ၽွင်းလႅတ်ႇမႆႈတႅင်ႈတႅင်ႈ လိူၼ်သီႇ လိူၼ်ႁႃႈၼၢင်းမျႃႉဢွင်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ  ဢၼ်တိုၵ်ႉသွမ်ႈၼႃးယူႇ ၼႂ်း တူင်ႈၼႃး ထုင်ႉပူင်းၼၼ်ႉ ႁိူဝ်ႇယွႆႉလူင်းၼႃႈၽၢၵ်ႇမႃးသေ ၶဝ်ႈတႃမၼ်းၼၢင်းလႄႈ မၼ်းၼၢင်း ၼႅတ်ႈႁႅၼ် ၼႃႈၶိုၼ်ႈၾႃႉသေ ၸဵတ်ႉႁိူဝ်ႇမၼ်းၼၢင်းယူႇ။ ၽွင်းၼၼ်ႉလူမ်းယဵၼ်ဢွင်ႇၽတ်ႉပဝ်ႇ မႃးၵမ်းၼိုင်ႈ လွင်ႈလိူတ်ႇမႆႈၵေႃႈ ၶႅၼ်း/သႃႇၵႂႃႇဢိတ်းၼိုင်ႈ။

မၼ်းၼၢင်းဝူၼ်ႉဝႃႈ – ၼႃးလေႃပီၼႆႉ ၸွင်ႇတေလႆႈၵိၼ်ယူႇႁႃႉ၊ ၸွင်ႇတေမီးဢၼ်ယႃႉ ဢၼ်ၵဝ်း ထႅင်ႈႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ – ၼႆသေ ထူၺ်ႈၸႂ်လူင်ႁင်းမၼ်းၵမ်းၼိုင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လူမ်းထူၺ်ႈၸႂ်လူင် မၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸႂ်မၼ်းၵတ်းယဵၼ်လႆႈ။ 

ၼၢင်းမျုႉဢွင်ႇၼႆႉ မီးဢႃယု 32 ပီ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇၵဵင်ႁွမ် ထုင်ႉပူင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း  ။

မီးလုၵ်ႈယိင်းဢွၼ်ႇ 2 ၵေႃႉ ။ ၵေႃႉၼိုင်ႈဢႃယု 5 ၶူပ်ႇလႄႈ ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈဢႃယု 7 ၶူပ်ႇ ။  ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းၵႅၼ်ႇၶႅင် ႁႃလဵၵ်ႉလုၵ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁႃလဵင်ႉပေႃႈမႄႈ ဢႃယု 70 ပၢႆပႃးတင်းသွင်ၸဝ်ႈ။ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းၼႃႈႁိူၼ်း   ႁဵတ်းသူၼ်ႁဵတ်းၼႃး  ႁႃလဵင်ႉ ၵူၼ်းၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း   ။

ၵႂၢမ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတႄႉယၢမ်ႈမီးဝႆႉဝႃႈ – ၽူဝ်ႁၢပ်ႇငဝ်ႈ မႄးႁၢပ်ႇပၢႆ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၵူႈလွင်ႈလွင်ႈသေ ပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းႁၢပ်ႇတၢင်းငဝ်ႈလႄႈတၢင်းပၢႆ မိူၼ်ၼင်ႇၼၢင်းမျႃႉဢွင်ႇၼႆႉ မီးတင်းၼမ်တင်းလၢႆ။

 ၽူႈတူင်ႉၼိုင်တႃႇသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ၵႂၢမ်းထုင်းဢၼ်ယၢမ်ႈမီးဝႆႉဝႃႈ ၽူဝ်ႁၢပ်ႇငဝ်ႈမႄးႁၢပ်ႇပၢႆ ၼႆႉၶေႃႈၵႂၢမ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ မၼ်းပိူင်းၼႄႇဝႃႈၼၢင်းယိင်းဢဝ်ပၢႆဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းတိုၼ်းလႆႈၸွမ်းလင်ယူႇယဝ်ႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်   မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉ ၊ ၼၢင်းယိင်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ႁၢပ်ႇတင်းငဝ်ႈ လႄႈတင်းပၢႆ  ယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ ။

တႆးႁဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ပေႃးဝႃႈၽူႈၵွၼ်းၼႃႈႁိူၼ်းၼႆ ၼႂ်းတႃၼႆႉ လႅၼ်ႈႁၼ်ပဵၼ်ၽူႈၸၢႆးၵူၺ်း။  ၵူၺ်းၵႃႈဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၽေးလဝ်ႈၽေးယႃႈမဝ်းၵမ်၊ ၽေးသိုၵ်းၽေးသိူဝ် တၢင်းၼႂ်းတၢင်းၼွၵ်ႈ၊ ၽေးပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၽူႈၸၢႆးၵမ်ႈၼမ် တေမီးၼႂ်းသၢင်ႇၵၢၼ်း၊ဢမ်ႇၼၼ် တေၽၢတ်ႇဝၢၼ်ႈယၢၼ်မိူင်းသေ ၵႂႃႇမီးဝၢၼ်ႈတႂ်ႈမိူင်းၼိူဝ် ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ  ။ 

ၵွပ်ႈၼႆ တွၼ်ႈတႃႇတူင်ႇဝူင်း ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ် တေယူႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ်- ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၶွပ်ႇၶဵတ်ႇဢၼ်ၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈဝႆႉလွင်ႈယိင်းၸၢႆး၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်ၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈတဵၵ်းတဵင်- ဢမ်ႇပၼ်တီႈယူႇၼၢင်းယိင်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီလႅၵ်ႈလၢႆႈပႅတ်ႈယဝ်ႉ။  လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၸႂ်ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈ – ယွမ်းႁပ်ႉဢၼ်ပဵၼ်တႄႉမီးတႄႉသေ  လွင်ႈၸႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလီလႆႈပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ လိုမ်းပႅတ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။  

ထုင်ႉပူင်း တီႈဢၼ်ၼၢင်းမျႃႉဢွင်ႇၶဝ်ယူႇၼႆႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ႁၢင်ႈလီသုတ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး တီႈၼိုင်ႈၼႆၵေႃႈတေဢမ်ႇၽိတ်း။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ထုင်ႉပူင်းၼႆႉပဵၼ်တီႈပၢင်ႇပဵင်း – ၽုၵ်ႇၶဝ်ႈတႆးဢၼ်လီၵိၼ် ဢၼ်ၶႅမ်ႉသုတ်း ၊ ထိုင်တီႈလႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ  ပဵၼ်ယွင်ၶဝ်ႈတွၼ်ႈတႃႇမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း  ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။  

 သၽႃႇဝ တီႈႁၢင်ႈလီသုတ်း မိူၼ်ၼင်ႇထုင်ႉပူင်းၼႆႉ ထုၵ်ႇတတ်းပဵၼ် 3 တွၼ်ႈသေ သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း တူၼ်ႈတီး တွၼ်ႈၼိုင်ႈ  ၊ သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်း ႁူဝ်ပူင်း တွၼ်ႈၼိုင်ႈလႄႈ ၼႂ်းသီႇသႅင်ႇတွၼ်ႈၼိုင်ႈ ။ ဢၼ်ယူႇသဝ်း ႁူမ်ႈၵၼ်ၼႂ်းထုင်ႉပူင်းၼႆႉပဵၼ် တႆးလႄႈပဢူဝ်း။ 

လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးဢၼ်လီဢၢမ်းဢေႃးသၽႃႇဝ ထုင်ႉပူင်းထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉသမ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ် ၾိင်ႈၾႃႉ ရႃႇသီႇ သၽႃႇဝပၼ်မႃးသေ ပီႈၼွင်ႉထုင်ႉပူင်းၼႆႉ လႆႈယူႇၼိူဝ်ၵုင်း 6 လိူၼ် (ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ – ၵျူႊလၢႆႊ)  ၊ ယူႇၼႂ်းၼမ်ႉ 6 လိူၼ် (ၵျူႊလၢႆႊ – တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ)။  

ၼၢင်းမျႃႉဢွင်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ မီးလွၵ်းၼႃးၽုၵ်ႇၶဝ်ႈ 7 ဢေႊၶိူဝ်ႊ။ မၼ်းၼၢင်းလၢတ်ႈဝႃႈ – “တီႈၼႂ်းထုင်ႉပူင်းၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇႁဵတ်းၼႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်သင် ၊ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်သင်ၶႃႈ ။ တႃႇႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၼႆႉ တေႁဵတ်းၵိၼ်ၵၢၼ်သင်ၼႆ ဝူၼ်ႉပေႃးဢမ်ႇဢွၵ်ႇယဝ်ႉၶႃႈ ။ ႁဵတ်းၼႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၼမ် ”- ဝႃႈၼႆ ။  

ၼၢင်းယိင်း ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ -“ၼၢင်းယိင်းႁႃငိုၼ်း ၊ ႁဵတ်းသူၼ်ႁဵတ်းႁႆႈ ၊ လဵင်ႉလုၵ်ႈ သူင်ႇလုၵ်ႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ၊ လဵင်ႉပေႃႈလဵင်ႉမႄႈ မၢင်ၵေႃႉႁႃ လဵင်ႉၽူဝ် ပႃး ထႅင်ႈ ။ ပေႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ၽူႈၵွၼ်းၼႃႈႁိူၼ်းၼႆ ၼၢင်းယိင်းၵေႃႈ မီးတၢင်းၼမ်  ။ လွင်ႈၼႆႉတူင်ႇဝူင်း ႁဝ်းၶႃႈ ၵေႃႈ တေလႆႈယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႈ ႁႃလဵင်ႉၼႃႈႁိူၼ်းလႆႈ   ဢွၼ်ႁူဝ်လႆႈယူႇၼႆၼၼ်ႉ။ ပေႃးမႃးလၢတ်ႈၸိူင်ႉၼႆႉတႄႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈတီႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁပ်ႉႁူႉလႄႈ ယွမ်းႁပ်ႉ ၵၢၼ်ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း ယူႇတီႈဝႃႈ ၽႂ်တေႁဵတ်း မၼ်းၵေႃႈႁဵတ်းၵႂႃႇၵူၺ်း ပေႃးဝႃႈၵၢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးၵူၺ်းၼႆၼၼ်ႉၶႃႈဢေႃႈ“- ဝႃႈၼႆ ။

ၼႂ်းပီ 2026 ၼႆႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးတိုၼ်းလၢင်း ၊ ၼမ်ႉပႆႇယွမ်း ၊ ၵႃႈၶၼ်မၼ်းမၼ်းပုင်ႈၶိုၼ်ႈ သေဢမ်ႇၵႃး ဢမ်ႇမီးႁႅင်းၵူၼ်းလႄႈ  ၊ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၼၢင်းမျႃႉဢွင်ႇ လႆႈၽုၵ်ႇၼႃး  3 ဢေႊၶိူဝ်ႊ ၵူၺ်းယဝ်ႉ ၵိုတ်း 4 ဢေႊၶိူဝ်ႊၼၼ်ႉ လႆႈပွႆႇႁၢမ်းလၢႆ ။

ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးတိုၼ်းလၢင်း လႄႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၸဝ်ႈသူၼ်ၼႃးၼႂ်းထုင်ႉပူင်း ၵမ်ႈၼမ် လႆႈၵူႈယိုမ်ငိုၼ်းတွင်းသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉ လႆႈပၼ်ငိုၼ်းၶီႈ ငိုၼ်းတူဝ်း 1 သႅၼ်ၼႆႉ 5 ပျႃး ။ တွၼ်ႈတႃႇတေၽုၵ်ႇၼႃး 3 ဢေႊၶိူဝ်ႊၼႆႉ ၼၢင်းမျုႉဢွင်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈယိုမ် ငိုၼ်းသေ ၽုၵ်ႇသွမ်ႈဝႆႉ။

“လႆႈႁဵတ်းၵိၼ်ၼႃးၵူၺ်း သွင်ပီပူၼ်ႉမႃးၼႆႉသမ်ႉၼမ်ႉထူမ်ႈထႅင်ႈသေ ၊ ႁဵတ်းၼႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈသင် သုမ်းတႄႉ သုမ်းဝႃႈ ။ တလဵဝ်တၢင်းလူဝ်ႇထုၵ်ႇၼီႈပိူၼ်ႈဝႆႉယူႇတင်းၼမ်ဢေႃႈ တေလႆႈဢဝ်ငိုၼ်းတီႈလႂ်မႃးသၢႆႈ တင်းပႆႇႁူႉၶႃႈၼႆ“- ဝႃႈၼႆ ။

တူင်ႈၼႃး 3ဢေႊၶိူဝ်ႊ ဢၼ်လႆႈၵူႈယိုမ်ငိုၼ်းသေ ႁဵတ်းယူႇၼၼ်ႉ လႆႈလူင်းတိုၼ်းလၢင်း မွၵ်ႈ 100 သႅၼ်ပျႃးၼႆႉ ။ ၼိုင်ႈဢေႊၶိူဝ်ႊၼႆႉ တူၵ်း 20 သႅၼ်ပျႃး ၊ ၵႃႈလၢႆးဝၼ်းၼႆႉၵူၼ်း ၼိုင်ႈၵေႃႉ လႆႈၸၢင်ႈ ၼိုင်ႈဝၼ်း 2 မိုၼ်ႇ ၊ ၼိုင်ႈဢေႊၶိူဝ်ႊၼႆႉလႆႈၸၢင်ႈၵူၼ်း 15 ၵေႃႉ ။

ၼႃႈႁိူၼ်းလႄႈ ယႃႈမဝ်းၵမ်

မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၵၢၼ်ႁဵတ်းသူၼ်ႁဵတ်းၼႃးၼႆႉ ၸၢႆးသူႉ (ၸိုဝ်ႈပွမ် )  ၽူဝ် ၼၢင်းမျုႉဢွင်ႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈသေ ႁဵတ်းမႃး တေႃႇထိုင် မၼ်းၸၢႆး ပႆႇၸပ်းယႃႈ ။

ဝၢႆးလင် မၼ်းၸၢႆးၸပ်းယႃႈမဝ်းၵမ်မႃးၼႆႉ ၊ ၵိၼ်လဝ်ႈၵိၼ်ယႃႈ မိင်းမဝ်း ဢမ်ႇဢွၼ်ႁူဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေးလႆႈသင် ။  ၼၢင်းမျႃႉဢွင်ႇ ၵေႃႉလဵဝ် လႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်း ပႃးၸဵမ်တူၺ်းလူလုၵ်ႈလၢင်း ။

ၼၢင်းမျုႉဢွင်ႇလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈၵေႃႉလဵၵ်ႉ လူဝ်ႇလဵင်ႉလုၵ်ႈပႃးႁေ ၊ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၼႆ ၼႃးၵေႃႈလူဝ်ႇႁဵတ်း ၊ ပေႃႈမႄႈၵေႃႈလူဝ်ႇလုမ်းလႃး ၊ လႆႈႁဵတ်းလၢႆးဝၼ်း ႁဵတ်းၵိၼ်ႁႃၸဝ်ႉၵိၼ်ၶမ်ႈသေ လဵင်ႉမႃးၵေႃႉလဵဝ်”- ဝႃႈၼႆ ။

မၼ်းၼၢင်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈ ၵႂၢမ်းၼႂ်းၸႂ်မၼ်းဝႃႈ –  မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉထၢတ်ႈၸႂ်ၵေႃႈတူၵ်းၼႃႇ ၊ ဢမ်ႇမီးႁႅင်းၸႂ်တႃႇႁဵတ်းထႅင်ႈယဝ်ႉ ၊ ဢဝ်တူဝ်ဢဝ်ၸႂ်တင်းဢမ်ႇၶႂ်ႈလွတ်ႈယဝ်ႉၶႃႈ ”- ဝႃႈၼႆ ။

ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇ ၊ ပၢင်တေႃႇလွင်း လိူင်ႇၼမ်  ယႃႈမဝ်းၵမ်ၵေႃႈ လိူင်ႇ သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်ငၢႆႈ ၵႃႈၶၼ်ထုၵ်ႇ ဢမ်ႇမီးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ ၸုမ်းလႂ်မႃး ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉပၼ်ထိုင်တီႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တိတ်းၸပ်း ယႃႈမဝ်းၵမ်  ။  

ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇၵေႃႈ သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်ငၢႆႈငႅမ်ႈ ၵႃႈထုၵ်ႇ ၶၼ်ပေႃး၊   ယႃႈမႃႉ ၵူႈပွၵ်ႈ သႅၼ်းသိုဝ်ႉ ၶၢႆ  ၼိုင်ႈမဵတ့် 2000 ပျႃးၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ်သိုဝ်ႉၶၢႆၵၼ်  300 ပျႃး ၵူၺ်းယဝ်ႉ ၊ ၶၼ်ၶႆႇၵႆႇသမ်ႉ ၼိုင်ႈလုၵ်ႈ 600 ပျႃး ။  ယႃႈမႃႉ ၼိုင်ႈမဵတ်ႉၼႆႉ ၵႃႈယႂ်ႇလိူဝ်သေ ၶႆႇၵႆႇၼိုင်ႈလုၵ်ႈ လူးၵွၼ်ႇ ။  

ၵူၼ်းၵူႈသႅၼ်းထၢၼ်ႈ သိုဝ်ႉၵိၼ်သူႇသမ်း ငၢႆႈ၊ သိုဝ်ႉလႆႈၵူႈတီႈ။ ၵူၼ်းၵိၼ်ယႃႈၼမ် ၽူႈလၵ်ႉ ၵူၼ်းၸူၼ်ၵေႃႈ လိူင်ႇၼမ်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇလူႉသုမ်းၸၢတ်ႈပၢၼ် ယွၼ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ် ။

“မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ယႃႈၼႆႉ လိူင်ႇၼႃႇၶႃႈ တီႈၼႂ်းထုင်ႉပူင်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ။ ပေႃးႁွင်ႉၵူၼ်းပၢတ်ႇယိူဝ်ႈ ၊ ပၢတ်ႇၼႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇပႃး ယႃႈၼႆႉ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးၶႂ်ႈၸွမ်းယဝ်ႉ ။ ႁွင်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉ”

ယွၼ်ႉပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႇလမ်းႁႃတီႉၺွပ်းၵူၼ်းၵိၼ်မၼ်း ၊ ဢမ်ႇတီႉၺွပ်းၵူၼ်းၶၢႆမၼ်းလႄႈ ယႃႈမဝ်းၵမ်ၸင်ႇလၢမ်းၽႄႈမႃးတိၵ်းတိၵ်း ၊ ယႃႈမဝ်းၵမ် ဢၼ်ၽႄႈယူႇၼႂ်းမိူင်းတႆးယၢမ်းလဵဝ် ၵမ်ႈၼမ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ တေဢမ်ႇသွၼ်ႇဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ယႃႈမဝ်းၵမ်။ ၶဝ်တေႁၼ်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်လႆႈၵိၼ်မိူဝ်ႈ လူဝ်ႇမူၼ်ႈလူဝ်ႇၵျေႃႇၼႆ ၵႃႈၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ ။

“ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၼႂ်းပူင်း ပျီႇတူႉၸိတ်ႉ PNO ၶဝ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် လမ်းတီႉၺွပ်း ၵူၼ်းၸႂ်ႉမၼ်းၵူၺ်း ၵူၼ်းသိုဝ်ႉမၼ်းတႄႉ ၶဝ်ဢမ်ႇတီႉၺွပ်း ဢမ်ႇဢဝ်လိူင်ႈလွင်ႈၼႆႉလီလီ ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈ လူႉယွၼ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉၼမ်ၼႃႇ ယွၼ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၼႆႉ ဢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းလႆႈၽၢတ်ႇၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်ၶႃႈဢေႃႈ ”

ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 5/10/2025 ပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်း ၸုမ်းၽဵဝ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ် တီႈဝၢၼ်ႈၼွင်ၵႃး PNO လႄႇလမ်းႁႃတီႉၺွပ်းၵူၼ်းၵိၼ်ယႃႈ တီႈဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပၼ်ႇ (ရေဝန်း) ဢိူင်ႇဢသုင်းတေႃႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။  ပေႃးတီႉလႆႈၵူၼ်းၶၢႆယႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယွၼ်းငိုၼ်းသေ ပွႆႇပၼ်တူဝ်ၶိုၼ်း  ။

ၵူၼ်းၶၢႆယႃႈဢၼ်ၺႃးတီႉၼၼ်ႉပဵၼ်ၸၢႆးသူၺ်ႇ ဢႃယု 47  ပီ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပၼ်ႇ  ။ တီႉလႆႈပႃး ယႃႈမ မိၵ်ႈ WY 5 ထူင် ။ ၵူၺ်းၵႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယွၼ်းငိုၼ်းတီႈမၼ်းၸၢႆး 250 သႅၼ်ပျႃးသေ ပွႆႇပၼ်တူဝ်မၼ်းၶိုၼ်း  ။

ပေႃးပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပျီႇတူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်း ပိုၼ်ႉတီႈ တီႉလႆႈၵူၼ်းဢၼ်ၸႂ်ႉယႃႈ ဢမ်ႇပၼ်ငိုၼ်းလႆႈၸိုင် သူင်ႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵမ်းလဵဝ် ။

ၼႂ်းႁူဝ်ပီ 2025 ၸၢႆးၼုမ်ႇ ဢႃယု 20 ပၢႆ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ သၢႆလေး ၼႂ်းထုင်ႉပူင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ ယွၼ်ႉၸႂ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်ၼမ်ႁႅင်းသေ ပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်း ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းတႃႇထုတ်ႇတူဝ် ၶိုၼ်းလႄႈ  ထုၵ်ႇသူင်ႇၵႂႃႇၼႃႈသိုၵ်း ၵူၼ်းၸမ်ၸႂ်မၼ်းၸၢႆးလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ  ။

ယွၼ်ႉသင်လႆႈပွႆႇၼႃးႁၢမ်း

ပီ 2026 ၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃးၼႂ်းထုင်ႉပူင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇငိုၼ်းတိုၼ်းလၢင်းလႄႈ ႁႅင်းၵူၼ်းႁဵတ်းဢမ်ႇမီး လႄႈ   ထိုင်လႆႈပွႆႇၼႃးႁၢမ်းပႅတ်ႈ တင်းမူတ်း မီး 3000 ဢေႊၶိူဝ်ႊပၢႆ ။ ၼႃးမၢင်တူင်ႈ တီႈမီးတႅမ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၼမ်ႉဢမ်ႇယွမ်း ဢမ်ႇႁႅင်ႈၶိုၼ်းတင်းသဵင်ႈ ။

ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ ဢမ်ႇမီးတိုၼ်းလၢင်းသိုပ်ႇႁဵတ်းလႄႈ လႆႈပွႆႇႁၢမ်းၼမ်ၼႃႇ  ၊ ပေႃးၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ၼမ်ႉထူမ်ႈ တိုၼ်းလၢင်းသုမ်းပႅတ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် သွင်ပီယဝ်ႉ “- ဝႃႈၼႆ ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၸဝ်ႈသူၼ်ႁႆႈၼႃးၽုၵ်ႇသွမ်ႈၵမ်ႈဢႄႇၵူၺ်း ၼႃးဢၼ်ႁၢမ်းၵႂႃႇၼႂ်းထုင်ႉပူင်းၼႆႉ မီးႁူဝ်ပၢၵ်ႇပႅတ်ႇသိပ်း ။ သင်ဝႃႈ မီးၵူၼ်း 10 ၵေႃႉ ၼႆႉ တေႁဵတ်းၼႃးမွၵ်ႈ  2 ၵေႃႉၵူၺ်း  ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်း ပေႃးယၢမ်းႁဵတ်း 100 ဢေႊၶိူဝ်ႊၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ်ယွမ်းၵႂႃႇ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း 20 ဢေႊၶိူဝ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူင်ႈၼႃးႁၢမ်း တၢင်းၼမ် ။

တင်ႈတႄႇၺႃးၼမ်ႉၼွင်းထူမ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းပီၵၢႆ  2024 ယဝ်ႉမႃးၼၼ်ႉသေ ၸဝ်ႈၼႃးထုင်ႉပူင်း သုမ်းတိုၼ်းလၢင်းတင်းၼမ် ၼမ်ႉၼွင်းထူမ်ႈတူင်ႈၼႃး ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ဢေႊၶိူဝ်ႊ။  

မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး သွင်ပီ ၼႆႉပဵၼ်ပီဢၼ်ၼမ်ႉထူမ်ႈၼမ်ႉၼွင်းလိူဝ်ႁႅင်းသုတ်း ။ ၼႂ်းပီ 2024 ၼႆႉ ယွၼ်ႉၼမ်ႉထူမ်ႈ ၼမ်ႉၼွင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သူၼ်ႁႆႈ 7 ႁဵင် ဢေႊၶိူဝ်ႊပၢႆ လူႉသုမ်း ။ ထိုင်မႃး 2025 ၼႆႉၼမ်ႉထူမ်ႈထႅင်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသူၼ်ႁႆႈ လူႉသုမ်းထႅင်ႈ 3 ႁဵင်ဢေႊၶိူဝ်ႊ ထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပႂ်ႇၸၢင်ႈပူၵ်းပွင်ၶိုၼ်း ။

ယွၼ်ႉၼမ်ႉထူမ်ႈလႄႈ ၼႃးၵေႃႈလူႉသုမ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၊ ႁွင်ႈၼမ်ႉမိူင်ၼမ်ႉ ပဵၼ်ၶႅၵ်ႉပဵၼ်ယုၵ်းယၢၵ်းၶၢင်ႉၶမ်တဵမ်ထိုင်တီႈၽဵဝ်ႈဢမ်ႇၶိုတ်းတၼ်း ၊ ၼမ်ႉၵေႃႈပႆႇယွမ်းလႄႈ ထိုင်တီႈၸဝ်ႈၼႃး ဢမ်ႇၸၢင်ႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶိုၼ်း လႆႈပွႆႇတူင်ႈၼႃးႁၢမ်း ။

ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းမႃးၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်း ၵူၼ်းမိူင်း ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇ သေဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇပိူင်ႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းလႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၵူၼ်းၸၢႆးၼႂ်းထုင်ႉပူင်းၵေႃႈ ပၢႆႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵိုတ်းၵူၼ်းထဝ်ႈလႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၵူၺ်း ။

ယွၼ်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ႁႃယၢပ်ႇလႄႈ ၵႃႈၸၢင်ႈၼႂ်းထုင်ႉပူင်းသုင်ႇ ဢွၼ်တၢင်းၵႃႈၸၢင်ႈ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် 8000 ပျႃး ၊ ယၢမ်းလဵဝ် ၶိုၼ်ႈထိုင် 20000 ပျႃး ၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းႁဵတ်း ။

ၼၢင်းယိင်းၼႂ်းထုင်ႉပူင်းလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ ၵူၼ်းဢၼ်တေလႆႈဢဝ်ၵူၼ်း 10 ၵေႃႉႁဵတ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ၵူၼ်း 5 ၵေႃႉသေႁဵတ်း ၊ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းတႃႇ သွင်ၵေႃႉဢေႃႈ ၊ လႆႈၸၢင်ႈလုမ်းသေႁဵတ်းဢဝ် ၼိုင်ႈဝၼ်းလႆႈပၼ် 4 မိုၼ်ႇပျႃး”- ဝႃႈၼႆ ။

တႃႇႁၢပ်ႇ ၵၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႂ်းထုင်ႉပူင်း ၼိုင်ႈဢိူင်ႇၼႆႉ လႆႈၵႂႃႇ 2  ၵေႃႉဢမ်ႇၼၼ် 3 ၵေႃႉ ။ ဢမ်ႇမီး ၵူၼ်းၶႂ်ႈၵႂႃႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ လႆႈၸၢင်ႈၵူၼ်းၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း 80 သႅၼ်ထိုင် 100  သႅၼ်ပျႃး ၵူႈလိူၼ် ဝႃႈၼႆ ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉၼႂ်းထုင်ႉပူင်း ၼႆႉတႄႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆႉ လႆႈသႂ်ႇငိုၼ်း တႃႇၵမ်ႉထႅမ် ၵူၼ်းၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း 1 မိုၼ် ထိုင် 3 မိုၼ်ႇပျႃး ၵူႈလိူၼ် ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တႃႇၵမ်ႉထႅမ် ပျီႇတူႉၸိတ်ႉ PNO ၵေႃႈ လႆႈပၼ်ငိုၼ်း 6 လိူၼ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ။  ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ 1 မိုၼ်ပျႃးထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

လုင်းၼွင်ႉ ၸဝ်ႈသူၼ်ၼႃး ၼႂ်းထုင်ႉပူင်းလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ တႃႇၵမ်ႉထႅမ်ၵူၼ်းၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆႉ လႆႈသႂ်ႇၵူႈလိူၼ် မႃးမီးၸမ် 2 ပီယဝ်ႉ ၊ ပီၵၢႆလႆႈသႂ်ႇ 1 မိုၼ်ႇ ပီၼႆႉ မိုၼ်ႇသွင် ၊ မၢင်ဝၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းလႆႈသႂ်ႇ 3 မိုၼ်ႇၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ်လႆႈသႂ်ႇ 3 မိုၼ်ႇ 5 ႁဵင်ပျႃးၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်း”

ယွၼ်ႉဢမ်ႇပၼ်ငိုၼ်း တႃႇႁၢပ်ႇသိုၵ်းလႆႈလႄႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း 2 ႁိူၼ်း လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ယူႇၵေႃႈမီး ၊ မၢင်ၸိူဝ်း လႆႈပွႆႇၽၢတ်ႇယၢၼ်ႁိူၼ်းယေး ပၢႆႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း  ၊ ယၢမ်းလဵဝ် ႁူဝ်ၵူၼ်းၼႂ်းထုင်ႉပူင်း ယွမ်းလူင်းမႃး ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း ။

ၽွင်းမိူဝ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း သုၵ်ႉယုင်ႈၼႆႉ ၶၼ်ၵုၼ်ႇၵေႃႈၶိုၼ်ႈမႃးၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း ။ ၼႂ်းႁူဝ်ပီ 2026 ၼႆႉ ၶဝ်ႈသၢၼ်ႇၼိုင်ႈထူင် 1သႅၼ် 8 မိုၼ်ႇ ထိုင် 2 သႅၼ်ပျႃး ၊ ၼမ်ႉမၼ်း ၼိုင်ႈၸွႆႉ 1 မိုၼ်ႇ2 ႁဵင်ပျႃး ထိုင် 1 မိုၼ်ႇ5 ႁဵင်ပျႃး ။ ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တင်း ပီ 2025 ၼႆၸိုင်ႇ ၶၼ်ၵုၼ်ႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈမႃး 20  ပိူဝ်ႊသႅၼ်ႊ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၸဝ်ႈသူၼ်ႁႆႈၼႃး ဢမ်ႇၸၢင်ႈၽုၵ်ႇၶဝ်ႈယဝ်ႉလႄႈ မၢင်ၸိူဝ်း လႆႈၵႂႃႇ ႁႃပႃ ႁႃပူ ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်လၢႆးဝၼ်း ၵႄႈလိတ်ႈတႃႇႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉဝႆႉ။  

“လွင်ႈဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႃႈ တေႃႇသူႈမႃးထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼႆႉၵေႃႈ ဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင်လုၵ်ႈလၢင်းလႄႈ ပေႃႈမႄႈဢၼ်ၵိုတ်းတၢင်းလင် ၊ မီးၵူၼ်းပိုင်ႈဢိင်ၶႃႈၵူၺ်းၼႆလႄႈ ပေႃးၶႃႈဢမ်ႇႁဵတ်းႁႃၵေႃႈ တေဢမ်ႇမီးယူႇလွတ်ႈလႆႈၵႂႃႇထႅင်ႈယဝ်ႉၶႃႈ ။ မီးလုၵ်ႈယိင်းဢွၼ်သွင်ၵေႃႉၼႆႉၶႃႈယဝ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႃႈမီးႁႅင်းၸႂ်တႃႇႁႃၵိၼ်ႁႃယႅမ်ႉသေ မီးပၺ်ႇၺႃႇတဵမ်တူဝ် ”-  ၼၢင်းမျႃႉဢွင်ႇ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်း ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ငဝ်းလၢႆးယႃႈမဝ်းၵမ်လိူင်ႇၼမ်ၸိူင်ႉၼႆသေ ၼၢင်းယိင်းဢၼ်လႆႈၵွၼ်းၼႃႈႁိူၼ်းၵေႃႉလဵဝ် ၸိူင်ႉၼင်ႇၼၢင်းမျႃႉဢွင်ႇၼႆႉ တေမီးထႅင်ႈပဵၼ်ၵႃႈႁိုဝ်—–