တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ တိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ တေလႆႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈမၢၼ်ႈမိူင်းပိူင်လဵဝ်ၵူၺ်း။

ဢဝ်ၸဵမ်ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးလႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်ပိူင်ၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈ တေဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈၵႅဝ်ပႃးၸွမ်း။ တပ်ႉသိုၵ်းဢမ်ႇၵႃး ပႃးၸဵမ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇတင်းသဵင်ႈၼႆႉ တၵ်းလႆႈယူႇတႂ်ႈၵုမ်းၸတ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၽၵ်းၵႃႇ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈလူၺ်ႈ လၢႆးတၢင်းတီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်။

ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ်ၶေႃႈၵၢင်ၸႂ် ၸုမ်းၸၢဝ်းၶတ်းၶၢၼ်ႉလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ် ႁူမ်ႈလႆႈၸႂ်တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇ တမ်းပဵၼ်လၵ်းၼမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မႂ်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၸင်ႇတႄႇၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတႄႉ PDF ၸိူဝ်းယူႇတႂ်ႈ NUG လႄႈ ၸိူဝ်းၸုၵ်းၸင်ႈႁင်းၵူၺ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၽၢဝ်ႇၶၢဝ်ႇသဵင်လင်ဝႃႈ “လိူတ်ႈၼီႈပိုၼ်း တိုၼ်းဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉဢုပ်ႇ” ၼႆသေ တၵ်းတေတိုၵ်းမူၺ်ႉထူၺ်ႈ ႁၢၵ်ႈတပ်ႉမတေႃႇမၢၼ်ႈ ဝႃႈၼႆမႃးမႅၵ်းမႅၵ်း။

ထိုင်မႃးမိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ၶေႃႈၵၢင်ၸႂ်လႄႈ ၼိူဝ်ၼႃႈလိၼ်ပဵၼ်တႄႉမီးတႄႉၼႆႉ ဝၢင်ႉႁၢင်ႇပၢႆႈပိူင်ႈၵၼ်ဢမ်ႇၵႃး ဢဝ်သၽေႃးတြႃးဝႃႈၵေႃႈ ဢမ်ႇၸပ်းမႅၼ်ႈလႄႈ ၸင်ႇတၵ်းယွမ်းယိုၼ်ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူဝ်ႈတႃႇထူၺ်ႈႁၢၵ်ႈၵူၼ်ႇမူၺ်ႉပႅတ်ႈ တပ်ႉမတေႃႇ၊ ၵူၺ်းပဵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇမူၼ်ႉမႄးပိၼ်ႇလႅၵ်ႈ ပၢႆးဝူ ၼ်ႉလႄႈ လၢႆးၸုၵ်းတပ်ႉသိုၵ်း ယႃႇ ႁႂ်ႈတွင်းတၢႆမိူၼ်ၵဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်း တေၶဝ်ႈႁူထွမ်ႇငၢႆႈၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ပၢႆးၼႄးၵၼ်။ တၢမ်ၼင်ႇႁူဝ်ၼႃႈ ၼႂ်းၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵဝ်ႇၵႄႇ ၸုမ်း ႞ ႁၼ်ထိုင်တႄႉ ၶေႃႈဢၢင်ႈတေမီးယူႇ 7 ၶေႃႈ။

1 – ၼႂ်းယူင်ႉယႂ်းၸုမ်းၸၢဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ၵိၼ်သူးလၢပ်ႈငိုၼ်းမွၼ်ၼႆႉ သႆႉၸွတ်ႇထိုင်ၶူၵ်း ၼႂ်းယဝ်ႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၸႂ်လီၶဝ် ၵူၼ်ႇပင်းလူႉၵွႆဝႆႉယဝ်ႉ။

 2 – ၵွပ်ႈၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းၽၵ်းၵႃႇ တိုၼ်းဢမ်ႇၵမ်ႉယၼ်ႁၼ်လီယဝ်ႉ။

 3 – ၵၢၼ်ၶတ်းၶၢၼ်ႉလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတိုၵ်းတႃႇၵူၼ်ႇမူၺ်ႉပႅတ်ႈတပ်ႉသိုၵ်း၊ ဢဵၼ်းဢၢၼ်း ပိူဝ်ႈ တႃႇပိၼ်ႇပႅင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး တပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းတီႈၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။

 4 – မၢႆထိုင်ဝႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်း ဢၼ်ႁၵ်ႉသႃလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

 5 – တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ တီႈတႅမ်ႇသုတ်း လီလႆႈယွမ်းႁပ်ႉ လၵ်းၼမ်းဢၼ်ဝႃႈ တေဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းၵၢၼ်မိူင်း ၼၼ်ႉသေ ၼင်ႇႁိုဝ် တေထွႆဢွၵ်ႇၶွပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၵႂႃႇလႆႈ ၵမ်းၶၵ်ႉၶၵ်ႉ ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁူမ်ႈတႅမ်ႈလွၵ်းၽႅၼ်  မၼ်းဝႆႉယူႇ။

 6 – ၸိူဝ်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ (EROs) လႄႈ ၸိူဝ်းတပ်ႉၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း (PDFs) ၼႆႉ ယၼ်ႇၸႂ်ဝႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇႁပ်ႉယူႇတႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်တေၽုတ်းမီးမႃးလူၺ်ႈ ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်းဢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉယူႇ။

7 – ႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ မၢင်ႇၵိူဝ်းၽႂ်ၶႂ်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇယူႇသဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်ၵတ်းယဵၼ်ၵႂႃႇၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းသေ တင်းၸိုင်ႈ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈထုၵ်ႇမေႃပေႃးၵႂၢမ်းၵၼ်ၵႂႃႇ လူၺ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လၢႆးမႂ်ႇ … ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသူင်ႇၶၢဝ်ႇ ႁႂ်ႈတပ်ႉမတေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁူႉပွင်ႇငိၼ်းထိုင်ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၵူႈမိူင်းမိူင်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈႁူႉ ပွင်ႇၸႅင်ႈလႅင်းပႃး ၼင်ႇႁိုဝ် တေၸွႆႈငူပ်ႉငီႉၶဝ်ႈၵၢင်ပၼ်လႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။

တီႈၼႆႈ ပေႃးမႃးထတ်းသၢင် လၢတ်ႈသိုဝ်ႉတိုဝ်ႉၸၼ်းၸိုင် တပ်ႉမတေႃႇၸဵမ်တင်းၾၢႆႇၶတ်းၶၢၼ်ႉလုၵ်ႉ ၽိုၼ်ႉၼႆႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉတေပႆႇတူဝ်ႈတၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇပိၼ်ႇလႅၵ်ႈႁဵတ်းၸွမ်း ၼင်ႇၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈႁႅၼ်းတမ်းဝႆႉ။

ၵွပ်ႈဝႃႈ လွင်ႈတၢင်းမၼ်း မီးၼမ်လၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်ယႂ်ႇသုတ်းၸမ်း ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇပႆႇပဵၼ်လႆႈ ၶေႃႈလဵဝ်  သဵင်လဵဝ်၊ ၶေႃႈထီႉသွင် ၽိူဝ်ႇတေတူၺ်းတေႃႇတင်းလူင် သမ်ႉၵူၺ်းၵုမ်ႇၵၼ်ႉၵူၵ်ႉပူၵ်းတင်ႈ ၾၢင်ႁၢင်ႈၸိူဝ်ႉ ၶိူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် မုၵ်ႉၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ၶေႃႈထီႉသၢမ် သွၼ်ႈတႂ်ႈႁူမ်ႈမုင်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေ လူင်လိုမ်းပိူဝ်ႈ တႃႇတူၺ်းထိုင်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

တီႈဢၼ်ဝႃႈ ပႆႇပဵၼ်ၶေႃႈလဵဝ်သဵင်လဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ တေႃႈၼင်ႇ CRPH, NUG ယင်းထွၼ်ႇဢွၵ်ႇ ၼႂ်း NUCC သေ ၼႄဝႃႈၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်ၶိုဝ်းယမ်လိူဝ် တၢင်ႇၸုမ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း။

ၵမ်းလိုၼ်း ၽိူဝ်ႇၶိုၼ်းမႃးတုမ်တွမ်ၵၼ်လႆႈ ၼႂ်း JCB (Joint Coordination Body) ယဝ်ႉသမ်ႉ KIO ဢၼ် ယၢမ်ႈႁူမ်ႈ ပႃးၼႂ်း K3C ၼၼ်ႉ ၵိုတ်းဝႆႉပႅတ်ႈ။ AA ဢၼ်တိုၵ်းယူႇႁင်းမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပႃးၸွမ်း၊ ၸိူဝ်း လုၵ်ႈၸုမ်း FPNCC ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်လႂ်ၶဝ်ႈပႃးလေႃႇ။

PDF ပွတ်းၵၢင်ၸိူင်ႉၼင်ႇ Sagaing Forum ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးမႃးသေတႃႉ ပႆႇပႃႈပၼ်ႈၵႅၼ်ႇၵၼ်လႆႈတင်း JCB တႄႉတႄႉ။ မိူၼ်ဝႃႈ ၸုမ်း JCB ဢၼ်ႁႅင်းၵၢၼ်မိူင်းယႂ်ႇၼႆႉ တိုၵ်ႉယႅၵ်ႈယၢႆႈၵၼ်ဝႆႉ တင်းၸုမ်းၸၢဝ်းပွတ်းႁွင်ႇ ၸိူဝ်းႁႅင်းသိုၵ်းယႂ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶေႃႈထီႉသွင် ဢၼ်ဝႃႈၽိူဝ်ႇတေတူၺ်းတေႃႇတင်းလူင် သမ်ႉၵူၺ်းၵုမ်ႇၵၼ်ႉၵူၵ်ႉပူၵ်းတင်ႈ ၾၢင်ႁၢင်ႈၸိူဝ်ႉ ၶိူဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် မုၵ်ႉၸုမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉၸမ်ႉ တူၺ်းတီႈ AA, ပလွင်ႈ လႄႈ ၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈ ယူႇၵေႃႈ ၸႅင်ႈလႅင်းယဝ်ႉ။

ၵွၼ်ႇပႆႇတိုၵ်းၵဵၼ်ပႅတ်ႈလႆႈ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တၢမ်တူဝ်ၸိူဝ်းလုၵ်ႉတိုၵ်းသမ်ႉ ႁႄႉႁၢမ်ႈဢမ်ႇႁႂ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇ ၼွၵ်ႈၶွပ်ႇလိၼ်မိူင်းၼၼ်ႉလႂ်၊ ဢထမ်ႇမ ၸႂ်ႉႁဵတ်းသိုၵ်း AA ၼၼ်ႉ လႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ငိၼ်းၵၼ်ႁၼ်ၵၼ်ယူႇ တေႃႇတေႃႈလဵဝ်။

ပလွင်ႈလႄႈ ၵူဝ်းၵၢင်ႉၵေႃႈ ယၼ်ၼိူဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈတိုၵ်းယိုတ်းလႆႈဝႆႉၼႃႈတီႈသေ ၸႂ်ႉၵူၼ်းမိူင်း ႁဵတ်းဝတ်းႁဵတ်းဝႂ် ဢဝ်ၸဵမ်ရူတ်ႉၵႃး တေႃႇထိုင်ၵူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸွင်ႇပႃႈထိုင်ၶၵ်ႉၶၢၼ်း လီလႆႈႁဵတ်း လီလႆႈ ပဵၼ်ႁႃႉၼႆ ဢမ်ႇဝူၼ်ႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းၽၵ်းၵႃႇ တေတုၵ်ႉၶၶၢၼ်ၸႂ်ႁိုဝ်ၼႆ ဢမ်ႇသွၼ်ႇ။

မိူၼ်ၸိူင်ႉ ၵူၼ်းယူႇမူႇၸေႊၼႆလႃႈ ပေႃးၵႂႃႇၼမ်ႉၶမ်း တေလႆႈမီးဝႂ်ရူတ်ႉ ဢၼ်ၸုမ်းပလွင်ႈၸႂ်ႉႁဵတ်း၊ ပေႃးၵႂႃႇမိူင်းၵူဝ်း ၊ ပၢင်ႇသၢႆး တေလႆႈသႂ်ႇၶွၼ်ႇၸုမ်းၶႄႇၵဝ်ႈၵၢင်ႉ၊ ယူႇၼႂ်းဝဵင်းသမ်ႉ လူဝ်ႇမီးလၢႆႊသိၼ်ႊ။

တေဝႃႈဢမ်ႇၵႂႃႇမႃးၵေႃႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်သွၼ်ႁဵၼ်းလုၵ်ႈလၢင်းႁိုဝ်ႉ၊ ၵၢၼ်ၵႃႉၵူးၶဝ်ႈဢွၵ်ႇတေႃႇ ပီႈၼွင်ႉ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းႁိုဝ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈယႃႇလွတ်ႈလႆႈ။ ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ တင်းလႆႈထၢမ်းၶွၼ်ႇသႂ်ႇၶွၼ်ႇထႅင်ႈ လၢႆလၢႆ ၸုမ်းသေ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၸိုမ်ႈၸႂ်လႆႈ ၼိူဝ်လၢႆးႁဵတ်း ၶွင်ၸုမ်းယိုတ်းလႆႈၼႃႈတီႈၶဝ်ယဝ်ႉလႃႇ။

ၵွၼ်ႇပႆႇပူၵ်းတင်ႈလႆႈပိူင်ပွင်မိူင်း ၼႅတ်ႈၶိၼ်ၵိၼ်မိူင်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်လၢႆးၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ ယေႈပွတ်းယေႈ တွၼ်ႈယဝ်ႉ။

ၶေႃႈထီႉသၢမ် လွင်ႈဝႃႈဢမ်ႇတူၺ်းတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ယိုင်ႈၶႅၼ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလိူဝ်ႁႅင်းယဝ်ႉ။ တူၺ်းၸွမ်းမေႃႇသႅင် မေႃႇၶမ်း မေႃႇၼမ်ႉမၼ်းမိူၼ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈလေႃႇ။

ႁွင်ႉဢဝ်ပေႃႈလဵင်ႉၵူၼ်းၵႃႉတၢင်ႇမိူင်း ပႃးရူတ်ႉၵႃးၶုတ်း ၵႃးထုၺ် ၵႃးတၢင်ႇ ဢၼ်သႂ်ႇတင်း မိၵ်ႈမၢႆမိူင်းၼွၵ်ႈ သေ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇထွၵ်ႇလႆယူႇ ဝၼ်းဝၼ်းၶိုၼ်းၶိုၼ်းၼႆႉ တၢင်းႁဵတ်းၸၢင်ႈၵႂႃႇပိူင်ႈသင်ၵၼ်တင်း SAC။

ပွင်ႇဝႃႈ ၸူၼ်လိပ်းၶၢႆၵိၼ်ၶွၼ်ႇၼမ်ႉမၼ်းလိၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်ၼၼ်ႉၵူၺ်းလေႃႇ။ ၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း တုၵ်ႉယၢၵ်ႈယွၼ်ႉၽေးသိုၵ်းသိူဝ်ၼႆႉ တၢမ်တူဝ်ၸိူဝ်းတိုၵ်းသိုၵ်း ၶိုၼ်းပိၼ်ႇႁဵတ်း ပေႃႈၵႃႉ ပူဝ်ႇၵႃႉယူႇၼႆႉ ၸွင်ႇငၢမ်ႇလႅပ်ႈတင်းငဝ်းလၢႆးႁိုဝ်၊ တႃႉလီထၢင်ႇထိူမ်ႁၼ်ၽိတ်းတီႈ တၢင်းႁဵတ်းလႄႈ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၶဝ်တႄႉယဝ်ႉ။

ဢမ်ႇၵႃးၼႂ်းမိူင်းတႆးတီႈလဵဝ်၊ တီႈတၢင်းမၼ်းတလေး၊ ၸႄႈၵႅင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼပ်ႉဢၢၼ်ႇသိပ်းမၼ်း ၽိုင်ႈၵၼ် ၽုင်ၵၼ်သႆႉလုပ်ႇၸုပ်ႇၸွမ်း မေႃႇသႅင် မေႃႇၶမ်း မေႃႇႁႄႈၼႆႉ မိူၼ်ပေႃးလိုမ်းပႅတ်ႈ ၶေႃႈဢဵၼ်းဢၢၼ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈၼႆ ၼင်ႇၸုမ်းယိုတ်းမိူင်း လိူင်းၸိူင်းမိူၵ်ႈမႂ်ႈတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ တၢမ်တူဝ်ၸုမ်း ၸိူဝ်းၶတ်း ၶၢၼ်ႉလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉတေၵိူၼ်ႉသေ ၶဵင်ႇႁဵတ်းၶိတ်ႉၶိုၼ်းတႄႉ တႃႇတေသူၼ်း ႁူၺ်းမူၼ်ႉမႄးႁႂ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းပိၼ်ႇပႅင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၼႆႉ တေယူႇတီႈၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ် ပိၼ်ႇပႅင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႄးလီလႆႈ ၵႃႈႁိုဝ်၊ ႁၼ်ၸႂ်တူၺ်းထိုင်ၵူၼ်းမိူင်းၵႃႈ ႁိုဝ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၸၢင်ႈမုင်ႈမွင်းလႆႈ တႃႇႁူမ်ႈမိုဝ်း ပွင်သၢင်ႈပဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မႂ်ႇယဝ်ႉ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆယူႇဢေႃႈ။