မိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ပေႃးဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်တဵင်ႈ တႄႉ တႃႇႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉတေထိူင်း တေတူၵ်းလႃႈတူၵ်းလိုၼ်းလိူဝ်သေမိူင်းဢၼ် ၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်တဵင်ႈ ။ ၸင်ႇၼၼ် မိူင်းၼိုင်ႈလုၵ်ႈၼၼ်ႉ သင်မီးၶုၼ်လိူင်း ၶုၼ်ႁၼ်ပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၼမ် မီးၶုၼ်ဢၼ်မေႃသၢင်ႈလွင်ႈတႅၵ်ႇယၢႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸိုင် ယိင်ႈၶႅၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူင်းတူၵ်းလုၵ်းတူၵ်းလဝ်ၼႆယူႇ။

ပေႃးတူၺ်းမိူင်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵမ်ႈၼမ် မီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ ၊ မီးၽူႈပွင်မိူင်းဢၼ်ၸွမ်းပၵ်းၸွမ်းပိူင်ၼမ် ။ ဢဝ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ယႂ်ႇ ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈတႄႉ တင်ႈတႄႇ လွတ်ႈတႂ်ႈမိုဝ်း ဢိင်းၵလဵတ်ႈမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း ၸမ် 80 ပီ ယႃႇဝႃႈ တေမီးလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈ သမ်ႉၶႅၼ်း ႁူၼ်လင်ၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း။ ဢဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တူၵ်းယေႃႈတူၵ်းတႅမ်ႇၸွမ်း ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ။
တႃႇမိူင်းတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ လွင်ႈငမ်းယဵၼ် ပဵၼ်ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈလၵ်းတေႃမၼ်းၼႆ ၽူႈမီးတၢင်းႁူႉၶဝ်ၵႆႉတူၵ်ႇလၢတ်ႈၵၼ်ယူႇတႃႇသေႇ ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ယင်းမီးၸုမ်းဢၼ်တူင်ႉၼိုင်တႃႇလွင်ႈငမ်းယဵၼ်မႃး ၼပ်ႉႁူဝ်သိပ်းပီမၼ်းသေတႃႉ ဝၢႆးမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းယဝ်ႉ တေႃႉတႄႉ တႅင်ႇၸိုဝ်ႈမၼ်းလၢႆလၢႆ ၵၢၼ်သင်ဢမ်ႇပဵၼ်တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ ။

ၸွမ်ၸိုင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လၢတ်ႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ ဝၼ်းတီႈ 27 လိူၼ်မေႊ ၼႆႉဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 5 ပီၼႆႉ တေဢၢၼ်းၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်။
ဝူင်ႈဝၢင်ႈၼႆႉ လႆႈမွၵ်ႇႁွင်ႉတႃႇဢုပ်ႇၵုမ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဝႆႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ် 100 ဝၼ်း၊ မီးလွင်ႈဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်တင်းၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း (EAO) ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸွင်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈမီးၸႂ်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်တႄႉ ၸွင်ႇသမ်ႉ မီးၸေႇတၼႃႇၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ။ သင်မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၸိူဝ်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ မိပ်ႇဢီးလႄႈ ၸတ်းႁဵတ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းတႄႉ မိူၼ်တင်း ၽၢမ်းတႃၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း ၼႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

ၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁွင်ႉဢဝ် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်း ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈငမ်းယဵၼ် တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ၾၢႆႇဢွၼ်ႁူဝ်သေ ၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ ႁိုင်သၢမ်ဝၼ်း၊ ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွမ်ႊမတီႊ ဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ၶွင်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ NSPNC သမ်ႉ ပဵၼ်ၵႅမ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယႃႇပျေႉ ဢွၼ်ႁူဝ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵႂႃႇ
ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉ ႁိုၼ်းၵႃယၢင်း ၽူႈထတ်းသၢင်ၵၢၼ်မိူင်းတႄႉ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ –

ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈငၢႆးငၢႆးၵၼ်တင်း ပိူင်ၾၢင်တီႈ Colombia, Philippines,Nepal ၸိူဝ်းၼႆႈၼႆ ႁူႉထိုင်ၵၼ်ယူႇလႄႈ လီလႆႈယိူင်ႈတူၺ်း လၢႆးၶဝ်ၵေႈၶႆယူႇၽွင်ႈ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈလူတ်းယွၼ်ႇ လွင်ႈပိုတ်းတိုၵ်းႁဵတ်းႁၢႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်း လီလႆႈၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈပွႆႇမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသႂ်ႇ ၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႇပႆႇၵိုတ်းတိုၵ်းလႆႈတူဝ်ႈမိူင်းၼႆႉ လီလႆႈတႄႇၵိုတ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼႃႈလိၼ်ဢၼ်လႂ် ဢၼ်ၼၼ်ႉ။ယဝ်ႉၸင်ႇ သိုပ်ႇၶိုင်လွင်ႈပိၼ်ႇပႆႇယုမ်ႇယမ်ၵၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပွႆႇလွတ်ႈပၼ် ၸိူဝ်းၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ လူတ်းယွၼ်ႇပၼ် လွင်ႈၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်းၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်၊ ယဝ်ႉၸင်ႇ မႃးမၵ်းမၼ်ႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်တေဢမ်ႇပၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသေ ၶိုင်ႁႃဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ် ။
မိူဝ်ႈမႃးဢုပ်ႇၵၼ်ၼႆၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈပဵၼ် လၢႆးၵၢၼ် NSPNC ၽၢႆႇလဵဝ်လုမ်းလုမ်း၊ ၵူႈၸုမ်းၸၢဝ်းတၵ်းလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵူၺ်း NUG, EAOs, PDFs ၸိူဝ်းၼႆႈသေ တေလႆႈမွၵ်ႇႁွင်ႉပႃး ၸုမ်းပွင်ၵၢ ၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတင်းလၢႆၵွၼ်ႇ။ ထႃႈဢမ်ႇႁွင်ႉပႃးသေၸုမ်းၸုမ်း ဢၼ်ၵိုင်ႇလီလႆႈပႃးၼၼ်ႉၸိုင် ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃး ၸုမ်းယူင်းယႃႉၵဝ်းဢူၼ်ထႅင်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈ ဝႃႈ NSPNC ၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆသိုပ်ႇ UPDJC, JMC ဢၼ်ၽွတ်ႈမႃးလူၺ်ႈ လၢႆးၵၢၼ် NCA ၼၼ်ႉၵူၺ်းလႄႈ တိုၼ်းတေႁဵတ်းၸွမ်း ပၵ်းၵဝ်ႇပိူင်ၵဝ်ႇ ဢၼ်တေလၢၵ်ႈၶဝ်ႈတႂ်ႈ လၵ်းမိူင်း 2008 ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ တီႈတႄႉၸိုင် NCA ၼႆႉ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇတင်း လၵ်းမိူင်း 2008 ။ ထႃႈဢမ်ႇလႅၵ်ႈၸၢႆးၸိူင်းႁေ သမ်ႉတေၵႃႈၸွမ်းလွၵ်းၸိူင်းၵဝ်ႇၵဝ်ႇယူႇတႄႉ ႁူႉထူပ်းၺႃးငမ်းယဵၼ်ပွမ်ထႅင်ႈ မိူၼ်ပၢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၵွႆး ဢွၼ်ႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ
မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် ၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သေ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၵေႃႈၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးလႄႈ ၼႂ်းၵႄႈၼၼ်ႉၵူၺ်း ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼင်ႇၵၼ် သမ်ႉၶိုၼ်းတိုၵ်းတေႃးၵၼ်ၶိုၼ်း ။
ၵူၼ်းမိူင်းယၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵႂႃႇ ထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။

မိူဝ်ႈၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁိုၼ်ႇႁၢဝ်ႈ ၊ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇလူၼ်ႉလိူဝ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းၼႆႉ ယႃႇဝႃႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇသၢင်ႈမႃး တေၵုမ်းမိူင်းလႆႈ သမ်ႉပၢႆသၢင်ႈလွင်ႈတႅၵ်ႇယၢႆႈၼႆ ၽူႈတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ
-ပေႃးဝႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိသ်ႉတိူဝ်ႊ ထရမ်ႉ ၊ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးႁပ်ႉတၼ်းႁဵင်းၼႆၵေႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၶဝ်လၢတ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉ လၢတ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈသေဢိတ်း ။လၢတ်ႈလွင်ႈ ၾၢႆႇသၢၼ်ၶတ်းၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇလီၼႆၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ဢဝ်ၼႆႉသေမင်ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ တီႈတႄႉမၼ်း လူဝ်ႇမေႃလၢတ်ႈသေၼႆႉ

သင်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၸုမ်းၼိုင်ႈလႄႈၸုမ်းၼိုင်ႈ ၶဝ်ႈႁႃၵၼ်လႆႈၵေႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ၼႆႉ တၵ်းလူဝ်ႇမေႃလၢတ်ႈမေႃၸႃ ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမေႃၽေႃးၵႂၢမ်းၵၼ် ။ မိူဝ်ႈ 1960 ၼၼ်ႉသမ်ႉပေႃး မီးတွၼ်ႈသွၼ်မႃးယဝ်ႉၵမ်းၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႄးဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢမ်ႇပဵၼ်ထမ်းၼႆလႄႈ မီးပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းမႃးယဝ်ႉၵမ်းၼိုင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းတူၵ်းတႅမ်ႇမႃး ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၵမ်ႈၼမ် ႁၼ်တႄႉ ဢၼ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမ်ႇၵတ်းယဵၼ်မႃးသေပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ဢမ်ႇၸွမ်းပိူင် လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ၊ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ သိုၵ်း၊ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႇၵၢင်ႇၵမ်ႈၼမ်ယွင်ႇဢႃႇၼႃႇ ၊ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းဢမ်ႇတူဝ်ႈထိုင်ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း ၊ လွင်ႈယႃႉတဝ်ႈဢဝ်ၶၢႆၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်းသေ ဢမ်ႇမႅင်ႇၸႅၵ်ႇၽၼ်ႇတႃႇငိုၼ်းတွင်းႁႂ်ႈၽဵင်ႇပဵင်း ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပေႃးဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၵတ်းယဵၼ်ၵေႃႈ တႃႇပူၵ်းပွင်ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇ တူၵ်းလႃႈတူၵ်းလိုၼ်း ပႃးၸဵမ် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ပၢႆးယူႇလီ ။ လွင်ႈလူဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းၵူႈပိူင်ပိူင် မိူၼ်ၼင်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်း ၶူဝ် တီႈယူႇသဝ်း ႁူင်းႁဵၼ်း ႁူင်းယႃ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထႅမ်ပၼ်လႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈ ။
လႄႈပႃးတင်း ပၵ်းပိူင်ဢမ်ႇၵႅၼ်ႇၶႅင် ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၸူမ်ယူႇၼႂ်းလွင်ႈၵူဝ်ႁႄ ဢမ်ႇပိုတ်ႇပၢင်ႇ ။ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉသေဢမ်ႇၵႃး မေႃပႅင်းၸင်းၵၼ် မေႃသၢင်ႈတူင်ႇၵူၼ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉမႃးၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

မိူင်းဢၼ် ဢမ်ႇမီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ငၢႆးမိူၼ်ႁိူၼ်းၼိုင်ႈလင် ဢၼ်သၢင်ႈယူႇၼိူဝ်သၢႆးယဝ်ႉ ၵူၼ်ႇငၢႆႈ ပင်းငၢႆႈ ။ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈ သင်ဢမ်ႇမီးပၵ်းပိူင်ဢၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်ၼႅၼ်ႈၼႃၸိုင် ၸၢင်ႈလူမ်ႉၸူမ်ႁၢႆၵႂႃႇ ထိုင်တီႈ ဢမ်ႇႁၼ်တၢင်းဢွၵ်ႇပၼ်ႁႃလႆႈ ။
ၵူၺ်းၵႃႈ လုၵ်ႉတီႈမိူင်းသုၵ်ႉ တေၶိုၼ်းပဵၼ်မိူင်းၼိမ်တဵင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၵႃႈလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း ၊ တေၶုတ်းၼမ်ႉမေႃႇၵမ်းလဵဝ် ႁႂ်ႈလႆႈၵိၼ်ၼမ်ႉသႂ်ၵမ်းလဵဝ်ဢမ်ႇလႆႈ ။ တႄႇၼႆႉၵႂႃႇ ႁႂ်ႈၶႆႈၸႂ်ဝူၼ်ႉပႃးလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇယူႇ ၼႆ ဢႃးၸၢရ်ၶိုၼ်းသႂ်ၸႂ်ယဵၼ် လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။