ပွႆးတၢၼ်းၶဝ်ႈမူၼ်းႁေႃႇ ႁူတ်းၼမ်ႉလိူၼ်ႁႃႈၼႆႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ႁဵတ်းမႃး လၢႆပၢၵ်ႇလၢႆႁဵင် ပီၽႂ် ဢမ်ႇႁူႉလႆႈ။ ၸူဝ်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး ၸဵမ် ပၢၼ်ပူႇပၢၼ်မွၼ်ႇ ပီ ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ႁူမ်ႈၵၼ်လူႇတၢၼ်း ယၢတ်ႇၼမ်ႉ ပီမႂ်ႇတၢၼ်းၶဝ်ႈမူၼ်းႁေႃႇ ႁူတ်းၼမ်ႉလိူၼ်ႁႃ ၼႆ တိုၼ်းဢမ်ႇယၢမ်ႈငိၼ်းမႃး။ ပီၼႆႉတႄႉ ယွၼ်ႉၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 သေ ဢမ်ႇၶႆႈ ငိၼ်းၵေႃႈ လႆႈငိၼ်းယဝ်ႉ။

ယၢမ်းလဵဝ် တၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ႁိုဝ် ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊရူဝ်ႊၼႃႊ  ဢၼ် WHO မၢႆပဵၼ် တၢင်းပဵၼ် ၵၢပ်ႈၵႃႇလ (ၸိူဝ်ႉမႅင်းဝူႊႁၢၼ်ႉ) ၼၼ်ႉ ၽႄႈၸွတ်ႇၸပ်းလၢမ်းတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ 210 မိူင်း ၸပ်းႁူဝ်ၵူၼ်း ႁိမ်းသွင်လၢၼ်ႉယႃၶႅၼ်း 4 သႅၼ်ပၢႆ လူႉတၢႆ သႅၼ်ပၢႆ။

ယွၼ်ႉၼၼ် ၶၢဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶၢဝ်း ဢၢႆႈၶႂ်ႈၸီႇ ယီႈၶႂ်ႈၽဝ် ဢၢမ်သမ်ႉၶႂ်ႈတူမ်ႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၶၢဝ်းထုၵ်ႇလႆႈ သၢၼ်မိုဝ်း ၵၼ် ၵႅတ်ႇၵင်ႈ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ဢၼ်ထိုင်မႃး မိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပေႃးတူၺ်း ငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ် ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ႁဵတ်းယူႇႁင်းၵူၺ်း။ ၾၢႆႇတပ်ႉၵေႃႈႁဵတ်းယူႇ ႁင်းၵူၺ်း။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵေႃႈ ၶိုင်ယူႇႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း။

မၢင်ၸုမ်းသမ်ႉဝၵ်ႉဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းသေ ၵူဝ်တၢင်ႇၸုမ်းပေႉပုၼ်ႈ ၵူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႉထႅမ်သုတ်ႉၸမ် သေ ၸွမ်းၶတ်းၶႃ သူၼ်းသေႇ ၵၼ်မႃး။

မိူၼ်ၼင်ႇ တူဝ်တႅၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်း တႆး ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉလႄႈ ၶူဝ်းႁႄႈ ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊၺီႇၺီႇဢွင်ႇ လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းမိူင်း ၵဵဝ်ႇၵပ်း တၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 တီႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း။ မီးယိူင်းဢၢၼ်းသင်ဢမ်ႇႁူႉ သမ်ႉတႅမ်ႈတၢင်ႇ ဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းလၢင်းၶိူဝ်း ၸႅၵ်ႇၸၼ်ႉထၢၼ် ၵူၼ်း၊ ၶၢႆၶဝ်ႈသွႆးတေႃႇဢမ်ႇၽဵင်ႇ ပေႃးပဵၼ်မၢၼ်ႈ ဢဝ် ၶၼ်မဵဝ်း ၼိုင်ႈ ပေႃးပဵၼ် တႆး ဢဝ်ၶၼ်ယၢင်ႇၼိုင်ႈ ၼႆ သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပဵၼ်။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA ၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်း တိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်း NCA ဝႆႉ။ ၶႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီပၼ်ႁဵတ်းလွတ်ႈ လွတ်ႈ လႅဝ်းလႅဝ်း။

ၼႆႉသမ်ႉဢမ်ႇဝႃႈၼၼ် ဝူင်ႈပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၸုမ်းပၢႆးယူႇလီ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး RCSS/SSA လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵူတ်ႇထတ်းပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း တၢင်း ထုင်ႉတူင်ႇၸၢၼ်း ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းပၼ်ႇ။ ၾၢႆႇသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ႁၢမ်ႈႁႄႉ၊ ယႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ႁပ်ႉတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈ RCSS ၊ ယႃႇပၼ် RCSS ထတ်းပၼ်ပၢႆးယူႇလီ ။ ၸွမ်းၶတ်းၶႂၢင်သေ ဢမ်ႇၵႃး သူင်ႇႁႅင်းသိုၵ်း ၶူၼ်ႉသွၵ်ႈ လႄႈ ထိုင်တီႈ သွင်ၾၢႆႇပေႃးလႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်။

ၸိူင်ႉၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ တၢင်းၸႄႈမိူင်းရၶႅင်ႇၵေႃႈ သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ ႁႅၼ်းသိုၵ်းလေႃႇတိုၵ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈ ပွႆႇမၢၵ်သႂ်ႇ ၵၢင်ဝၢၼ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆ။

ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၼမ်ႉဢမ်ႇလိူဝ်ၾၢႆ ၵႂၢႆးဢမ်ႇလိူဝ်ဢႅၵ်ႇ ၽႂ်ၸႂ်ႉမႅၵ်ႇၵေႃႈၵႃႈလႆႈမႅၵ်ႇ ၽႂ်ၸႂ်ႉႁၢမ် ၵေႃႈၵႃႈလႆႈႁၢမ် ၾၢႆႇၼိုင်ႈတုၵ်ႉၶ ယွ ၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် လႆႈပၢႆႈယၢၼ်ႁိူၼ်းယေးတီႈယူႇ၊ ၾၢႆႇၼိုင်ႈ တၢင်းပဵၼ် ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၵေႃႈ ၽႄႈလၢမ်းယူႇ ဝၼ်းဝၼ်းၶိုၼ်းၶိုၼ်း။  ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းမီးယူႇ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်း တိုၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ သၢႆၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ဢမ်ႇၵႃး လႆႈဢုမ်ႈသၢႆၸႂ် ပၢႆႈၽေးသိုၵ်းသိူဝ် ယူႇဝၼ်းဝၼ်းၶိုၼ်းၶိုၼ်း။

ၵွပ်ႈၼၼ် လႄႈ ၸူဝ်ႈၸုမ်းမီးဢႃႇၼႃႇ ၶႂ်ႈပဵၼ်ယႂ်ႇ ၾၢႆႇလဵဝ် ႁႅၼ်းသိုၵ်းလေႃႇတိုၵ်း ၸုမ်းယဝ်ႉ ၸုမ်းတေႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈတေၵွတ်းၽၢၼ် ၸႄႈမိူင်းၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁဵတ်းသင် တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈ လႆႈႁဵတ်း။ ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်း လူဝ်ႇသၢၼ်မိုဝ်းၵၼ် လူတ်းယွၼ်ႇဢႃႇၼႃသုၼ်ၵၢင်၊ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်း လူဝ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်း သေ သၢၼ်မိုဝ်း ႁပ်ႉၵူႈ ၾၢႆႇ ႁူမ်ႈၵၼ် ၵႅတ်ႇၵင်ႈ ၸိူဝ်ႉမႅင်း ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ 19 ၵွၼ်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းၸင်ႇတေ လႆႈယူႇသႃႇၵတ်းယဵၼ်ႁိၼ်ႉၼွၼ်းလႆႈ။

သဵင်ၶဝ်ႇႁွၵ်ႈ