မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 24/04/2025 ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/ SSA) ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈ ဝၼ်းၵိူတ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး 61 ပီတဵမ် တီႈႁူင်ႈႁဵၼ်းသိုၵ်း ငဝ်ႈငုၼ်း ဝဵင်းမႂ်ႇဝၢၼ်ႈႁႆး ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း။
ၼႂ်းပၢင်ၵႅဝ် ဝၼ်းၵိူတ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး တီႈဝၢၼ်ႈႁႆးၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၸဝ်ႈသိူဝ်ထႅၼ်ႈ ၽူႈၼမ်းၼႃႈ မၢႆ 1 SSPP/SSA ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ပိုတ်ႇပၢင်ၵႂႃႇသေ မီးၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းသိုၵ်းလႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်းသိုၵ်းၽူႈမီးၸၼ်ႉ မၢႆ 2 လႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈ သွၼ်လိၵ်ႈၶႄႇဝႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵႂႃႇ 3,705 ၵေႃႉ။
ယွၼ်ႉဢဝ်လၢႆးတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ၵႄႈလိတ်ႈၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇပဵၼ်ႁႅင်း တႃႇၵႄႈလိတ်ႈၵၢၼ်မိူင်းမႃးၼႆ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် သိူဝ်ထႅၼ်ႈ ၽူႈၼမ်းၼႃႈ မၢႆ 1 ပႃႇ တီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး လၢတ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈၼၼ်ႉ ၼင်ႇၼႆ။
“တႃႇတေဢဝ်ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၵႄႈလိတ်ႈ ၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းတိူၵ်ႈတၼ်ၼႃႇယဝ်ႉလႄႈ သိုၵ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး။ ယွၼ်ႉၼၼ် သိုၵ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်မႃး ပုၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းယဝ်ႉ။ တေလႆႈဢဝ်ၵၢၼ် ပၢႆးမိူင်း တၢင်ႇၶီႈမွမ်ႈ/ သီႇမွမ်ႈ ၸွမ်ႁူဝ်ဝႆႉယူႇတႃႇသေႇ။ တိုၼ်းတေဢမ်ႇလႆႈလိုမ်းယိူင်းဢၢၼ်း သဵၼ်ႈ တၢင်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း။ ပေႃးလိုမ်းပႅတ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၸိုင် သိုၵ်းမီးဢၢၼ်ႇမိုၼ်ႇမၼ်းသေတႃႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးတီႈပွင်ႇမၼ်းယဝ်ႉ။ ယႃႇလိုမ်း လဵပ်ႈႁဵၼ်းသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်း။ လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းတႄႉ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၼႆႉ ယႃႇပေႁႂ်ႈလႆႈလူင်လိုမ်းသေၵမ်း”- ။
ၼွၵ်ႈလိူဝ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်လႄႈ ၵူၼ်းသိုၵ်း ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးယဝ်ႉ မီးပႃးတူဝ်တႅၼ်း ငဝ်ႈငုၼ်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး SNLD ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈၸႄႈဝဵင်းလၢႆလၢႆတီႈတင်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၽူႈပွင် ၵၢၼ်ငဝ်ႈငုၼ်း SNLD ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း 25 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်း မွၵ်ႈ 2,000 ၵေႃႉ။
တူဝ်တႅၼ်း ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး SNLD လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ -“ၼႂ်းၵႄႈငဝ်းလၢႆး ဝၢၼ်ႈမိူင်း ယုင်ႈၸိူင်ႉၼႆ တေလႆႈဝႃႈ ၸတ်းလႆႈလီယူႇ”- ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်ၵႅဝ်ႈ ဝၼ်းၵိူတ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ မိူဝ်ႈပီၵၢႆ 2024 ၵေႃႈ ၸတ်းႁဵတ်း တီႈဝၢၼ်ႈႁႆး မီးပႃး ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ပၢင်ၾႃႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမွၵ်ႇ လၢတ်ႈၶေႃႈ ၵႂၢမ်း ပၼ်ႁႅင်းၸႂ်ၵူၼ်းသိုၵ်း ၵူၼ်းမိူင်း ၵႂႃႇသေတႃႉ ၼႂ်းပီ 2025 ၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း။ ၵူၺ်းသူင်ႇလိၵ်ႈယိုၼ်ႈထိုင် မႃးၼႂ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈသေ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၸၢႆးသူႉ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းလူင် SSPP/SSA ၵေႃႉႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လူဢၢၼ်ႇၵႂႃႇပၼ် ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
“ပူၼ်ႉမႃး 4-5 ပီ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးဢမ်ႇလႆႈမွတ်ႇႁၢႆ။ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈလူင်မၼ်း မီးတီႈၸဝ်ႈသင်ၶႁဝ်း ပေႃႈ မႄႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ၸီႉၸမ်ႈၼႄသဵၼ်ႈတၢင်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ။ ဢိၵ်ႇပႃး ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်၊ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉ၊ လုၵ်ႈတပ်ႉႁဝ်း ဢၼ်ဢွၼ်ၵၼ်ႁပ်ႉႁွင်းဢဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၽွင်းငမ်း။ မီးတီႈဢၼ်ဢွၼ်ၵၼ် ႁတ်းႁၢၼ်တေႃႇသူႈၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်းမႃး။ မီးတီႈ ၸဝ်ႈသင်ၶႁဝ်းလႄႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း၊ ၸုမ်းဢူၺ်းလီ ႁဝ်း ႁပ်ႉႁွင်းၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ႁႅင်းႁဝ်းမႃး ၵူႈၾၢႆႇ။ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ပိုၼ်းပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမႃးလႄႈ ငဝ်းလၢႆး ယွၼ်းထိုင်မႃးၼၼ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်ၵၢၼ်လၢႆးၵၢၼ် ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးမီးသေ တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇယွမ်းၼွမ်း၊ တိုၼ်းတေဢမ်ႇၵၢၼ်ႉ ၵိူင်ႈ၊ တိုၼ်းတေဢမ်ႇႁူၼ်လင်၊ တိုၼ်းတေသိုပ်ႇၶိုၼ်ႈၼႃႈၸူး ယိူင်းမၢႆ ပွင်သၢင်ႈပုၼ်ႈပၢင်ႈလူင် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတႆး ၶိုပ်ႈၼႃႈၵႂႃႇသၵ်းသၵ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းတေပၼ်ၶေႃႈ မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းၵိူတ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးယူႇ”- ။
ၼႂ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈ ဝၼ်းၵိူတ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA တီႈဝၢၼ်ႈႁႆး ပီ 2025 ၼႆႉ မီးၵူၼ်းသိုၵ်းဢိၵ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်း ႁူမ်ႈပႃး သင်ၶၸဝ်ႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 6,519 ၵေႃႉ။
ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၸဝ်ႈသိူဝ်ထႅၼ်ႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ပိုတ်ႇပၢင် ပၼ်ၾၢင်ႉသတိၵႂႃႇဝႃႈ -“ပေႃးသဵၼ်ႈ တၢင်း ၼႃႈၵၢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၸိုင် လုၵ်ႉတီႈ ႁႅင်းဢေႇသေ ႁႅင်းၼမ်မႃး။ လုၵ်ႉတီႈသုမ်းသေ ၸၢင်ႈဢွင်ႇ ပေႉမႃး။ ယွၼ်ႉၼၼ် တေလႆႈၸုၵ်းၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈသေ ႁပ်ႉၶၢမ်ႇဢဝ် ဢၼ် ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းဢွၼ်ႁူဝ် သိုပ်ႇၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်း ၵႂႃႇၸင်ႇ တေလႆႈလွင်ႈဢွင်ႇပေႉတႄႉတႄႉ။ ပိူဝ်ႈတႃႇဢွင်ႇ ပေႉတႄႉတႄႉၼၼ်ႉသမ်ႉ မီးသိုၵ်းၸုမ်းလဵဝ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇယဝ်ႉသႄႈ။ တေလႆႈႁူမ်ႈၸွမ်း ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ။ ယႃႇၵုမ်ႇမိုင်ႉမဝ်းမိင်းတူၺ်းၸွမ်းၵၢၼ် သုၼ်ႇလဵဝ်လူၼ်ႉလိူဝ်ႁႅင်း။ သင်ဢမ်ႇၼၼ် ၸၢင်ႈလိုမ်းပႅတ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမူႇၸုမ်းၸၢင်ႈလူႉၵွႆၵႂႃႇပႃး”- ဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းသိုပ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇပႃးဝႃႈ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ တေသိုပ်ႇႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ်တင်း ငဝ်ႈငုၼ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး SNLD သေ ၶဝ်ႈပွႆးတိုၵ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵႂႃႇ တႃႇႁႂ်ႈမိူင်းတႆး ပေႃးတေလႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းပူတ်းပွႆႇၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။
တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA ၼႆႉ ၸဝ်ႈၼွႆႉ သေႃးယၼ်ႇတ ဢွၼ်ႁူဝ် တႄႇၵေႃႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1958 လိူၼ် မေႊ ဝၼ်းတီႈ 21 ၼၼ်ႉ တင်ႈမႃးၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉလၢႆမူႇလၢႆ ၸုမ်းလႄႈ ထိုင်မႃး မိူဝ်ႈပီ 1964 လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 24 ၸဝ်ႈမႄႈ ၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း ၵေႃႉပဵၼ် ၼၢင်းၶၢင်းႁူဝ် မႁႃႇတေႇဝီႇ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင် ၸဝ်ႈသူၺ်ႇတႅၵ်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈၵေႃႉႁႅၵ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢွၼ် ႁူဝ်သေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈပဵၼ်မႃး တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA (Shan State Army) ပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်။
ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၶိုၼ်းပဵၼ်ၵႂႃႇ သွင်မူႇသွင်ၸုမ်း မိူၼ်ၼင်ႇ – ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/ SSA လႄႈ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSPP/ SSA ယင်းပႆႇႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် ၶိုၼ်းလႆႈ။
တႅမ်ႈ – ၽူၺ်းၼုမ်ႇ
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ