ၸၢဝ်းတႆး ၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇၵိူဝ်းယမ်ပုတ်ႉထသႃသၼႃ တိုၼ်းမီးၾိင်ႈဢၼ်ၵိူဝ်းယမ် ၽီၸဝ်ႈဝၢၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းမႃး ဢွၼ်တၢင်း ။ ထိုင်ပၢၼ်ၼႆႉမႃးၵေႃႈ ပီႈၼွင်ႉတႆးၵမ်ႈၼမ် ယင်းပႆႇၽႃႈပႅတ်ႈၾိင်ႈၵဝ်ႇၵဝ်ႇ ။ မၢင်ႁိူၼ်း ယင်းတိုၵ်ႉမီးၶဵင်ႇၸဝ်ႈမိူင်းဝႆႉၶေႃၶေႃ ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၾိင်ႈၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်း ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ၾိင်ႈပၢႆႈၸဝ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ယင်းမၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းမၼ်းသေ ၸတ်းမႃးတႃႇသေႇ ။ ၸၢဝ်းတႆးလႅင် ပွတ်းတၢင်း မိူင်းၵွင် ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း ၼႂ်းမိူင်းၶၢင် ၼႆႉၵေႃႈ 3 ပီလႂ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ၸတ်းပၢင်ၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းယူႇ ။

ပီႈၼွင်ႉတႆးလႅင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ ပေႃးပဵၼ်တႆး တိုၼ်းမီးၾိင်ႈၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်း ယွၼ်ႉဝႃႈ မိူဝ်ႈၸၢဝ်းတႆး ပႆႇၵိူဝ်းယမ်ပုတ်ႉထၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈၵိူဝ်းယမ်ၽီမႃးဢွၼ်တၢင်း ၼႆယူႇ ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၾိင်ႈၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းၼႆႉ မီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်းယိပ်းလၢပ်ႇယိပ်းလႅဝ်းသေ ၽၼ်းတိုၵ်းၵၼ် ၽွင်းၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ တႆးလူဝ်ႇဢွၵ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸိုင် တေဢွၼ်ၵၼ် ၶဝ်ႈၼပ်ႉယမ်ပူႇၸေႃႇ တီႈႁေႃၸဝ်ႈမိူင်းၵွၼ်ႇ ၸင်ႇဢွၵ်ႇ ဝႃႈၼႆ ။

မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတိုၵ်းသိုၵ်းၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးလႄႈ ၽွင်းၶဝ်ႈၼပ်ႉယမ်ၸဝ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢႆး လွၼ်ႉလွၼ်ႉ ဢမ်ႇပႃးၽူႈယိင်း ။ ထိုင်မႃး ပၢၼ်ၼႆႉ ၸင်ႇယဵၼ်းပဵၼ်ၾိင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈ ပေႃးပဵၼ်ၼၢင်းယိင်း ဢမ်ႇလႆႈ ၶဝ်ႈၼႂ်းႁေႃၸဝ်ႈမိူင်း ၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၸဝ်ႈမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၽီဢၼ်မေႃပဝ်ႇၵႃႇထႃႇႁဵတ်းလႆႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈမိူၼ်ၼႂ်းၸိူင်းငဝ်ႉတူင်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ။ ၸၢဝ်းတႆးလႅင် ယုမ်ႇယမ် ဝႃႈ ၸဝ်ႈမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽီပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈ ဢၼ်လူႉသဵင်ႈသုတ်းမုၼ်ႈၵႂႃႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၺ်း ။ ပူႇမွၼ်ႇဢၼ်လူႉသဵင်ႈသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႃးပဵၼ်ၽီပႂ်ႉဝၢၼ်ႈပႂ်ႉမိူင်း ၼႆယူႇ။

သင်ပဵၼ်ၸဝ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ၸၢမ်ႇပူႈၼွၼ်းၽေးၵႂႃႇၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႃးပဵၼ်ၽီပႂ်ႉဝၢၼ်ႈပႂ်ႉမိူင်းၶိုၼ်းယူႇၼႆ ၸၢဝ်းတႆးလႅင် ယၢမ်ႈမီးၾိင်ႈယုမ်ႇယမ်ၸိူင်ႉၼႆမႃး ၸဵမ်မိုၼ်ႉသိုၼ်းၵွၼ်ႇ ။
တီႈမိူင်းၵွင် ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းယၢင်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈတွၼ်ႈၼိူဝ် ၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈၼင်ႇၼၼ် မီးၾိင်ႈၸတ်းပၢင်ၼပ်ႉယမ်ၵၼ်ႇတေႃးၸဝ်ႈမိူင်းၵူႈပီပီ ။ ၵမ်ၼမ်ၸတ်း ၼႂ်းလိူၼ်7 မႂ်ႇ 7 ၶမ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇပၵ်းယဵမ်ႈဝၼ်းတႆး ။

ပိူင်လူင်မၼ်း ၸၢဝ်းတႆးလႅင် ၼႂ်းမိူင်းၵွင် ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၸဝ်ႈမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈသၢမ်တႃ ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈသၢမ်လူင်ၶူႈမိူင်း ၊ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢၼ်ၵေႃႇတင်ႈမိူင်းၵွင် ၼႆယူႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တီႈၼႃႈၽၢၵ်ႇမၼ်းၸဝ်ႈမီးဝႆႉ တုမ်ႇၶီႈမႅင်းမူၼ်းယႂ်ႇယႂ်ႇဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇၵိုၵ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈသၢမ်တႃ ၼႆမႃး ။ ႁေႃၸဝ်ႈမိူင်းတႄႉ မီးဝႆႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈ နတ်ကြီးကုန်းရပ်ကွက် (ပွၵ်ႁေႃၸဝ်ႈမိူင်း)ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၵွင် ။

ၾိင်ႈၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်း တီႈမိူင်းၵွင်ၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵျပၼ်ႊမႃးၶဝ်ႈၵုမ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ လႆႈၵိုတ်းၶၢတ်ႇၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈ ။ သင် ၼပ်ႉၸွမ်း ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈၸၢဝ်းတႆးလႅင် လၢတ်ႈၵၼ်မႃးတႄႉ ၾိင်ႈၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းၼႆႉ မီးမႃး ဢမ်ႇယွမ်း 235 ပီယဝ်ႉဝႃႈၼႆ ။

ၸွမ်းၼင်ႇ တေႃႉတႆႇၶႆႈလၢတ်ႈၵၼ်မႃးတႄႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ၸိူဝ်းဢမ်ႇယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ်ၸဝ်ႈမိူင်း ၊ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၸွမ်းပိူင် ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆၸိုင်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈမီးတၢင်းသေ ၵႆႉမီးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလူႉသဵင်ႈ ၊ သတ်းလဵင်ႉတီႈႁိူၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ဝူဝ်း ၵႂၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈၺႃးသိူဝ်ၶူပ်းသိူဝ်ယၢႆး ၼႆ – ၵူၼ်းမိူင်းၵွင်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

ပေႃးၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်း ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ၸတ်းပွႆးၼပ်ႉယမ်ၸဝ်ႈမိူင်း ၸိုင် မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ တေဢဝ်ၼိူဝ်ႉဝူဝ်း ၼိူဝ်ႉၵႂၢႆး သၢၵ်ႈပၼ် ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉတႄႉ ဢဝ်ၼိူဝ်ႉၵႆႇ ၼိူဝ်ႉမူ ၊ ပႃ ၊ ပႃသူမ်ႈ ၊ ၼဵင်ႈ ၊ ၶဝ်ႈမုၼ်းၶူဝ်ႈ ၊ ၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ ၊ ၶႆႇၵႆႇၶႆႇပဵတ်း ၊ လဝ်ႈ လႄႈ တၢင်းၵိၼ်ထႅင်ႈလၢႆလၢႆသႅၼ်း ။

မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း 3 ပီလႂ် ၸတ်းယႂ်ႇၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ဢိင်ၼိူဝ် ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈသေ ပီဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈၸတ်းယႂ်ႇၵေႃႈမီး ၼႆယူႇ။
ဝၼ်းၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ လိူဝ်သေၼပ်ႉယမ်ၵၼ်ႇတေႃး သၢၵ်ႈတၢင်းၵိၼ်တၢင်းယမ်ႉပၼ် ၸဝ်ႈသၢမ်တႃ ယဝ်ႉ ၶႅၵ်ႇၸဝ်ႈမိူင်း ဢၼ်ပၢင်းမႃးတၢင်ႇတီႈၵေႃႈ လႆႈသၢၵ်ႈပႃးၼႆယူႇ ။ (ၶႅၵ်ႇၸဝ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈပူႇမိူင်း တေတိူင်ႇၵၢဝ်ႇသေ ၽိတ်ႈပၢင်းမႃး ၼႆယူႇ) ။

ၽွင်းမိူဝ်ႈ သၢၵ်ႈတၢင်းၵိၼ် ယဝ်ႉတူဝ်ႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ပူႇမေႃမိူင်း(ၵေႃႉဢၼ်မေႃပၢင်းၸဝ်ႈမိူင်းလူင်း) ၼၼ်ႉ တေၸုၼ်ႉဢဝ် တၢင်းၵိၼ်ၼိူဝ်ၶဵင်ႇၸဝ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉသေ လဵင်ႉလူၸႃႇၵ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႂ်းပၢင်ၼႆႉ ႁႂ်ႈၵိၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်မူၼ်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းသိူဝ်း ယူႇ ။

ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈဝႃႈ –

လႆႈႁူႉဝႃႈ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ လႆႈၵႂႃႇၸွမ်းၶိူဝ်းမၼ်းၼႆဢေႃႈ ။ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢၼ်လိၼ် ဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃး ၼႆဢေႃႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼၢင်းယိင်းတႄႉဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈၼႂ်းႁေႃၸဝ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ

ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးတႄႉ လွၵ်းလၢႆးသၢၵ်ႈၼိူဝ်ႉၵႆႇတီႈၸဝ်ႈမိူင်း ယွၼ်ႉဝႃႈတေလႆႈႁဵတ်းၼင်ႇတၢင်းယုမ်ႇယမ်ဢၼ်မီးဝႆႉ ။ မိူဝ်ႈၶႃႈႁႅမ်ၵႆႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈၶႃႈႁႅမ်လူၺ်ႈမူတ်းသႂ် ၊ တေဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးႁွႆးမၢတ်ႇတိူဝ်ႉၼမ် ။

တေလႆႈမီးပႃး ၼိူဝ်ႉၵႆႇတူဝ်ပေႃႈလႄႈတူဝ်မႄႈ ၊ ႁႂ်ႈၽႃႇဢဝ် ၶိူင်ႈၼႂ်းၵႆႇ ဢွၵ်ႇသေ သုၵ်ႈႁႂ်ႈမူတ်းသႂ် ၊ ဝၢႆးသုၵ်ႈယဝ်ႉ ၶိူင်ႈၼႂ်းတူဝ်လႂ်တူဝ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈယဵတ်ႈသႂ်ႇပၼ်ၶိုၼ်း ယဝ်ႉၸင်ႇတူမ်ႈႁုင်ႁႂ်ႈသုၵ်း ။ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ် ၶိူင်ႈၼႂ်းတူဝ်ပေႃႈလႄႈတူဝ်မႄႈပႅၵ်ႇၵၼ် ။

တူၺ်းဢဝ် ႁူဝ်ၵႆႇ ၼၼ်ႉသေ ပူႇမေႃမိူင်း ယင်းၸၢင်ႈလၢတ်ႈလွင်ႈလီလွင်ႈၸႃႉၸိူဝ်းၼႆႉလူးၵွၼ်ႇၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးလၢႆသိပ်းပီတႄႉ မီးၶေႃႈႁၢမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ဝၼ်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈႁေႃႈလေႃႉ ၊ ႁေႃႈဝူဝ်း ၊ တေဢမ်ႇလႆႈတမ်ၶဝ်ႈ ( မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉၶူၵ်ႉမွင်း/ၶူၵ်ႉယဵပ်ႇၵူၺ်းလႄႈ) ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ဝၢႆးၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ ၸင်ႇၶိုၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႆႈၶိုၼ်း ၊ ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းၸွမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇဝႃႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းသင် ၶဝ်ႈဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈတူၺ်းလႆႈယူႇ ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈမိူင်းၵွင်သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၶဝ်ႈဝႃႇ ဢွၵ်ႇဝႃႇၵေႃႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႂ်းမိူင်းၵွင် တေဢွၼ်ၵၼ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၽိူၼ်ၶူးသႂ်ႇၵူၺ်ႈသႂ်ႇမၢၵ်ႇပၢဝ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၵၼ်ႇတေႃး ၊ ၵေႃႉဢၼ်ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ်ပူႇမိူင်းၵေႃႈ တေဢဝ်မႆၵုၺ် မတ်ႉမိုဝ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းသူၼ် ။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွတ်ႈၽေးၵူႈပိူင်ပိူင် ၼႆယူႇ။

ဢၼ်ၸၢဝ်းတႆးလႅင် ယုမ်ႇယမ်တႄႉ ပေႃးၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်းယဝ်ႉၸိုင် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း တေႁဵတ်းႁႃၵိၼ်ငၢႆႈ ၊ တေယူႇလီၵိၼ်ဝၢၼ် ၊ သူၼ်ႁႆႈၼႃးၵေႃႈ မၢၵ်ႇပူင်းႁူင်းၵွၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
ၼႂ်းပီ 2026 ၼႆႉတႄႉ တႆးလႅင်ၼႂ်းမိူင်းၵွင် ၶိုၼ်ႈၸဝ်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 27 လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် ၼႆႉ ။ၾိင်ႈဢၼ်ၼႆႉ လိူဝ်သေမိူင်းၵွင်ယဝ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းၸေႊၼႃး ၊ ဝဵင်းမႂ်ႇ ၊ မိူင်းမွၵ်ႇ (မိုးမောက်) ၊ ဝၢၼ်ႈမေႃႇ ၊ မိူင်းယၢင်း ၊ ဢိၼ်းတေႃႇၵျီး(ၼွင်မႄႈမၢႆႈ) ၊ ဢိၼ်းတေႃႇ ၊ ဝၢၼ်ႈမူၵ်း ၊ ပၢင်ၵႆႇၽူႈ (ပင်လည်ဘူး) ၊ ႁုင်းမၢၵ်ႇလၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸတ်းမိူၼ်ၵၼ် ။ ၵမ်ႈၼမ် ႁဵတ်းၼႃႈပႆႇၶဝ်ႈဝႃႇလႄႈ ဝၢႆးဢွၵ်ႇဝႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။