မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 30/7/2026 ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆး (Shan Women’s Action Network – SWAN) ဢွၵ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈႁၢႆးငၢၼ်း ၵဵဝ်ႇၵပ်းငဝ်းလၢႆးမိူင်းတႆး။ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ပႃးလွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉၼိူဝ်ယိင်းၸၢႆး တၢင်းၵႃႇမလႄႈ လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ယိင်းၸၢႆး (SGBV) ၼၼ်ႉမႃး ႁူမ်ႈသဵၼ်ႈတင်းမူတ်း မီး 172 လိူင်ႈ ။

ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆး ဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ – ပႃးလွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉၼႂ်းႁိူၼ်းလႄႈ လွင်ႈၵေႃႉၵူႈ( ၸူႉၸူဝ်း ) ၼႆႉမီး 89 လိူင်ႈ ( 51.7 %) ၊ လွင်ႈၵၼ်ႉၸၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်တၢင်းၵႃႇမ လႄႈ လွင်ႈဢၢင်ႈၵၼ်ႉႁူမ်ႈၵႃႇမ မီး 70 လိူင်ႈ ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉၵူၼ်းၸိူဝ်းယၢမ်ႈပူၼ်ႉလွတ်ႈမႃး လွင်ႈၵၼ်ႉၸၼ်ၼၼ်ႉ ပႃးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢႃယု 18 ပီလူင်းတႂ်ႈ 30 ၵေႃႉ။ ၵေႃႉလဵၵ်ႉသုတ်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းဢႃႇယု 3 ၶူပ်ႇ ဝႃႈၼႆ ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၽိတ်း ပူၼ်ႉပႅၼ်လွင်ႈၵႃႇမႁွမ်းသွင်ၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မွၵ်ႈ 15 % ၼႆႉ ပဵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႄႈ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း (EROs) ၶဝ်ပူၼ်ႉပႅၼ်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းၸမ်ၸႂ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၽူဝ်၊ ၸူႉၸူဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉပူၼ်ႉပႅၼ် ၼႆယဝ်ႉ။

သႅင် ၽူႈၵပ်းသၢၼ် ၾၢႆႇပူၵ်းပွင်ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းတႆး SWAN လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ၶေႃႈမုၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈႁၼ်မႃးၸိူင်ႉၼႆၼၼ်ႉ ၼႄဝႃႈ လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉတေႃႇ ၼၢင်းယိင်းလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇယိင်းၼႆႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇပဵၼ် လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းႁၢဝ်းႁႅင်းဝႆႉ ၊ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်လီမႆႈၸႂ်ယူႇ ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်းဝႆႉယူႇၶႃႈဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ ။

ယွၼ်ႉထုၵ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ် လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉ တၢင်းၵႃႇမ လႄႈ လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈယိင်းၸၢႆး (SGBV) ၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းၸိူဝ်းပူၼ်ႉလွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး မီးလွင်ႈတုမ်ႉ တိူဝ်ႉပၢႆးတူဝ်၊ ပၢႆးၸႂ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ထိုင်တီႈၶႃႈတူဝ်တၢႆၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး 7 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၢင်ႈၶႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇတၢႆ မီး 7 ၵေႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၶႅင်ႁႅင်း ၸိူဝ်းထုၵ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်တၢင်းၵႃႇမဝႆႉသေ တုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးတူဝ်ပၢႆးၸႂ်ယူႇၼၼ်ႉ မီး 12 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

ၼၢင်းၶမ်းဢွၼ်ႇ ၽူႈၵပ်းသၢၼ် ၸုမ်းၼၢင်းယိင်းတႆး SWAN လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ –“ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၵိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉတေႃႇ ၼၢင်းယိင်း ဢမ်ႇႁပ်ႉပၢၵ်ႇလႆႈ တႃႇတေမီးတြႃးမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇ ၽူႈပူၼ်ႉလွတ်ႈမႃးလႆႈၶဝ်ပေႃးၼႆၸိုင် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တိုၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈ မီးလႆႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ဢၼ်မၼ်းၸႄႇ ယိုၼ်းယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ” ၼႆ ယဝ်ႉ ။

သင်မီးမႃး လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉ တၢင်းၵႃႇမလႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉၸႃႉ လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈယိင်းၸၢႆး (SGBV) ၼႆၸိုင် ပိူင်ယႂ်ႇမၼ်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸုမ်းၸိူဝ်းမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း သႂ်ႇၸႂ်ပၼ်လွင်ႈပၵ်းပိူင်ႁႂ်ႈပေႃးသုမ်ႇငမ်းလႆႈတင်းသဵင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇတူၺ်းထိုင်ပၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းပူၼ်ႉလွတ်ႈမႃးလႆႈၼၼ်ႉသေ ဢဝ်လိူင်ႈပၼ် ၽူႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ် ႁႂ်ႈပေႃးထိုင်တီႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၽူႈပူၼ်ႉလွတ်ႈမႃး ပေႃးတေလႆႈလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းပဵၼ်ထမ်းၸွမ်းတြႃး၊ လႆႈလွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈၵူႈၾၢႆႇၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁပ်ႉပၢၵ်ႇပၼ် တႃႇၶိုတ်းထတ်းသၢင် ၾိင်ႈပိူင်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇတင်း ၵျႅၼ်ႊတိူဝ်ႊၼႆ – ၸုမ်းၵပ်းသၢၼ်လွင်ႈၼၢင်းယိင်းတႆး SWAN တိုၵ်းသူၼ်းထိုင် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ ဢိုတ်းႁၢမ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၵူႈမိူင်းမိူင်း ႁိုဝ် ၵႃႉၶၢႆတေႃႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဝႆႉလိူင်ႈၼႆႉပဵၼ်ပဝ်ႉမၢႆသေ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈမီးႁႅင်းလိူဝ်မႃးထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၸုမ်းၸွပ်ႇထၢမ်လွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈ (IIMM ) လုမ်းတတ်းသိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ၾၢႆႇၽိတ်းၵပ်းပိူင် (ICC ) ၵမ်ႉထႅမ် ပၼ်ႁႅင်း ၼႃႈၵၢၼ် ၾၢႆႇၼၢင်းယိင်း ၾၢႆႇငမ်းယဵၼ် လႄႈ ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉပႃး ၼႆယဝ်ႉ။