ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းသေ ၸုမ်းတူင်ႇၵူၼ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ဢမ်ႇထၢင်ႇႁၢင်ႈ ပူၵ်းပွင် ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၽႂ်မၼ်းမႃး ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် ။ တူင်ႉၼိုင်လႆႈယူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇသူႈလႆႈလွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ။ ဝၢႆးသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်း 2021 ၼႆႉသမ်ႉၶႅၼ်းၵိၼ်း ။ ဢၼ်လိူဝ်ႁႅင်းသမ်ႉ ၶၢဝ်းပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ၼႆႉထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ။

တေႃႈၼင်ႇ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး မၢင်ဝဵင်းၵေႃႈ ယဵၼ်ႁၢႆၸွမ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းဝႆႉ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇတႄႉ ဢမ်ႇဝႃႈ တေပဵၼ်ငဝ်းလၢႆးလႂ် ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး တိုၵ်ႉၸိုၼ်ႇၶတ်းၸႂ် ပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆးပၼ်သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇယူႇ ။ ၶၢဝ်းမႆႈ 2026 ၼႆႉ ႁူမ်ႈသဵင်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းပေႃးမီးၸမ်ႁဵင်ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ ။

တႃႇလုၵ်ႈလၢၼ်တႆးပေႃးတေမေႃလၢတ်ႈမေႃတႅမ်ႈၽႃသႃတႆးၶိုၼ်းၼၼ်ႉ တေပႂ်ႉႁႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵမ်ႉထႅမ်ၼႆတႄႉ တေဢမ်ႇငၢႆႈ ။

ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းလႄႈ ယႃႇဝႃႈ တေပူၵ်းပွင်ပၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ ႁႂ်ႈပေႃးႁဵၼ်းႁူႉမေႃလိၵ်ႈတႆးၵႂၢမ်းတႆးလႃႈ တေႃႈၼင်ႇ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ယင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈ ပိုတ်ႇသွၼ် ႁႂ်ႈပေႃးၵုမ်ႇထူၼ်ႈလီလီ ။

ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ၸွမ်းၼင်ႇ တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးမီးဝႆႉဝႃႈ ” ၵဵပ်းႁွမ်-သိမ်းပႅင်း-ယုၵ်ႉယွင်ႈ-လိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈ ” ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဝႃႈ ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းတေပဵၼ်တေမီးၸိူင်ႉႁိုဝ် ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢိုတ်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵူႈတီႈတီႈ တေတူင်ႉတိုၼ်ႇပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်းမႆႈ ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၵေႃႈလိၵ်ႈလၢႆး မၢင်ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႈ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလၢႆလွင်ႈလႄႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ၸတ်းၵေႃႈမီး ။
တႃႇပိုတ်ႇသွၼ်လိၵ်ႈတႆးၶၢဝ်းမႆႈ ၼႂ်းပီ 2026 ၼႆႉ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆးၼမ်ႉၶမ်း တႄႉ ယူႇၼႂ်းၵႄႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလၢႆလွင်ႈသေ ၸတ်းပင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉမေႃသွၼ် မိူဝ်ႈႁူဝ်လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ်ၼႆႉ ။

ၼႂ်းပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉမေႃသွၼ်ၼၼ်ႉ မီးမေႃသွၼ် 74 ၵေႃႉ ၊ ၶူးပူင်သွၼ်သမ်ႉ မီး 10 ၵေႃႉ ။ ၼႂ်းပၢင်သွၼ်ၼၼ်ႉ ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉ လိုမ်ႉပၼ်ၶိုၼ်းၼမ်ႉၵတ်ႉလၢႆသႅၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ 1) ၶေႃႈသဵင်တႅတ်ႈလႄႈဝေႃးႁၢရ် (2) လၢႆးႁပ်ႉႁၼ် Positive Thinking/Negative Thinking(Magic) (3)ၵၢၼ်တၢင်ႇလၢတ်ႈလႄႈ လၢႆးၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ် (4) မေႃသွၼ်လီ လႄႈ လၢႆးပူင်သွၼ်ဢၼ်ထိုင်တီႈ (5) သႅၼ်းပိူင်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉလႄႈ ၵၢၼ်ထတ်းသၢၼ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်း (6)Lesson plans & Brain Development (7)Teaching Method (8)What isIntelligences ၊ Teaching With Technology A I(9)Feedback & Evaluation Sesson ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဢဵၼ်ႁႅင်းမေႃသွၼ်ၼႆႉ ၼိုင်ႈပွၵ်ႉလႂ် မႃးၾိုၵ်းၽွၼ်ႉ 2 ၵေႃႉသေ ဝၢႆးလူင်းပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉယဝ်ႉ ၶိုၼ်းပွၵ်ႈ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းဢိူင်ႇၽႂ်မၼ်း ၼႆယဝ်ႉ ။
မၢင်ပွၵ်ႉမၢင်ဝၢၼ်ႈၵေႃႈ ၸတ်းပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆးၸွမ်းၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈႁင်းၵူၺ်း ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်း ပွၵ်ႉႁူဝ်ၼွင်၊ပွၵ်ႉလူင်၊ပွၵ်ႉၼိူဝ်၊ပွၵ်ႉၵွင်းသႃႇ၊ပွၵ်ႉတႅၼ်ႊမႃႉလႄႈ ( ပွၵ်ႉၵုင်းၵလႃး+ပွၵ်ႉဢွင်ႇၶျၢမ်းသႃႇ သွၼ်ႁွမ်းၵၼ် ) မီးဝႆႉ 6 တီႈ ။

ဢွင်ႈတီႈၸိူဝ်းၸတ်းပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆးၼမ်ႉၶမ်း လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ လႄႇၸႂ်းပၼ်ႁႅင်းယူႇဝႃႈၼႆ ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ပွၵ်ႉႁူဝ်ၵၢတ်ႇလႄႈ မၢၼ်ႈၼမ်ႉမႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸတ်းပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆးဝႆႉ ။

ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆးၼႂ်းၼမ်ႉၶမ်း ၼႆႉ ၼိုင်ႈပွၵ်ႉလႂ် ႁူဝ်ၼပ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်း မီး 40 ထိုင် 100 ပၢႆလႄႈ ႁူမ်ႈသဵင်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး မီးၸမ်ႁဵင် လူးၵွၼ်ၼႆ -ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ ။

ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း (TNLA)ၵုမ်းဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈဝၢႆးလင်ပၢင်တိုၵ်း 1027 ႁွပ်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းပီ 2024 ၼၼ်ႉသေ ပၼ်ႇၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝႆႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၼမ်ႉၶမ်း ယူႇ တႂ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းသိုၵ်းတဢၢင်းၼႆႉ ႁွင်ႈၵၢၼ် တႂ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း ဢွၵ်ႇပိူင်သႅၼ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉသႅၼ်းၼိုင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ပိူင်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇရူတ်ႉၵႃးလႄႈၶွၼ်ႇၵူႈပိူင်ပိူင် ပႃးၸဵမ် မၢႆၾၢင် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ။ တႃႇပိုတ်ႇသွၼ်လိၵ်ႈတႆးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇတဢၢင်းလၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈၵႂႃႇၸႅင်ႈၵွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။

ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၸုမ်းလႂ်ၶဝ်ႈၵုမ်းၵေႃႈယဝ်ႉ လူဝ်ႇမေႃဝၵ်ႉငမ်တိုဝ်ႉတၢင်းသေ ႁဵတ်းဢဝ်တႃႇ ၸိူဝ်ႉတႃႇ ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸင်ႇတေလႆႈ ။ ၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈသုၵ်ႉၸႂ်ၸွမ်း ပိူင်ၽွင်းငမ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင် ဢမ်ႇၸိုၼ်ႇၶတ်းၸႂ် တႃႇသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ လုၵ်ႈလၢၼ်တႆးတႄႉ ၵူဝ်သုမ်းတိုဝ်ႉတၢင်း သုမ်းသုၼ်ႇ ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆးၼႆႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်းပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈ ၵိုင်ႇလီၸတ်းယူႇ ၼႆ – ၽူႈတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆးၼမ်ႉၶမ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႄႉ ၶဝ်ဢမ်ႇႁူႉသင် ။ ပေႃးပိူၼ်ႈပိုတ်ႇၵေႃႈ လႆႈသွၼ် ပေႃးပိူၼ်ႈဢမ်ႇပိုတ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈသွၼ်။ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇဢွၼ်တူင်ႉၼိုင်ၼႆ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ တေႁၢမ်းသုၼ်ႇ။ၸင်ႇဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူႈဝဵင်းၼႆႉတူင်ႉၼိုင် ။မိူၼ်ၼင်ႇ ဢွင်ႈၽႂ်တီႈမၼ်း။ၸွမ်းၼင်ႇၸိုဝ်ႈမီးဝႆႉဝႃႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆးၼႆၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈႁႃ လွၵ်းလၢႆး တႃႇတူင်ႉတိုၼ်ႇ ၵၢၼ်လိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈၼၼ်ႉၼႃႇၼေႃ ။

ပေႃးမႃးတူၺ်း ငဝ်းလၢႆးၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ မၢင်တီႈတိုၵ်ႉသုၵ်ႉၸွမ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၊ မၢင်တီႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းသိူဝ်သင် ။ ၵေႃၽႄလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းဢမ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသမ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးတူင်ႉၼိုင် တႃႇလိၵ်ႈလၢႆး ၊ ဢွင်ႈတီႈဢၼ်သုၵ်ႉၸွမ်းသိုၵ်းသိူဝ်သမ်ႉ ႁၼ်တူင်ႉၼိုင်ၵၼ်ယူႇ ။ ၸူးၸႂ်တႄႉ ၶႂ်ႈၵေႃလိၵ်ႈလၢႆး ၸိူဝ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇသုၵ်ႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈႁႃလၢႆးတၢင်းတူင်ႉၼိုင်ၼမ်ၼမ် ၼႆၽူႈတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆး ၼမ်ႉၶမ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ဢမ်ႇတူင်ႉၼိုင်ႁႅင်းႁႅင်းၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢၼ် ဢမ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼေႈ ။ ၸိူဝ်းဢၼ်မီး ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးၵူႈတီႈၵူႈတၢင်းၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢွၼ်တူင်ႉၼိုင်ၶိုၼ်း။ၵူႈၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇပေႃးတူင်ႉၼိုင်ၼမ် ။ ၸိူဝ်းဢမ်ႇပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသမ်ႉဢမ်ႇတူင်ႉ ။ၸိူဝ်းပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသမ်ႉ တူင်ႉ ၼၼ်ႉၼႃႇ ။

ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆးၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်းဝႃႈၵေႃႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၸႄႈဝဵင်းလႂ် သေဢမ်ႇဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈၵႂႃႇလွႆးလွႆး ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တႆး ၸိူဝ်းလႆႈႁဵၼ်း လိၵ်ႈလၢႆးတၢင်ႇဢၼ်သေ ဢမ်ႇလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈလၢႆးတႆးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလႆႈၼႃႈလဵၵ်ႉ ၽွင်းၶဝ်ၵေႃႉယႂ်ႇမူႈသုင်မႃး ။ ပဵၼ်တႆး ဢမ်ႇမေႃလိၵ်ႈတႆးၵႂၢမ်းတႆးၼႆႉ လႆႈၼႃႈလဵၵ်ႉၼႂ်းၵႄႈတၢင်ႇၶိူဝ်းၼႃႇ ၼႆ ၸိူဝ်းတူဝ်ထူပ်းၵေႃႈ မီးမႃးၼမ် ။

တီႈၼမ်ႉၶမ်းၼႆႉ မၢင်တီႈလႆႈၸတ်းပၢင်သွၼ်ၸဝ်ႉ မၢင်တီႈလႆႈၸတ်းလႃႈလႄႈ ပေႃးဝၢႆးပီမႂ်ႇသၢင်းၵျၢၼ်ႇယဝ်ႉ မၢင်ပွၵ်ႉမၢင်ဢိူင်ႇ ၸိူဝ်းႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇတေပိုတ်ႇသွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆးၵေႃႈ မီးဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။