မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 21 NSPNC ၵေႃပွင်ၵၢၼ်လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ လႄႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢွၵ်ႇၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မၢႆ 1/ 2026 သေ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇထိုင် ၸိူဝ်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမႅၵ်ႇၵွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တႃႇႁူပ်ႉထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းလွင်ႈငမ်းယဵၼ်၊ ၽိူဝ်ႇထိုင်ဝၼ်းတီႈ 24 လႆႈႁၼ် ၸွမ်သိုၵ်းယႃႇပျေႉ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၽိတ်ႈထိုင်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵူႈၸုမ်းၸုမ်း မိူၼ်ၸိူင်ႉဝႃႉ၊ မိူင်းလႃး၊ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး လႄႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸဵတ်းၸုမ်း ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၸွမ်း NCA ။ ၽိူဝ်ႇႁၼ်လွင်ႈၼႆႉ ဢဝ်ၼမ်ႉလၢႆးတႃးယႃမူၼ်ႇထႅင်ႈၵွႆးၼႆ မီးၵႂၢမ်းထတ်းသၢင်ငမ်းငဝ်းဢွၵ်ႇမႃး ၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းမိူင်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ NUCC လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း SCEF တႄႉ တိုၼ်းဢမ်ႇ ယွမ်းႁပ်ႉ၊ ပဵၼ်လွင်ႈပႅတ်ႉလွင်ႈပွမ် ဢၼ်ဢၢၼ်းယႃႉၵဝ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ႁႂ်ႈတႅၵ်ႇယၢႆႈၵွႆး၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ၶႂ်ႈ ႁႃလွင်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၶဝ်ႈၶႂၢင်ႇတြႃး လႄႈ ႁႃတၢင်းလွတ်ႈလိူင်ႈၽိတ်းၾိင်ႈၵွႆး တုမ်ႉတွပ်ႇဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
NUCC လႄႈ SCEF တႄႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ၸဵမ်ပိုင်းၵေႃႈပေႃးပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ တေလႆႈၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈၶဝ်ႈၵႅဝ်ပႃးၸွမ်း ၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵႃႈပဵၼ်တပ်ႉၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼႆႉ တေလႆႈယူႇတႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းႁိူၼ်း ဢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈလူၺ်ႈလၢႆးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈပူတ်းယႃႉထူၺ်ႈႁၢၵ်ႈပႅတ်ႈ လၵ်းမိူင်း 2008။ ပေႃးၼႆၸင်ႇ တေၸၢင်ႈသိုပ်ႇသၢင်ႈလႆႈ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၸွမ်းထမ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၵတ်းယဵၼ်၊ တေၸၢင်ႈပူၵ်းပွင်ၸိုင်ႈမိူင်း ၾႅတ်ႇတရႄႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇလႆႈပႃး။ ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၶၢတ်ႈၶွပ်ႇ ၽၢႆႇၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ။
ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးၶိုၼ်းတူၺ်းၽၢႆႇၸုမ်းသိုၵ်းၼႆ လၢတ်ႈတႄႉဝႃႈ တေၸတ်းပဵၼ်ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းသေ ဢမ်ႇဝႆႉၶေႃႈၶၢတ်ႈၶွပ်ႇလူင်ႈၼႃႈသင်ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ NSPNC ၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆသိုပ်ႇ UPDJC, JMC ဢၼ်ၽွတ်ႈမႃးလူၺ်ႈ လၢႆးၵၢၼ် NCA ၼၼ်ႉၵွႆးလႄႈ တိုၼ်းတေႁဵတ်းၸွမ်း ပၵ်းၵဝ်ႇပိူင်ၵဝ်ႇ ဢၼ်တေလၢၵ်ႈၶဝ်ႈတႂ်ႈ လၵ်းမိူင်း 2008 ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ တီႈတေႉတေႉၸိုင် NCA ၼႆႉ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇတင်း လၵ်းမိူင်း 2008 ၼႆ ပူၼ်ႉမႃးသွင်ဝူင်ႈပုၼ်ႉ ယၢမ်ႈပၢႆးၼေၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးယူႇၽၢႆႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတူၺ်းၸိုင် NSPNC ၼႆႉ မၼ်း ပဵၼ်ၸုမ်းၵဝ်ႇၵဝ်ႇ ဢၼ်ၽွတ်ႈမႃးမိူဝ်ႈ 2021 ဝၢႆးယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉၵွႆးလႄႈ ၶဝ်တေၸုၵ်းၸင်ႈ တႃႇတပ်ႉသိုၵ်းလႆႈသိုပ်ႇငမ်ဢႃႇၼႃႇၵႂႃႇပိူင်လဵဝ်၊ ထႃႈဢမ်ႇလႅၵ်ႈၸၢႆးၸိူင်းႁေ သမ်ႉတေၵႃႈၸွမ်းလွၵ်းၸိူင်းၵဝ်ႇၵဝ်ႇယူႇတႄႉ ႁူႉထူပ်းၺႃးငမ်းယဵၼ်ပွမ်ထႅင်ႈ မိူၼ်ပၢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၵွႆး ဢွၼ်ႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၼၼ်သေတႃႉ ပေႃးတေၸႂ်ႉၽၢႆႇၼိုင်ႈ ဝၢင်းၶိူင်ႈလုမ်းလုမ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇဝႃႈ မိူဝ်ႈလႂ်တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉယွမ်းယိုၼ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၼွၵ်ႈၶွပ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေဢုပ်ႇၼႆသမ်ႉ ၸွင်ႇၸႂ်ႈလၢႆးငူပ်ႉငီႉၵၼ်ယဝ်ႉႁိုဝ်။ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁဝ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ၵႂႃႇၼႃႈဢမ်ႇလႆႈ ႁူၼ်လင်ဢမ်ႇၸၢင်ႈ ပဵၼ် stalemate ဝႆႉလူး။ SCEF ဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸုမ်းသုမ်ႇငုမ်းလႆႈ ပတ်းပိုၼ်ႉတူဝ်ႈမိူင်း၊ ဢမ်ႇႁူၺ်းၸၼ်ပႃးဝႆႉ ၵူႈၸုမ်းၸၢဝ်း။ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတၵ်းတေဢွင်ႇၼႆ ဢမ်ႇဝႃႈလႆႈလပ်ႉလွင်း။ ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်း ဢၼ်လွၵ်ႈၶၢပ်ႈပဵၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူ ၼ်းမိူင်းဝႆႉၵေႃႈ တေပွင်မိူင်းၵႂႃႇလႆႈ ၵတ်းယဵၼ်လီငၢမ်းၼႆ တိုၼ်းဢမ်ႇၼႄႉၼွၼ်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇႁၼ်လီ ၵူႈမိူင်းမိူင်းပႆႇယွမ်းႁပ်ႉ၊ လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၶတ်းသၢၼ် မီးၸွတ်ႇၵႂႃႇၵူႈတီႈ။ ၸင်ႇၼၼ် တင်းသွင်ၽၢႆႇ မိူၼ်ၵိုၵ်းငိုၵ်း လႄႈ ၵင်ႇငင်ႇယဝ်ႉ။ ပေႃးၵွၵ်းတူၺ်း ၸုမ်းၸၢဝ်းဢၼ်ပဵၼ်ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈယူႇၸိုင် ၼိုင်ႈ- တပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ၸိူဝ်းၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပႃးၸဵမ် NUG၊ သွင်- တပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ၸိူဝ်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ် (EAOs) ၊ သၢမ်- ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼင်ႇၵၼ် ပႅၵ်ႇပိူင်ႈႁိူင်ႈႁၢင်ႇလူၺ်ႈ ပုၼ်ႈပၢင်ႈၽွၼ်းလီ၊ သီႇ- ၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA လႄႈ ဢၼ်ဢမ်ႇလူင်း ႁိူင်ႈႁၢင်ႇၵၼ်၊ ႁႃႈ- ၽၢႆႇ FPNCC ဢၼ်ၵိူင်းၸူးမိူင်းၶႄႇ လႄႈ ၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း NCA ဢၼ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ASEAN ပႃးမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၸိူဝ်းၼႆႈ ယုင်ႈယဝ်ၵဝ်ၼဝ်းၵၼ်ဝႆႉ ႁႃငိူၼ်ႈၶႆပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈၸၢင်ႈၵွၼ်ႇ။
ပတိၵ်ႈၶၢတ်ႈမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈငၢႆးငၢႆးၵၼ်တင်း ပိူင်ၾၢင်တီႈ Colombia, Philippines,Nepal ၸိူဝ်းၼႆႈၼႆ ႁူႉထိုင်ၵၼ်ယူႇလႄႈ လီလႆႈယိူင်ႈတူၺ်း လၢႆးၶဝ်ၵေႈၶႆယူႇၽွင်ႈယဝ်ႉ။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈလူတ်းယွၼ်ႇ လွင်ႈပိုတ်းတိုၵ်းႁဵတ်းႁၢႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်း လီလႆႈၵိုတ်းယိုတ်း လွင်ႈပွႆႇမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇသႂ်ႇ ၼၼ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႇပႆႇၵိုတ်းတိုၵ်းလႆႈတူဝ်ႈမိူင်းၼႆႉ လီလႆႈတႄႇၵိုတ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼႃႈလိၼ်ဢၼ်လႂ် ဢၼ်ၼၼ်ႉ။ယဝ်ႉၸင်ႇ သိုပ်ႇၶိုင်လွင်ႈပိၼ်ႇပႆႇယုမ်ႇယမ်ၵၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပွႆႇလွတ်ႈပၼ် ၸိူဝ်းၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်း၊ လူတ်းယွၼ်ႇပၼ် လွင်ႈၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်းၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်၊ ယဝ်ႉၸင်ႇ မႃးမၵ်းမၼ်ႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်တေဢမ်ႇပၼ်ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသေ ၶိုင်ႁႃဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်။
မိူဝ်ႈမႃးဢုပ်ႇၵၼ်ၼႆၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈပဵၼ် လၢႆးၵၢၼ် NSPNC ၽၢႆႇလဵဝ်လုမ်းလုမ်း၊ ၵူႈၸုမ်းၸၢဝ်းတၵ်းလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵွႆး NUG, EAOs, PDFs ၸိူဝ်းၼႆႈသေ တေလႆႈမွၵ်ႇႁွင်ႉပႃး ၸုမ်းပွင်ၵၢ ၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတင်းလၢႆၵွၼ်ႇ။ ထႃႈဢမ်ႇႁွင်ႉပႃးသေၸုမ်းၸုမ်း ဢၼ်ၵိုင်ႇလီလႆႈပႃးၼၼ်ႉၸိုင် ၸၢင်ႈပဵၼ်မႃး ၸုမ်းယူင်းယႃႉၵဝ်းဢူၼ်ထႅင်ႈယဝ်ႉ။
ပေႃးမႃးဢုပ်ႇၵၼ်ၵေႃႈ ႁူႉတေလႆႈတႄႇတီႈ ယူင်ႉၶၢပ်ႈၾႅတ်ႇတရႄႇဝႃႇ၊ လွင်ႈသုတ်ႉသၢႆႉယၢႆႉယုၵ်ႉပိူင်ႁူမ်ႇလူမ်ႈဝႃႇ၊ လွင်ႈၽေမႅင်ႇဢႃႇၼႃႇသုၼ်ႇပွင်ဝႃႇၸိူဝ်းၼႆႈ လူၺ်ႈၸႂ်ၽႂ်ႇၶႂ်ႈၵၢၼ်မိူင်းလီၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႂ်းၶၵ်ႉတွၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႈ တေႃႇထိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်ၽေႃႇသၢင်ႈဢွၵ်ႇႁၢင်ႈဢွၵ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းတေလႆႈမီး ၽူႈၵူၼ်း ႁိုဝ် ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ႁပ်ႉပၢၵ်ႇပၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ပႂ်ႉပႃးတူၺ်းၸွမ်း ပဵၼ်လၵ်းထၢၼ်ၼႅၼ်ႈၼႃၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူင်းထႆးၼႆ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈၸွႆးႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈ ၸိုင်ႈမိူင်းႁပ်ႉပၢၵ်ႇပၼ်ယူႇ၊ ပေႃးပဵၼ်မိူင်းထႆး ၼႆ ၶႄႇၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁပ်ႉ၊ တၢင်းတူၵ်းၵေႃႈ တေဢမ်ႇထဵင်၊ ဢိၼ်းတိယ လႄႈ ASEAN ၵေႃႈ တေၸၢင်ႈႁၼ် လီ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇၵႂၢမ်းတႆးမီးဝႃႈ မီးၵူၼ်းႁူႉ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းႁဵတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ၶၵ်ႉၵၢၼ် လႄႈ လၢႆးတၢင်းၸိုင် ႁူႉႁၼ်ပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်ၼမ်ယူႇ။ ၵေႃႉတေပႅၼ်ႁူဝ် ႁတ်းလုၵ်ႉႁဵတ်းဢမ်ႇသူႈမီး၊ သူပ်းၸိုင်လၢတ်ႈယူႇပုၼ်ႈ မိူင်းလီ တၢင်းၶီသမ်ႉ ၶီၵွပ်ႈတီႈၼင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ တေလႆႈထၢမ်တီႈတပ်ႉသိုၵ်းတႄႉ လၢႆးၵေႈလိတ်ႈပၼ် ႁႃၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်ၵေႈၶႆ ၸွင်ႇတေယွမ်းႁပ်ႉလႆႈ။ တီႈၸိူဝ်းၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈထၢမ်ဝႃႈ ၵၢၼ်ငူပ်ႉငီႉၵၼ်ၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇဢွင်ႇမၢၼ်တဵမ်ပျႃး ၸွင်ႇတေယွမ်းႁပ်ႉလႆႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လွင်ႈမိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ႁိပ်ႇႁွမ်ႈၶႃၽီမႃး လူၺ်ႈၽွၼ်းပၢင်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉလူး ၸွင်ႇတေႁူမ်ႈတေႃႇသူႈလႆႈ၊ လိုၼ်း သုတ်း တေလႆႈထၢမ်ထိုင်တီႈ ၸိူဝ်းၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉ ၸွင်ႇတေၶွၼ်ႈတွမ်ႁွမ်ႁႅင်း ပဵၼ်ၶေႃႈလဵဝ်လႆႈၵၼ်လႆႈႁိုဝ်ၼႆၵွၼ်ႇ။ ပေႃးတင်းဝႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈ ၼင်ႇပၢႆးၼေမႃးတႄႉ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႆႉ ၶႄးတေတႂ်းမွင်းလႆႈယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တေပဵၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၼႆတႄႉ ၶိုပ်ႈလၢမ်းၵူၺ်းၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈၵွၼ်ႇ ၶႂ်ႈဝႃႈၼႆယူႇဢေႃႈ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ