပ်းဝႆႉ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ႁႅင်ႈလႄႈ တီႈဢၼ်ဢမ်ႇတိူဝ်ႉလႅတ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽေးယဝ်ႉ။

ၽၵ်းဢၼ်ၵႅင် ႁုင် ၶူဝ်ႈဝႆႉသေ ၵိၼ်ပႆႇသဵင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ သင်ဝႃႈ ၵဵပ်းဝႆႉၼႂ်းတူႈယဵၼ်ၼႆ ယႃႇႁႂ်ႈႁိုင်ထိုင် 2-3 ဝၼ်း။ ပေႃးႁိုင်မွၵ်ႈၼၼ်ႉသေ မႃးၵဵပ်းၵိၼ်ၶိုၼ်းၵေႃႈ ၼမ်ႉလႅမ်ႉမၼ်း တေဢမ်ႇမိူၼ်ၵဝ်ႇ။ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်လမ်းသႆႈလႆႈ။ တၢင်းပဵၼ်တၢင်ႇသႅၼ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈမႃးၸွမ်း။

ၼမ်ႉၽိုင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီၵဵပ်းဝႆႉၼႂ်းတူႈယဵၼ်။ မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၽိုင်ႈၵၢမ်ႈသေ ၼမ်ႉလႅမ်ႉမၼ်းတေပိူင်ႈ။ လွင်ႈၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းယႃႈယႃမၼ်း တေယွမ်းလူင်း။ သႂ်ႇဢွမ်ၵဵပ်းဝႆႉတီႈႁႅင်ႈလႄႈ တီႈဢၼ်ဢမ်ႇလႅတ်ႇဢမ်ႇတိူဝ်ႉၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ လႆႈယဝ်ႉ။

ၸဵမ်ဢဝ် ႁူဝ်မီႇၶၢဝ်၊ ႁူဝ်မီႇလႅင် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီၵွၵ်းပိူၵ်ႈမၼ်းသေ ၵဵပ်းဝႆႉၼႂ်းတူႈယဵၼ်။ ၸၢင်ႈပဵၼ်မိူဝ်ႇပဵၼ်ၵွင်ႉထႅင်ႈ။

တူႈယဵၼ်ၼႆႉ မီးတင်းၽွၼ်းလီလႄႈၽွၼ်းၸႃႉ ပေႃးမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်းပၢႆးယူႇလီၵေႃႈ တေတိူဝ်းမီးၽွၼ်းလီမႃးထႅင်ႈလၢႆပုၼ်ႈ။ သင်ၵူၺ်းႁူႉဝႃႈ တၢင်းၵိၼ်ၼႂ်းတူႈယဵၼ် ၼႆႉ ဢဝ်ၵိၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈလႆႈ ၼႆၵူၺ်းတႄႉ တေၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶႅၼ်ႊသိူဝ်ႊ မႃးလူၺ်ႈဢမ်ႇတၼ်းႁူႉတူဝ်။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် လၢတ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းပပ်ႉ China Study ၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းၼႆႉ မွၵ်ႈ 80 % ၼႆႉ တၢႆယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်လူင် 4 ဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ – 1) တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်တႄႇမႃးတီႈ ႁူဝ်ၸႂ် ၊  2) တၢင်းပဵၼ်ၶႅၼ်ႊသိူဝ်ႊ ၊ 3) တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်တႄႇမႃးတီႈဢွၵ်းဢေႃ ၊ 4) တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်တႄႇမႃးတီႈ ၶိူင်ႈၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်း တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း လိူတ်ႇသုင်၊ တပ်းတႂ်ၵႂ်ႈ၊ ၶႆမၼ်းတၼ် ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵမ်ႈၼမ် ဢၼ်လႆႈပဵၼ်မႃးတၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သမ်ႉၵဵဝ်ႇၵၼ်တၢင်းလွင်ႈၵိၼ်ယမ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်း မိူၼ်ၵၼ်။ ၵူၼ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉသမ်ႉ တၢင်းၵိၼ်ၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင် ၵဵပ်းဝႆႉၼႂ်းတူႈယဵၼ်။ တူႈယဵၼ်သမ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉႁႅင်းလူမ်းႁႅင်းၵႅတ်ႉသ်သေ ၸင်ႇယဵၼ်ၸင်ႇၵတ်းလႆႈတႃႇသေႇ။

ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တူႈယဵၼ်သမ်ႉ တေလႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းတၼ်ဝႆႉတႃႇသေႇလႄႈ သင်ဝႃႈ မီးၸိူဝ်ႉမႅင်းလၢမ်းၽႄႈဝႆႉ ၼႂ်းမၼ်းၼႆၵေႃႈ တႃႇတေဢွၵ်ႇပူၼ်ႉလႆႈ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ၵဝ်ႇပႆႇသဵင်ႈ ဢၼ်မႂ်ႇသမ်ႉပေႃးမႃးၵဵပ်းဝႆႉထႅင်ႈလႄႈ မိူၼ်တင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉမႅင်းတိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉမူတ်း။

ၸိူဝ်ႉမႅင်း ဢၼ်ၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်လၢႆလၢႆသႅၼ်းၼႆႉ ယူႇလႆႈၼႂ်းတူႈယဵၼ်လႆႈၶၢဝ်းႁိုင် ယွၼ်ႉဝႃႈမၼ်းၵတ်း။ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၵိၼ်ပၼ်ၵူႈဝၼ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ယိူင်းၸူးတႃႇႁႂ်ႈတူဝ်ၸႂ်ယူႇလီ မီးႁႅင်းဝႃႈၼႆသေတႃႉ တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉသမ်ႉ ဢမ်ႇလွတ်ႈတၢင်းပဵၼ်။

တၢင်းပဵၼ် ဢၼ်မႃးၸွမ်းလွင်ႈၵိၼ်ယမ်ႉၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တေဢမ်ႇၾၢင်ႉမႅၼ်ႈ။ ဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်း ဢမ်ႇၾၢင်ႉမႅၼ်ႈသေ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ မၢင်ၸိူဝ်းပႆႇလူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ်သေတႃႉ တေလူင်တေလိုမ်း၊ တေၶူပ်းၶိုၼ်ႈမူၺ်ႈၵႅၼ်း၊ တေႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈ၊ တေတူင်ႉတေၼိုင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵဝ်ႇလႄႈ တုၵ်ႉတင်းတူဝ်တင်းၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး တုၵ်ႉပႃး ၵူၼ်းႁူမ်ႈႁိူၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ဢၢင်ႈဢိင် – antifakenewscenter.com / hellosayarwon.com / www.youtube.com/watch?v=xcCZnOpY2qA