ၼႂ်း ပီ 2024-2025 ၼႆႉ ၾိင်ႈၾႃႉရႃႇသီႇလႅၵ်ႈလၢႆႈႁႅင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉထူမ်ႈၼမ်ႉၼွင်းသႂ်ႇသူၼ်ႁႆႈၼႃး ၼႂ်းမိူင်းတႆး လၢႆတီႈ လူႉသုမ်း ။ ပီ 2026 ၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထၢင်ႇဢမ်ႇထိူမ်သေ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈ ထူပ်းပၼ်ႁႃ ၼမ်ႉမၼ်းၶၢတ်ႇ ။ ပေႃးပဵၼ်ၼႆ သိုပ်ႇၵႂႃႇၼႃႈၶၢဝ်းယၢဝ်းတႄႉ ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတေတိူဝ်းယၢပ်ႇထႅင်ႈ ။

ပေႃးၼမ်ႉမၼ်းၶၢတ်ႇ သူၼ်ႁႆႈၼႃးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေၽုၵ်ႇတေသွမ်ႈယၢပ်ႇ ။ တေၸႂ်ႉႁႅင်းၵူၼ်း မိူၼ်ပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈၵူၺ်းတႄႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ် ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ တိုၼ်းလႆႈပိုင်ႈၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ။

ၼႂ်းပီ 2024 ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႈသွမ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး လူႉသုမ်း ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ဢေႊၶိူဝ်ႊ ၼႆႉ မီးလွင်ႈတၢင်းမၼ်းယူႇ 2 လွင်ႈ ။ ၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉၽေးသၽႃဝ ၼမ်ႉထူမ်ႈ သွင်ၵေႃႈ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇဝၢႆး ။

ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈၵဝ်ႈ ပီ 2024 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ လူမ်းလႅင်ႉလူင်ယႃႊၵီႊ ပတ်ႉၶဝ်ႈထိုင် မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းပွတ်းဢွၵ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းထူပ်းၽေး လိၼ်ၵူၼ်ႇ ၼမ်ႉၼွင်းထူမ်ႈဝၢၼ်ႈထူမ်ႈသူၼ်။

ပွတ်းတၢင်း ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ၵၢတ်ႇလေႃႉ ဢုမ်ႇပဝ်း ပၢင်လွင်း ထုင်ႉပူင်း မိူင်းၼၢႆး လၢင်းၶိူဝ်း လႄႈ တႃႈၶီႈလဵၵ်း မိူင်းသၢတ်ႇ မိူင်းတူၼ် ၸဵမ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသူၼ်ၼႃး လူႉၵွႆၵူၼ်ႇပင်း ႁၢမ်းထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်။

ထုင်ႉဢၼ်ၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ သင်ပဵၼ်တီႈတႅမ်ႇၵေႃႈ ၺႃးၼမ်ႉၼွင်းထိပ်ႇထူဝ်းႁႅင်းလႄႈ သူၼ်ၼႃးၵေႃႈ ယဵၼ်းပဵၼ်ဢုင်ပဵၼ်သၢႆး လႄႈ ယုၵ်းယၢၵ်း ၵိင်ႇမႆႉႁႅင်ႈ ၊ တူၼ်ႈမႆႉလူမ်ႉတဵင် ပၢၼ်ႈသႂ်ႇ ဢွင်ႈတီႈၽုၵ်ႈသွမ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ ထိုင်တီႈတေၽုၵ်ႇတေသွမ်ႈသင်ဢမ်ႇလႆႈ ။

ပၢႆသေလိူဝ် ၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈၼမ်ႉၼွင်းယဝ်ႉ ပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး ။ ၸဝ်ႈသူၼ်ၸဝ်ႈၼႃး ပႃးၵၼ်ပၢႆႈသွၼ်ႈတီႈလွတ်ႈၽေးလႄႈ ၵႃႈလႆႈပွႆႇပႅတ်ႈသူၼ်ႁႆႈၼႃး လူႉႁၢမ်းထိုင်ႁၢၼ်ႉၼႆႉၵေႃႈမီး။

တီႈဢၼ် ယၢမ်ႈမီးပၢင်တိုၵ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၺႃး ၽွၼ်းယွၼ်ႈ မၼ်းထႅင်ႈ ။ တၢင်းၵႂႃႇသူၼ်ႁႆႈၼႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၵူဝ်ၺႃးၽေးမၢၵ်ႇမႅင်းယူႇသေႇသေႇ။
မိူၼ်ၼင်ႇ သီႇပေႃႉ ၵျွၵ်ႉမႄး ၼွင်ၶဵဝ် လႄႈ ထႅင်ႈလၢႆတီႈ ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးပၢင်တိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတိုၵ်ႉလႆႈယူႇၸွမ်းလွင်ႈၵူဝ်ႁႄ ။
ၵွပ်ႈ သိုၵ်းၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇမႅင်းသႂ်ႇၵၼ်ဝႆႉ ။ ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉသမ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ။ ဢၼ်ႁၢင်ႈႁၢႆႉသုတ်း ပဵၼ် ၽွင်း ပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ဢၼ်တႄႇမိူဝ်ႈ 2023 ၼၼ်ႉ။

သိုၵ်းၸိူဝ်းပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇဝႆႉၶွပ်ႇဝႆႉပိူင်သင်သေ တိုၵ်းတေႃးၵၼ်ၸွမ်း ႁိမ်းသူၼ်ႁႆႈၼႃး လႄႈ ဢွင်ႈတီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၵူၼ်းမိူင်း ။ ၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်းၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၵုမ်ႇလႆႈၵူဝ်သိုၵ်းၵူဝ်သိူဝ် ။ တႃႇသိုဝ်ႉၶိူင်ႈၶူဝ်းၸႂ်ႉသွႆ ၼႂ်းႁႆႈၼႂ်းသူၼ် တေႃႉတၢင်ႇၸူးသူၼ်ႁႆႈၼႃးၵေႃႈယၢပ်ႇ ၼႆ – ၸဝ်ႈသူၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ ။

မိူၼ်ၼင်ႇ တႃႇသိုဝ်ႉ လိၼ်ပုၺ် (မျေႇဢေႃးၸႃႇ) ၊ တႃႇသိုဝ်ႉၸိူဝ်ႉၽၼ်းၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ယၢပ်ႇမႃးၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း ။ ဝၢႆးၽုၵ်ႇယဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွၵ်းၵၢတ်ႇလႄႈ သုမ်းယဝ်ႉသုမ်းထႅင်ႈ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၾၢႆႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉတႄႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ လူႉၵႂႃႇ ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇဢေႊၶိူဝ်ႊ ။ ပိူင်လူင် ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ၶဝ်ႈ လႄႈ ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွမ်းၵႂႃႇသေ ၵူႈပီပီ မွၵ်ႈ 50 %။

တေႃႇထိုင် 2025 သုတ်းသဵင်ႈ ထိုင် 2026 ယဝ်ႉသေတႃႉ လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်ႁႅင်းဢေႇ ၊ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးတိုၼ်းလၢင်း ။ တူင်ႈၼႃး သူၼ် ႁႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ပွႆႇႁၢမ်းပိူင်ႇပိူင်ႇ မီးတင်းၼမ်။ ဝၢၼ်ႈမိူင်းယုင်ႈလႄႈ ဢမ်ႇမီးမူႇလႂ်ၸုမ်းလႂ် ၵဵပ်းၶေႃႈမုလ်းတႅတ်ႈတေႃးသေ ႁႃလွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈပၼ်ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းလူမ်ၸႂ် ။

ပွတ်းတၢင်းမိူင်းသၢတ်ႇ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉတႄႉ ယူႇတီႈၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉဢိူင်ႇ တူၵ်ႇတၵ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ တေႁွင်ႉၸဝ်ႈသူၼ်ၸဝ်ႈၼႃးသေ လၢတ်ႈလွင်ႈၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ ၊ တေတွင်ႈထၢမ်ၸဝ်ႈသူၼ်ၸဝ်ႈၼႃးသေ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈၵၼ်ယူႇ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေၸတ်းပၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈပႂ်ႉတူၺ်းၵွၼ်ႇၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ။

မိူဝ်ႈလဵဝ် ပွတ်း တၢင်းမိူင်းတူၼ် မိူင်းသၢတ်ႇ ၼႆႉ ၼမ်ႉမၼ်းပႆႇၶၢတ်ႇၵႂႃႇတင်းပိုၵ်းသေတႃႉ ၵႃႈၶၼ်ပုင်ႈၶိုၼ်ႈ။ လုၵ်ႉတီႈ 4000 – 5000 ပျႃးသေ ပဵၼ်မႃး 1 မိုၼ်ႇ ၊ မိုၼ်ႇပၢႆ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵိၼ်းၸႂ် ။ ပီႈၵၢႆ 2025 ၼႆႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈၼမ်ႉၼွင်းသေ ၼႃးတိုၵ်ႉႁႃလူႉသုမ်းဝႆႉ ။ သင်ၼမ်ႉမၼ်းယၢပ်ႇၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းတႄႉ ၵူဝ်ၼႃးႁၢမ်းထႅင်ႈၵူၺ်းယဝ်ႉ ၼႆ – ၵူၼ်းမိူင်းသၢတ်ႇ မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

မီးၼမ်ပေႇၸႂ်ယဝ်ႉ တၢင်းသၢႆးၶၢဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လၢႆၸဝ်ႈ လၢႆဢေႊၶိူဝ်ႊၵွၼ်ႇ ။ ၼမ်ႉထူမ်ႈႁေ ပဵၼ်ႁၢတ်ႇသၢႆးပႅတ်ႈသဵင်ႈမူတ်း ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉမိူဝ်ႈပီၵၢႆၵူၺ်း ။ တူင်ႈၼႃးပေႃး ဢမ်ႇႁၼ်တႄးမၼ်းယဝ်ႉ ။ ပေႃးၸိူင်ႉၼၼ် ၵၢၼ်ၼႃးၵေႃႈ ယွမ်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။

တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 28လိူၼ်ၾႅပ်ႊပိဝ်ႊရီႊ 2026 ၼၼ်ႉမႃးသေ ဢီႊရၢၼ်ႊ- ဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၶဵင်ႈၶႅင်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁႅင်းလႄႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ။ ဢီႊရၢၼ်ႊၼႆႉ ပဵၼ်လႅင်ႇဢွၵ်ႇၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈလႄႈ ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပၼ်ႁႃၼႆႉ တူဝ်ႈထိုင်ၵူႈမိူင်းမိူင်း ပႃးၸဵမ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ။

ပွတ်းတၢင်း ၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈ ပႆႇထိုင်တီႈဝႃႈ ၼမ်ႉမၼ်းၶၢတ်ႇသေတႃႉ ၵႃႈၼမ်ႉၶိုၼ်ႈလႄႈ ၶၼ်ၵုၼ်ႇၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈၸွမ်း ။ ၶၼ်ၵုၼ်ႇၶိုၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈယွၼ်ႉၶၼ်ၼမ်ႉမၼ်းၶိုၼ်ႈလႄႈၶိုၼ်ႈၵူၺ်း ယွၼ်ႉသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းမီးဢႃႇၼႃႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၶိၼ်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇႁႅင်းလႄႈ ၵုၼ်ႇၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈလၢႆပုၼ်ႈ။ ၼႂ်းပီ 2026 ၼႆႉ သိုၵ်းဢၼ်မီးဢႃႇၼႃႇၼႂ်းၼမ်ႉၶမ်း ၶိုၼ်ႈၵႃႈၶွၼ်ႇထႅင်ႈ 7 % – ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ ။

တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း သင်ဝႃႈ သိုဝ်ႉ မႃး ၵုၼ်ႇ မႅၼ်ႈငိုၼ်း 1 သႅၼ်ၼႆၸိုင် လႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇသိုၵ်း 1 သႅၼ်ပၢႆ 7 ႁဵင် (107000) ပျႃး ။ ဢၼ်လိူဝ်ႁႅင်းၵေႃႈ တႃႇၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးတႄႉ ၶၼ်ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈ ႁိုဝ် လိၼ်ပုၺ် (မျေႇဢေႃးၸႃႇ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၼႆ ၵူၼ်းၼမ်ႉၶမ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

မႆႈၸႂ် ၶၼ်ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ယွၼ်ႉၵႃႈမၼ်းသုင်မႃး ။ၸိူဝ်းလႆႈသိုဝ်ႉဝႆႉၼမ်တႄႉ တေၶႅၼ်းယူႇ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မႆႈၸႂ်ဝႆႉၼၼ်ႉၼႃႇ ။ ပေႃးမႅၼ်ႈၽွင်းပၢတ်ႇၶဝ်ႈဝႃႈ သင်ဝႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူဝ်မၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်ၶၼ် ။ ပေႃးမႃးတူၺ်း ၶၼ်ၵိၼ်ၶၼ်ယမ်ႉ ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်ႇတီႈမႃးသမ်ႉၵႃႈ ။ ၶူဝ်းပိုၼ်ႉတီႈသမ်ႉပေႃး ။ ပဵၼ်ၼႆၵူႈတီႈ ။ ငိုၼ်းဢၼ်လႆႈမႃးၵေႃႈ ၵုမ်ႇၵႂႃႇၶဝ်ႈတီႈ ၵႃႈတၢင်ႇမၼ်း ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶွၼ်ႇၼၼ်ႉၼႃႇ

ၵုၼ်ႇၵူႈသႅၼ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းၼမ်ႉၶမ်း ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ 7 % ၊ ၵုၼ်ႇမၢင်ၸိူဝ်း ၵဵပ်းထိုင် 15 % ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ၵႃႈတေႃႉတၢင်ႇၵုၼ်ႇၵေႃႈ ၵႃႈ ၊ ၵႃႈၼမ်ႉမၼ်းၵေႃႈၵႃႈ ၊ ၵႃႈၶွၼ်ႇၵေႃႈၵႃႈ ။ ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးသမ်ႉ လၢႆးငိုၼ်းၶဝ်ႈဢေႇယဝ်ႉဢေႇထႅင်ႈ ၶၼ်ငိုၼ်းတႄႉၶိုၼ်ႈၵူႈတီႈ ၊ တႃႇၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးတႄႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁိူဝ်ႇလႆၶႆးယွႆႉသေတႃႉ ဢမ်ႇလႆႈငိုၼ်းၶိုၼ်းၼင်ႇမုင်ႈမွင်းဝႆႉ ။

ႁူဝ်ၼႃႈ ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ပွတ်းၸၢၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ –

ၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ မၼ်းၶၢၼ်ၸႂ်ၼႃႇယဝ်ႉ တႃႇတေသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ႁႆႈၵၢၼ်ၼႃးၵေႃႈ ဝူၼ်ႉယၢပ်ႇတႄႉတႄႉယဝ်ႉ ၼမ်ႉမၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇမီးႁေ ။ၶူဝ်းဢၼ်မီးဝႆႉမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၶၢႆၵိၼ်လႆႈ ။ ၶဝ်ႈ ၊ ၽၵ်းမီႇႁေႃ ဢမ်ႇၶၢႆၵိၼ်လႆႈ။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈသင်ႇၶႃႇႁေ သိုၵ်းႁဝ်းႁေ ႁႂ်ႈၸွႆႈၵၼ် ၵႄႈ ။ ယႃႇႁႂ်ႈငိုၼ်းၵူၼ်းမိူင်းလႆဢွၵ်ႇ ။ ဢမ်ႇတၢၼ်ႇသဵင်ႈယႃႇႁႂ်ႈလႆႈသဵင်ႈ

ပွတ်းတၢင်း ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉၵေႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် လိူဝ်သေ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉယဝ်ႉ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉ တီႈ လႆႈသႂ်ႇငိုၼ်း တႃႇၵမ်ႉထႅမ် ၵူၼ်းၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း 1 မိုၼ်ႇ ထိုင် 3 မိုၼ်ႇပျႃး ၵူႈလိူၼ် ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တႃႇၵမ်ႉထႅမ် ပျီႇတူႉၸိတ်ႉ PNO ၵေႃႈ လႆႈပၼ်ငိုၼ်း 6 လိူၼ်ၼိုင်ႈ ပွၵ်ႈ။ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ 1 မိုၼ်ႇပျႃးထႅင်ႈ သင် ဢမ်ႇသႂ်ႇငိုၼ်း လွၵ်ႇငိုတ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ တေသူင်ႇၾိုၵ်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႆလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းပၢၼ်ၵၢင်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပၢႆႈဢွၵ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်ႇတီႈ တၢင်ႇမိူင်းတင်းၼမ် ။