ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်သႅၼ်းဢၼ်ယူႇၵေႃႉလဵဝ် ၸုမ်းလဵဝ်ၵူၺ်းဢမ်ႇလႆႈ ၵႃႈလႆႈယူႇႁူမ်ႈၵၼ် ၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးလႄးၵၼ် ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈ တၵ်းလႆႈတမ်းပိူင်ဢၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်ၼႅၼ်ႈၼႃ ။ ပေႃးပၵ်းပိူင်ဢမ်ႇၵႅၼ်ႇၶႅင်ၵေႃႈ ပၵ်းပိူင်ၼႆႉ ၸၢင်ႈတူၵ်းယူႇၼႂ်းမိုဝ်းၽူႈမီးဢႃႇၼႃႇၶဝ်ၵူၺ်း ။
ဢႃႇၼႃႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇၾၢင်ႉမႅၼ်ႈသေ ၵူၼ်းႁဝ်းၵူႈၵေႃႉ ယၢမ်ႈထူပ်းမႃးၼၼ်ႉ မီးတင်းၼမ် ၊ ၵႂႃႇယူႇတီႈလႂ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈလႆႈယူႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇတီႈၼၼ်ႈ ။
တေႃႈၼင်ႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈ ယင်းလႆႈယူႇတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်မႃး လူၺ်ႈဢမ်ႇတၼ်းႁူႉတူဝ် ။ ဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ သင်ႇသွၼ်ပၼ် ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ႁႂ်ႈဝႃႈငၢႆႈၼႆသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႆႈတၢင်းဢၢႆ ၼႂ်းၵႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတၢင်ႇၵေႃႉ ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ၸႂ်ႉႁဵတ်းဢၼ်ၼၼ်ႉဢၼ်ၼႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶႃႈၸႂ်ႉၵေႃႈယင်းမီး (ဢၼ်ၼႆႉဢမ်ႇမၢႆထိုင် ၶူးသွၼ်မေႃသွၼ်ၵူႈၵေႃႉ) ။
ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ၸိူဝ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းထတ်းသၢင်ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ ဢၼ်သင်ႇသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးမႃး ၽူႈၵူၼ်းလီႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူဝ်ၵူဝ်ႁႄႁႄသေ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈၸီႉသင်ႇႁႃႉ ၼႆယူႇ။
ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ၵႆႉဢဝ်ႁူဝ်ၶေႃႈသေဢၼ်ဢၼ် ပဵၼ်ၶေႃႈဢၢင်ႈသေ ဝၵ်ႉငမ်ဢဝ်ဢႃႇၼႃႇ တႃႇၵုမ်းၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉႁိုဝ် တၢင်ႇၸုမ်း ။
ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးမီးဢႃႇၼႃႇမႃးယဝ်ႉ ၸၢင်ႈယွင်ႇမဝ်းၸွမ်းဢႃႇၼႃႇ ၼင်ႇတိတ်းၸပ်းယႃႈမဝ်းၵမ် သႅၼ်းၼိုင်ႈမိူၼ်ၵၼ် ။
ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ၵူၼ်းပႂ်ႉယၢမ်း(ၵူၼ်းၵိၼ်ၸၢင်ႈပႂ်ႉၽၵ်းတူႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇတီႈၼိုင်ႈ)ၼၼ်ႉၸိုင် မၢင်ၸိူဝ်း ၶဝ်ၸၢင်ႈ ဝူၼ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ပၼ်ၶႂၢင်ႉ ပိူၼ်ႈၸင်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈၸၢင်ႈဢွၵ်ႇလႄႈ ဢဝ်ၸႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉပဵၼ်ယႂ်ႇသေ မီးမႃႇၼမႃး ။ မေႃဝၵ်ႉငမ်ဢႃႇၼႃႇမႃး ၼႆယူႇ။
မိူဝ်ႈပီ 1971 ၼၼ်ႉ ၽူႈၵတ်ႉလႅၼ်ႇပၢႆးၸႂ် ဢမေႊရိၵၼ်ႊၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈ ၽိလိတ်ႉပႃႊတူဝ်ႊ ယၢမ်ႈတင်ႈႁူဝ်ၶေႃႈ ဝႃႈ Stanford Prison Experiment ၼႆသေ ၸတ်းပၢင် ၶူၼ်ႉၶႂႃႉထတ်းသၢင်တူၺ်း ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ မၼ်းႁွင်ႉဢဝ် လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ဢၼ်တိုၵ်ႉမႃႇၶႅင်ႁႅင်းၵိုၼ်း မႃး 24 ၵေႃႉ။
ၼႂ်းၵႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် 24 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႃးၸူၵ်းဝႂ်ၸၢမ်းသုၼ်ႇသေ ၸႅၵ်ႇပဵၼ် ပိူင်ၾၢင် ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းပႂ်ႉၶွၵ်ႈ ၼႆယူႇ ။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၸႂ်ၸႃႉသင်တေႃႇၵၼ်သေဢိတ်း ။
ၼႂ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉၼႆႉ တမ်းဝၢင်းပိူင်မၼ်းဝႆႉဝႃႈ ဢမ်ႇလႆႈတူၵ်ႇၸိုဝ်ႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းလႆႈႁပ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ ၊ သင်ၶႂ်ႈႁွင်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁွင်ႉမၢႆတူဝ်ၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼၼ်ႉၵူၺ်း ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁပ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းပႂ်ႉၶွၵ်ႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈသႂ်ႇဝႅၼ်ႇတႃလမ်ႁင်းၽႂ်မၼ်း ။
လႆႈသႂ်ႇသိူဝ်ႈၶူဝ်း ယူႊၼီႊၾွမ်ႊ ဢၼ်မိူၼ်တေႉ ။ ၵူၼ်းႁပ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵေႃႈ လႆႈသႂ်ႇၶူဝ်းၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈ ၊ ၵူၼ်းပႂ်ႉယၢမ်းၵေႃႈ လႆႈၼုင်ႈမိူၼ်ၵူၼ်းပႂ်ႉယၢမ်း ။
ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇပိူင်တမ်းဝၢင်းဝႆႉယဝ်ႉၼၼ်ႉ မီးငဝ်းလၢႆးဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈမႃး ။ ၵူၼ်းဢၼ်ႁပ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၸိုဝ်ႈယဝ်ႉလႄႈ မိူၼ်ပဵၼ်တၢင်းလဵၼ်ႈ ၊ မိူၼ်ပဵၼ်တူဝ်ဢမ်ႇမီးၸႂ်ၵႂႃႇ ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁပ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈၵေႃႈ သႂ်ႇဝႅၼ်ႇတႃလမ်ယဝ်ႉလႄႈ တႃႇတေႁၼ်သၢႆတႃထႅင်ႈတၢင်ႇၵေႃႉဢမ်ႇငၢႆႈ ။ ၸင်ႇၼၼ် လွင်ႈဢီးလူၵၼ် မီးမႅတ်ႉတႃႇတေႃႇၵၼ်ၵေႃႈယွမ်းလူင်းၼႆယူႇ။
လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉဢၼ်ၼႆႉ ဢဵၼ်းဢၢၼ်း တေႁဵတ်းတူၺ်းမွၵ်ႈ 2 ဝူင်ႈဝႃႈၼႆသေတႃႉ တၼ်းလႆႈ 6 ဝၼ်းၵူၺ်း လႆႈၵိုတ်းယင်ႉပႅတ်ႈၼႆယူႇ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပွတ်းပွတ်းၵူၺ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸႂ်ၵူၼ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇ ပိူင်ႈမႃး ။
ၾၢႆႇဢၼ်ႁပ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းပႂ်ႉၶွၵ်ႈၵေႃႈ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈပေႉၵိၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ႁပ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းတူၵ်းၶွၵ်ႈမႃး ။ ၸိူဝ်းဢၼ် လူင်းမိုဝ်း ပေႉၵိၼ်တေႉၵေႃႈယင်းမီးလူးၵွၼ်ႇဝႃႈၼႆ။
ၼႆႉ ယင်းပႆႇၸႂ်ႈပိူင်ပဵၼ်တေႉ လုၵ်ႉတီႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်သေ ၶိုၼ်းလၢႆႈၶူဝ်း လၢႆႈဢွင်ႈတီႈသေ မႃးထတ်းသၢင်တူၺ်းၵူၺ်း ယင်းမီးၸႂ်ၶႂ်ႈပေႉပုၼ်ႈၵၼ်မႃးၼႆလႄႈ ပွင်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်းတႄႉ ၸၢင်ႈမေႃယူႇပိူင်ၵဝ်ႇပၵ်းၵဝ်ႇသေတႃႉ ပေႃးဝၵ်ႉငမ်ဢႃႇၼႃႇမႃးလႆႈတႄႉ ၸၢင်ႈပိုင်ႈဢႃႇၼႃႇသေ ၶႂ်ႈပဵၼ်ယႂ်ႇတႃႇသေႇ – ၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁူႉႁၼ်ၼင်ႇၼၼ်။
မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်တႃႇတူင်ႇၵူၼ်း တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇလႆႈတီႈယူႇတႄႉ ဢဝ်တီႈၵမ်ႉၸွႆႈ တီႈဢိတ်းတီႈဢွတ်းသေ ၶိုၼ်ႈလႆႈတီႈယူႇတီႈၼင်ႈမႃး ။ ပေႃးဝၢႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉတႄႉ မၢင်ၸိူဝ်း တေဢမ်ႇသူႈႁၼ်ထိုင်ၵၢင်ၸႂ်တၢင်ႇၵေႃႉယဝ်ႉ၊ ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်တႃႇတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆ ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇတူၺ်းႁၼ် ၊ ဝႆႉၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း ငၢႆးမိူၼ် မၢင်ၸေႈမၢင်ၼိုင်ႈၵႂႃႇၵူၺ်း ၼႆယူႇ။
ၵူၼ်းၼႆႉ ပေႃးမီးဢႃႇၼႃႇလႄႈ ယွင်ႇဢႃႇၼႃႇမႃးယဝ်ႉၸိုင် ပၵ်းပိူင်ၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးတႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၶဝ်ၵူၺ်း ။ ၽိတ်းၽိတ်းထုၵ်ႇထုၵ်ႇ ႁဵတ်းလႆႈၵူႈလွင်ႈၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းၸႂ်ၶဝ်တိုၼ်းပဵၼ်ၼၼ် ။
သင်ဝႃႈ လႆႈဝၵ်ႉငမ် ဢႃႇၼႃႇ ႁိုင်ၵႂႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်းၸိုင် ၵူၼ်းသႅၼ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈမၵ်းမၼ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၸၼ်ႉၸဝ်ႈၸၼ်ႉၶုၼ် ၊ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ ၸႂ်ႈမူတ်း ။ ပေႃးတၢင်ႇၵေႃႉ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇၸႂ်ၸင်ႇဢဝ် ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၼႂ်းမူႇၼိုင်ႈၸုမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ယၢမ်ႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ၵူၼ်းပႃႈၼိူဝ်ယူႇ သမ်ႉဢမ်ႇဢဝ်သေပွၵ်ႈၼႆၸိုင် ဝၢႆးမႃး ၵူၼ်းပႃႈတႂ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢိမ်ႇမိူဝ်ႈတႃႇလၢတ်ႈသေ ၵမ်းလိုၼ်းသမ်ႉ ၵူၼ်းပႃႈၼိူဝ်ဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ၵႂၢမ်းပွၼ်ႈၵူၼ်းပႃႈတႂ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းပႃႈတႂ်ႈၵူၺ်း သမ်ႉၶိုၼ်းယိူင်ႈၵူၼ်းၸၼ်ႉၼိူဝ်သေ ဢဝ်ဢႃႇၼႃႇ သိုပ်ႇဢႃႇၼႃႇ ၵႂႃႇထႅင်ႈတင်းပိုၵ်းၵေႃႈ မီးမႃး။
ၵူၼ်းသႅၼ်းၼႆႉ တိူၵ်ႈတီႈဝႃႈ ဢွၵ်ႇၵၢၼ် လိုဝ်ႈၵၢၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉသေတႃႉ ဢႃႇၼႃႇဢမ်ႇၸၢင်ႈၸႂ်ႉတီႈလႂ်ယဝ်ႉလႄႈ ၸၢင်ႈၸႂ်ႉတေႃႇၵူၼ်းၼႂ်းၼႃႈႁိူၼ်းၶိုၼ်း ။ လွင်ႈလဵၵ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈဢဝ်ပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇသေ သၢင်ႈပၼ်ႁႃတေႃႇ လုၵ်ႈလၢင်း ၼႃႈႁိူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူးၵွၼ်ႇ ၼႆယူႇ။
လၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၵေႃႈ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇမီးတၼ်းႁဵင်းသင် မိူဝ်ႈပႆႇမီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းလီ လၢတ်ႈတေႃႇငၢႆႈယူႇသေတႃႉ ပေႃးမီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈမႃး ပေႃးမီးတၼ်းႁဵင်းမႃးတႄႉ ၸၢင်ႈမေႃလႅၵ်ႈလၢႆႈ ။
မိူဝ်ႈပႆႇမီးသင်ၼၼ်ႉ ႁိၵ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းလီ ၼႆပႆႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈလႆႈတဵမ်ပၢၵ်ႇ ၊ မိူဝ်ႈမီးမႃးယဝ်ႉလႄႈ ၾိင်ႈယၢမ်ႈၵေႃႈတိုၵ်ႉလီ တိုၵ်ႉမီးၸေႇတၼႃႇ မႅတ်ႉတႃႇတေႃႇၵူၼ်းၼမ်ယူႇတႄႉ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈၵူၼ်းလီယူႇ။
ၸင်ႇဝႃႈ မိူဝ်ႈပႆႇမီးဢႃႇၼႃႇသင်တႄႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းလီယူႇ ၊ ပေႃးမီးဢႃႇၼႃႇမႃးယဝ်ႉတႄႉ ၸၢင်ႈပိူင်ႈငၢႆႈ ။
ဢႃႇၼႃႇ ႁိုဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် ပၢႆးၸႂ် ဢၼ်လႆႈမႃး ၼႂ်းတူင်ႇၵူၼ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၵိူတ်ႇမီးမႃး ။
ၵမ်ႈၼမ် ယူႇတႂ်ႈႁူဝ်ၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵၼ်တင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵူဝ်လွတ်ႈၼႂ်းၵမ်မိုဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆသေ ၸင်ႇၶႂ်ႈမီးဢႃႇၼႃႇမႃး။
ၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ် ၶႂ်ႈၶႅၼ်ၶႂ်ႈသီးၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းတေႃႇတၢင်ႇမူႇတၢင်ႇၸုမ်းသေ မေႃၽိုတ်ႉဢဝ်ဢႃႇၼႃႇ ဢၼ်ၶႂ်ႈၵုမ်းၶႂ်ႈၵမ်ပဵၼ်ၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇႁင်းၵူၺ်း။
ၵူၼ်းမၢင်ၸိူဝ်း ၶႂ်ႈယႂ်ႇၶႂ်ႈသုင် ၶႂ်ႈတွၼ်းသေပိူၼ်ႈ ၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ်ပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ်တူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ၸင်ႇၶႂ်ႈမီးဢႃႇၼႃႇမႃး။ ၶဝ်ၸၢင်ႈမေႃဝူၼ်ႉဝႃႈ ပေႃးမီးၵူၼ်းပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ်ၶဝ်ၼမ် ၸင်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇမီးၵႃႈၶၼ်မႃး ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။
ပေႃးပဵၼ်ၸုမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၶႂ်ႈၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈငမ်းမိူင်းၼႆၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းၼမ်ပေႃးတေႁဵတ်းၸွမ်းပေႃႊလၸီႊ ပၵ်းပိူင်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇၶႂ်ႈမီးဢႃႇၼႃႇမႃး ။
ဢႃႇၼႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇလီဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇလီၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၵူၼ်းႁဝ်းၵႂႃႇၸႂ်ႉၽိတ်းတီႈၽိတ်းတၢင်းမၼ်း ၊ ၸႂ်ႉတႃႇဢတ်ႉတ မႃႇၼၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵမ်ႈၼမ်လႄႈ ၸင်ႇပဵၼ်ၽေးၼႆယူႇ။
ပွင်ႈၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ ဢိင်ဢဝ်ၶေႃႈမုလ်းတီႈ Mind Matrix Myanmar မႃးၶႃႈဢေႃႈ။
———-0000000————
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ